antykoncepcja

Antykoncepcja: rodzaje, wady i zalety

Antykoncepcja to przeciwdziałanie ciąży. Może być przeznaczona dla kobiet lub mężczyzn. W zależności od rodzaju ma różną skuteczność, różne wady i zalety.
antykoncepcja

Metody antykoncepcji są różne i każda kobieta, która nie planuje dziecka, może wybrać odpowiedni dla niej sposób zapobiegania ciąży. Tampony z liści akacji, prezerwatywy ze zwierzęcych jelit… – kobiety od zawsze próbowały ustrzec się przed niechcianą ciążą. Na szczęście my nie musimy uciekać się do takich sposobów. Zobacz, jakie formy antykoncepcji są dostępne w Polsce i wybierz najlepszą dla siebie. Pamiętaj, żeby skonsultować swój wybór z lekarzem.

Antykoncepcja dla kobiet:


Antykoncepcja męska:

Pigułki antykoncepcyjne

Pigułki antykoncepcyjne to jedna z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod antykoncepcji. Powodują zagęszczenie śluzu w śluzówce macicy i (najczęściej) hamują jajeczkowanie. Jakie tabletki antykoncepcyjne są dostępne w Polsce?

PIGUŁKA DWUSKŁADNIKOWA (np. Harmonet, Novynette, Yasminelle)
Zawiera dwa hormony: estrogen i gestagen (pigułki jednofazowe zawierają stałą dawkę hormonów, dwu- i trójfazowe – dwie lub trzy różne, w zależności od fazy cyklu). Łyka się ją codziennie, z siedmiodniową przerwą między kolejnymi opakowaniami.
Jak działa? Blokuje owulację oraz zmienia błonę śluzową macicy w taki sposób, by nie mogło dojść do zagnieżdżenia komórki jajowej.
Wybierz ją, jeśli... Już nie karmisz, planujesz mieć kolejne dziecko jeszcze w tym roku, nie palisz i w twojej najbliższej rodzinie nie było poważnych chorób zakrzepowo-zatorowych.
Plusy: Jest bardzo skuteczna, bezpieczna i wygodna w użyciu. Reguluje cykl, sprawia, że krwawienia są mniej obfite.
Minusy: Trzeba o niej codziennie pamiętać. Nie każda kobieta może ją zażywać (przeciwwskazania to m.in. niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, choroba zakrzepowo-zatorowa i palenie papierosów po 35. roku życia i rak sutka). Nie można jej zażywać, jeśli się karmi piersią. U niektórych kobiet może powodować obniżenie nastroju i brak apetytu na seks.
Wskaźnik Pearla: 0,1–3*

UWAGA! Są też pigułki, które łyka się bez żadnej przerwy, codziennie (to niskodawkowe tabletki antykoncepcyjne Yaz). Jest ich 28, z tym że 24 z nich zawierają hormony, a cztery to placebo. Łykając te pigułki, masz szansę na mniejszą huśtawkę hormonalną niż przy tabletkach, które bierze się tylko przez 21 dni. No i – co najważniejsze – nie musisz liczyć dni i pilnować kalendarza. Kiedy skończy się jedno opakowanie, zaczynasz drugie. Dobry patent dla zapominalskich.

MINIPIGUŁKA (np. Azalia, Cerazette)
Zawiera tylko jeden hormon – gestagen. Łyka się ją codziennie, bez przerw między kolejnymi opakowaniami.
Jak działa? Powoduje zagęszczenie śluzu szyjkowego i blokuje owulację.
Wybierz ją, jeśli... Nadal karmisz piersią lub palisz papierosy albo nie wolno ci przyjmować estrogenów.
Plusy: Szybciej powraca płodność w porównaniu do zwykłej pigułki antykoncepcyjnej (dwuskładnikowej).
Minusy: Trzeba ją przyjmować bardzo regularnie, bo nawet trzygodzinny poślizg może sprawić, że będzie nieskuteczna. Może powodować zaburzenia miesiączkowania: nieregularne cykle, plamienia między miesiączkami.
Wskaźnik Pearla: 0,7–1,1*
Redakcja poleca: Agnieszka Hyży o swojej patchworkowej rodzinie: „Martusia już się przyzwyczaiła” [WIDEO]
Agnieszka Hyży stara się stworzyć prawdziwy dom dla swojej 7-letniej córki. Jak w tej sytuacji odnalazł się jej mąż, Grzegorz Hyży, i jakie relacje nawiązał z dziewczynką? Dziennikarka przyznała, że duże znaczenie miał wiek Marty: gdy poznała Grześka, jej córeczka była malutka.

Wkładki domaciczne

Wkładka domaciczna, czyli spirala, przypomina kotwicę lub dużą literę T. To tzw. antykoncepcja długoterminowa. W Polsce dostępne są hormonalne i niehormonalne (zawierające miedź) wkładki domaciczne.

WKŁADKA DOMACICZNA (np. hormonalna Mirena, niehormonalne – typu T)
Są dwa rodzaje wkładek: hormonalne (uwalniające gestagen) i zawierające miedź. Zakłada się je raz na kilka lat (w zależności od rodzaju od trzech do siedmiu lat).
Jak działa? Wywołuje w błonie śluzowej macicy tzw. sterylną reakcję zapalną, co sprawia, że komórka jajowa nie może się w niej zagnieździć.
Wybierz ją, jeśli... Nadal karmisz piersią. Możesz ją także stosować, jeśli palisz papierosy.
Plusy: Jest bardzo skuteczna (zwłaszcza hormonalna) i wygodna. Trzeba o niej pamiętać raz na kilka lat. Nie ma wpływu na karmienie piersią. W każdej chwili można ją wyjąć. Nie ma wpływu na libido. Wkładka uwalniająca gestagen zmniejsza lub likwiduje miesiączkę.
Minusy: Może powodować obfite miesiączki oraz plamienia międzymiesiączkowe, ale tylko wkładka zawierająca miedź.
Wskaźnik Pearla: hormonalna 0–0,6; niehormonalna 0,2–1,5*

Antykoncepcja długoterminowa

Antykoncepcja długoterminowa to rozwiązanie dla kobiet, które nie chcą codziennie pamiętać o antykoncepcji. jakie formy długoterminowej antykoncepcji dostępne są w Polsce?

PLASTER ANTYKONCEPCYJNY (np. Evra)
Zawiera dwa hormony, estrogen i gestagen, które stopniowo przenikają przez skórę do krwi. Przykleja się go co siedem dni.
Jak działa? Hormony przenikają przez skórę i blokują owulację.
Wybierz go, jeśli... Ważysz mniej niż 80 kg, nie palisz lub masz zaburzenia żołądkowe.
Plusy: Jest bardzo wygodny, trzeba o nim pamiętać tylko raz w tygodniu. Hormony przenikają bezpośrednio do krwi (nie obciążają wątroby). Rzadziej niż tabletka powoduje zaburzenia w układzie krzepnięcia krwi.
Minusy: Może wywołać reakcję alergiczną. Nie powinny go stosować kobiety ważące powyżej 80 kg. Może się odkleić.
Wskaźnik Pearla: 0,6–0,9*
Przeczytaj:
Antykoncepcja długoterminowa - miniprzewodnik z komentarzem ekspertów

ZASTRZYK ANTYKONCEPCYJNY (np. Depo-Provera)
Zawiera gestagen. Bierze się go raz na trzy miesiące.
Jak działa? Hamuje owulację, zagęszcza śluz i zmienia śluzówkę jamy macicy, uniemożliwiając zagnieżdżenie się komórki jajowej.
Wybierz go, jeśli... Karmisz piersią i nie planujesz zajść w najbliższym czasie w ciążę.
Plusy: Jest bardzo skuteczny i wygodny. Trzeba o nim pamiętać tylko raz na kwartał. Zmniejsza krwawienia.
Minusy: Jeśli okaże się, że zastrzyk ci nie służy, będziesz musiała poczekać trzy miesiące, aż minie jego działanie. Może powodować zaburzenia miesiączkowania i tycie, a stosowany długo także osteoporozę. Na powrót płodności trzeba czekać nawet pół roku.
Wskaźnik Pearla: 0–1*

Zobacz:
Czy pigułki antykoncepcyjne powodują spadek libido?

Antykoncepcja dla kobiet karmiących piersią

Niedawno urodziłaś dziecko i nie spieszysz się z kolejną ciążą? Zabezpiecz się! Jeśli karmisz dziecko piersią, nie będziesz mieć miesiączki przez sześć–osiem miesięcy po porodzie. Pamiętaj jednak, że płodność może powrócić w każdej chwili (u niektórych kobiet jajniki wznawiają pracę już sześć tygodni po porodzie!) i że owulacja poprzedza pojawienie się miesiączki (a więc możesz zajść w ciążę, nie wiedząc, że twój organizm jest już na to gotowy). Karmienie piersią wyklucza stosowanie pigułek dwuskładnikowych, ale możesz korzystać z innych metod antykoncepcji: (np. minipigułka, wkładka domaciczna).

Inne metody antykoncepcji dla kobiet

Poza wyżej wymienionymi metodami, kobiety mogą sięgać jeszcze po inne sposoby zapobiegania ciąży. Należą do nich:

Środki plemnikobójcze. Występują w postaci żeli, pianek, globulek, nasączonych gąbek. Zawarte w nich środki chemiczne unieruchamiają plemniki. Wskaźnik Perla wynosi dla nich 8-36.

Diafragma i kapturki naszyjkowe. Są mechanicznymi sposobami antykoncepcji. Wykonane są z gumy lub silikonu. Wkłada się je do pochwy tak, aby uniemożliwić plemnikom dostanie się do szyjki macicy. Są wielorazowego użytku i zakłada się je przed stosunkiem, a wyjmuje nie wcześniej niż 6 godzin po nim. Ich skuteczność zależy od dopasowania. Przy idealnym dopasowaniu wskaźnik Pearla dla tej metody wynosi 0,65.

Antykoncepcja awaryjna

Są to farmaceutyki przyjmowane jednorazowo po stosunku – do 72 godzin po nim. Najwyższą skuteczność (blisko 100 proc.) mają po przyjęciu do 12 godzin od zbliżenia. Zawierają dużą dawkę hormonów, które hamują owulację, utrudniają wędrówkę plemników do jajeczka oraz implantację jajeczka w macicy. Antykoncepcja awaryjna używana w sytuacjach, gdy zawiodły inne metody antykoncepcji (np. pęknięta prezerwatywa), gdy doszło do pominięcia przyjęcia dawki antykoncepcji hormonalnej, po stosunku bez zabezpieczenia i po gwałcie.

Antykoncepcja awaryjna dostępna jest po konsultacji z lekarzem i na receptę. Jej koszt to 50-150 zł.

Antykoncepcja męska – wazektomia

To chirurgiczny zabieg, który sprawia, że w nasieniu mężczyzny nie ma plemników. Wazektomia nie upośledza libido ani przeżywania orgazmu. Zabieg nie jest refundowany.

Antykoncepcja męska – prezerwatywy

Poza tym, że uniemożliwiają nasieniu dostać się do pochwy kobiety, chronią też przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Aby prezerwatywy działały skutecznie, muszą być dobrze dopasowane rozmiarem do penisa – za małe mogą pękać, za duże ześlizgiwać się, co sprawia, że ryzyko ciąży wzrasta. Warto też pamiętać, że stosując tę metodę antykoncepcji, nie można używać lubrykantów zawierających oleje. Niszczą one materiał, z którego zrobione są prezerwatywy, przez co mogą pękać. Takich problemów nie przysparzają lubrykanty na bazie wody.

Przed użyciem koniecznie trzeba sprawdzić termin przydatności do użycia prezerwatywy – przeterminowane mogą pękać.

Wskaźnik Pearla dla prezerwatyw wynosi 2-7, czasami podawane dane to 2-17. Łączenie tej metody antykoncepcji z preparatami plemnikobójczymi zwiększa skuteczność zapobiegania ciąży.

* Im wskaźnik Pearla jest niższy, tym skuteczniejsza jest dana metoda (wskaźnik podajemy za książką Johna Guillebauda „Antykoncepcja. Pytania i odpowiedzi”).

Konsultacja: lek. med. Artur Kucharski, specjalista ginekolog położnik, Szpital im. A. Falkiewicza we Wrocławiu.

Zobacz też:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy