Co to jest zaimek? To proste!
Adobe Stock
Aktualności

Co to jest zaimek: podział zaimków, odmiana i dużo przykładów

Co to jest zaimek? Jaki jest podział zaimków? Co warto wiedzieć o ich odmianie? Przekonaj się, że dzięki licznym przykładom – definicja oraz najważniejsze informacje na temat zaimków okażą się naprawdę proste do zapamiętania.

Zaimek może wydawać się dość skomplikowaną częścią mowy. W rzeczywistości wystarczy jednak poznać funkcję, jaką pełni, aby jego rodzaje i odmiana stały się zrozumiałe i proste.

Spis treści:

Redaktorka Mamotoja.pl o śnie swoich córek: zaakceptuj fakt, że dzieci są różne

Zaimek – co to?

Zaimek jest sprytną częścią mowy. Może bowiem z powodzeniem zastępować takie inne części mowy jak: rzeczownik, przymiotnik, przysłówek czy liczebnik. Dlatego, kiedy ktoś zapyta: na jakie pytania odpowiada każdy zaimek – nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Wszystko zależy od tego, jaką część mowy zastępuje konkretny zaimek:
 

  • Zaimek rzeczowny – czyli taki, który zastępuje rzeczownik – odpowiada na pytania rzeczownika (kto? co?), np. ty, ona, ktoś;
  • Zaimek przymiotny – czyli taki, który zastępuje przymiotnik – odpowiada na pytania przymiotnika (jaki? jaka? jakie?), np. ten, tamta, twoje;
  • Zaimek przysłowny – czyli taki, który zastępuje przysłówek – odpowiada na pytania przysłówka (jak? gdzie? kiedy?), np. ile, tyle;
  • Zaimek liczebny – czyli taki, który może zastąpić liczebnik – odpowiada na pytania liczebnika (ile?).


Gdyby zaimki nie istniały nasze wypowiedzi brzmiałyby… dziwnie. Nie moglibyśmy na przykład używać słowa ja ani my. Wyznając komuś miłość musielibyśmy mówić (pisać) tylko kocham, ponieważ cię, to już zaimek. W naszych wypowiedziach nie byłoby takich słów jak: mój, moja, moje.

Jedno jest pewne: zaimki są (dosłownie) częścią (naszej) mowy i nic nie wskazuje na to, byśmy przestali ich używać. Nie tylko na lekcjach gramatyki, ale i w codziennych rozmowach.

Rodzaje zaimków ze względu na funkcje (przykłady)

Istnieje kilka rodzajów zaimków. Podział ten ma związek z funkcją, jaką pełnią poszczególne zaimki. 

Wyróżniamy:
 

  • Zaimki osobowe (dotyczące osób), np. ja, ty, on, ona, ono, my, przykłady w zdaniach:


Ja to wiem i ty to wiesz.
On doskonale sobie radzi.
 

  • Zaimki zwrotne: się, sobie, siebie, przykłady w zdaniach:


Przyjrzyj się temu zdaniu.
Popraw sobie krawat.
Dla siebie wybrałam sukienkę w kwiatki. 
 

  • Zaimki dzierżawcze (wskazujące na to czyją coś jest własnością), np. mój, jego, ich, twoje, przykłady w zdaniach:


Mój pies jest najpiękniejszy na świecie.
Wasze konfitury truskawkowe są wyśmienite.
Twoja sprawa, zrobisz jak uważasz.
 

  • Zaimki pytające (pojawiające się w pytaniach), np. kto? co? który? ​przykłady w zdaniach:


Kiedy wrócicie z wycieczki?
Który pierwszy przybiegnie?
Co myślisz o tej nowej cukierni? 
 

  • Zaimki wskazujące, np. to, ten, tamta, przykłady w zdaniach:


To zależy wyłącznie od uczniów.
Tamtym piórem pisało mi się lepiej.
Ten człowiek chyba oszalał.
 

  • Zaimki nieokreślone, np. jakaś, któryś, gdzieś, przykłady w zdaniach:


Tę parasolkę musiała zostawić któraś z dziewczyn.
Jakoś to będzie.
Marta gdzieś wyszła.
 

  • Zaimki przeczące: żaden, nigdy, nigdzie, przykłady w zdaniach:


Jeszcze żaden zapach perfum nie podobał mi się tak bardzo.
W czwartek wieczorem nigdzie się nie wybieram
Nigdy nie mów nigdy… 
 

  • Zaimki względne (łączą zdanie podrzędne z nadrzędnym), np. który, co, to, jaka, przykłady w zdaniach:


Nie znam piosenki, którą mogłabym teraz zacytować.
Co się stało, to się nie odstanie.
Póty dzban wodę nosi, póki się ucho nie urwie.
 

  • Zaimki uogólniające, np. wszystko, każdy, zawsze, przykłady w zdaniach:


Wszystko teraz zależy od Kasi. 
Każda pliszka swój ogonek chwali.
Zawsze możesz spróbować jeszcze raz. 

Odmiana zaimków 

Zaimki odmieniają się dokładnie tak samo, jak część mowy, którą zastępują.

  • Zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje
  • Zaimki przysłowne należą do grupy zaimków nieodmiennych.

 
By przekonać się, że odmiana zaimków rzeczownych, przymiotnych i liczebnych towarzyszy nam w codziennych wypowiedziach i nie jest niczym skomplikowanym, spójrz na poniższe przykłady.
 
JA (zaimek rzeczowny) 

odmienia się przez przypadki:

Mianownik kto, co? – ja,
Dopełniacz kogo, czego? – mnie,
Celownik komu, czemu? – mnie/mi,
Biernik kogo, co? – mnie,
Narzędnik z kim, z czym? – mną,
Miejscownik o kim, o czym – mnie,
Wołacz o – ja!

Zaimek JA odmienia się również przez rodzaje:
„ja” może być zarówno rodzaju męskiego, żeńskiego jak i nijakiego (zależy czy nadawcą wypowiedzi jest chłopiec/mężczyzna, kobieta/dziewczyna czy dziecko).

A także przez liczby:
forma ja ma liczbę pojedynczą, od której można utworzyć liczbę mnogą my.
 
Ten (zaimek przymiotny): odmienia się przez przypadki (M. ten, D. tego, C. temu, B. tego, Ms. tym, N. tym, W. o ten!) a także rodzaje (ten długopis, ta temperówka, to pióro) i liczby (ten długopis/pies/ogród i te długopisy/psy/ogrody).
 
Tyle (zaimek liczebny): odmienia się przez przypadki (M. tyle pieniędzy, D. tylu pieniędzy, C. tylu pieniądzom, B. tyle pieniędzy, Ms. tylu pieniądzach, N. tyloma pieniędzmi, W. o tyle pieniędzy!), a także rodzaje (tyle tulipanów – r. męskoosobowy, tyle róż – r. niemęskoosobowy).

Przykładami nieodmiennych zaimków przysłownych mogą być natomiast: wtedy, gdzieś, tam. Choćbyśmy nie wiem jak chcieli – ich odmiana przez przypadki, liczby czy rodzaje jest po prostu niemożliwa.

Ciekawe których zaimków używasz najczęściej na co dzień. Jeśli nadal uważasz, że doskonale można się bez nich obyć - spróbuj nie używać żadnego zaimka. Może się okazać, że przykładów na to, że zaimki bywają niezastąpione - dostarczą ci już najbliższe godziny.

Zobacz także:

Jak rozpoznać epitet?
Aktualności
Epitet: czym jest, definicja, jak rozpoznać epitet w tekście
Zgodnie z definicją epitet to wyraz, który określa rzeczownik. Ale co to właściwie znaczy? Zanim poślesz epitetowi kilka dosadnych epitetów, czyli wyzwisk, bo potocznie epitetami nazywa się również obelgi, spróbuj poznać go lepiej lub przypomnieć sobie najważniejsze informacje na jego temat.

Zastanawiasz się, po co w ogóle ktoś wymyślił środki stylistyczne zwane epitetami? Gdyby nagle z dzieł literackich poznikały wszystkie epitety – wiele utworów czytałoby się o wiele trudniej. Jeśli nie wierzysz – wyobraź sobie, że z baśni Andersena „Brzydkie kaczątko” znikają wszystkie przymiotniki, rzeczowniki i imiesłowy, które dotąd wiele mówiły o bohaterze, innych postaciach, elementach krajobrazu, zjawiskach i rzeczach. Albo wyobraź sobie, że czytając książkę, już nigdy nie spotkasz epitetu, który określa kolor – nic nie będzie ani czerwone, ani zielone, ani błękitne. Teraz już wiesz, że epitety są po prostu brdzo potrzebne. Sprawdź, co musisz o nich wiedzieć. Spis treści: Czym jest epitet? Jak rozpoznać epitet? Rodzaje epitetów z przykładami Jaką rolę pełnią epitety? Czym jest epitet? Wyjaśnienie słowa epitet należy zacząć od tego, że po grecku epitethon oznacza przydawkę – dokładnie tak, jak część zdania określająca rzeczownik. Najprościej mówiąc,  epitet to wyraz określający rzeczownik.  Zgodnie z definicją podaną w „Poetyce stosowanej” B. Chrząstowskiej i S. Wysłouch   epitet może tylko modyfikować znaczenie rzeczownika np. „gorzka sława” lub je zmieniać np. „suchy ocean”. Epitetem może być przymiotnik, imiesłów lub rzeczownik. Epitet może być mniej lub bardziej wyszukany i opisywać rzecz, osobę lub zjawisko na rozmaite sposoby.  Przykłady epitetów to: krąg promienisty,  okienne szpary,  pyszne rogaliki, słoneczny dzień, łzy rzęsiste, czyste złoto, brylantowe gody, brylantowa rosa, brylant pierwszej wody, czarodziejska różdżka, czapka niewidka, statek widmo, pierzchające myśli, krzyczące kolory, rozkołatane...

Najważniejsze informacje o czasowniku: definicja, pytania, odmiana, tryby [dużo przykładów]
Adobe Stock
Aktualności
Czasownik: co to za część mowy, na jakie pytania odpowiada? [odmiana, przykłady]
Co to jest czasownik? To część mowy, która potrafi sprawiać uczniom sporo trudności. Przede wszystkim ze względu na mnóstwo form czasownikowych. Przekonaj się, że definicja czasownika może okazać się prostsza niż kiedykolwiek ci się wydawało. Utrwal sobie pytania i odmianę czasownika.

Sama myśl o informacjach na temat czasownika przyprawia o zawrót głowy? Spokojnie. To tylko pozornie jedna z trudniejszych części mowy . Wszystkie tajemnice czasowników da się poznać, zrozumieć i zapamiętać. Zarówno jeśli chodzi o rodzaje, tryby i formy.  Spis treści: Co to jest czasownik?  Na jakie pytania odpowiada czasownik?   Odmiana czasownika, przez co odmieniają się czasowniki Czasowniki osobowe i nieosobowe Czasowniki dokonane i niedokonane Co to jest czasownik? Czasownik to część mowy, dzięki której nazywamy czynności i stany. Można spotkać się również z informacją, że za pomocą czasownika można także nazywać wydarzenia. Przykłady czasownika w zdaniu: Idę do domu. Pomalowałam ściany na niebiesko. Upieczesz te pyszne pierniczki? Ania prawie zwariowała ze szczęścia. Dziecko gorączkowało cały wieczór. Kuba zbladł jak ściana. Jak widać – czasowniki rzeczywiście mogą oznaczać zarówno czynności (idę, pomalowałam, upieczesz), jak i stany (zwariowała, gorączkowało, zbladł). Na jakie pytania odpowiada czasownik? Najprościej mówiąc, czasownik odpowiada na pytania:   Co robi? Co się z nim dzieje? Tak naprawdę jednak czasowniki odpowiadają na dużo więcej pytań. Pytania o czynność mogą przecież brzmieć:   co robi? co robię? co robisz? co robimy? co robicie? co robią? (przykłady: idzie, idę, idziesz, idziemy, idziecie, idą) co zrobił? co zrobiła? co zrobiło? co zrobiłem? co zrobili? co zrobiliśmy? co zrobiliście? (przykłady: szedł, szła, szło, szedłem, szłam, szliśmy, szliście, szli) co zrobi? co zrobię? co zrobisz? co zrobimy? co zrobicie? co zrobią? co zrobimy? co zrobicie? (przykłady: pójdzie, pójdę, pójdziesz, pójdziemy, pójdziecie, pójdą) Jeśli...

Wszystko o rzeczowniku
Adobe Stock
Aktualności
Rzeczownik: co to jest, jak się odmienia, na jakie pytania odpowiada [przykłady]
Czym jest rzeczownik? To część mowy, którą często poznajemy jako pierwszą, ucząc się mówić (np. mama, tata, baba). Naukę języka obcego również zaczynamy od poznawania rzeczowników. Nic dziwnego, że rzeczowniki określa się jako jedną z najważniejszych, czyli podstawowych części mowy.

Przykłady rzeczowników można mnożyć w nieskończoność. Wystarczy rozejrzeć się wokół siebie i wymienić przedmioty oraz osoby znajdujące się w zasięgu wzroku (ekran, okno, ołówek, filiżanka). A jeśli dodamy do tego nazwy rzeczy, osób i zjawisk, które są nam z różnych powodów szczególnie bliskie – przekonamy się, że rodzajów rzeczowników może być zdecydowanie więcej niż innych części mowy. Spis treści: Rzeczownik – co to, pytania rzeczownika Podział rzeczowników Odmiana rzeczowników Rzeczownik – jakie funkcje pełni w zdaniu    Rzeczownik: czym jest, na jakie pytania odpowiada? Rzeczownik to odmienna część mowy, która odpowiada na pytania: kto? co? Za pomocą rzeczowników określamy: Osoby – np. mama, trener, przedszkolaki, Julia, Jakub Zwierzęta – np. koń, klacz, źrebię, smoki, pisklęta, Toffik Rośliny – np. tulipan, żyto, jabłoń, tuje, trzciny Miejsca/obiekty – np. miasto, mieścina, miasteczko, boiska, Przedmioty/rzeczy – np. ołówek, filiżanka, ciasto, zeszyty, przekąski Zjawiska pogodowe – np. burza, tęcza, mgła, śnieżyce Pojęcia – np. ambicja, rzetelność, odpowiedzialność, przyjaźń, charaktery, Czynności/stany – np. podskakiwanie, gotowanie, odpoczynek (to tzw. rzeczownik odczasownikowy). Podział rzeczowników Rzeczowników jest naprawdę dużo, dlatego istnieją różne sposoby ich klasyfikowania. Podział rzeczowników ma duże znaczenie, jeśli chodzi o prawidłową ich odmianę. Rzeczowniki dzielimy na: Konkretne i abstrakcyjne – o ile konkretne rzeczowniki dają się poznać za pomocą zmysłów (np. szarlotka – za pomocą zmysłu smaku, węchu, dotyku i wzroku), to rzeczowników abstrakcyjnych nie da się uchwycić za pomocą zmysłów (np. nieobecność, dusza, życie, etc.)....

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj