adopcja dziecka
fot. AdobeStock

Adopcja dziecka - droga z wieloma przeszkodami do bycia rodzicem

Nie jest usłana różami - wymaga od przyszłych rodziców cierpliwości, poświęcenia i zaangażowania. Może trwać nawet kilka lat!
adopcja dziecka
fot. AdobeStock

Problem niepłodności dotyczy już 1,5 mln polskich par, a adopcja dziecka jest czasem jedyną szansą na posiadanie potomstwa. Jednak adopcja dziecka w naszym kraju to bardzo szczegółowy, długotrwały proces prawny, mający na celu dokładne "prześwietlenie" kandydatów na rodziców i ich predyspozycje psychologiczne, moralne do opieki nad dzieckiem. Trzeba spełnić wiele wymagań stawianych przez ośrodek adopcyjny, a ostateczną zgodę uzyskać od sądu. Opisujemy krok po kroku jak to zrobić.

Co to jest adopcja - przepisy prawne

Adopcja (z łac. adoptio - usynowienie) oznacza przysposobienie prawne cudzego dziecka i uznanie go za własne. Jej zasady reguluje Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (art. 114-127), a także ustawa o pomocy społecznej. Zgodnie z nimi zrzeczenie – bo tak popularnie mówi się o oddaniu dziecka do adopcji, polega na:
  • sądowym wyrażeniu zgody przez biologicznych rodziców na przysposobienie dziecka bez wskazywania osoby, która tego dokona;
  • zgoda rodziców biologicznych nie jest potrzebna, jeżeli zostali sądownie pozbawieni praw rodzicielskich, są nieznani albo porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody;
  • zgodę na adopcję dziecka można wydać dopiero 6 tygodni od jego urodzenia;
  • decyzję o adopcji wydaje sąd rodzinny na podstawie opinii wydanej przez ośrodek adopcyjny.
Nie można adoptować dziecka porzuconego, dopóki nie zostanie ustalone, kim są jego biologiczni rodzice i gdzie przebywają. Nie wolno również adoptować dzieci cudzoziemek z krajów, z którymi Polska nie ma podpisanych stosownych umów.
Redakcja poleca: Bez nich to by się nie udało! Osoby najbliższe są ogromnym wsparciem w karmieniu piersią
Dla jednych mam – przyjaciółka, dla innych – własna mama. Jeszcze inna grupa wskazała partnera lub męża jako tą osobę, bez której wsparcia nie poradziłaby sobie z karmieniem maleństwa. Poprosiłyśmy mamy o podzielenie się z nami swoimi doświadczeniami w tym temacie. Najciekawsze odpowiedzi nagrodziłyśmy zestawami od Philips Avent!

Kto może adoptować dziecko?

Adoptować mogą:
  • pary małżeńskie;
  • osoby samotne;
  • prawo nie dopuszcza możliwości adopcji dla par żyjących w konkubinacie lub w związkach homoseksualnych.

O przysposobienie dziecka mogą starać się małżeństwa mieszkające poza granicami Polski. W naszym kraju tylko 3 ośrodki adopcyjne mają prawo prowadzić adopcje zagraniczne.

Kandydaci na rodziców adopcyjnych muszą spełnić warunki, m.in.:
  • posiadać co najmniej 5-letni staż małżeński;
  • różnica wieku między przyszłymi rodzicami a dzieckiem nie może być mniejsza niż 18 lat oraz większa niż 40 lat;
  • mieć sytuację mieszkaniową oraz majątkową zapewniające dobre warunki dla rozwoju dziecka;
  • dobry stan zdrowia fizycznego i psychicznego.

Ośrodki adopcyjne "prześwietlają" przyszłych rodziców

W Polsce są 64 ośrodki adopcyjne - państwowe oraz prowadzone przez kościół katolicki. Około 40 procent z nich to placówki niepubliczne. Każdy ośrodek ma własne zasady procedury adopcyjnej, często wykraczające poza obowiązujące przepisy – dotyczą one dokumentacji wymaganej od kandydatów, szkoleń i kryteriów kwalifikacyjnych.

Przyszli rodzice muszą udać się do jednego z ośrodków w celu:
  • zarejestrowania się;
  • wyjaśnienia, dlaczego chcą adoptować dziecko (np. niepłodność pary, chęć stworzenia rodziny dla dziecka porzuconego);
  • przedstawienia swoich preferencji dotyczących dziecka, np. jakiej ma być płci, w jakim wieku, czy ma to być dziecko zdrowe, bez obciążeń genetycznych.

Para zostanie poinformowana o poszczególnych etapach adopcji, wypełni ankietę z podstawowymi danymi i zostanie założona teczka, w której gromadzone będą od tej pory wszystkie dokumenty potrzebne do pomyślnego zakończenia procedury przysposobienia dziecka.

Dokumenty potrzebne do adopcji

Aby rozpocząć adopcję, trzeba złożyć w ośrodku:
  • aktualny odpis aktu małżeństwa, a w przypadku drugiego małżeństwa – akt rozwodowy; ośrodki katolickie wymagają także metryki zawarcia, tzw. związku sakramentalnego oraz opinii od proboszcza lub zaprzyjaźnionego księdza;
  • akt urodzenia – w przypadku osób samotnych ubiegających się o dziecko;
  • zaświadczenie o zarobkach i zatrudnieniu;
  • opinię z miejsca pracy;
  • zaświadczenie o niekaralności;
  • zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, od lekarza ogólnego oraz od psychiatry;
  • zaświadczenie z poradni zdrowia psychicznego i poradni odwykowej, że nie było się leczonym;
  • życiorys;
  • rekomendacje od znajomych (muszą być pisane odręcznie);
  • często wymaga się zaświadczeń o bezpłodności - ale nie w każdym ośrodku adopcyjnym.

Proces adopcyjny zazwyczaj jest bezpłatny, w ośrodkach państwowych nie pobiera się opłat lub są one niewielkie, na zasadzie dobrowolnej darowizny.

Zobacz też: Wymagane dokumenty dla kandydatów na rodziny zastępcze i adopcyjne

Adopcja trwa 2 lata

Przeciętny czas trwania procesu adopcyjnego – od momentu zarejestrowania kandydata na rodzica do orzeczenia przez sąd przyznania dziecka – wynosi 2 lat, chociaż w założeniu powinno to być 9 miesięcy, tyle ile trwa ciąża. Gdy jednak doliczy się do tego czas oczekiwania na rozpoczęcie szkolenia kandydatów na rodziców, przedłużające się obrady komisji kwalifikacyjnych, to może się wydłużyć do 3–4 lat.

Po zarejestrowaniu i złożeniu wszystkich potrzebnych dokumentów następuje wieloetapowy proces adopcyjny, w czasie którego:
  • psychologowie i pedagodzy z ośrodka rozmawiają z przyszłymi rodzicami o dziecku, jego potrzebach, o więzach małżeńskich, statusie materialnym; przeprowadzany jest wywiad środowiskowy wśród dalszych członków rodziny, ale nie przepytuje się sąsiadów;
  • kandydaci biorą udział w szkoleniu grupowym prowadzonym przez ośrodek; ma ono na celu pokazanie rodzicom, jakie problemy mogą wiązać się z adoptowaniem dziecka, nauczyć jak sobie radzić z nimi;
  • zakwalifikowanie kandydatów przez komisję kwalifikacyjną ośrodka adopcyjnego (w jej skład wchodzą pracownicy ośrodka adopcyjnego, psycholog, lekarz, prawnik, a w ośrodkach wyznaniowych – również duchowny);
  • "przedstawienie" rodzicom określonego dziecka, na podstawie opinii wychowawców, lekarzy i psychologa oraz omówienie jego sytuacji rodzinnej i prawnej;
  • pierwsze spotkanie z dzieckiem odbywa się w placówce, w której ono przebywa; może się zdarzyć, że dziecko nie akceptuje na początku nowych rodziców; dlatego, zanim dziecko zostanie wzięte do domu, rodzice odwiedzają malucha, bawią się z nim, rozmawiają, itp. tak aby powstała z nim więź; po uzyskaniu zgody sądu mają również możliwość zabrania dziecka do domu;
  • złożenie do Sądu Rodzinnego - Wydział Rodzinny i Nieletnich - wniosku oraz dokumentacji zebranej w ośrodku adopcyjnym, co rozpoczyna okres oczekiwania na termin rozprawy; dom odwiedza kurator sądowy i pracownik ośrodka adopcyjnego, żeby zorientować się, jak rodzice radzą sobie z opieką nad dzieckiem;
  • w sądzie odbywa się rozprawa o przysposobienie dziecka z udziałem opiekuna prawnego dziecka; po orzeczeniu zgody na adopcję potrzeba trzech tygodni, aby postanowienie się uprawomocniło;
  • wizyta w urzędzie stanu cywilnego miejsca urodzenia dziecka, gdzie rodzice otrzymują nowy odpis aktu urodzenia dziecka z ich nazwiskiem i zapisem, że to oni są nowymi rodzicami dziecka.

Zobacz też"Mamo mojej córki, dziękuję Ci!"
  [content:0_1065,0_27228,,2_1341,0_26941:CMNews]



 

Adopcja ze wskazaniem

W polskim prawie, chociaż nie wyrażona wprost, ale dopuszczona jest tzw. adopcja ze wskazaniem, skracająca procesu adopcyjny do kilku tygodni lub miesięcy. W tej formie adopcji rodzice biologiczni od razu wybierają rodziców adopcyjnych dla ich dziecka. Procedury adopcyjne można rozpocząć już po 6 tygodniach od urodzenia maluszka.

Rodzice biologiczni składają do wydziału rodzinnego sądu:
  • oświadczenie o zrzeczeniu się praw do dziecka, z zaznaczeniem, kto ma je adoptować;
  • metryki urodzenia rodziców dziecka;
  • akt urodzenia dziecka.

W tym samym czasie rodzice adopcyjni składają do sądu:
  • wniosek o pełne przysposobienie dziecka;
  • odpis aktu małżeństwa;
  • odpis aktu urodzenia, jeżeli adoptuje osoba samotna;
  • zaświadczenie o stanie majątkowym;
  • zaświadczenie o stanie zdrowotnym.

Adopcja ze wskazaniem w rodzinie lub wśród najbliższych przyjaciół nie powinna wywołać dodatkowych formalności. Jednak w przypadku, kiedy matka chce oddać dziecko obcym osobom, sąd zwykle bada dokładniej całą sprawę i np. odesłać potencjalnych rodziców dziecka na badania psychologiczne, zlecić wywiad środowiskowy i zbadać sytuację życiową pary chętnej do adoptowania dziecka.

Większość specjalistów twierdzi, że adopcja ze wskazaniem niesie ze sobą wiele niebezpieczeństw. Rodzi podejrzenie, że w grę wchodzą pieniądze, czyli handel dziećmi - rodzice biologiczni kontaktują się z adopcyjnymi, spotykają się w sądzie, znają ich dane osobowe, podczas gdy w zwykłej adopcji rodzice przysposabiający pozostają anonimowi dla rodziców naturalnych.

Jak skrócić czas oczekiwania na dziecko?

Czas ponad 6 tygodni czekania na uruchomienie adopcji można skrócić w sytuacji, gdy:
  • rodzice adopcyjni od razu po urodzeniu dziecka składają wniosek o ustanowienie rodziny zastępczej dla dziecka, aż do czasu, uregulowania jego sytuacji prawnej, czyli do 6 tygodni po urodzeniu;
  • rodzice biologiczni składają wniosek o umieszczenie dziecka u rodziców adopcyjnych do czasu zakończenia procesu adopcyjnego.

Adopcja za granicą

W przypadku adopcji pierwszeństwo mają rodziny z Polski. Jeżeli jednak nie udaje się znaleźć dla dziecka rodziców w kraju, szuka się możliwości adopcji przez rodzinę zagraniczną. Trafiają do niej głównie dzieci:
  • z licznych rodzeństw (powyżej trojga dzieci);
  • starsze, powyżej 6-7 roku życia;
  • młodsze, ale z poważniejszymi problemami zdrowotnymi.

Prawa przysługujące rodzicom adopcyjnym

Zgodnie z Kodeksem pracy rodzicom adopcyjnym przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego aż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego np. ze względów zdrowotnych - do 10. roku życia. Dzięki temu dziecko uzyskuje niezbędną opiekę, a starsze dziecko ma możliwość przyzwyczajenia się do nowej rodziny. Urlop wychowawczy udzielany jest na takich samych zasadach jak w przypadku rodziców biologicznych.
  [content:0_16838,0_25687,1_2868,2_1196:PsychologicalTest]  
Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Zrób badania na płodność

O tym się mówi