Dysgrafia
AdobeStock
Aktualności

Dysgrafia: przyczyny, objawy i leczenie problemów z pisaniem u dzieci

Dysgrafia, czyli nieumiejętność poprawnego pisania graficznego, może być przyczyną poważnych problemów w szkole (podobnie jak dysleksja i dysortografia). Wczesne zdiagnozowanie dysgrafii i wykonywanie z dzieckiem ćwiczeń korekcyjnych pozwala na zmniejszenie objawów zaburzenia.

Obserwowanie dziecka już od najmłodszych lat jest istotnym elementem w rozpoznaniu dysgrafii, czyli trudności z poprawnym pisaniem.

Dysgrafia charakteryzuje się brakiem umiejętności właściwego pisania graficznego. Objawy tego zaburzenia można zauważyć już u kilkulatka, który jeszcze nie stawia pierwszych literek. Jeśli dziecko w wieku przedszkolnym nie lubi rysować ani malować, a w dodatku szybko się męczy, tworząc tego typu prace plastyczne, rodzic powinien pomyśleć o udaniu się z nim do specjalisty w celu wykonania badań w kierunku dysgrafii.

Spis treści:

Co to jest dysgrafia?

Dysgrafia to trudności z pisaniem polegające na tym, że dziecko nie potrafi pisać poprawnie pod względem graficznym, czyli pisze bardzo niewyraźnie, nieczytelnie. Dysgrafia nie jest zaburzeniem rozwoju intelektualnego – dziecko, które ma problemy z pisaniem, może rozwijać się w pełni prawidłowo. Dysgrafia bywa jednak poważnym problemem w szkole, podobnie jak dysleksja czy dysortografia.

Chcesz, by dziecko ładnie pisało? Kup mu pióro

Rodzaje dysgrafii

Jeśli chodzi o rodzaje dysgrafii, wyróżnia się trzy jej typy: dysgrafia przestrzenna, dysgrafia dyslektyczna i dysgrafia motoryczna. Czym charakteryzuje się każdy z wymienionych rodzajów dysgrafii?

Dysgrafia przestrzenna:

  • Brak błędów ortograficznych,
  • Trudności podczas przepisywaniu tekstu,
  • Trudności z rysowaniem.

Dysgrafia dyslektyczna:

  • Znaczna ilość błędów ortograficznych,
  • Zapis głosek dźwięcznych jako bezdźwięcznych (są zapisywane nie tak jak się pisze, ale jak się słyszy),
  • Brak kłopotów z rysowaniem.

Dysgrafia motoryczna:

  • Brak kłopotów z zapisem tekstu, który jest dyktowany,
  • Znaczne kłopoty z zapisem tekstu, który jest przepisywany,
  • Problemy z rysowaniem.


Jak widać, każdy z wymienionych rodzajów dysgrafii odznacza się określonym zespołem objawów.

Przyczyny dysgrafii

Istnieje wiele czynników, które mogą spowodować u dziecka zaburzenie w postaci dysgrafii.

Najczęstsze przyczyny dysgrafii:

  • przyczyny genetyczne – często gdy rodzice mają dysgrafię, u dzieci również się ją diagnozuje,
  • zaburzenia neurologiczne, np. wzrokowe, słuchowe,
  • tzw. tonus mięśniowy, czyli zbyt duże napięcie mięśniowe palców i nadgarstka,
  • niewłaściwa technika trzymania długopisu/ołówka,
  • zaburzenia w rozwoju, takie jak nadpobudliwość, opóźniony rozwój mowy, nerwica u dziecka,
  • zaniedbania na wczesnym etapie edukacji.


Dysgrafia bywa też zaburzeniem towarzyszącym chorobom ze spektrum autyzmu, zespołowi Tourette'a oraz ADHD.

Objawy dysgrafii

Ogólnie objawem dysgrafii można nazwać nieczytelne pismo dziecka. W wyniku tego zaburzenia litery, które stawia dziecko, są:

  • różnej wielkości, nawet w pojedynczym wyrazie
  • duże, wychodzące poza ramy linijki
  • niedokładne, np. bez znaków diakrytycznych
  • niekształtne, koślawe, pisane drżącą ręką.


Inne objawy dysgrafii to:

  • pomijanie znaków interpunkcyjnych w pisanym tekście
  • pomijanie słów, liter
  • pisanie jednych liter pochylonych w lewo, innych w prawo
  • kurczowe trzymanie długopisu
  • nieprawidłowy chwyt długopisu
  • niechlujne pisanie – zaginanie kartek w trakcie pisania
  • niechęć do malowania, rysowania
  • szybkie męczenie się podczas pisania.

Pismo dysgrafika: czy „brzydkie” pismo zawsze oznacza dysgrafię?

Czy za każdym razem, kiedy mamy zastrzeżenia do charakteru pisma dziecka, należy mówić o dysgrafii? Nie. Nie każdy musi pisać kaligraficznie i wcale nie jest to objawem dysgrafii. Dotyczy to zarówno krzywych/pochylonych literek, kłopotów z ich łączeniem czy odstępów między literami lub wyrazami (zarówno tych zbyt wąskich jak i nazbyt szerokich).

Brak stwierdzonej dysgrafii nie oznacza jednak, że dziecko nie może trenować czytelnego pisania. Staranny zapis z pewnością może okazać się pomocny przy odręcznym robieniu notatek. Warto zachęcać dziecko do takiego treningu, zwłaszcza gdy maluch sam ma problemy z odczytaniem napisanych przez siebie słów czy zdań.

Orzeczenie o dysgrafii

Orzeczenie o dysgrafii wydawane jest w oparciu o wywiad i obserwację w poradni psychologiczno-pedagogicznej. W czasie wizyty w poradni, specjaliści przeprowadzają również testy dotyczące:

  • poziomu inteligencji ogólnej dziecka,
  • pamięci (wzrokowej i słuchowej),
  • percepcji (wzrokowej i słuchowej),
  • koordynacji wzorokowo-ruchowej,
  • sprawności manualnej,
  • koncentracji uwagi,
  • lateralizacji.


Jeśli osoby przeprowadzające wywiad i obserwację dziecka nie stwierdzą dysgrafii – nie będzie podstaw do wydania orzeczenia.

Leczenie dysgrafii

Jeżeli specjalista zdiagnozuje u dziecka dysgrafię, trzeba wykonywać regularnie ćwiczenia korekcyjne wpływające na jakość pisania. Ćwiczenia te powinny być przygotowane przez psychologa lub pedagoga indywidualnie, z myślą o potrzebach i możliwościach konkretnego dziecka.

Przykładowe ćwiczenia na dysgrafię

Ćwiczenia na dysgrafię nie polegają wyłącznie na trenowaniu umiejętności pisania. Korzystne są też wszelkiego rodzaju ćwiczenia manualne. Aby niwelować u dziecka trudności z pisaniem, warto wykonywać z nim w domu różnorodne zadania i zabawy manualne.

Przykłady ćwiczeń na dysgrafię:

  • ćwiczenie palców poprzez takie zabawy, jak „idzie rak, nieborak”, „idzie kominiarz po drabinie”, itp.,
  • pisanie na niby – kreślenie ręką w powietrzu dużych ósemek,
  • trenowanie chwytu pęsetowego (w dwa palce) – pomocne są różnego rodzaju gry planszowe, zręcznościowe, sortery, nawlekanki,
  • wszelkie zabawy plastyczne z wykorzystaniem plasteliny, ciastoliny, piasku kinetycznego, masy solnej i innych mas, tworzenie wyklejanek, wydzieranek, malowanie farbami,
  • używanie nakładek do nauki pisania na długopisy i kredki, by ćwiczyć prawidłowy chwyt,
  • rysowanie szlaczków, obrysowywanie kształtów, rysowanie przez kalkę,
  • rysowanie linii po kropkach, łączenie kropek, by powstał obrazek,
  • kolorowanie.

Dysgrafia: zalecenia dla nauczyciela

Jeżeli dziecko ma duży kłopot z poprawnym pisaniem, warto próbować szukać innych form sprawdzania jego wiedzy z danej dziedziny, o ile jest to możliwe, na przykład odpytywać go ustnie zamiast pisemnie, pozwalać pisać dłuższe prace na komputerze, a nie ręcznie. Dostosowywanie wymagań do możliwości ucznia może przynieść o wiele większe rezultaty, niż notoryczne karcenie go za brzydkie pismo i liczne błędy. Warto skontaktować się z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną, by zdiagnozować dziecko w kierunku dysgrafii i otrzymać stosowne orzeczenie dla szkoły.

Zobacz także:

Głoski
AdobeStock
Rozwój dziecka
Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Przykłady i ćwiczenia 
Pomagamy zrozumieć, czym są głoski i czym różnią się od liter? W zrozumieniu tematu pomogą proste przykłady i ćwiczenia.

Trening tzw. głoskowania, czyli dzielenia słowa na głoski, ma duże znaczenie dla nauki czytania. Głoskowanie polega bowiem na ćwiczeniu słuchu fonematycznego. Spis treści: Co to są głoski? Głoski a litery Głoski: przykłady ćwiczeń Co to są głoski? Głoski to najmniejsze, niepodzielne dźwięki mowy. Najprościej można powiedzieć, że głoska jest dźwiękiem, a litera zapisem graficznym . Głoska od litery różni się tym, że głoskę słyszymy i wymawiamy, a literę widzimy i zapisujemy. Znaczna część głosek w języku polskim to spółgłoski, jest też 8 samogłosek: a, e, i, u, y, ą, ę (reszta to spółgłoski). Przykłady głosek Przykładowy podział na głoski warto zacząć od krótkich słów, np.   dom: d – o – m (3 głoski: d, o, m) miś: m – i – ś (3 głoski: m, i, ś) kot: k – o – t (3 głoski: k, o, t) mama: m – a – m – a (4 głoski: m, a, m, a) kotek: k – o – t – e – k (5 głosek: k, o, t, e, k)   Kiedy widzimy, że podział na głoski idzie dziecku coraz lepiej, można sięgać po coraz trudniejsze przykłady. Na przykład takie, w których liczba głosek wcale nie będzie równa liczbie liter. Zanim przejdziemy do omówienia tych trudniejszych przykładów, sprawdźmy czym różnią się od głoski od liter.   Podział głosek wynika z tego, jak podczas ich wymawiania układają się narządy mowy. Wyróżnia się: głoski dźwięczne – to takie, przy których artykulacji czujemy drgania na wysokości krtani; głoski dźwięczne to wszystkie samogłoski oraz b, d, dz, dż, g, j, l, ł, m, n, ń, r, w/v, z, ż/rz, ź; głoski bezdźwięczne – artykulacja ich nie wywołuje drgań (p, f, t, c, ć, s, ś, cz, sz, ś, k, ch/h); głoski twarde – to takie, które podczas artykulacji nie wywołują unoszenia języka, pozostaje...

Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka
AdobeStock
Psychologia
Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka i wierszyki logopedyczne
Ćwiczenia logopedyczne wykonywane w formie zabawy doskonale wspomagają naukę prawidłowej wymowy. Przedstawiamy przykłady ćwiczeń logopedycznych dla 5-latka oraz krótkie wierszyki logopedyczne.

Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka mogą być o wiele bardziej zaawansowane niż dla mniejszego dziecka. Warto zadbać nie tylko o prawidłową wymowę, lecz także o ubogacanie słownictwa dziecka.  Logopeda Małgorzata Stanoch przedstawia ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka usprawniające język, poprawiające pamięć słuchową oraz rozwijające słownictwo.  Spis treści: Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka Wierszyki logopedyczne Ćwiczenia logopedyczne dla 5-latka Przedstawiamy kilka przykładów ćwiczeń logopedycznych przygotowanych przez logopedę Małgorzatę Stanoch. Są odpowiednie dla pięciolatków. Te nieskomplikowane i angażujące zabawy pomogą starszemu przedszkolakowi w rozwoju mowy. 1. Zabawa logopedyczna na pamięć słuchową Usiądźcie wygodnie naprzeciwko siebie na dywanie i pobawcie się w „pamięciową wyliczankę”. Zabawa polega na tym, że zaczyna się ją od wspólnego początku, mówiąc: Poszła Ola (możesz podać imię swojego dziecka) do sklepu i kupiła masło. Zadanie dla dziecka:  powtórzenie twojego zdania i dodanie swojego słowa, np. Poszła Ola do sklepu i kupiła masło i ser. Zabawę prowadzicie do momentu popełnienia pierwszego błędu. 2. Zabawa na rozwijanie słownictwa Potrzebna będzie piłka. W tę zabawę możecie się bawić w domu, w ogrodzie lub na podwórku. Na początku ustalacie reguły zabawy, czyli na jakie zwierzątko nie wolno złapać piłki, np. na wilka. Zadanie dla dziecka:  Rzucając do siebie piłką, podawajcie nazwy różnych zwierząt. Jeżeli któreś z was złapie piłkę właśnie na wilka, musi wykonać zadanie, np. stanąć na jednej nodze i policzyć do 5.  Zobacz także: Zabawy z pacynkami pomocne w terapii logopedycznej 3. Ćwiczenie logopedyczne na usprawnianie języka Pamiętaj o tym, aby najpierw samemu zaprezentować dziecku wykonanie tego ćwiczenia, należy je...

jak nauczyć dziecko tabliczki mnożenia
Adobe Stock
Gry i zabawy
Jak nauczyć dziecko tabliczki mnożenia? Aż 7 skutecznych sposobów
Nauka tabliczki mnożenia może być przyjemna i szybka. Są proste sposoby, aby nauczyć jej dziecko: gry, zabawy i kolorowanki. Popularne jest też mnożenie na palcach do 100. Podpowiadamy, jak nauczyć dziecko tabliczki mnożenia, by nauka była skuteczna. Mamy też dla was tabliczkę mnożenia do wydruku.

Nie wiesz, jak nauczyć dziecko tabliczki mnożenia szybko i łatwo? Oto proste sposoby. Polecamy zwłaszcza mnożenie na palcach do 100 oraz gry i kolorowanki. Nauka w formie zabawy sprawi, że dziecko szybko opanuje podstawowe działania, a jednocześnie zainteresuje się matematyką. Warto wydrukować tabliczkę mnożenia i powiesić ją w widocznym miejscu w pokoju dziecka, w wolnym czasie zaś podsuwać uczniowi kolorowanki i gry z tabliczką mnożenia. Ułatwią mu zadanie, nawet jeśli dziecko będzie mieć na początku problemy z zapamiętaniem równań. Łatwe i skuteczne sposoby na naukę tabliczki mnożenia: Nauka tabliczki mnożenia na palcach Gry i zabawy z tabliczką mnożenia Skuteczna nauka tabliczki mnożenia: kolorowanki Wierszyki do szybkiej nauki tabliczki mnożenia Zabawki z tabliczką mnożenia Karty Grabowskiego do skutecznej nauki tabliczki mnożenia Jak pomóc dziecku z tabliczką mnożenia? Tabliczka mnożenia: tabela do wydruku Nauka tabliczki mnożenia na palcach Mnożenie na palcach to tradycyjna metoda nauki tabliczki mnożenia. To jednocześnie najprostszy sposób, który maluch wykorzystuje intuicyjnie. Mnożenie na palcach pomoże poznać tabliczkę mnożenia początkującym uczniom. Zacznijcie od najłatwiejszych zadań: niech dziecko dodaje do siebie paluszki i liczy je, aby poznać wynik (np. 2 razy po 3 palce, 1 raz 4 palce itp.). Możliwe jest także mnożenie na palcach do 100. To prosta metoda na naukę trudniejszych działań tabliczki mnożenia. Podstawą mnożenia na palcach są dwie dłonie, z których każda ma pięć palców. Jeśli mnożymy np. 6 razy 6, na każdej z dłoni zginamy po jednym palcu (jeśli mnożymy przez 7, zginamy dwa palce, przez 8 − trzy palce itd.). Zgięte palce to dziesiątki. Palce zaś, które pozostają wyprostowane, mnożymy przez siebie. W przypadku działania 6 razy 6: dwa zgięte palce...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz