Uczulenie na jad owadów
fot. AdobeStock

Uczulenie na jad owadów: jak rozpoznać i jak pomóc dziecku?

Alergia na jad owadów nie zdarza się bardzo często, ale użądlenie przez pszczołę lub osę dla osoby uczulonej na jad może być groźne. Czasami dochodzi nawet do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego.
Beata Turska
Uczulenie na jad owadów
fot. AdobeStock
Rodzice małych alergików (uczulonych na mleko, pyłki lub sierść zwierząt) boją się często, że ich dzieci mogą źle zareagować także na użądlenie osy lub pszczoły. Nie trzeba jednak bać się na zapas. – Fakt, że dziecko jest alergikiem, nie oznacza, że ma uczulenie także na jad pszczół czy os. Oczywiście może je mieć, jednak ryzyko, że ten problem go dotyczy, jest dokładnie takie samo jak u wszystkich – tłumaczy dr Ewa Willak-Janc, alergolog z Kliniki Pediatrii i Alergologii Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Alergia na jad owadów jednak się zdarza. Jak wówczas pomóc dziecku i jak rozpoznać, że objawy po użądleniu są reakcją alergiczną, wymagającą konsultacji lekarskiej?

Spis treści:

Jak często zdarza się uczulenie na jad owadów?

Łagodna albo umiarkowana alergia na jad owadów błonkoskrzydłych, czyli pszczół, os (w tym największych z nich – szerszeni) oraz bardzo rzadko atakujących trzmieli, to problem kilku-, kilkunastu procent ludzi. Niewielka część z nich (na szczęście rzadko dotyczy to dzieci) może zareagować na jad wyjątkowo gwałtownie – zagrażającym życiu wstrząsem anafilaktycznym.
Redakcja poleca: Jak dziecko uczy się i rozwija przez zmysły? [WEBINAR 1.]
Za nami pierwszy z 6 bezpłatnych webinarów dla rodziców, organizowanych w ramach akcji „Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem” i prowadzonych przez Dorotę Zawadzką. Ekspertka opowiadała o tym, jak działają zmysły malucha, a ich prawidłowy rozwój wpływa na życie również w przyszłości.

Kiedy pojawia się alergia na jad owadów?

Reakcja alergiczna na jad pszczoły czy innych owadów może nastąpić dopiero wówczas, gdy organizm już wie, z jaką substancją ma do czynienia. Właśnie z tego powodu problem częściej dotyczy osób, które były żądlone wiele razy, np. pszczelarzy czy dzieci mieszkających w pobliżu pasiek. Nie oznacza to jednocześnie, że małe mieszczuchy nie mają się czego bać. Źle zareagować może także dziecko rzadko żądlone, choć prawdopodobieństwo takiego zdarzenia jest mniejsze.

Reakcja zdrowego dziecka na ukąszenie owada

Użądlenie osy lub pszczoły zawsze jest nieprzyjemne i stresujące. Nawet zdrowy jak rydz, prawidłowo reagujący malec odczuwa pieczenie i ból. W miejscu użądlenia pojawia się zaczerwienienie i niewielka opuchlizna, która powinna ustąpić w ciągu doby.

Pierwsza pomoc przy użądleniu przez owada

Jeśli twoje dziecko zostanie użądlone przez owada, nawet jeśli nie ma alergii na jad pszczoły, kieruj się tymi radami:
  • Sprawdź, czy w skórze tkwi żądło (zostawiają je jedynie pszczoły). Jeśli tak, usuń żądło pszczoły jak najszybciej: podważ je czymś, np. paznokciem albo nawet kartą kredytową, ale nie łap w oba palce, nie wyciskaj ani nie wysysaj, bo wpompujesz resztki jadu z woreczka jadowego do organizmu.
  • Zdezynfekuj ranę (Octeniseptem, a w ostateczności nawet męską wodą po goleniu) i posmaruj ją żelem do stosowania po ukąszeniach (np. Fenistilem lub Soventolem) lub półprocentowym Hydrokortyzonem.
  • Zrób zimny okład, który sprawi, że naczynia krwionośne się obkurczą i jad nie przedostanie się w głąb organizmu. 
  • Obserwuj dziecko kilka godzin, np. do wieczora tego samego dnia. Jeśli ranka źle się goi, bo np. malec ją rozdrapał, posmaruj ją np. Bepanthenem Plus, który przyspieszy jej gojenie (można nim smarować także wciąż na nowo rozdrapywane ślady po ukąszeniach komarów).

Kiedy po użądleniu jechać z dzieckiem do lekarza?

Nawet jeśli dziecko nie jest uczulone na jad owadów błonkoskrzydłych, natychmiast jedź do lekarza, jeśli:
  • Owad użądli w szyję, głowę, język, wnętrze ust lub dziecko go połknęło. Opuchlizna może spowodować problemy z oddychaniem, dlatego zanim dziecko otrzyma fachową pomoc, rób mu chłodne okłady i włóż do ust kostkę lodu.
  • Dziecko zostało użądlone przez wiele owadów naraz. W takiej sytuacji może dojść do reakcji toksycznej (takiej, jak po truciźnie), niezwiązanej z alergią (tzn. nieangażującej układu immunologicznego), ale także niebezpiecznej.

Objawy uczulenia na jad owadów

U osób cierpiących na alergię na jad pszczół lub os obrzęk po ukąszeniu jest znacznie większy (jego średnica przekracza 10 cm) i utrzymuje się znacznie dłużej (ponad dobę). Ból także jest dotkliwszy. Może też pojawić się reakcja ogólna, tzn. dotycząca całego organizmu, a nie tylko miejsca użądlenia: pokrzywka na całym ciele, czy nawet ból brzucha. Pod kontrolą alergologa można poddać dziecku odczulaniu na jad pszczoły, poprzedzone odpowiednimi badaniami diagnostycznymi.

Co robić, gdy alergika użądli pszczoła?

Jeśli twoje dziecko ma alergię na jad pszczoły lub innych owadów, postępuj jak w przypadku dziecka zdrowego (sprawdź, czy nie ma żądła, w razie potrzeby usuń je, zdezynfekuj ranę itd.), a poza tym:
  • Podaj dziecku lek przeciwhistaminowy (np. Claritine, Clemastin).
  • Uważnie obserwuj dziecko. Zdarza się, że reakcja pojawia się po kilku godzinach, zwykle jednak nie jest tak niebezpieczna jak ta, która rozpoczyna się od razu po użądleniu.

Czy z alergikiem trzeba jechać do szpitala po użądleniu?

O wyjątkowo silnej reakcji alergicznej, która może prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego, mogą świadczyć:
  • skrócony oddech
  • chrypka
  • osłabienie
  • zawroty głowy
  • lęk
  • bóle brzucha
  • nudności
  • swędzenie ciała
  • puchnięcie twarzy.

To stan zagrażający życiu, dlatego natychmiast zawieź dziecko do szpitala. Nie ma czasu na czekanie na karetkę, wstrząs anafilaktyczny rozwija się w ciągu kilku minut. Możesz podać podwójną dawkę leku  przeciwhistaminowego i ucisnąć miejsce powyżej użądlenia.

Leki dla dziecka uczulonego na jad owadów

Jeśli po użądleniu pszczoły lub innego owada twoje dziecko zareagowało bardzo gwałtownie, musisz mieć przy sobie przepisane przez lekarza leki (przeciwhistaminowe, sterydy oraz – jeśli wystąpił wstrząs anafilaktyczny – adrenalinę w ampułkostrzykawce), które trzeba podać natychmiast po kolejnym takim zdarzeniu. 

Jak uniknąć użądlenia?

Użądlenie osy, pszczoły czy szerszenia zawsze jest nieprzyjemne. Dlatego:
  • Uważaj na jedzenie. Pszczoły, osy i szerszenie uwielbiają wszystko, co słodko pachnie. Dlatego trzymaj jedzenie w pojemnikach i zakręcaj butelki z napojami. Zanim dziecko włoży cokolwiek do ust, sprawdź, czy nie ma na tym intruza.
  • Ucz dziecko, że nie wolno odganiać owada. Bezpieczniej stać nieruchomo, osłaniając (np. ubraniem) twarz i szyję albo spokojnie się wycofać. Dotyczy to także szerszeni – gdy nie są prowokowane, atakują rzadziej niż zwykłe osy.
  • Używaj moskitery. Gdy dziecko śpi na dworze, osłoń wózek (hamak, leżak) moskitierą. Sprawdź, czy nie ma szpar lub dziur w materiale.

Zobacz także:
Oceń artykuł

Ocena 4 na 10 głosy

Zobacz także

Popularne tematy