Niemowlę
fot. Fotolia

Anemia u niemowlęcia – prawdy i mity

Jeśli malec jest blady, nie ma apetytu i często choruje, przyczyną może być anemia. O tym, jak jej zapobiec i w jaki sposób ją wyleczyć, mówi pediatra i hematolog dr hab. n. med. Teresa Jackowska.
Niemowlę
fot. Fotolia
Anemia pojawia się u dziecka, gdy we krwi spada ilość czerwonych krwinek i hemoglobiny – barwnika przenoszącego tlen. Może być skutkiem różnych chorób, najczęściej jednak zdarza się anemia (niedokrwistość) z powodu niedoboru żelaza. Ten niezbędny do życia pierwiastek znajduje się we wszystkich komórkach organizmu, uczestniczy w powstawaniu transportującej tlen hemoglobiny. Dzięki niemu pozbywamy się także dwutlenku węgla.

W Stanach Zjednoczonych aż 9 proc. maluchów do drugiego roku życia cierpi na niedobór żelaza lub niedokrwistość. W Polsce nie jest lepiej. Jak rozpoznać chorobę u swojego maleństwa? Anemiczne niemowlę bywa blade, jego śluzówki są jaśniejsze niż zwykle, nie ma apetytu, jest apatyczne. Jeśli taki stan trwa długo, może to spowolnić jego rozwój psychomotoryczny.

Możesz wiele zrobić, by organizmowi twojego dziecka nie brakowało żelaza. Co powinnaś wiedzieć o diecie swojej i malca?

 

Redakcja poleca: Przepis na chłodnik z kiełkami
Chłodnik to idealny pomysł na orzeźwiający obiad, zwłaszcza, że jest szybki, smaczny i prosty do przyrządzenia.

Kobieta w ciąży jest bardziej narażona na niedokrwistość

Prawda. W tym czasie objętość krwi krążącej w jej organizmie zwiększa się. Rośnie też zapotrzebowanie na żelazo służące do budowy czerwonych krwinek. Jeśli dieta ciężarnej nie zapewni jej odpowiednich „dostaw” tego pierwiastka, dochodzi do jego niedoboru. Dotyczy to ok. 20 proc. przyszłych mam. Łatwo temu zapobiec – wystarczy wprowadzić do menu pokarmy bogate w żelazo. Często jednak potrzebne jest dodatkowe przyjmowanie kwasu foliowego i preparatów żelaza.

Sprawdź: Czy można zapobiec anemii w ciąży?

 

Blada cera przyszłej mamy świadczy o anemii

Nieprawda. Niektóre kobiety w okresie ciąży wydają się bledsze niż zwykle, lecz nie jest to spowodowane anemią. Niewielki niedobór żelaza to jeszcze nie niedokrwistość. Jednak gdy oprócz bladej cery pojawia się kołatanie serca, kobieta łatwo się męczy, miewa duszności i skłonność do omdleń, można przypuszczać, że przyczyną jest niedokrwistość z niedoboru żelaza. To jednak trzeba koniecznie potwierdzić, wykonując morfologię krwi.
 

Około 3. miesiąca u niemowląt pojawia się niedokrwistość

Prawda/nieprawda. W pierwszych miesiącach po urodzeniu krwinki dziecka zawierające tzw. hemoglobinę płodową rozpadają się i muszą zostać zastąpione nowymi. U niektórych maluchów proces ten przebiega tak szybko, że w ich miejsce nie nadążają powstawać nowe. Tego typu niedokrwistość określana jest jako fizjologiczna i zazwyczaj nie wymaga podawania szkrabowi preparatów żelaza.


W pierwszym roku życia dziecko potrzebuje najwięcej żelaza

Prawda. W tym czasie malec bardzo szybko rośnie – potraja masę urodzeniową! Zdarza się, że następuje wówczas dysproporcja między zbyt szybkim przybieraniem na wadze a zbyt małą ilością żelaza w diecie. W drugim półroczu życia dziecko musi już więc dostawać żółtko, różne gatunki mięsa (zawiera dużo żelaza hemowego) oraz zielone warzywa, np. brokuły, szpinak, zielony groszek.

Nawet niewielki dodatek mięsa do posiłku składającego się z warzyw, kasz lub ziemniaków prawie dwukrotnie zwiększy wchłanianie obecnego w nich żelaza niehemowego (różni się ono od hemowego tym, że znacznie gorzej się przyswaja).
 

Dieta bogata w witaminę C ułatwia wchłanianie żelaza

Prawda. Organizm malca lepiej przyswoi ten pierwiastek, jeśli będziesz dawać dziecku soki z czarnych i czerwonych porzeczek, truskawki, pomarańcze, kiwi, kiszoną kapustę. Dodawaj także do potraw zieloną pietruszkę.

Poznaj: 6 najlepszych źródeł witaminy C

W mleku kobiecym jest więcej żelaza niż w mleku krowim

Nieprawda. Mleko kobiece i krowie zawierają tyle samo żelaza, ale z mleka krowiego wchłania się ono gorzej. To jeden z powodów, dla którego niemowlęta, a nawet trzylatki powinny dostawać mleko modyfikowane. Zbyt wczesne wprowadzanie do ich diety pełnego mleka krowiego może przyczynić się do niedoborów żelaza.


Mleko modyfikowane powinno być wzbogacane w żelazo

Prawda. Najlepszym sposobem zapobiegania niedokrwistości u niemowląt karmionych sztucznie jest podawanie im wzbogaconego w żelazo mleka modyfikowanego i kaszek (w mleku początkowym jest 5–6 mg żelaza na litr, w następnym 8–13 mg).

Dziecko karmione piersią przyswaja z pokarmu mamy aż 50 proc. żelaza, natomiast karmione butelką wchłania z mleka modyfikowanego jedynie 5 proc. tego pierwiastka.


Leki na niedokrwistość mogą uszkadzać zęby

Nieprawda. Jedynie wtedy, gdy będą mieć kontakt ze szkliwem, mogą spowodować przebarwienia – tak działa większość środków. Niemowlę po przyjęciu leku powinno więc dostać wodę do popicia (starsze dziecko musi dokładnie wypłukać usta).


Częste infekcje wirusowe powodują niedobór żelaza

Prawda. Szybko namnażające się wirusy potrzebują dużo tego pierwiastka i czerpią go z organizmu malucha. A ponieważ chore dziecko ma gorszy apetyt, więc ilość żelaza w jego diecie jest za mała w stosunku do potrzeb. Powstaje błędne koło – malec często choruje, może więc cierpieć na niedobór żelaza, a to z kolei dodatkowo jeszcze obniża jego odporność.


U wcześniaków częściej występuje niedokrwistość

Prawda. W trzecim trymestrze życia płodowego dziecko gromadzi żelazo, które wykorzysta w pierwszych miesiącach po urodzeniu. Im krócej trwa ciąża, tym mniej zapasów tego pierwiastka. Wcześniaki, maluszki urodzone ze zbyt małą masą ciała i bliźniaki powinny więc od drugiego miesiąca życia przez wiele tygodni dostawać preparaty żelaza (dzienna dawka profilaktyczna to 1–2 mg na kilogram masy ciała).

Sprawdź: Co jeść w III trymestrze ciąży – czego potrzebuje dziecko?


Nadmiar żelaza może być dla niemowlęcia szkodliwy

Prawda. Preparaty żelaza można podawać dziecku tylko na zlecenie lekarza, bo jego nadmiar wywołuje biegunkę, a nawet zatrucie. Nie przedawkujesz jednak żelaza, podając malcowi bogate w nie pokarmy.
 

Gdzie jest dużo żelaza?

Ponieważ najlepiej przyswaja się żelazo zawarte w pożywieniu, nie tylko dieta dziecka, ale i menu przyszłej mamy oraz kobiety karmiącej piersią musi być bogate w pokarmy zawierające ten pierwiastek.

Żelazo hemowe znajdziesz w mięsie – cielęcinie, wieprzowinie, wołowinie oraz drobiu, a także wątróbce cielęcej, rybach i żółtku jaja.

Źródło żelaza niehemowego to: rodzynki, winogrona, orzechy laskowe, suszone i świeże morele, czarne i czerwone porzeczki, zielona pietruszka, brokuły, papryka, rzodkiewki, szpinak, szczypiorek, sałata, buraki, fasola, groch, groszek zielony, kasza gryczana i jęczmienna, płatki owsiane, a także chleb graham.

Konsultacja: dr hab. n. med. Teresa Jackowska Pediatra. Pracuje w Klinice Hematologii i Onkologii AM w Warszawie. Jest także prezesem Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Oddział Warszawski.
Oceń artykuł

Ocena 4 na 12 głosy

Zobacz także

Popularne tematy