Anemia u niemowlaka
fot. Adobe Stock

Anemia u niemowlaka: przyczyny, objawy, skutki, leczenie

Anemia u niemowlaka to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych maluchów​. Anemia wcale nie musi jednak oznaczać, że dziecko jest blade i apatyczne. Początkowo może mieć ono jedynie słabszy apetyt i gorzej przybierać na wadze.
Katarzyna Pinkosz
Anemia u niemowlaka
fot. Adobe Stock
W Stanach Zjednoczonych aż 9 proc. maluchów do drugiego roku życia cierpi na niedobór żelaza lub niedokrwistość. W Polsce nie jest lepiej. A przecież anemia u niemowlaka może powodować trwałe, bardzo poważne skutki dla zdrowia dziecka. Nigdy nie lekceważ więc tej choroby. Sprawdź, jak rozpoznać anemię u niemowlaka i jak z nią walczyć.

Spis treści:
  1. Anemia u niemowlaka: co to jest za choroba?
  2. Anemia u niemowlaka: przyczyny
  3. Anemia u niemowlaka: objawy
  4. Anemia u niemowlaka: wyniki
  5. Anemia u niemowląt: leczenie
  6. Dieta przy anemii u niemowląt
  7. Anemia u niemowląt: skutki

Anemia u niemowlaka: co to jest za choroba?

W pierwszych miesiącach po urodzeniu krwinki dziecka zawierające tzw. hemoglobinę płodową rozpadają się i muszą zostać zastąpione nowymi. Stężenie hemoglobiny maleje (a tym samym pogarsza się funkcjonowanie organizmu), gdy dziecku brakuje żelaza. Dochodzi wówczas do niedotlenienia tkanek. Ponieważ organizm nie potrafi sam wytwarzać żelaza, po ukończeniu 6 miesiąca żelazo musi zostać dostarczone z pożywienia.

Zwykle pomiędzy 3. a 6. miesiącem życia u niemowląt pojawia się tzw. anemia fizjologiczna (niedokrwistość fizjologiczna). To naturalny proces, który rzadko wymaga leczenia, czy podawania dziecku preparatów żelaza. Mimo to należy kontrolować u niemowląt poziom żelaza, zwłaszcza jeśli są karmione naturalnie.

Anemia u niemowlaka: przyczyny

Anemia u niemowlaka może być skutkiem różnych chorób, najczęściej jednak u niemowląt występuje anemia z powodu niedoboru żelaza. Ten niezbędny do życia pierwiastek znajduje się we wszystkich komórkach organizmu, uczestniczy w powstawaniu transportującej tlen hemoglobiny. Dzięki niemu pozbywamy się także dwutlenku węgla.

W pierwszym roku życia dziecko potrzebuje najwięcej żelaza. W tym czasie malec bardzo szybko rośnie – potraja masę urodzeniową! Zdarza się, że następuje wówczas dysproporcja między zbyt szybkim przybieraniem na wadze a zbyt małą ilością żelaza w diecie. W drugim półroczu życia dziecko musi już więc dostawać żółtko, różne gatunki mięsa (zawiera dużo żelaza hemowego) oraz zielone warzywa, np. brokuły, szpinak, zielony groszek.
Niedokrwistość częściej występuje u wcześniaków niż u niemowląt urodzonych w terminie. W trzecim trymestrze życia płodowego dziecko gromadzi żelazo, które wykorzysta w pierwszych miesiącach po urodzeniu. Im krócej trwa ciąża, tym mniej zapasów tego pierwiastka. Wcześniaki, maluszki urodzone ze zbyt małą masą ciała i bliźniaki powinny więc od drugiego miesiąca życia przez wiele tygodni dostawać preparaty żelaza (dzienna dawka profilaktyczna to 1-2 mg na kilogram masy ciała).

Anemia u niemowlaka: objawy

Anemia u niemowlaka nie zawsze przebiega w ten sam sposób. Dziecko nie od razu musi być blade i apatyczne. Początkowo jedynym objawem świadczącym o chorobie może być gorszy apetyt i wolniejsze przybieranie na wadze. 

Niemowlę z anemią:
  • bywa blade,
  • jego śluzówki są jaśniejsze niż zwykle,
  • ma kłopoty ze snem,
  • nie ma apetytu,
  • jest apatyczne,
  • bardziej podatne na infekcje.

Jeśli taki stan trwa długo, może to spowolnić jego rozwój psychomotoryczny. Jeśli zauważysz u swojego dziecka takie objawy, koniecznie zgłoś się do lekarza i zrób badania krwi pod kątem anemii.

Podobnie wyglądają objawy anemii fizjologicznej. W większości wypadków mijają one samoistnie. 

Anemia u niemowlaka: wyniki

Normy dotyczące wyników krwi u dzieci zawsze interpretujmy w odniesieniu do ich wieku. U noworodków poziom hemoglobiny jest wysoki (ok. 19 g/dl). Około 3-6 miesiąca życia poziom hemoglobiny fizjologicznie się obniża. Dziecko wchodzi wówczas w tzw. okres anemii fizjologicznej. Hemoglobina może obniżyć się wówczas nawet do 9-10 g/dl. W wieku od 6 miesięcy do 2 lat najniższa prawidłowa wartość hemoglobiny u dziecka wynosi ok. 11 g/dl, zaś do wieku dojrzewania – 11,5 g/dl.

Anemia u niemowląt: leczenie

Lekarz przepisuje zazwyczaj dziecku na anemię żelazo w syropie lub kropelkach (na receptę). Lek należy podawać maluchowi przez 2 miesiące. W zależności od rodzaju preparatu specjalista może dodatkowo przepisać dziecku witaminę C, kwas foliowy i/albo witaminy B6.

To mit, że leki na niedokrwistość mogą uszkadzać zęby. Jedynie wtedy, gdy będą mieć kontakt ze szkliwem, mogą spowodować przebarwienia – tak działa większość środków. By tego uniknąć, niemowlę po przyjęciu leku powinno więc dostać wodę do popicia (starsze dziecko musi dokładnie wypłukać usta).
Uwaga. Nadmiar żelaza może być dla niemowlęcia szkodliwy! Preparaty żelaza można podawać dziecku tylko na zlecenie lekarza, bo jego nadmiar wywołuje biegunkę, a nawet zatrucie. Nie przedawkujesz jednak żelaza, podając malcowi bogate w nie pokarmy.

Dieta przy anemii u niemowląt

Ogromną rolę przy anemii u niemowlaka odgrywa także dieta. Nawet niewielki dodatek mięsa do posiłku składającego się z warzyw, kasz lub ziemniaków prawie dwukrotnie zwiększy wchłanianie obecnego w nich żelaza niehemowego (różni się ono od hemowego tym, że znacznie gorzej się przyswaja).

Potrawy:
Dieta bogata w witaminę C ułatwia wchłanianie żelaza. Organizm malca lepiej przyswoi ten pierwiastek, jeśli będziesz dawać dziecku soki z czarnych i czerwonych porzeczek, truskawki, pomarańcze, kiwi, kiszoną kapustę. Dodawaj także do potraw zieloną pietruszkę.
Żelazo hemowe znajdziesz w mięsie – cielęcinie, wieprzowinie, wołowinie oraz drobiu, a także wątróbce cielęcej, rybach i żółtku jaj. Źródło żelaza niehemowego to: rodzynki, winogrona, orzechy laskowe, suszone i świeże morele, czarne i czerwone porzeczki, zielona pietruszka, brokuły, papryka, rzodkiewki, szpinak, szczypiorek, sałata, buraki, fasola, groch, groszek zielony, kasza gryczana i jęczmienna, płatki owsiane, a także chleb graham.

Mleko:
Mleko kobiece i krowie zawierają tyle samo żelaza, ale z mleka krowiego wchłania się ono gorzej. To jeden z powodów, dla którego niemowlęta powinny być karmione piersią (o ile jest to możliwe). Zbyt wczesne wprowadzanie do ich diety pełnego mleka krowiego może przyczynić się do niedoborów żelaza.

Najlepszym sposobem zapobiegania niedokrwistości u niemowląt karmionych sztucznie jest podawanie im wzbogaconego w żelazo mleka modyfikowanego i kaszek (w mleku początkowym jest 5-6 mg żelaza na litr, w następnym 8-13 mg).
Dziecko karmione piersią przyswaja z pokarmu mamy aż 50 proc. żelaza, natomiast karmione butelką wchłania z mleka modyfikowanego jedynie 5 proc. tego pierwiastka.

Anemia u niemowląt: skutki

Anemia u niemowląt można spowodować trwałe negatywne skutki dla zdrowia dziecka. Do najgroźniejszych z nich należy zaburzenie funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego (będące przyczyną opóźnienia rozwoju psychomotorycznego oraz upośledzenia funkcjonowania mózgu). Dlatego pamiętaj, aby nie lekceważyć anemii u niemowląt.

Konsultacja: dr hab. n. med. Teresa Jackowska Pediatra. Pracuje w Klinice Hematologii i Onkologii AM w Warszawie. Jest także prezesem Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Oddział Warszawski.

Zobacz też:
Redakcja poleca: Przepis na chłodnik z kiełkami
Chłodnik to idealny pomysł na orzeźwiający obiad, zwłaszcza, że jest szybki, smaczny i prosty do przyrządzenia.
Oceń artykuł

Ocena 4 na 12 głosy

Zobacz także

Popularne tematy