powikłania po covid u dzieci
ricka_kinamoto/Adobe Stock
Aktualności

Powikłania po COVID u dzieci – PIMS, udar mózgu, long COVID i inne choroby

Powikłania po COVID mogą pojawić się nie tylko u dzieci, które ciężko przechodziły chorobę. Poważne następstwa tej infekcji mogą wystąpić także u dzieci, które przechodziły COVID bezobjawowo, czyli były zakażone, a nie miały symptomów choroby.

Wśród powikłań po COVID u dzieci są bardzo poważne choroby, które mogą zostawić trwały ślad na zdrowiu i sprawności dziecka, a nawet zagrażać jego życiu. Najlżejszym w tym zestawie wydaje się być tzw. long COVID (długi COVID). Jednak na liście możliwych powikłań znajdują się też udary i wieloukładowy zespół zapalny, które mogą ze sobą nieść śmiertelne niebezpieczeństwo. Niestety to nie koniec listy – lekarze obawiają się, że odległych w czasie powikłań po COVID u dzieci może być więcej.

Spis treści:

Jakie błędy popełniają młodzi rodzice? Opowiada mama 1,5-rocznej Michaliny

Powikłanie po COVID u dzieci – udar

Udar mózgu to niedokrwienie jego części, które może być spowodowane zakrzepem lub wylewem krwi do mózgu. W Polsce zanotowano kilka przypadków udarów mózgu u dzieci, które bezobjawowo przechodziły COVID. W ich przypadku udary spowodowane były zakrzepami.

Zwykle udar mózgu to choroba osób dorosłych i starszych. Pandemia dowiodła jednak, że dzieci również mogą być na niego narażone, jeśli wcześniej były zakażone koronawirusem. Wszystko przez to, że nawet bezobjawowe zakażenie – bez kaszlu, kataru i gorączki czy utraty węchu – może powodować zmiany w naczyniach krwionośnych mózgu i sprzyjać powstawaniu zakrzepów.

Na co uważać, czyli objawy udaru u dzieci:

  • ból głowy
  • wymioty
  • drgawki
  • zaburzenia świadomości
  • niedowład połowiczy ciała
  • zaburzenia mowy.


W przypadku zaobserwowania objawów udaru dziecka, należy niezwłocznie wezwać pogotowie. Gdy dojdzie do udaru kluczowe dla ratowania zdrowia i życia jest szybkie podjęcie leczenia w szpitalu.

Powikłanie po COVID u dzieci – PIMS

PIMS jest powikłaniem po COVID u dzieci, które najczęściej pojawia się ok. 4 tygodnie po zachorowaniu. Dotyka 1 na 1000 chorych na COVID dzieci. Jego powodem jest najprawdopodobniej rozregulowanie układu odpornościowego dziecka przez wirusa SARS-CoV-2.

PIMS u dzieci to poważny, a czasami zagrażający życiu wieloukładowy zespół zapalny. Jego skutkiem może być niewydolność serca i zgon.

PIMS, podobnie jak udar po COVID, może dotknąć dzieci, które przeszły zakażenie koronawirusem bezobjawowo.

Na co uważać – objawy PIMS u dzieci:

  • gorączka powyżej 38,5 stopnia utrzymująca się minimum 3 dni
  • wysypka
  • obustronne zapalenie spojówek
  • zapalenie skóry jamy ustnej, dłoni, stóp
  • wymioty
  • biegunka
  • bóle brzucha
  • kaszel
  • powiększenie węzłów chłonnych.


W przypadku zaobserwowania u dziecka objawów mogących sugerować PIMS, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Jeśli dziecko wcześniej było zakażone koronawirusem, koniecznie należy o tym poinformować. W przypadku PIMS kluczowe dla ratowania zdrowia i życia dziecka jest szybkie podjęcie leczenia szpitalnego.

Powikłanie po COVID u dzieci – long COVID

Long COVID (długi COVID) to długotrwałe (trwające 3 miesiące lub dłużej) utrzymywanie się objawów choroby po przechorowaniu zakażenia koronawirusem. Long COVID dotyka głównie dorosłych, ale nie omija też dzieci. Obserwacje europejskich pediatrów pokazują, że to powikłanie po COVID u dzieci w wieku 2-11 lat dotyka blisko 10 procent z nich. Odsetek ten w grupie wiekowej 12-16 lat wynosi 13-30 procent.

Długi COVID u dzieci może wystąpić po objawowym jak i bezobjawowym zakażeniu.

Long COVID u dzieci to najczęściej jeden lub więcej objawów, które utrzymują się całymi miesiącami. Należy do nich:

  • bezsenność
  • zmęczenie
  • bóle mięśni
  • uporczywe objawy sugerujące przeziębienie.


W przypadku podejrzenia long COVID należy zgłosić się z dzieckiem do pediatry.

Odległe powikłania po COVID u dzieci

Specjaliści podejrzewają, że trzy wymienione wyżej powikłania po COVID – udar, PIMS, long COVID – to nie jedyne kłopoty zdrowotne, które mogą z upływem czasu pojawić się u dzieci po zakażeniu koronawirusem.

Ponieważ wirus SARS-CoV-2 ma bardzo wysoki potencjał uruchamiania autoprzeciwciał, zakażenie nim może w przyszłości skutkować najróżniejszymi chorobami autoimmunologicznymi.

Wśród możliwych krótkoterminowych powikłań po COVID u dzieci wymienia się też

  • zapalenie mięśnia sercowego.
  • zapalenie wielonerwowe Guillain-Barre.


W dłuższej perspektywie czasowej, nawet kilku-kilkunastoletniej, powikłaniem po COVID u dzieci może być: 

  • cukrzyca,
  • toczeń trzewny,
  • łuszczyca.


Biorąc pod uwagę opisane powikłania, nie można twierdzić, że COVID jest niegroźny dla dzieci. Nawet jeśli w pierwszych tygodniach po zakażeniu nie wystąpią żadne objawy, nie znaczy to, że w ciągu kolejnych tygodni czy lat, nie pojawią się poważniejsze skutki infekcji.

W chwili obecnej jedynym znanym sposobem zapobiegania groźnym powikłaniom są szczepienia dzieci przeciwko COVID, które chronią zarówno przed ciężkim przebiegiem zakażenia, jak i przed powikłaniami.

Zobacz także:

szczepienia zalecane w dobie pandemii
Adobe Stock
O szczepieniach
Dlaczego szczepienia zalecane (w tym przeciwko meningokokom) są ważne w dobie pandemii COVID-19?
W codziennej pracy w poradni pediatrycznej podczas pandemii zauważyłem niepokojącą tendencję, że mniej rodziców decydowało się na szczepienia obowiązkowe i zalecane. Rozumiem ich lęk związany z pandemią gdyż w przychodniach mogą przebywać osoby chore więc niektórzy myślą, że można „odrobić” zaległe szczepienia gdy sytuacja epidemiologiczna się unormuje. Skutki takich opóźnień mogą być groźne, jak przedstawię na przykładzie meningokoków.

Czym są meningokoki? To grupa bakterii, które bytują w ludzkim nosie i gardle. Szacuje się, że 10-35% 1 osób jest nosicielem tej bakterii, najczęściej nie wywołując choroby u nosiciela. Największa grupa nosicieli są nastolatkowie i młodzi dorośli 2 . Jeżeli przedostaną się do osoby nieuodpornionej drogą kropelkową lub poprzez kontakt ze śliną, szczególnie u tych w skrajności wieku (niemowlęta i dzieci do drugiego roku życia oraz osoby starsze), mogą wywołać piorunującą infekcję – sepsę lub zapalenie opon mózgowych. Z przykrością piszę, że 65% zgonów w przebiegu meningokokowego zapalenia opon mózgowych następuje w ciągu pierwszych 24 godzin od pojawienia się objawów 3 . U niektórych konieczna jest amputacja palców lub kończyn, a u ozdrowieńców częste są długotrwałe powikłania neurologiczne i psychiatryczne, w tym padaczka, głuchota, ślepota lub obniżenie ilorazu inteligencji 4 .   Co do szczegółów, w Polsce występuje kilka serogrup meningokoków. Serogrupa to ‘B’ odpowiada za ponad połowę wszystkich potwierdzonych przypadków w naszym kraju 5 . Pozostałe serogrupy – A, C, Y i W, są również groźne, szczególnie serogrupa ‘W’ która wywołuje nietypowy przebieg choroby z większym odsetkiem zgonów 6 . Polskie statystyki pokazują, że od kilku lat grupa ‘W’ odpowiada za co raz więcej potwierdzonych przypadków zapaleń opon mózgowych, szczególnie u dzieci poniżej pierwszego roku życia 5 . Istnieje możliwość zabezpieczenia pacjenta przeciwko wszystkim tym serogrupom meningokoków – na polskim rynku są dwie szczepionki , które podane razem dają istotną ochronę przeciwko tym bakteriom. Można je podać od drugiego miesiąca życia by chronić najmłodszych, do czego gorąco zachęcam wszystkich rodziców. Dzieci poniżej drugiego roku życia odpowiadały za 1/5 wszystkich potwierdzonych przypadków...

Nie, nie wysłałam dziecka na test covid. Tak jak wielu innych rodziców…
Adobe Stock
Aktualności
„Nie, nie wysyłam dziecka na testy na COVID-19. Tak jak wielu innych rodziców…” [LIST DO REDAKCJI]
Na początku to był temat tabu. Ale wreszcie pierwsza koleżanka przyznała się, że choć jej córka po skierowaniu na kwarantannę ma katar i gorączkę – nie zamierza robić jej żadnych testów. Bo po pierwsze: może to wcale nie Covid. Po drugie: mieli zaklepany wyjazd na sylwestra w góry. Gdyby sanepid „wsadził” ich na kwarantannę, przepadłaby im zaliczka i… świetna impreza.

Nasz wspaniały rząd musiał coś „zwęszyć”, skoro skrócił kwarantannę z 10 do 7 dni… Może gdyby wcześniej na to wpadli, nie byłoby tylu zachorowań. Tak, dla rodziców te trzy dni to czasem naprawdę bardzo dużo. Zwłaszcza gdy masz troje dzieci i kwarantannę za kwarantanną. A nie pracujesz w budżetówce. I do tego mieszkasz w te pięć osób na 48 czy 34 metrach. Test albo sylwester w górach Kiedy zorientowałam się, że coś jest nie tak, zapytałam Kaśkę, czy testowali małą. Wtedy powiedziała wprost, że nie. Że gdyby się któremuś z nich pogorszyło – to może i owszem, pojechaliby na testy. Ale poleżeli tydzień w łóżkach i polecieli w góry… Kaśka wygadała się, że słyszała, że tak robi wielu rodziców. Szczerze? Wcale się nie dziwię. Zwłaszcza tym, którzy mają własne firmy lub pracują na home office. Do tego dwoje lub troje dzieci. Kierowane na kwarantannę raz po raz. Mamy znajomych: dwójka dzieci (12 i 8 lat), ich dwoje i 20-metrowe mieszkanie. Jeden pokój. Bez psa – bo to już byłoby szaleństwo, choć rozważali taką opcję w czasach, kiedy ludzie decydowali się na psy, żeby móc wychodzić ze swoich klatek choć na chwilę… Zgadnijcie, czy ci znajomi posłali teraz swoje dzieci na testy… Oczywiście, że nie! Sama nie wysłałam dziecka na testy Nie, nie wysłałam dziecka na test na Covid. Tak jak wielu innych rodziców… Syna bolała głowa, pokładał się, miał katar i… już 8 dni kwarantanny za sobą. Postanowiliśmy przeczekać. Kiedy poczuł się dobrze – poszedł do szkoły i tyle. Przynajmniej mógł poprawić ocenę z matematyki i chemii. Jest w 8 klasie, ma w tym roku egzamin. Czy kogoś zaraził? Nie wiem i mam to gdzieś. Jego też ktoś zaraził. A tamtego kogoś – też ktoś zaraził. Najprawdopodobniej w szkole, bo gdzie? Te 7 dni zamiast 10 nic nie da. Nie oszukujmy się – jest czas...

trzecia dawka szczepionki COVID dla dzieci 2-5 lat
Adobe Stock
Aktualności
Szczepienie na COVID młodszych dzieci: niezbędna będzie trzecia dawka
Trwają badania nad skutecznością szczepionki Pfizera u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat. Producent właśnie poinformował, że u części z nich wystarczą dwie dawki, ale maluchy w wieku 2-5 lat będą musiały przyjąć trzy dawki.

Telewizja CNN podała, że w związku z konsultacjami wyników badań z zewnętrznymi ekspertami Pfizer zmuszony został do zmiany testów. Dotychczasowa procedura w postaci dwóch dawek sprawdziła się tylko u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 2 lat. 3-, 4- i 5-latki po dwóch dawkach nie zdołały wytworzyć odporności na koronawirusa. Najprawdopodobniej, aby ją uzyskały, trzeba będzie podać im trzecią dawkę. Nie wszystkie szczepionki chronią przed Omikronem Informacje o wynikach testów u najmłodszych dzieci dotarły do opinii publicznej w ostatni piątek. Jednocześnie podano do wiadomości informację, że w walce z Omikronem skuteczność wykazują szczepionki: Moderna, AstraZeneca i Pfizer. Niestety w walce z tym wariantem koronawirusa skuteczne nie są preparaty J&J, Sinopharm i Sputnik V. Takie wnioski płyną z badań przeprowadzonych na stanowym Uniwersytecie Waszyngtonu oraz przez szwajcarską firmę Humabs Biomed. Nie podano informacji, czy osoby zaszczepione nieskutecznymi wobec Omikronu preparatami powinny poddać się szczepieniu innymi, wykazującymi skuteczność wobec tego wariantu wirusa preparatami. Nie ma na co czekać, trzeba szczepić Rozprzestrzeniający się już także i w naszym kraju Omikron może wywoływać ciężkie objawy koronawirusa u dzieci . Obecnie zaszczepić na COVID można dzieci powyżej 5. roku życia. Szczepienie młodszych dzieci rozpocznie się po zakończeniu testów i określeniu, jaka procedura podawania preparatu Pfizera zapewnia najmłodszym dzieciom ochronę przed ciężkim zachorowaniem. Później preparat będzie musiał zostać zatwierdzony przez odpowiednie organizacje europejskie i państwowe. Do tego czasu najlepszą ochroną jest zaszczepienie pozostałych członków rodziny oraz stosowanie się do zaleceń: maseczka, dystans, unikanie tłoku i testowanie się przy wystąpieniu objawów infekcji. Sprawdź też: Objawy Omikronu u dzieci Jak zarejestrować...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj