dziecko, wychowanie, jesień, język

Co robić, gdy dziecko ma ADHD?

Do wszystkiego jest pierwszy, ani chwili nie usiedzi w miejscu. W przedszkolu panie się skarżą, ty też nie dajesz rady. Dziecko jest „tylko” źle wychowane czy ma ADHD?
Katarzyna Pinkosz
dziecko, wychowanie, jesień, język
Salwador Dali, słynny hiszpański malarz, w dzieciństwie za wszelką cenę usiłował zwrócić na siebie uwagę. Popisując się przed kolegami, skakał z wysokości. Alberta Einsteina nauczyciele w żaden sposób nie potrafili zrozumieć, na studiach groziło mu usunięcie z uniwersytetu. A wynalazcę żarówki, Thomasa Edisona, wyrzucono ze szkoły, bo nauczyciele uznali, że „cierpi na nieuleczalną głupotę”. O wszystkich tych osobach mówi się, że osiągnęły tak wiele, ponieważ – lub mimo tego że – miały ADHD.

Nadmierna ruchliwość

O Krzysztofie Skibie – muzyku, satyryku, felietoniście, aktorze, autorze tekstów i konferansjerze w jednej osobie – mówi się „ekscentryczny” albo po prostu „artysta”. Inaczej było w okresie dzieciństwa. – Moje żarty doprowadzały nauczycieli do pasji, mówiło się, że dla Skiby trzeba wyprodukować specjalny dzienniczek. Wypijałem atrament, w czasie zajęć siadałem na ławce, a kiedyś zdarzyło mi się podczas lekcji wyjść przez okno albo udawać trupa. Wszystko po to, żeby wpro­wadzić chaos – wspomina Skiba. – Koledzy mnie lubili, byłem klasowym śmieszkiem, ale zdarzyło mi się w liceum być zawieszonym w prawach ucznia. W tamtych czasach nikt nie mówił o ADHD. O tym, że ma zespół nadpobudliwości psychoruchowej, Skiba dowiedział się niedawno od... jednego z dziennikarzy! – Wiele moich zachowań mogę w ten sposób wytłumaczyć – przyznaje. Bo dziś też nie potrafi usiedzieć w miejscu. – Umarłbym z nudów, gdybym robił tylko jedną rzecz. Jestem chory, jeśli mam wolny dzień. Perspektywa weekendu, w którym nie mam nic zawodowego do zrobienia, to dla mnie horror. Dobrze się czuję, gdy mam dwa występy, a między nimi idę do radia i piszę felieton...

Czytaj też: ADHD – wzrost o prawie 24% w ciągu 1 dekady
Redakcja poleca: Jak reagować na histerię dziecka [WIDEO]
Wielu rodziców, których dziecko robi sceny w miejscach publicznych, zastanawia się, jak reagować na histerię dziecka. W takiej sytuacji nie warto zwracać uwagi na reakcję i krytyczne uwagi otoczenia. Najważniejsze jest zapewnienie maluchowi bezpieczeństwa. Na rozmowę przyjdzie czas, gdy dziecko się uspokoi.

Dziecko zdolne, ale leniwe

Osoby, które mają ADHD, często są niesamowicie zdolne i twórcze. O nadpobudliwość podejrzewano (lub nawet ją stwierdzano) u wybitnych odkrywców, wynalazców, pisarzy, malarzy, twórców. Ale szara prawda też jest taka, że dzieci z ADHD często mają kłopoty ze skończeniem szkoły (zmieniają ją kilka razy), zdobyciem zawodu, statystycznie częściej niż rówieśnicy sięgają po alkohol czy narkotyki.

Co sprawia, że jedna osoba z ADHD zostaje uczonym na miarę Einsteina, a inna nie zdaje matury? Okazuje się, że wiele zależy od sposobu wychowania i tego, w jaki sposób inni ludzie odnoszą się do dziecka. Bo nie ma wątpliwości, że maluch z ADHD potrzebuje pomocy. – Może wyrosnąć na twórczą osobę, która świetnie da sobie radę w życiu. Jeśli jednak nie będzie chwalone za swoje pozytywne zachowania, to rozwinie zachowania buntownicze – podkreśla prof. Tomasz Wolańczyk, specjalista w zakresie psychiatrii dzieci i młodzieży, kierownik Kliniki Psychiatrii Wieku Rozwojowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Czytaj też: 8 kontrowersyjnych metod wychowawczych

Jak postawić diagnozę, czy to ADHD

Jak odróżnić, czy dziecko jest po prostu bardzo aktywne i trochę niegrzeczne, czy jednak ma ADHD? Diagnozę zazwyczaj stawia się dopiero w szkole, są jednak pewne objawy, na które warto zwrócić uwagę wcześniej. Dziecko w okresie przedszkolnym sprawia więcej problemów niż koledzy. Nie potrafi usiedzieć w miejscu, nie lubi czytania książeczek, woli biegać, siłować się, często jego zabawy kończą się guzem albo stłuczeniem kolana. Ubieranie się, zapinanie guzików, wiązanie butów zabierają mu kilkakrotnie więcej czasu niż innym dzieciom, a nawet drobne niepowodzenia wywołują wybuchy złości. Posiedzenie w spokoju w kółeczku, jak inne dzieci, albo rysowanie przy stoliczku? To dla niego niemożliwe.

Czytaj też: Sztuka koncentracji



– Żeby postawić diagnozę o ADHD, u dziecka muszą występować trzy cechy. Pierwsza to nadruchliwość (dziecko wierci się, nie potrafi skupić na układaniu puzzli czy ustawianiu klocków). Druga to zaburzenia uwagi (jest nieuważne, nie słucha poleceń). Trzecia to impulsywność (przeszkadza innym w grze, przerywa ją) – mówi prof. Irena Namysłowska, kierownik Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. – Te wszystkie cechy występują u dziecka w znacznie większym nasileniu niż u rówieśników i negatywnie wpływają na jego funkcjonowanie.

Sprawdź też: Czy dziecko jest nadpobudliwe

Problemy nasilają się w szkole, kiedy trzeba przez całą lekcję siedzieć w ławce, odzywać się tylko wtedy, gdy nauczyciel spyta, i pogodzić się z tym, że nie zawsze jest się tym, kogo wybierze do rozwiązania zadania. Dziecko tego nie umie, bo energia wprost je rozsadza. Wstaje z ławki, chodzi po klasie. Zgłasza się do odpowiedzi, chociaż nawet nie usłyszało pytania. Często robi coś odwrotnego niż prosi nauczyciel. Mnożą się uwagi: niegrzeczny, przeszkadza kolegom. Jeżeli dziecko będzie to często słyszeć, uwierzy, że rzeczywiście takie jest. I zamiast zachowywać się lepiej, będzie coraz gorzej. Bo po co ma się starać, jeśli i tak nic mu nie wychodzi, a wszyscy wokół go krytykują?

Pochwały i wymagania dla dziecka z ADHD

– Rodzic nadpobudliwego dziecka widzi, że postępując tak jak inni, nie jest w stanie go wychować. Często dochodzi więc do wniosku, że albo to on jest złym rodzicem, albo dziecko jest złe, więc mówi mu o tym, daje kary – mówi prof. Tomasz Wolańczyk. Nie tędy droga. Przede wszystkim nie można obwiniać ani siebie, ani dziecka za zachowanie. ADHD nie wynika ze złego wychowania – u podłoża objawów leżą czynniki genetyczne. Ale to też nie znaczy, że wystarczy stwierdzić: dziecko takie jest. Trzeba mu pomóc. Jak?
  • Stawiaj jasne wymagania, wydawaj proste polecenia. Zamiast mówić: „Posprzątaj”, powiedz: „Włóż samochodziki do pudełka”. Zamiast: „Przestań się wygłupiać przy stole”, poproś: „Weź do prawej ręki łyżkę i skończ zupę”.
  • Chwal dziecko za to, co mu się udało. Zbudowało tory samochodowe? Uciesz się, że są super. Ustawiło wieżę z klocków? Pochwal i nie mów, że mogłoby jeszcze ustawić most. Dziecko bardzo potrzebuje pochwał, pozytywnych wzmocnień.
  • Dostrzegaj dziecięce pasje. Jeżeli widzisz, że dziecko zbiera kamienie na plaży, pomóż mu zrobić z nich kolekcję. Jeśli pasjonuje się dinozaurami, zabierz je w któryś weekend na wycieczkę do parku jurajskiego (są m.in.w Bałtowie, Łebie, Rybniku, Solcu Kujawskim) albo poszukajcie razem informacji na temat gadów w internecie. Może wyrośnie z niego drugi Einstein? A jeśli nie, to po prostu szczęśliwy człowiek...   
Czytaj też: Mamo, dodaj mi skrzydeł

Fakty o ADHD

ADHD ma kilka procent dzieci, głównie chłopcy. Przyczyny nie są do końca znane. Wiadomo jednak, że u osób z ADHD dominuje prawa półkula mózgowa. Dlatego dzieci często mają kłopoty z tym, co w szkole jest najbardziej cenione, czyli systematycznością, koncentracją uwagi, starannością (tymi umiejętnościami zawiaduje lewa półkula mózgowa).

→ W terapii najważniejsze jest wsparcie psychologiczne – ze strony rodziców i nauczycieli. Dopiero jeśli to nie pomaga, można myśleć o podawaniu leków. To konieczne tylko u niewielkiej grupy dzieci (leczenia nie rozpoczyna się przed okresem szkolnym).

Dobre pomysły na zabawy z dzieckiem z ADHD

Ćwiczą zapamiętywanie, koncentrację, pomagają zrozumieć uczucia – swoje i innych.
  • Co masz w ręku. Zasłoń dziecku oczy, poproś, by dotykając, rozpoznawało przedmioty, które dajesz mu do rączki. Początkowo podawaj mu rzeczy, z którymi często ma do czynienia (samochodzik, klocek), potem te, których używa rzadziej.
  • Co widziałeś. Na stole ułóż kilka przedmiotów (np. kasztana, szyszkę, łyżkę, kredkę, pudełko). Poproś dziecko, by przypatrzyło się im, a potem zamknęło oczy. Zabierz jeden. Niech dziecko powie, czego brakuje.
  • Co czują inni. Przeczytaj dziecku książeczkę, np. „Calineczkę”. Poproś, by powiedziało, co czuła dziewczynka, gdy płynęła sama z prądem rzeki, gdy miała zamieszkać z kretem, gdy jaskółka dzięki niej ożyła. Potem niech opowie, co myślał np. kret.
  • Kołysanie. Do tej zabawy są potrzebne dwie osoby dorosłe. Poproś, by dziecko położyło się na dużym kocu. Chwyćcie koc z obu stron, lekko bujajcie malca.

8 rad, jak postępować z dzieckiem z ADHD

Przydadzą się nie tylko w stosunku do nadpobudliwego dziecka.
  1. Zaakceptuj dziecko takim, jakie jest. Kochaj i często mu o tym mów, niech czuje w tobie oparcie.
  2. Nie karć za to, że biega, skacze. Powiedz jednak wyraźnie, czego mu nie wolno, np. wchodzić na parapet. I konsekwentnie na to nie pozwalaj.
  3. Chwal za to, co potrafi dobrze robić. Jeśli lubi wymyślać różne historie, ceń je za otwartość, pomysłowość, bogatą wyobraźnię.
  4. Wydawaj krótkie, proste polecenia, np. „Włóż klocki do pudełka”, a dopiero, gdy to wykona: „Umyj ręce” i „Chodź na kolację”.
  5. Mówiąc do dziecka, patrz mu prosto w oczy. To ważne, bo ono często „wyłącza się” i nie słucha.
  6. Pozwól się wyszaleć na placu zabaw, podwórku, na dworze. Możesz zapisać dziecko na zajęcia sportowe (np. judo, basen, taniec).
  7. Ustal plan dnia. I sama go przestrzegaj, np. po kolacji: dobranocka, wieczorne mycie, czytanie przed snem, spanie.
  8. Uporządkuj z dzieckiem zabawki w pokoju. Razem je posegregujcie (np. klocki, lalki, gry, puzzle, książeczki). Wszystko to powinno stać na osobnych półkach. Zabawek nie może być za dużo, by dziecko się nie rozpraszało.
Czytaj też: Jak dziecko może ci pomagać w domu

Potrzebna pomoc psychologa

Jeśli czujesz, że nie możesz dać sobie rady z dzieckiem, skarżą się na niego bez przerwy nauczycielki w przedszkolu, wciąż słyszysz słowa krytyki, idźcie do psychologa. Nie czekaj do momentu, aż dziecko pójdzie do szkoły. Konieczność siedzenia w ławce, słuchania nauczyciela i wykonywania jego poleceń może tylko nasilić niepożądane zachowania. Im szybciej dziecko dostanie pomoc, tym lepiej. Psycholog może podpowiedzieć, jak postępować, porozmawiać z nauczycielkami w przedszkolu, zorganizować dla dziecka specjalne zajęcia.

Sprawdź: Jak wygląda wizyta dziecka u psychologa?
Oceń artykuł

Ocena 6 na 2 głosy

Zobacz także

Popularne tematy