Dziecko nie chce chodzić do przedszkola: jak je zachęcić? (porady psychologa)
Twoje dziecko nie chce chodzić do przedszkola? Z pewnością wiedziałaś, że początki przedszkola mogą nie być łatwe, ale na taki dramat i wielkie łzy nie byłaś przygotowana. Co robić? Jak to przetrwać? Jak zachęcić dziecko do przedszkola?
Dziecko, które nie chce chodzić do przedszkola, lepiej nadal tam posyłać. A że maluch się buntuje? No cóż, trzeba znaleźć sposób, by ułatwić mu oswojenie się z tą sytuacją. Jaki? Wiele zależy od tego, w którym momencie zaczął protestować. „Nie będę się ubierał”, „Nie chcę”, „Zostaw”, „Nie pójdę” – wobec takiego oporu czujesz się bezsilna i trudno ci być konsekwentną. Czasem więc maluchowi odpuszczasz. Jednak konsekwencja to podstawowy warunek, jaki trzeba spełnić. Tylko jak to zrobić? – Gdyby chodziło o podanie dziecku lekarstwa, nie miałybyśmy wątpliwości, jak postąpić – podpowiada psycholog Beata Chrzanowska-Pietraszek. – Mimo oporów malucha konsekwentnie dawałybyśmy mu leki. Bo wiemy, że to dla niego dobre i mu potrzebne. Tak samo jest z przedszkolem. Jak reagować w zależności od sytuacji, w której dziecko przeżywa kryzys, wyjaśniamy wspólnie z ekspertem. Spis treści: Jak namówić dziecko do chodzenia do przedszkola, kiedy dopiero zostało przedszkolakiem? Jak zachęcić dziecko do przedszkola? Dziecko nie chce chodzić do przedszkola i płacze Dziecko nie chce chodzić do przedszkola Jak zachęcić dziecko do przedszkola: wyjaśnij ewentualne problemy Kiedy jest za wcześnie na przedszkole? Jak przekonać dziecko do przedszkola: tego nie rób! Jak zachęcić dziecko do jedzenia w przedszkolu: wskazówki Jak namówić do chodzenia do przedszkola dziecko, które dopiero zostało przedszkolakiem? Dziecko dopiero rozpoczęło swoją przygodę z przedszkolem, a już protestuje? To całkiem normalna reakcja zwana okresem adaptacyjnym. Każdy człowiek – mały także – przeżywa ogromny stres w momencie zmiany swojej sytuacji życiowej. Pomyśl, że dziecko czuje się tak jak ty, gdy właśnie idziesz do nowej pracy. Nikogo nie znasz, nie wiesz, jakie w firmie panują obyczaje, mylą ci się zadania, jesteś czasem zdezorientowana... Ale z tego powodu przecież nie rzucasz posady (choć pewnie czasem korci cię, by tak zrobić). Kilkulatek odczuwa podobnie, ale reaguje inaczej, bo jest po prostu zbyt mały, żeby w stu procentach panować nad swoimi emocjami i uczuciami. Twoim zadaniem jest mu w tym pomóc. Pamiętaj, że adaptacja przedszkolna bywa trudna. Jak zachęcić dziecko do przedszkola? Zastanawiasz się, jak przekonać dziecko do chodzenia do przedszkola? Przede wszystkim zachowaj spokój. Rano nie zwracaj zbytnio uwagi na dramatyczne gesty malucha, tylko konsekwentnie i ze spokojem przygotowuj go do wyjścia. Dziecku może nie udzieli się twój spokój, ale też swoim nerwowym zachowaniem nie podgrzejesz dodatkowo atmosfery. Warto też skrócić – tyle, ile się da – czas spędzony rano w domu (np. wieczorem przygotuj ubranie na jutro, nie budź malca zbyt wcześnie), bo dzięki temu dziecko nie zdąży się „nakręcić”. – Dobrze, by do przedszkola odprowadzał dziecko ten z rodziców, który ma mocniejsze nerwy (więc nie da się ubłagać na powrót do domu, ani sprowokować głośnym płaczem) – sugeruje Beata Chrzanowska-Pietraszek. Pożegnanie w szatni powinno być krótkie i rzeczowe: wystarczy ucałować malca, życzyć miłego dnia, powiedzieć, kiedy po niego wrócimy. Po odebraniu malucha z przedszkola pytaj go o miłe rzeczy, np. z kim się dzisiaj bawił, czy był na spacerze itp. Unikaj pytań drażliwych w stylu: „Jak długo jeszcze płakałeś?”, „Czy zjadłeś cały obiad?”, „No i po co było rano tak histeryzować?”. Warto też, by maluch miał jak najbardziej uporządkowany harmonogram dnia. Dzięki temu będzie spokojniejszy. Jeśli będziesz postępować przez cały czas konsekwentnie, już po około dwóch tygodniach maluch będzie chodził do przedszkola bez problemów. Dziecko nie chce chodzić do przedszkola i płacze Dziecko, które nie chce chodzić do przedszkola i płacze, to sytuacja, która ma miejsce częściej, niż myślisz. Zdarza się, że malec nie przeżywa okresu adaptacyjnego na początku swojej kariery przedszkolaka, tylko kłopoty z adaptacją w przedszkolu pojawiają się dopiero po jakimś czasie (np. po dwóch, trzech miesiącach). Dzieci przecież różnią się między sobą i nie wszystkie dokładnie w tym samym momencie przechodzą różne etapy. Bywa też, że ambitny maluch, zanim jeszcze stał się przedszkolakiem, zaraził się entuzjazmem rodziców („Hurrrra, pójdę do przedszkola!”). A kiedy już do niego poszedł, nie chciał ich zawieść i pokazać, że wcale nie jest tak kolorowo, jak sobie wyobrażał. Stłumił więc swoją niechęć i dopiero po jakimś czasie, nie mogąc się uporać ze swoimi emocjami, wyrzucił je z siebie (często wtedy są nawet bardziej intensywne, niż byłyby na początku). Powinnaś postępować tak, jakby to były dopiero pierwsze dni lub tygodnie malucha w przedszkolu. Nie miej do niego pretensji, że nagle zaczął stroić fochy, ma fanaberie i tak naprawdę nie wie, o co mu chodzi. Daj mu czas na przeżycie swoich emocji, ale też nie pozwól wejść sobie na głowę. – Dziecko musi wiedzieć, że je rozumiesz, co nie znaczy, że pozwolisz mu wziąć urlop od przedszkola. Dziecko nie chce chodzić do przedszkola, mimo że pomyślnie przeszło adaptację Twój maluch za kilka miesięcy będzie już „etatowym” przedszkolakiem. Spokojnie lub trochę burzliwiej przejdzie okres adaptacyjny, będzie miał swoich kolegów i koleżanki w grupie, a mimo to któregoś dnia może wstać rano i oznajmić, że nie chce iść do przedszkola. Ma muchy w nosie czy konkretny powód? Czasem to rzeczywiście jedynie kwestia gorszego dnia (wtedy już nazajutrz maluch nie pamięta o swojej niechęci) – twierdzi psycholog. Ale bywa, że przyczyna jest poważniejsza: może np. pokłócił się z kolegą, a może nauczycielka zwróciła mu ostro uwagę. Zachęć dziecko do przedszkola, wyjaśniając ewentualne problemy Jeśli twoje dziecko nagle nie chce chodzić do przedszkola, przede wszystkim z nim porozmawiaj. Zapytaj, czy w przedszkolu zdarzyło się ostatnio coś przykrego. Bądź delikatna, ale dociekliwa: malec na początku może mieć problem z wyjaśnieniem swoich uczuć, czasem też do końca nie zdaje sobie z nich sprawy. – Dobrze jest także oglądać rysunki dziecka i obserwować jego zabawy. Maluchy bardzo często odzwierciedlają w nich sytuacje, których się boją albo które są dla nich niemiłe (np. bawią się w karmienie lalek na stołówce, mówiąc: „Musisz zjeść wszystko"). Gdy już dowiesz się, jaki jest powód niechęci dziecka, spróbuj go pocieszyć, np. „Nie martw się, Kasia tak na pewno o tobie nie myśli”, „Powiedz Jasiowi, że jeśli uderzy cię jeszcze raz, to porozmawiam z jego rodzicami”, „Powiem pani, że nie musisz zjadać całego obiadu” itp. Maluch powinien wiedzieć, że ma w tobie mocne oparcie. Jeśli trzeba, porozmawiaj też z wychowawczynią dziecka i wyjaśnij ewentualne problemy. Przy dziecku staraj się jednak nie wyolbrzymiać problemu, tylko spokojnie go wyjaśnić, a potem przejść nad nim do porządku dziennego. Gdy maluch zobaczy, że wcale nie taki diabeł straszny, łatwiej pójdzie do przedszkola. A tam będzie mógł sam się przekonać, że koledzy nadal go lubią, pani mówi normalnym tonem i dzień wcale nie przypomina tego złego, wczorajszego. Kiedy jest za wcześnie na przedszkole? Bywa (na szczęście bardzo rzadko), że poranny bunt przed przedszkolem wynika z niedojrzałości malucha. Wtedy jedynym rozwiązaniem jest pozostawienie na jakiś czas dziecka w domu. Jak rozpoznać, że twój maluch nie jest jeszcze gotowy na przedszkole? Poranne płacze trwają już ponad trzy tygodnie. To sygnał, że maluch ma problemy z adaptacją. Dziecko nie bawi się w przedszkolu. Jest apatyczne, siedzi w kącie, popłakuje, nie chce brać udziału w żadnych zajęciach z innymi dziećmi. Pojawiły się dodatkowe niepokojące objawy. Maluch zaczął się w nocy moczyć, codziennie wymiotuje, nawet w domu nie chce nic jeść itp. Tego nie rób, by przekonać dziecko do przedszkola? Ogromnie ważne jest, by zachęcając dziecko do chodzenia do przedszkola, nie popełniać następujących błędów. Te metody to jedynie dobry sposób, by na długi czas zniechęcić dziecko do przedszkola. Krytyka. Stwierdzenie „Ty zawsze jesteś beksą” lub „Nie jesteś wcale odważnym zuchem, tylko marudą!” na pewno nie pomogą maluchowi uporać się ze swoimi obawami przed przedszkolem, za to upewnią go, że po raz kolejny nie potrafi poradzić sobie w stresowej sytuacji. Skoro nie potrafi, nawet nie przyjdzie mu do głowy, żeby się jakoś szczególnie starać. Zawstydzanie i wyśmiewanie. Zdanie rzucone w szatni: „Patrz, wszyscy śmieją się z twoich fochów”, wywoła u malca jeszcze większy stres. Spóźnianie się. Jeśli mama miała być po obiedzie, maluch od tego momentu czeka na nią. Im dłużej ona nie przychodzi, tym dziecko jest bardziej zaniepokojone i przestraszone. Oszukiwanie. Gdy obiecujesz dziecku, że to ty go dzisiaj odbierzesz z przedszkola, zrób wszystko, żeby tak było. Jeśli nie możesz tego obiecać na sto procent, po prostu nic nie obiecuj. Kłamstwo to zawsze zły pomysł. Jak zachęcić dziecko do jedzenia w przedszkolu: wskazówki Dziecko odmawia przyjmowania posiłków w przedszkolu? Martwisz się, że chodzi cały dzień głodne? Jest kilka sprawdzonych sprawdzonych sposobów, które pomogą zachęcić go do jedzenia razem z przedszkolną grupą. Daj dziecku czas – jeśli maluch dopiero zaczął chodzić do przedszkola – potrzebuje czasu, żeby się zaaklimatyzować, poznać otoczenie, kolegów i koleżanki. Musi zaznajomić się z nową sytuacją. Dziecko nawet jeśli tego nie mówi lub nie okazuje – może być zestresowane. Podaj mu argumenty – możesz spróbować przekonać swojego malucha do jedzenia, inicjując rozmowę na ten temat. Powiedz, że powinien jeść w przedszkolu, żeby mieć siłę na wspaniałą zabawę z nowymi kolegami. Argumentem może być również to, że pozna nowe smaki, a później będziecie mogli to wspólnie wykorzystać do eksperymentowania w kuchni. Zachwyć się jadłospisem – dobrą metodą jest czytanie dziecku jadłospisu. Gdy odprowadzasz go rano do przedszkola, zatrzymaj się na chwile przy tablicy z jadłospisem. Przeczytaj, co dzisiaj będzie w menu. W ten sposób maluch będzie wiedział „co go czeka dzisiaj”. Jeśli jadłospis przeczytasz mu w taki sposób, że przekona się, że na obiad będą same pyszności – z pewnością będzie lepiej nastawiony do zjedzenia tego posiłku. Możesz poprosić dziecko, by po powrocie do domu opowiedziało ci, jak smakowała zupa dyniowa, bo sama bardzo chciałabyś jej spróbować. Porozmawiaj z przedszkolankami – powiedz nauczycielkom o swoich obawach odnośnie niejedzenia u dziecka. Być może zbyt intensywnie zachęcają je do zjedzenia obiadu lub nie robią tego w ogóle. Taka rozmowa może przynieść dobre efekty, może dowiesz się czegoś, co powoduje u twojego dziecka niechęć do jedzenia w przedszkolu. Nie porównuj i nie krytykuj – krytyka lub porównywanie do innych dzieci (np. Jaś zjadł pięknie obiadek, a ty nie) nie działa na dziecko dobrze. Nie przynoś dziecku smakołyków – zrozumiałe jest, że jeśli dziecko nie zje obiadu w przedszkolu – pęka ci serce. Złą metodą jednak jest przynoszenie mu łakoci, drożdżówek lub innych przekąsek. Owszem, jeśli dziecko nie zjadło obiadu – będzie pewnie trochę głodne, ale taka jest naturalna kolej rzeczy. Nie ucz dziecka schematu „po co mam jeść obiad w przedszkolu, jeśli mama i tak da mi pyszną drożdżówkę”. View Burdaffi on the source website Zobacz także: Podanie o przyjęcie dziecka do przedszkola: uzasadnienie, jak napisać [WZÓR] Książki o przedszkolu – pomogą twojemu dziecku podczas adaptacji [TOP 10 KSIĄŻEK] Kompetencje kluczowe w przedszkolu – czym są, jak się je kształtuje? Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Tablica kredowa do pisania dla dziecka – czy to dobry prezent?
Czy warto kupić dziecku zwykłą czarną tablicę, po której można pisać i rysować kredą? Na pytanie, czy w dzisiejszych czasach to jeszcze jest dobry i atrakcyjny prezent dla przedszkolaka, odpowiada psycholog.
Chcę kupić dla mojego przedszkolaka tablicę do pisania (taką małą drewnianą, opartą na stojaku), po której można rysować kredą? Czy to dobry pomysł? – pyta nas mama 5-letniej Julki. Prezent w postaci kredowej tablicy do pisania kiedyś sprawiał małym dzieciom dużo radości. Ponieważ żyjemy w epoce ekranów i szkolnych tablic elektronicznych, można się zastanawiać, czy to nadal zakup warty rozważenia. Czy warto kupować taką tablicę, zwłaszcza gdy dziecko garnie się do elektroniki. Tablica kredowa do pisania dla dziecka – tak czy nie? Tak, taka tablica do pisania na pewno przyda się każdemu przedszkolakowi – uważa psycholog, Beata Chrzanowska-Pietraszek. – Po pierwsze, pisanie na stojąco jest dla dziecka łatwiejsze niż przy stole. A po drugie, dzięki takiej tablicy przedszkolak z ochotą może poznawać literki czy cyfry. Kredowa tablica do pisania i rysowania może przydać się także dziecku, które nie lubi rysować lub nie chce tego robić – jeśli jakiś rysunek się nie uda, można go przecież natychmiast zmazać. I nikt nie zauważy, że kotek ma za duże uszy, a słonko krzywy uśmiech – podkreśla ekspertka. Podsumowując: Technologia się rozwija, dzieci chętnie sięgają po smartfony i tablety, ale nadal z przyjemnością rysują kredą po chodniku, gdy się je tylko do tego zachęci. Stara analogowa tablica do pisania również może być doskonałą zabawką, która pomoże dziecku rozwijać jego umiejętności manualne. W końcu rysowanie kredą, to coś zupełnie innego niż rysowanie na tablecie... View Burdaffi on the source website Tablica do pisania? A może cała ściana? Dobrym pomysłem może okazać się też pomalowanie całej ściany w pokoju dziecka tzw. farbą tablicową. Dziecko zyska dzięki temu większą powierzchnię do rysowania. A gdy zacznie chodzić do szkoły, może wypisywać na ścianie ważne rzeczy, o których nie chce zapomnieć... lub zrobi dekorację, którą łatwo zetrzeć i zmienić na coś innego. View Burdaffi on the source website Zobacz także: Nauka pisania liter – cały alfabet do druku Tablica manipulacyjna dla dziecka – jak ją zrobić? Jak narysować człowieka – krok po kroku Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Kiedy dziecko zaczyna mówić? – pierwsze słowa, pierwsze zdania [NORMY]
Dziecko zaczyna mówić, gdy jest do tego gotowe, czyli gdy sporo rozumie i chce zacząć się komunikować. Pierwsze słowa dziecko może wypowiedzieć już około 1. urodzin, ale na pierwsze zdania trzeba poczekać dłużej. Tempo rozwoju mowy zależy od wielu czynników, także od wsparcia otoczenia. Dowiedz się, kiedy dziecko mówi „mama”, kiedy wypowie pierwsze zdania i jak wspierać je w nauce mówienia.
Nie ma jednego ściśle określonego terminu, kiedy dziecko zaczyna mówić, ale są szerokie normy, w których powinno to nastąpić. Warto wiedzieć, czego nie należy przegapić i jak wspierać dziecko w rozwoju mowy. Rozwój mowy rozpoczyna się już od pierwszych tygodni życia, a dziecko osłuchuje się z językiem jeszcze w okresie życia płodowego! To właśnie wtedy kształtują się też narządy mowy. Rozwój mowy dziecka zależy zarówno od czynników biologicznych, jak i od czynników społecznych. To znaczy, że istotny wpływ na to, kiedy dziecko zaczyna mówić, mają rodzice i inne osoby znajdujące się w jego otoczeniu. Powinni oni mówić do dziecka dużo i często, używając różnorodnych słów. Wsparcie nauki mowy jest ważne, ale mimo treningu mówienia na pierwsze słowa malucha trzeba cierpliwie poczekać. Sprawdź, kiedy dzieci zaczynają mówić. Poznaj normy dotyczące etapów rozwoju mowy. Upewnij się, czy nie czekasz na pierwsze słowa zbyt długo. Z naszego tekstu dowiesz się też, kiedy warto poprosić o pomoc specjalistę. Spis treści: Kiedy dziecko zaczyna mówić? – etapy rozwoju mowy Opóźnienia w rozwoju mowy – jak rozpoznać? Pierwsze próby mówienia okres melodii Dziecko mówi pierwsze słowa – okres wyrazu Dziecko zaczyna mówić pełnymi zdaniami – okres zdania Kiedy dziecko zaczyna mówić mama lub tata Kiedy dziecko zaczyna mówić – etapy rozwoju mowy Rozwój mowy przebiega w kilku etapach, które noszą nazwy: okres melodii – do końca 1. roku życia okres wyrazu – do końca 2. roku życia okres zdania – do końca 3. roku życia U normalnie rozwijającego się dziecka etapy te mogą ulegać przesunięciu nawet o około pół roku. I jest to traktowane jako norma. Pierwsze słowa dziecko zwykle wypowiada między 10 a 18 miesiącem życia (gdy kończy się okres melodii, a zaczyna okres wyrazu). Obserwuje się, że dziewczynki zaczynają mówić średnio ok. 12 miesiąca życia, a chłopcy – miedzy 13 a 14 miesiącem życia (ale nie jest to regułą dotyczącą wszystkich dzieci). Pierwsze proste zdania udaje się wypowiedzieć dzieciom między 14 a 24 miesiącem życia – przy czym chłopcy wypowiadają je szybciej niż dziewczynki. Moment, w którym dziecko powinno zacząć mówić, jest sprawą indywidualną. Rodzice nie powinni się zbytnio denerwować, jeśli maluch wykazuje lekkie opóźnienie w rozwoju mowy. Warto natomiast zachować czujność i przede wszystkim dużo do dziecka mówić podczas codziennych czynność, kąpania, przewijania, karmienia. Każda okazja jest dobra do rozwoju mowy – także spacer, podczas którego można opowiadać o mijanych na spacerze drzewach, samochodach, domach. Duże korzyści przynosi niemowlęciu kontakt z książkami dla dzieci – czytanie wierszyków, oglądanie ilustracji i opowiadanie przez rodzica, co przedstawiają. To wszystko jest bardzo dobrym treningiem mówienia. Opóźnienia w rozwoju mowy – jak rozpoznać? Choć tempo nauki mowy jest sprawą indywidualną, są pewne wytyczne, które mogą sugerować, że mowa jest opóźniona. Oto czynniki, które mogą o tym świadczyć (pamiętaj o półrocznym okresie tolerancji!): dziecko późno zaczyna gaworzyć, późno wypowiada pierwsze słowa, dziecko mało mówi, używa niewielu słów, nieprawidłowo wymawia wiele głosek, mocno zniekształca słowa. Pytanie do psychologa „Mikołaj ma 14 miesięcy i do tej pory nie powiedział ani słowa. Inne dzieci, które spotykamy na spacerze, mówią już »mama«, »tata«, a mój synek jeszcze nie. Czy powinnam się niepokoić?’’, Alina Odpowiada Beata Chrzanowska-Pietraszak, pedagog specjalny, psycholog, terapeuta rodzinny: Rzeczywiście, dziecko zaczyna gaworzyć, np. „bababa”, „tatatata”, „papapapa”, „mamamama”, zanim skończy rok, a kilka miesięcy później – czyli w wieku Mikołaja – nadaje już znaczenie wydawanym przez siebie dźwiękom. Jeśli synek tego nie robi, a w dodatku nie gaworzył, radzę skonsultować się z pediatrą lub logopedą. A poza tym... Dużo śpiewać, recytować wierszyki i jak najwięcej do niego mówić. Dobrze jest też komentować to, co maluszek robi. „Akademia Młodych Rodziców” Sprawdź, jak rozwija się niemowlę i na co zwracać uwagę! Czytaj więcej Pierwsze próby mówienia – okres melodii Okres melodii trwa do końca 1. roku życia. U dziecka w tym czasie pojawia się: głużenie – ok. 2-3 miesiąc, gaworzenie – 5-10 miesiąc. Około 2. miesiąca niemowlę zaczyna głużyć (wymawia: g, gli, k), a potem – mniej więcej w drugim półroczu rozpoczyna się gaworzenie (sylaby: ma, ta, ba). Okres melodii kończy się, gdy dziecko zaczyna wypowiadać pierwsze sylaby (ma-ma, ta-ta, ba-ba, pa-pa, da). Choć dziecko nie wymawia jeszcze pierwszych słów, można się z nim całkiem dobrze porozumieć. Mowa o maluchach, które mają ok. 10 miesięcy. Mówienie jest bowiem poprzedzone rozumieniem mowy. Dziecko w tym wieku łączy poszczególne słowa z osobami, przedmiotami lub czynnościami. Gdy spytasz: „Gdzie jest tata?”, maluch powinien odwrócić główkę we właściwą stronę. Roczne dziecko może rozumieć około 50 słów, m.in. powinno reagować na własne imię. Jak wspomagać rozwój mowy dziecka w pierwszym roku życia? Powtarzaj dźwięki, które udaje się dziecku wymówić. Twój udział w takiej rozmowie odgrywa ważną rolę. Kiedy wypowiadasz słowo podobne do tego, które przed chwilą udało się wymówić dziecku, powodujesz pobudzenie słuchowe i w efekcie słowną reakcję malucha. Dziecko cieszy się, że słyszy to, co umie powiedzieć. Zwykle kiedy skończy 9 miesięcy, będzie próbowało ci odpowiedzieć. Wtedy wchodzi w fazę naśladowania i powtarzania dźwięków (tzw. echolalia). Dziecko mówi pierwsze słowa – okres wyrazu Okres ten trwa w przybliżeniu od 12 miesiąca do 2. roku życia. Dziecko wypowiada w tym czasie pierwsze pojedyncze słowa. Często je zniekształca, wymawia tylko pierwszą sylabę lub końcówkę słowa np. ampa (lampa). Reaguje na polecenia i stara się odpowiadać na pytania. Dziecko w wieku 18. miesięcy zna zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu słów. Są to: określenia członków rodziny – mama, tata, baba, zabawek – lala, miś, codziennych czynności – pić, am, siusiu. Konkurs „Narodziny rodziny” Jesteś rodzicem niemowlaka? Opisz swoją historię i wygraj wózek spacerowy! Czytaj więcej Kiedy dziecko zaczyna mówić, niebawem poznane słowa próbuje łączyć w proste zwroty (baba pij, kotek śpi). Nie należy jednak zapominać, że normą jest dziecko, które w wieku 18 miesięcy wymawia tylko pojedyncze słowa. Natomiast dwulatek, który układa piękne zdania, to raczej rzadkość. Dziecko zaczyna mówić pełnymi zdaniami – okres zdania Okres zdania trwa od 2. do 3. roku życia. Dziecko wymawia pierwsze dwuwyrazowe zdania (mama am). Używa ok. 800-1500 słów, ale wiele z nich nie brzmi jeszcze tak, jak powinno. Może mylić słowa o podobnym brzmieniu, np. kok i kot. Z upływem czasu dziecko zaczyna mówić coraz wyraźniej, tworzy dłuższe zdania, które pozwalają mu wyrażać jego emocje. View Burdaffi on the source website Kiedy dziecko zaczyna mówić: mama lub tata Słowa „mama” i „tata” zwykle można usłyszeć u dziecka, które skończyło 12 miesięcy. I to nie od razu, ale miesiąc, a nawet dwa później. Normą jest też, gdy dziecko powie pierwszy raz „mama” lub „tata” dopiero w wieku 1,5 roku. Wszystko zależy od tego, w jakim tempie rozwija się dziecko oraz jakie ma warunki rozwoju mowy. Czasami zdarza się, że pierwsze słowa dziecka wcale nie brzmią „mama” lub „tata”. Zamiast nich roczniak może mówić np. baba lub dada. Niewątpliwie jednak jest to znak, że już niebawem rodzice usłyszą słowa, których nie mogą się doczekać. Zobacz też: Etapy rozwoju dziecka – 7 kamieni milowych 7 pytań o jąkanie Czy twój trzylatek nie mówi za mało?
Zadawanie tego typu pytań, to nowe zainteresowania twojego dziecka? Trudnych pytań możesz się spodziewać już od dwulatka!
Podglądanie przez dziurkę od klucza, rozbieranie się i zachęcanie do tego innych, pytania o kształt TEGO lub wygląd TEJ... Nie, to nie film. To nowe zainteresowania twojego aniołka. Trudnych pytań możesz się spodziewać już od dwulatka! Nie wymigasz się – zresztą tak jak inni rodzice – od odpowiedzi na pytanie smyka: „Skąd się wziąłem?”. Niestety, wielu rodziców unika tego tematu jak ognia. Dlaczego wymyślają niestworzone rzeczy, zamiast powiedzieć prawdę? – Niełatwo mówić o tych sprawach ze swoimi dziećmi... – Za to łatwo zbyć dziecko historią o kapuście. Przecież to kłamstwo! Jeśli dziecko je odkryje, może stracić zaufanie do rodziców. A wystarczy krótkie: „Dzieci się rodzą”. Trudne? Nie dla dziecka. Po pierwsze dzieci, są z brzucha Kiedy dziecko zaczyna interesować się swoim przyjściem na świat? Nie ma reguły. Kłopotliwe pytania mogą zadać... dwulatki! – Takiemu zainteresowaniu sprzyjają pewne sytuacje, np. gdy mama jest w ciąży albo w domu urodziły się kotki czy pieski – mówi pani psycholog. – Maluch bardzo szybko skojarzy to ze swoją osobą. I pytanie gotowe! Jeśli kapustę czy bociana wkładamy między bajki, to jak wytłumaczyć dziecku ten zawiły problem? Po prostu trzeba powiedzieć: „Byłeś w brzuszku, a później urodziła cię mamusia”. Dwu- czy trzylatkowi zwykle to wystarczy, wyjaśnienie przyjmuje do wiadomości i nie zadaje więcej pytań. Uff! Na rok, dwa lata temat masz z głowy. Którędy wyszedłem? O ile trzylatek zadowoli się odpowiedzią: „Mama cię urodziła”, to starszak będzie czuł niedosyt. Pomyśli: „Byłem w brzuszku, ale jak się z niego wydostałem, jak się tam znalazłem?”. Wyobraźnia dzieci nie ma granic. Przeróżnie tłumaczą sobie akt narodzin czy poczęcia! Myślą np., że brzuch mamy pękł, gdy spała, albo że mama połknęła dziecko lub jakieś ziarenko. – Można powiedzieć, że mamusia z tatusiem bardzo się kochają. Czasem, gdy się przytulają, część taty łączy się z cząstką mamy. Powstaje komórka, która rośnie w brzuchu mamy. Taka rozmowa jest okazją, aby zapewnić dziecko, że było oczekiwane i że wszyscy się cieszyli, gdy przyszło na świat. Dzieci tego potrzebują. Przydadzą się wtedy zdjęcia z ciąży i z pierwszych tygodni życia maleństwa. – Mój syn chciał, aby pokazać mu, którędy wypadł. Opowiedziałam mu o kieszonce w dole brzucha, która otwiera się, kiedy dziecko wychodzi na świat, a później zamyka. I że tego się nie pokazuje. Zadowoliła go ta odpowiedź. Na pewien czas. Mamy, które rodziły przez cesarskie cięcie, mają ułatwione zadanie – mogą pokazać szew („O, tędy wyszedłeś. Pan doktor cię wyjął, a później zszył brzuch”). – Także rozmowa z dzieckiem, które mieszka ze zwierzętami, nie powinna być trudna. Maluch oswaja się z tematem naturalnie, np. kotka jedzie do kocura, później jest w ciąży i rodzi kocięta. Rozwiewając jego wątpliwości, trzeba wspomnieć o miłości, odpowiedzialności i o tym, że rodzice mają dzieci, bo tego bardzo chcą. Zobacz też: Jak dziecko poznaje swoje ciało - film [CMS_PAGE_BREAK] Pokaż, jak to się robi? Myślisz, że najtrudniejsze pytania masz już za sobą? Oj, jak srogo się mylisz! Nie zdajesz sobie nawet sprawy, jaką batalię przeprowadzi twój pięcio- czy sześciolatek, aby dowiedzieć się, jak TO się robi! Bo twój maluszek wprawdzie już wie, że dzieci powstają z komórki i plemnika, ale będzie jeszcze dociekał, jak dochodzi do ich połączenia. – Ciekawość najlepiej zaspokoić, gdyż maluch, który czegoś nie wie, dopowiada sobie przedziwne rzeczy. Ale nie ma mowy o żadnym prezentowaniu. – Trzeba po prostu powiedzieć, że tego się nie pokazuje, bo w takiej chwili ludzie chcą być sami we dwoje. Warto wspomnieć, że wszystkiego się dowie, jak dorośnie, ponieważ ta wiedza przychodzi naturalnie. Nie podglądaj Taki ciekawski maluch jest jak James Bond. Baaardzo dociekliwy. Jak sprawdzić, co rodzice robią w łazience? Każdy szpieg to wie – trzeba podejrzeć. Czyli na podłogę, tuż przy drzwiach, a oko należy przyłożyć do wywietrznika. Czasami można zobaczyć więcej niż gołe nogi. Inni nie przebierają w środkach i do toalety wchodzą bez pukania. Co wtedy zrobić, gdy dziecko przyłapie kogoś w negliżu? Nie panikować, nie krzyczeć, nie zawstydzać. – Zasłonić się i poprosić szkraba, żeby wyszedł, bo chcemy być sami. Zobacz też: Nago przy dziecku - tak czy nie? O różnicy płci łatwiej mówić, gdy dziecko ma młodsze rodzeństwo. Prędzej czy później zorientuje się, że siostrze czegoś brakuje, a bratu coś wyrosło. – Spędzaliśmy wakacje ze znajomymi i ich córeczką. Mój syn towarzyszył im podczas przewijania malutkiej. Nagle przybiegł przestraszony, że mała jest chora, bo urwało jej siusiaka. – To była idealna okazja, aby wytłumaczyć mu, że chłopcy mają penisy, a dziewczynki waginy. Dlaczego cztero- i pięciolatki tak bardzo lubią podglądać? – To czas, kiedy budują swoją tożsamość płciową. Nie wolno im tego zabraniać. Trzeba tylko tłumaczyć, że pewnych części ciała się nie pokazuje, nosi się majtki i biustonosz, a dotykać mogą najbliżsi i lekarz. I czekaj, aż mania podglądania minie. Tego lepiej się wystrzegać Wprawdzie dziecko wie już, skąd się biorą dzieci, jednak nie powinien być świadkiem niektórych sytuacji: Intymnych zbliżeń rodziców. Niestety, w oczach dziecka nie wygląda to na przyjazną zabawę. Smyk może myśleć, że tatuś robi mamusi krzywdę. Dlatego drzwi do sypialni rodziców powinny być zawsze zamknięte, a dzieci nauczone, że trzeba najpierw zapukać. Paradowania bez bielizny. Nie znaczy to, że domowy strój musi być kompletny, ale dzieci różnie reagują na goliznę, szczególnie męską. Lepiej biegać po mieszkaniu w majteczkach. Oglądania niektórych filmów. A właściwie słuchania... Fonia filmów erotycznych nie jest odpowiednia dla małych uszu. Nigdy nie wiadomo, czy śpiące dziecko nie obudzi się nagle w środku nocy. Namiętnego całowania się. Tulenie, całowanie na oczach malca jest mile widziane, ale nie trzeba przesadzać z tą namiętnością. Pocałunek (z języczkiem) trwający pięć minut? Niekoniecznie. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Chcesz wiedzieć, czy prawidłowo karmisz dziecko? Rozwiąż test, który przygotowaliśmy wspólnie z dietetykiem.
Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Tak jak najedzony nie zrozumie głodnego, tak mama maluszka, który wcina aż mu się uszy trzęsą, nie jest w stanie pojąć ogromu troski mamy małego niejadka. Jak namówić smyka do jedzenia i... uspokoić nerwy?
Adaś ma dwa latka. Szczupły, uśmiechnięty, bystry, dobrze się rozwija. Jedyny problem – nie chce jeść. To znaczy: zawsze jest chętny na batonik czy sok, jednak o normalnej porcji śniadania, obiadu czy kolacji nie ma mowy. Dla Agnieszki, jego mamy, każdy posiłek to stres. Ona sama już zaczyna się bać, jak będzie wyglądał kolejny posiłek, jeszcze zanim zabierze się za jego przygotowywanie. Na szczęście mimo tego, że chłopiec je rzeczywiście niewiele, nie choruje więcej niż rówieśnicy. – Martwię się jednak, że przez to, że tak mało je, może mieć niedobory, np. wapnia czy niektórych witamin. Staram się podawać mu dodatkowe witaminy, ale to wcale nie poprawia jego apetytu! Gdy Agnieszka czyta zalecenia dietetyków, co dziecko codziennie powinno zjeść, wpada w przerażenie. My też piszemy, że dobra dieta w okresie dzieciństwa jest bardzo ważna, ponieważ ma wpływ nie tylko na to, jak dziecko teraz rośnie i przybiera na wadze, ale też na jego zdrowie za... 40–50 lat! Dobra dieta w dzieciństwie zapobiega przecież wielu chorobom cywilizacyjnym w przyszłości, w tym chorobom serca, cukrzycy, wielu typom nowotworów. Co więc robić, gdy dziecko, jak Adaś, nie chce jeść tego, co zalecają dietetycy? Spisuj wszystko, co dziecko jadło Przez trzy dni nie martw się, że dziecko nie chce jeść i podawaj mu tylko tyle, na ile rzeczywiście ma ochotę. Za to wszystko dokładnie spisuj na kartce (uwzględniając także przekąski i soki). Zobacz, czy rzeczywiście jest tego tak niewiele. Nie podawaj „śmieciowego jedzenia” To znaczy: słodyczy, chipsów, paluszków, chrupek, a także wszelkiego rodzaju fast foodów (pizze, hamburgery, hot dogi). Są wysoko kaloryczne, a jednocześnie mało wartościowe. Jeśli malec chce coś przekąsić, zaproponuj kawałek jabłka (dzieci bardzo chętnie jedzą pokrojone na cząstki). Jeżeli ma to być coś słodkiego, to podaj raczej kawałek domowego ciasta lub czekolady (najlepiej ciemnej), a nie baton. Słodycze proponuj po głównym posiłku. Jeśli jednak dziecko nie zje obiadu, nie podawaj mu deseru. Lepiej gdy zgłodnieje i zje później warzywa, owoce, mięsko czy rybę niż słodki batonik. Rzadko proponuj też płatki śniadaniowe – są bardzo słodkie, niektóre z nich składają się nawet w 40 proc. z cukru! Ogranicz soki Tak, to wcale nie pomyłka! Dziecko powyżej pierwszego roku życia nie powinno pić więcej niż 150 ml soku (czyli trochę więcej niż pół szklanki), a w wieku przedszkolnym – 250 ml (szklanka). Najbardziej wartościowe są te świeżo wyciskane domowe soki z owoców lub warzyw oraz soczki przeznaczone dla niemowląt i dzieci do lat trzech. Ucz, by malec zaspokajał pragnienie wodą. Jeśli podajesz herbatki (owocowe, ziołowe), staraj się ich nie dosładzać. Nie proponuj dziecku słodkich napojów o owocowych nazwach, a także tzw. wód smakowych (w rzeczywistości są to wody z cukrem lub ze sztucznym słodzikiem, a często też konserwantami). Z jogurtów wybieraj naturalne – sama dokładaj do nich owoce, ewentualnie lekko dosłódź je miodem lub cukrem. I tak będą mniej słodkie niż produkty ze sklepu. A cukier hamuje łaknienie. Nie podawaj papek Jeśli w drugim roku życia (i później) podajesz maluchowi tylko kaszki i zmiksowaną zupkę (bo tak łatwiej i szybciej go nakarmić), zniechęcasz go do jedzenia. Lepiej jeżeli dziecko zje mniej, niech to jednak będą podane osobno warzywa, mięsko, ziemniaki. Urozmaicaj dania Żadne dziecko z apetytem nie zje trzeci dzień z rzędu takiej samej zupy. Każdego dnia proponuj coś innego. Na przykład na śniadanie: kaszka, różnego rodzaju płatki, ryż na mleku, omlet, minikanapki, jajecznica na parze. Na obiad: kolorowe spaghetti z mięskiem, pierożki, szaszłyki rybne. Na kolację: zapiekanka z warzyw, placuszki z jabłkiem. [CMS_PAGE_BREAK] Podawaj owoce i warzywa Pobudzają apetyt, zapobiegają zaparciom i je leczą (a są one jedną z przyczyn niechęci do jedzenia). Cenne są zwłaszcza owoce kwaskowe, jak jabłko, grejpfrut. Bardzo dobrze wpływa na apetyt kwaszona kapusta i kiszone ogórki. Kawałek ogórka zaproponuj na 15–20 minut przed obiadem. Pobudzi wydzielanie soku żołądkowego, co poprawi apetyt. Przygotowuj małe porcje Niejadki są często przerażone ilością jedzenia, które znajduje się na talerzu. Łyżeczka surówki, pulpecik (wielkości muszelki), odrobina ziemniaczków – taką porcję, jak dla krasnoludka, na pewno na obiad zje każdy Tadek Niejadek. I bardzo dobrze: nie nakładaj mu więcej! Poczekaj, aż sam poprosi o dokładkę. Jeśli nie, okaż mu radość ze zjedzenia obiadu. Nie zamartwiaj się Nic tak nie odbiera apetytu, jak widok zdenerwowanej i martwiącej się mamy. Jeżeli dziecko jest zdrowe, nie zagłodzi się. Nie okazuj więc niezadowolenia, jeśli nie tknęło dziś obiadu. Posiłki mają zaspokoić głód, więc nie zmuszaj do ich jedzenia. Pozwól maluchowi wybierać i jeść tyle, ile ma ochotę. A najważniejsze: nie mów bez przerwy, że nie je (zwłaszcza przy nim). Każde dziecko jest inne. Normy opracowane przez specjalistów są uśrednione; jeden malec może potrzebować większych posiłków, inny mniejszych. Jedzcie razem Malec nie może traktować posiłków jak kary. A tak właśnie jest, jeśli wszyscy są zajęci czymś innym, a tylko on musi jeść śniadanie czy kolację. Jeżeli tylko dieta waszej rodziny jest lekkostrawna, maluszek już po ukończeniu pierwszego roku życia może jeść w zasadzie wszystko to, co wy. Pozwól mu wybierać. Jeśli ma dziś tylko ochotę na surówkę, niech zje tylko ją, byle z apetytem. Dziecko naśladuje dorosłych. Gdy zobaczy, jak tata zjada na obiad rybę, kaszę czy sałatę, pójdzie w jego ślady. Tylko... tata i mama muszą zacząć jeść ryby, kasze i warzywa :-) Nie karm malca bez przerwy To jeden z częstych błędów mam, które stale podtykają dziecku coraz to nowe rzeczy do jedzenia. Maluszek nie ma szans zgłodnieć, jeśli bez przerwy pogryza chrupki, chipsy, banany, pije soki. Pozwól, by przewód pokarmowy odpoczął od ciągłego trawienia. Dekoruj dania Na zmysł smaku bardzo duży wpływ ma wygląd oraz zapach potrawy. Żaden maluszek nie oprze się obiadkowi, któremu nadasz kształt baśniowego krajobrazu. Dziecko z pewnością spałaszuje naleśniki w kształcie gwiazdki, jajka na twardo udekorowane jak muchomorek czy purée ziemniaczane przypominające ośnieżoną górę. Popuść wodze fantazji! A pyszne dania dla malca podawaj na kolorowych talerzykach. Pamiętaj o miłej atmosferze Często dziecko traci apetyt z powodu przeżyć psychicznych, jak pójście do przedszkola, narodziny młodszego rodzeństwa, kłótnia z kolegami. Znajdź czas na rozmowę z malcem, przytul go, zapewnij o swojej miłości. Być może to pomoże na jedzeniowe kłopoty. Jeśli jednak problem jest poważniejszy, konieczny będzie kontakt z psychologiem. Nie podawaj na własną rękę środków wspomagających apetyt Bo wówczas nie zauważysz objawów choroby. Jeśli malec rzeczywiście je niewiele, trzeba z nim iść do lekarza i poszukać przyczyny, dlaczego tak się dzieje (patrz ramka: Z wizytą u lekarza). Najczęściej jednak przyczyną braku apetytu jest niewłaściwa, źle skomponowana dieta, zaparcia lub zmuszanie malca do jedzenia. [CMS_PAGE_BREAK] Jadłospis na zachętę Jeżeli dziecko je niewiele, zadbaj, by to, co trafia na jego talerze, było jak najbardziej wartościowe. W jego menu musi znaleźć się wszystko to, co potrzebne małemu organizmowi: nabiał (cenne są jogurty i kefiry pobudzające apetyt), owoce, warzywa, kasze, pieczywo, ryby, chude mięso i tłuszcze: najlepiej masło i oleje roślinne. I śniadanie płatki owsiane z mlekiem, rodzynki, orzechy, migdały II śniadanie minikanapki z grahamki, z masłem zmieszanym z drobno posiekaną zieloną pietruszką, domowym pasztetem, pomidorem lub startą na tarce rzodkiewką, sok ze świeżych owoców Obiad żurek z jajkiem z dodatkiem groszku ptysiowego Dwie godziny później podaj drugie danie: pulpet z kurczaka, surówka z marchwi i jabłka z jogurtem, ziemniaczki purée z masłem, kompot ze śliwek Podwieczorek kisiel owocowy z tartym jabłkiem, ciasto drożdżowe Kolacja jajko zapiekane z kolorowym makaronem, jogurt Z wizytą u lekarza Jeśli uważasz, że twoje dziecko je za mało, idź z z nim do lekarza. Sprawdź, ile waży i porównaj z porzednimi pomiarami. Gdy okaże się, że malec mało przybiera na wadze i słabo rośnie (na siatkach centylowych jego waga i wzrost znajdują się na 3. centylu lub poniżej), albo ostatnio mało przybierał na wadze lub nawet wcale, konieczne są badania. Niechęć do jedzenia może być bowiem spowodowana problemami zdrowotnymi: - Niedobór żelaza. Powoduje niedokrwistość (anemię), której jednym z objawów jest właśnie niechęć do jedzenia. Jeśli lekarz podejrzewa anemię, zaleci badania (morfologia, poziom żelaza). Gdy potwierdzą anemię, może polecić podawanie żelaza, witaminy C oraz z grupy B. - Częste infekcje. Jeżeli dziecko ostatnio często chorowało, a w dodatku brało antybiotyk lub miało biegunkę, teraz jest osłabione. Może nie chcieć jeść. Warto porozmawiać z lekarzem być może zaleci podawanie dziecku preparatu multiwitaminiowego. - Nietolerancja glutenu. Niechęć do jedzenia może być spowodowana nietolerancją glutenu (białka obecnego w produktach z żyta, pszenicy, jęczmienia i owsa). Nietolerancja glutenu objawia się w różny sposób: także niechęcią do jedzenia i słabszym przybieraniem na wadze. - Alergia na krowie mleko. Ona również może powodować bóle brzuszka, biegunkę: dziecko nie chce wtedy jeść. Masz (lub miałaś) niejadka? Podziel się swoimi spostrzeżeniami z innymi mamami. Rozmawiamy o tym na: Facebook.com/Mamotoja Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Kefir, jogurt i maślanka mają więcej wartości niż samo mleko! Zobacz, czym się od siebie różnią i gdzie jest najwięcej wapnia.
Dla niemowlęcia mleko (mamy lub modyfikowane) to podstawa codziennego menu. Starsze dziecko również powinno je pić, i to co najmniej dwa kubeczki dziennie. Nie tylko ze względu na wapń. Z połączenia mleka z dobrymi bakteriami wychodzi coś, co jest prawdziwym skarbem dla zdrowia. Jogurty, kefiry, maślanki to źródło pełnowartościowego, dobrze przyswajalnego białkai tłuszczu, witamin oraz składników mineralnych. Fermentowane napoje mleczne warto podawać podczas kuracji antybiotykowej i tuż po niej. Mogą je również dostawać dzieci, które nie tolerują laktozy. JOGURT To napój robiony z mleka pasteryzowanego. Dodaje się do niego mleko w proszku i kultury bakteryjne (Lactobacillus bulgaricus i Streptococcus thermophilus). Kubek jogurtu (150 g) dostarcza tyle białka i wapnia, co szklanka mleka, ale już o 20 proc. więcej witamin z grupy B. Dobre bakterie w nim zawarte zapobiegają biegunkom i wzmacniają odporność. - dla niemowląt Jest pasteryzowany (dlatego nie trzeba go przechowywać w lodówce), nie zawiera typowych bakterii jogurtowych. Obniżono w nim poziom białka (co jest dobre dla nerek maluszka), za to wzbogacono go w wapń, magnez i witaminę B2. Można podawać: niektóre rodzaje jogurcików nawet po szóstym miesiącu życia. - naturalny Składa się tylko z pasteryzowanego mleka, mleka w proszku i bakterii jogurtowych. Jeśli dziecko nie lubi kwaskowatego smaku jogurtu, dodaj do niego owoce (zmiksowane lub w całości) lub sok. Można podawać: po dziesiątym miesiącu życia. - owocowy Ma wszystko to, co jogurt naturalny, plus owoce (zwykle pod postacią dżemu) i cukier. Jest zdecydowanie mniej wartościowy niż jogurt naturalny, wiele jednak zależy od konkretnego produktu. Możesz kupić zarówno jogurt, do którego dodano owoce, jak i taki, w którym nie ma ich ani grama, ponieważ zostały zastąpione przez barwniki i aromaty. Producent nie ma obowiązku podawać na opakowaniu składu owocowego dżemu, a mogą się w nim również znajdować barwniki, aromaty, żelatyna (na któreś z tych składników dziecko może być uczulone). Można podawać: po dziesiątym miesiącu życia. KEFIR Ma więcej naturalnych kwasów organicznych. Jest wytwarzany z mleka pasteryzowanego, pod wpływem tzw. ziaren kefirowych, złożonych głównie z bakterii fermentacji mlekowej, grzybków kefirowych i drożdży. Kefir ma więcej wapnia niż mleko, nieco mniej niż jogurt. Pobudza apetyt, poprawia trawienie, zapobiega biegunkom. Jest bardzo dobrym źródłem witamin: B2, B12, D oraz białka. Można podawać: po jedenastym miesiącu. [CMS_PAGE_BREAK] ZSIADŁE MLEKO Takie ze sklepu powstaje z mleka zaszczepionego specjalnie wyselekcjonowanymi bakteriami mlekowymi. Przetwarzają one cukier mleczny na kwas mlekowy, powodując zsiadanie się mleka. Zsiadłe mleko można także przygotować samodzielnie w domu. Surowe, np. wiejskie, trzeba zawsze przegotować, pasteryzowane – nie (UHT się do tego nie nadaje). Następnie przelać do słoika lub garnuszka, ostudzić, dodać łyżeczkę zakwaszonej śmietany, kefiru lub maślanki. A potem pozostawić w temperaturze pokojowej na około 24 godziny. Zsiadłe mleko ma te same właściwości odżywcze i kaloryczność co mleko słodkie. Można podawać: po dwunastym miesiącu. MLEKO ACIDOFILNE To mleko pasteryzowane, do którego dodano bakterie z gatunku Lactobacillus acidophilus. Przywraca równowagę mikroflory jelitowej, hamuje rozwój bakterii chorobotwórczych. Są mleka acidofilne naturalne lub z dodatkami smakowymi, zwykle owocowymi. Polecane dla dzieci nietolerujących laktozy, a także po kuracji antybiotykami. Podobne właściwości co acidofilne mają tzw. mleka bifidusowe – do zakwaszania używa się szczepu Bifidobacterium. Można podawać: po dwunastym miesiącu. MAŚLANKA Zwykle powstaje w procesie wytwarzania masła, jako produkt uboczny. Jednak maślanka, kupowana w sklepie, jest najczęściej robiona z odtłuszczonego mleka, do którego dodaje się specjalne szczepy bakterii, a czasami także aromaty maślarskie. Maślanka jest lekkostrawna, ma sporo wapnia, witamin z grupy B, a także białka, nieco mniej wapnia niż jogurt, a tyle samo co kefir. Dostępne są maślanki o smaku naturalnym lub owocowym – zwykle znajduje się w nich niewiele owoców, a sporo cukru. Często te owocowe – podobnie jak jogurty – zawierają sztuczne barwniki i aromat. Można podawać: po dwunastym miesiącu. Nie daj się nabić w butelkę Zwracaj uwagę na informacje na opakowaniu. Producenci chcą pokazać, że ich produkt jest lepszy niż inne. To nie zawsze prawda! - Jogurt o smaku truskawkowym. To nie to samo co jogurt truskawkowy. Ten pierwszy może mieć tylko aromat i barwnik, i to nie z owoców, tylko... np. z buraków! - Bez konserwantów. Taki napis sugeruje, że inne jogurty zawierają konserwanty, tymczasem w żadnym napoju mlecznym ich nie ma! - Batonik muesli z jogurtem. W rzeczywistości to bomba kaloryczna, jogurtu tu prawie nie ma. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Czy dziecko może samodzielnie czytać, zanim pójdzie do szkoły? Ponoć tak! Jeśli chciałabyś nauczyć go tej umiejętności, pamiętaj, że to musi być zabawa!
Zdaniem jednych, uczenie małych dzieci czytania to odbieranie im dzieciństwa. Według innych zaś, to najwspanialsze, co możesz dać szkrabowi. Jak twierdzą zwolennicy wczesnej nauki czytania, mózg przez pierwszych sześć lat życia z łatwością wchłania informacji i warto to wykorzystać. Jak uczyć dziecko czytać? W Polsce popularność zdobyło kilka metod (o nich nieco dalej). Jednak bez względu na to, którą wybierzemy, ma to być przede wszystkim zabawa. Mierz siły na zamiary. Lepszy jest skromny program prowadzony systematycznie niż zbyt ambitny i do tego realizowany zrywami. Naukę dopasuj do wieku dziecka. O ile kilkumiesięczny malec będzie zachwycony nawet dwudziestoma słowami dziennie, o tyle półtoraroczne dziecko jest już tak zaabsorbowane otaczającym je światem, że pokazanie mu pięciu słów będzie waszym wspólnym wielkim sukcesem. Zaś trzylatek zapewne szybko zechce przejść od pojedynczych słów do czytania książek. Nie oceniaj, nie sprawdzaj postępów ani też nie zmuszaj do czytania na głos. Dziecko cały czas musi się dobrze bawić i mieć poczucie absolutnego bezpieczeństwa. Nie oczekuj szybkich efektów, to nie wyścigi! Przerwij naukę, jeśli dziecko jest śpiące lub zmęczone. Także wtedy, gdy ty jesteś wykończona lub zła, lepiej odłóż naukę na inny termin. Uwaga! Najwięcej radości sprawia dzieciom czytanie książek zrobionych przez mamę. Można je ilustrować zdjęciami dziecka albo jego rysunkami, a treść wymyślić samemu. Poznaj 5 łatwych kroków, by nauczyć czytać dwulatka Dobre metody pomocne w nauce czytania Oto dwie: Pokazuj tablice z wyrazami. Według autorów książki: „Jak nauczyć małe dziecko czytać”, należy pokazywać dziecku całe wyrazy w krótkich, kilkusekundowych sesjach. Naukę można też podzielić na kilka etapów: najpierw pokazać dziecku pojedyncze słowa, potem wyrażenia dwuwyrazowe, a na koniec proste zdania oraz książki. Czy rozmiar wydrukowanych literek ma jakieś znaczenie? Owszem. O wiele lepiej jest pokazywać wyrazy pisane małymi literami (tak jak wyglądają w książkach), ale na początku o wielkości 8 cm, zmniejszając litery do 2 cm. Tą metodą uczy się już niemowlaki! Pisze o tym Katarzyna Rojkowska w „Naucz małe dziecko myśleć i czuć – zabawa w czytanie, matematykę i muzykę”. Podziel słowa na sylaby. Autorka książki „Nauka czytania krok po kroku. Jak przeciwdziałać dysleksji” zakłada, że najpierw należy poznać samogłoski, następnie nauczyć się je łączyć w sylaby ze spółgłoskami, a potem czytać całe wyrazy (początkowo pisane dużymi literami). Słowa powinny być co najmniej dwucentymetrowej wielkości. Optymalny czas na rozpoczęcie nauki czytania to okres tuż przed trzecimi urodzinami. Uwaga! Zaleca się, aby dzieci nie uczyć tylko pojedynczych literek czy ciągłego sylabizowania wyrazów – tak jak nie robi się tego, mówiąc do maluszka. A co mówi psycholog o wczesnej nauce czytania? „Maluchom, które same garną się do nauki czytania, nie ma sensu tego zabraniać. Niektóre jednak zamiast tego wolą się bawić. A wtedy uczenie czegoś, co jest ponad ich możliwości, jest męczarnią i dla malucha, i dla rodziców. Nie widzę potrzeby uczenia czytania tak małych dzieci. Lepiej lepić razem pierogi albo poczytać bajki”. Jeśli twój czterolatek nie interesuje się literkami, nie denerwuj się. Większość dzieci poznaje je dopiero w zerówce. Nie zmuszaj dziecka do nauki czytania tylko dlatego, że inne dziecko to robi. Jeśli nie ma na to ochoty, poczekaj. Zobacz też: Pomoc dziecku w nauce czytania i pisania Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Jogurt ma więcej wapnia niż mleko, chroni przed infekcjami, wspomaga żołądek. Jakie jeszcze ma właściwości? I czy rzeczywiście każdy jogurt jest tak dobry?
To napój zrobiony z mleka pasteryzowanego. Dodaje się do niego mleko w proszku i specjalne kultury bakteryjne. Po kilku godzinach powstaje napój o bardzo charakterystycznym, lekko kwaśnym smaku. Dobre bakterie kontra zarazki Nie smak jest jednak w jogurcie najważniejszy. Podczas trwającej kilka godzin fermentacji namnażają się dobre bakterie (Lactobacillus bulgaricus oraz Streptococcus thermophilus). Gdy dziecko zje taki jogurt, część z nich przedostanie się do jelit i tam zacznie działać. Co te bakterie robią dobrego? Po pierwsze, obniżają odczyn pH, a więc zakwaszają jedzenie, które znajduje się w jelitach. Dzięki temu z przewodu pokarmowego łatwiej wchłania się żelazo (zapobiega anemii) i wapń (niezbędny kościom). Obydwa te składniki mineralne są bardzo potrzebne dzieciom. Po drugie, kwaśne środowisko wytwarzane przez dobre bakterie przeszkadza namnażać się szkodliwym drobnoustrojom. Dobre i złe bakterie prowadzą pomiędzy sobą nieustanną walkę, a im tych pierwszych jest więcej, tym mniej tych, które mogłyby spowodować chorobę. Dobre przyczepiają się bowiem do błony śluzowej, a wtedy nie ma już tam miejsca dla chorobotwórczych. Jogurty zawsze warto podawać dziecku, ale szczególnie w trakcie oraz po kuracji antybiotykowej: odbudowują dobrą florę bakteryjną, którą zniszczył antybiotyk. Ich plusem jest też to, że mają więcej niż mleko wapnia i witamin z grupy B. Łagodny dla żołądka Jogurty są polecane przy zaparciach oraz wzdęciach. Pomagają też przy biegunkach. Zdarza się, że dziecko nie może pić mleka (bo po jego wypiciu boli je brzuszek), za to jogurt zjada bez problemu. Taka sytuacja ma miejsce, jeśli organizm nie toleruje laktozy, czyli cukru mlecznego. Jest to spowodowane zbyt małym wydzielaniem enzymu o nazwie laktaza. Bakterie zawarte w jogurcie rozkładają laktozę na cukry proste. Właśnie dlatego jogurt i inne fermentowane napoje mleczne (kefir, mleko lacidofilne) może jeść dziecko, które ma nietolerancję laktozy. Uwaga: Jeśli dziecko jest uczulone na białko mleka krowiego, nie wolno podawać mu jogurtów, kefirów, serów. Słodki czy o smaku naturalnym Już od 11. miesiąca maluch może jeść jogurt (jeśli nie jest uczulony na mleko). Warto go podawać nawet trzy razy w tygodniu (a od drugiego roku codziennie). Im częściej, tym lepiej. Wybieraj jogurty naturalne. Te owocowe zawierają cukier – i to całkiem sporo. Ile? Policz sama. Sprawdź (na opakowaniu) ilość węglowodanów. Zwykle jest to laktoza, czyli cukier mleczny (ok. 5 g na 100 g jogurtu), a reszta to sacharoza. Jeśli więc w 100 g jogurtu jest 15 g węglowodanów, oznacza to, że znajduje się tam ok. 10 g sacharozy. W 300 g będzie to już 30 g cukru, czyli ok. 6 łyżeczek! Nic dziwnego, że kubeczek owocowego jogurtu ma 2–3 razy więcej kalorii niż naturalny! [CMS_PAGE_BREAK] Zwróć uwagę, czy w środku nie ma zagęstników: ich symbole to np. E 412 (guma guar), E 1422 (skrobia modyfikowana), E 440 (pektyny). Nie są szkodliwe, ale taki jogurt jest mniej wartościowy, bo jego gęstość nie wynika z dużej ilości mleka w proszku, tylko dodatku zagęstnika. Przez to jogurt będzie zawierał mniej wapnia i białka (bo ich duża ilość brała się m.in. z powodu dodania mleka w proszku). Jeśli decydujesz się jednak na jogurt owocowy, sprawdź, czy w środku rzeczywiście są owoce (a tak naprawdę pulpa owocowa, w której zawartość witamin jest niewielka). Producent nie ma obowiązku podawać składu owocowej pulpy, a często są do niej dodawane barwniki, aromaty, żelatyna. Dziecko na któryś z tych składników może być uczulone. Zdarzają się też takie „owocowe” jogurty, które nie zawierają ani grama owoców, a tylko barwniki (z buraków, aronii) i aromaty. Co jednak zrobić, jeżeli dziecko krzywi się na sam widok naturalnego jogurtu i żadną miarą nie chce go zjeść? Dodaj do niego owoce (sezonowe lub ze słoiczka) i odrobinę cukru, a jeszcze lepiej miodu. Będzie wtedy słodki (ale nieprzesłodzony), pełen dobrych bakterii i witamin. Do picia, jedzenia, leczenia... Jogurty różnią się nie tylko zawartością cukru i owoców, ale też zawartością wapnia i dobrych bakterii. ■ Jogurt typu greckiego. Jest bardzo gęsty, bo dosypuje się do niego sporo mleka w proszku. Dzięki temu ma więcej białka i wapnia. ■ Pitny. Jest rzadszy niż naturalny, bo zwykle nie dodaje się do niego mleka w proszku. ■ Probiotyczny. Oprócz bakterii kwasu mlekowego zostały do niego dodane specjalne szczepy bakterii probiotycznych, czyli takich, których korzystny wpływ na zdrowie został potwierdzony badaniami. Takie jogurty często mają w nazwie „probiotyczny”, a na opakowaniu jest dokładnie napisane, jaki szczep bakterii został dodany (np. jogurty: Activia, Jogobella Casei). ■ Jogurt dla bobasów. Misiowy Jogurcik jest pasteryzowany, dlatego nie zawiera żywych bakterii jogurtowych. Ma za to lekkostrawne białko i jest bogaty w wapń i magnez. Można go podawać już nawet po szóstym miesiącu życia. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Twoje dziecko nie chce chodzić do przedszkola? Mimo upływu czasu wciąż co rano rozpaczliwie płacze, trzymając się kurczowo twoich nóg? Spróbujemy wam pomóc.
Myślałaś, że będzie wspaniale: twoja pociecha nauczy się wierszyków, zagra owcę w jasełkach, pozna inne dzieci… I co? Wygląda na to, że jest coraz gorzej. Są trzy możliwości. Pierwsza: dziecku jest rzeczywiście z jakiegoś powodu źle w przedszkolu. Druga: mama nie do końca chce, by smyk tam chodził, i zaraża go niechęcią. I trzecia: dziecko nie dojrzało jeszcze do rozstania. Niezależnie od przyczyny trzeba zrobić wszystko, by poprawić sytuację, nim malec na dobre zrazi się do nowego miejsca. Rozmowy na początek Gdy pojawiają się problemy, warto najpierw spróbować spokojnie pogadać z maluszkiem. Może nie tyle nie lubi przedszkola, co np. leżakowania? Albo posiłków? Może już na początku pokłócił się z kolegą albo chciałby się pobawić zabawką, która stoi na szafie, ale nie wie, co zrobić, by ją dostać? Z naszego, dorosłego punktu widzenia powód może być błahy, ale dla malca to poważne sprawy. Taka rozmowa może nie być łatwa, zwłaszcza że niektóre trzylatki nie umieją wyrazić słowami, co je gryzie. Smyk może też nie do końca wiedzieć, na czym polega jego problem. Radą jest zabawa w przedszkole – w ten sposób brzdąc może opowie o tym, co czuje. Porozmawiaj też z nauczycielką. Zapytaj, jak zachowuje się twój malec podczas zajęć. Często jest tak, że smyk, który płacze, żegnając się z mamą, po chwili radośnie bawi się z kolegami. To znaczy, że w przedszkolu jest mu dobrze. Mama pełna emocji Ty także powinnaś przyjrzeć się swoim uczuciom. – Zdarza się, że kobieta tak naprawdę nie chce, by jej dziecko chodziło do przedszkola. Posyła je tam, ale ma z tego powodu poczucie winy. Dziecko to wyczuwa i ma w głowie bałagan: „Muszę iść w miejsce, którego mama nie lubi. Pewnie będzie strasznie!”. Bywa i tak, że kobieta, która nie cierpi swojej pracy, wolałaby być z dzieckiem w domu. „Złe” przedszkole jest więc pretekstem, aby rzucić znienawidzone zajęcie. [CMS_PAGE_BREAK] Oj, dzieje się w główce Dziecko, które trafia po raz pierwszy do przedszkola, ma prawo czuć się zagubione. Zostaje samo – bez mamy, taty, babci, bez swojego pokoju i zabawek. Nie jest już jedyne i najważniejsze, a uwaga pań jest podzielona między całą grupę. Dodatkowy kłopot: zmieniają się reguły gry. To, co było akceptowane w domu (np. wygłupy przy stole), niekoniecznie jest mile widziane w przedszkolu. Niełatwo się w tym połapać, gdy się ma kilka lat! Smyk to wszystko bardzo przeżywa – i stąd płacz, stres, strach. Ale w końcu emocje opadną. Co możesz zrobić? Pamiętaj o sprawach, które ułatwiają przedszkolną adaptację i wam obojgu pomogą przetrwać trudny okres. - Przekonuj smyka, że przedszkole to fajne miejsce. Ma tam mnóstwo zabawek, kolegów, uczy się ciekawych rzeczy. A potem przecież zawsze przychodzi mama! - Nie mów: „Musisz chodzić do przedszkola, bo nie mam co z tobą zrobić, gdy idę do pracy”. To kiepski argument – maluch może się poczuć upchnięty w przedszkolu jak bagaż w poczekalni. Traktuj przedszkole jak naturalną rzecz: dzieci chodzą do przedszkola, a potem do szkoły. - Rano wstawajcie na tyle wcześnie, by wszystko odbywało się bez pośpiechu. Staraj się uatrakcyjnić drogę do przedszkola, np. rzucajcie ptakom okruszki. Drobne rytuały sprawiają, że dziecko czuje się bezpieczniej. - Mów dziecku, kiedy je odbierzesz. Ale nie: „Przyjdę o trzeciej”, tylko: „Po podwieczorku pobawisz się trochę z dziećmi, a potem już będę”. Opowiedz, co będziecie robili po przedszkolu. - Nie przeciągaj rozstań. Gdy będziesz się nad malcem rozczulać, może się poczuć zagrożony. Poproś nauczycielkę, by wyszła po dziecko i zachęciła go do udziału w zajęciach. A jeśli sama nie radzisz sobie ze swoimi emocjami podczas rozstania, malca może odprowadzać np. tata. - Nie znikaj bez pożegnania, po kryjomu. Traktowane w ten sposób dziecko traci poczucie bezpieczeństwa. - Odbieraj malca wcześniej (o ile to możliwe). Może na początek wystarczą tylko przedpołudnia w przedszkolu? A już na pewno nie spóźniaj się po malca. Jeśli będzie odbierany ostatni, nie polubi przedszkola. - Zauważaj sukcesy. Maluszek narysował słoneczko? Wspaniale! Koniecznie obejrzyj obrazek i pochwal. Akcja ewakuacja Nie rezygnuj z przedszkola pochopnie. Może wystarczy poczekać, by dziecko się zaaklimatyzowało? Jeśli jednak mijają tygodnie, a ono wciąż płacze, nie bawi się, ma bóle brzucha – warto rozważyć odłożenie przedszkolnego debiutu jeszcze o rok. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Dzieci powinny jeść zdrowo i nie za dużo. A jak jedzą? Gruby jest już co czwarty mały Europejczyk. W Ameryce jest jeszcze gorzej. Przyłącz się do ludzi, dla których ważna jest mądra dieta. Dla dobra dzieci!
Czy to nie dziwne? Odchudzamy się (albo zamierzamy zabrać się do tego „od poniedziałku”). Martwimy za ciasnymi dżinsami. Kręcimy z niedowierzaniem głową, widząc w telewizji otyłe maluchy w USA albo Meksyku. A jednocześnie sami biegamy za naszymi dziećmi z drożdżówką w garści, „bo przecież muszą coś zjeść”, pozwalamy im objadać się słodyczami i narzekamy, że takie z nich niejadki. Możemy powiedzieć: „Tak, to prawda, ale przecież polskie dzieci nie są grube!”. Niestety, różnie z tym bywa. I jak wynika z najnowszych badań robionych przez specjalistów w Centrum Zdrowia Dziecka, epidemia otyłości dotyka naszych dzieci coraz częściej. Bezlitosne statystyki W ciągu dwóch lat przebadano 17,5 tysiąca polskich uczniów. Okazało się, że problemy z wagą (a więc nadwagę lub otyłość) ma 18 proc.chłopców i 14 proc. dziewcząt! To wciąż mniej niż np. w Ameryce, jednak młodych grubasków przybywa w takim tempie, że jeśli się nic nie zmieni, dogonimy USA w ciągu zaledwie dekady! To, że dane dotyczą dzieci w wieku szkolnym (a nie niemowląt, maluszków czy przedszkolaków), nie powinno usypiać naszej czujności, bo grubaskiem nie zostaje się przecież z dnia na dzień. Skąd to się bierze? Dzieci nie rodzą się grube (choć zdarzają się wyjątki), więc dlaczego tyją? Winą za epidemię otyłości, z jaką mamy do czynienia w ostatnich latach, nie można obciążać genów – nie zmieniają się przecież tak szybko. Przyczyn jest wiele, ale najważniejsze z nich są banalne: zła dieta plus zbyt mało ruchu. Wniosek jest więc mimo wszystko optymistyczny: naprawdę bardzo, bardzo dużo zależy od nas, rodziców. Co robić, żeby maluch nie tył? Z otyłością jest dokładnie tak jak z innymi chorobami: łatwiej jej zapobiegać, niż ją leczyć. Dlatego pamiętaj o kilku podstawowych sprawach. → Zanim dziecko pojawi się na świecie: - Jedz z sensem. Unikaj pustych kalorii i dostarczaj organizmowi wszystkiego, co niezbędne. Jedna z naukowych hipotez mówi, że skłonność do tycia i apetyt są programowane jeszcze w życiu płodowym: jeśli maluchowi brakuje jakichś ważnych składników (a ich niedobory mogą występować także u matek, które jedzą za dużo, ale byle co), jego organizm uczy się bardzo oszczędnie gospodarować tym, co ma. → Kiedy jest niemowlęciem: - Karm piersią. Dzieci karmione mlekiem matki rzadziej mają nadwagę w późniejszym wieku. Jeśli karmisz mieszanką mleczną, nie wsypuj więcej proszku, niż jest w przepisie na opakowaniu, i nie zmuszaj dziecka, by opróżniło butelkę do dna. - Zacznij wyrabiać zdrowe nawyki. Nie dosładzaj herbatek ani kaszek. Nie podawaj też zbyt wielu soków – do 150 ml dziennie (owszem, są zdrowe, ale też sycące). Najlepiej przyzwyczajaj dziecko do picia wody mineralnej i jedzenia warzyw. Rób to od początku rozszerzania diety, bo potem będzie trudniej. - Nie mów „Za mamusię, za tatusia”. Przekarmiając maluszka, psuje się mu „kontrolkę”, która daje sygnał: „OK, jestem już najedzony”, a do tego rozciąga ścianki jego żołądka i funduje mu mnóstwo ponadprogramowych komórek tłuszczowych, których nie pozbędzie się już nigdy (będzie można zmniejszyć ich objętość, a nie ilość). - Nie trzymaj smyka w łóżeczku. Pozwól mu bawić się na podłodze, pełzać, raczkować od pokoju do pokoju, stawać przy meblach. Baw się z nim tak, by zachęcać do ruchu (na przykład w berka na czworakach). - Nanoś ciężar ciała i wzrost maluszka na siatkę centylową. Według tak zwanej wąskiej normy waga i wzrost powinny się mieścić między 25. a 75. centylem, według szerokiej – między 10. a 90. Jeśli jest inaczej, koniecznie idź z tym do pediatry. Jeśli zlekceważy problem – do dietetyka. [CMS_PAGE_BREAK] → Kiedy jest maluchem i przedszkolakiem: - Nie martw się, że dziecko smukleje. Gdy przestaje być niemowlęciem, jego ciało zmienia proporcje. To normalne. - Przyzwyczajaj do regularnych posiłków. Dziecko powinno jeść pięć posiłków dziennie: śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja. Nie biegaj za nim z kanapką, nie przyzwyczajaj do ciągłego podjadania, bo nie będzie miało szansy zgłodnieć. Jeśli nie zjadło obiadu, niech poczeka na podwieczorek. - Nie popędzaj przy jedzeniu. Maluch powinien jeść spokojnie, a do tego wszystko dokładnie żując. - Nie każ zjadać wszystkiego, co przygotowałaś. I pamiętaj, że małe dziecko ma mały żołądek. - Uważaj na napoje. Nie dawaj maluchowi słodzonych oraz farbowanych napojów udających soki. - Nie pocieszaj i nie nagradzaj jedzeniem. W ten sposób uczy się dzieci, że na smutek, stres, zdany (lub nie) egzamin najlepsza jest czekolada albo szturm na lodówkę. - Uważaj na słodycze. Dziecko może je jeść, ale nie codziennie i nie workami! Poproś też dziadków, by swoją miłość do wnuków wyrażali inaczej niż poprzez czekoladę i inne kaloryczne frykasy. Potrawy „na słodko” (naleśniki itd.) przyrządzaj tylko od czasu do czasu. Nie mogą być podstawą jadłospisu. - Karm zdrowo. W telegraficznym skrócie: stawiaj na jakość, nie ilość, wybieraj to, co wartościowe, unikaj wysoko przetworzonej żywności i pustych kalorii. - Trzymaj z daleka od dań typu Fast food. Na spacery i wycieczki zabieraj kanapki i owoce, żeby nie kupować batonów i słodkich bułek, gdy zgłodniejecie. - Nie pozwalaj jeść przed włączonym telewizorem. Posiłek to posiłek, a nie coś „przy okazji”. - Zachęcaj do ruchu. Nie każ malcowi siedzieć w wózku, jeśli już potrafi chodzić. Nie powstrzymuj jego naturalnej ruchliwości. Baw się z nim tak, by ruszał się jak najwięcej, np. w berka. Starszego smyka zabieraj na spacery i plac zabaw. Nie pozwalaj mu tkwić przed telewizorem. Powinien wspinać się na drabinki, biegać, jeździć na rowerze. - Dbaj o jego sen. Dzieci, które mało śpią, szybciej tyją. A jeśli już jest grube? Przez kilka dni zapisuj, co je. Każdy kęs, każdy łyk, każde ciasteczko. Może się okazać, że jest tego dużo więcej, niż sądzisz. Przyjrzyj się także temu, co jada cała rodzina. Zrób to szczególnie uważnie, jeśli sama ważysz za dużo. Niestety, badania nie pozostawiają wątpliwości: dzieci matek z nadwagą mają o wiele większe szanse na zostanie grubaskami niż maluchy matek szczupłych. Jeśli jadacie za tłusto, za słodko, za dużo i nieregularnie, nikomu to nie wychodzi na zdrowie, także chudzielcom. Poza tym: - Nie odchudzaj malca na własną rękę. Poproś pediatrę o zbadanie smyka (bo czasem przyczyną tycia są np. problemy hormonalne). I wybierz się z nim do dietetyka. Rosnący malec potrzebuje sporo ważnych składników, więc ograniczenia ich nie wchodzą w grę. - Postaw na warzywa, kasze, chude mięso, naturalny (a nie dosładzany) nabiał. Uważaj na ziemniaki, kluski, pierogi itd., pieczywo, tłuste wędliny (np. parówki), tłuste sosy, majonez itp. Zamiast potraw smażonych podawaj gotowane, duszone i pieczone. - Ogranicz słodycze do minimum. Łakocie są na specjalne okazje, np. urodziny czy święta, a nie do podjadania „na życzenie”. - Nie wódź dziecka na pokuszenie. Reszta rodziny nie może się objadać lodami albo pyzami, jeśli malec nie powinien ich jeść. - Zmień styl życia całej rodziny. Spacery, szaleństwa na placu zabaw, jazda na rowerze, gra w piłkę, wyprawy do aquaparku i na basen to jest to, czego twoje dziecko potrzebuje teraz bardziej niż filmów na DVD, gier komputerowych czy nawet lekcji angielskiego. Nie zmuszaj smyka do uprawiania sportów, których nie cierpi. Poszukaj takiej aktywności, która sprawi mu przyjemność. - Bądź delikatna, ale nie rozczulaj się nad dzieckiem. Nie mów „Moje biedactwo nie może zjeść tortu”, bo niczego w ten sposób nie osiągniesz. Traktuj zdrowe jedzenie w sposób naturalny. Motylem byłem... A jeśli dziecko jest chude i ani myśli się zaokrąglić? Pozwól mu na nieco więcej, ale to nie znaczy, że może opychać się byle czym. Na pewno masz wśród znajomych kogoś, kto w dzieciństwie i później był chudy jak patyk. Mama posypywała mu kopytka cukrem, bo tylko to godził się zjeść. Dostawał torby słodyczy, bo przecież jest jak niteczka. Gdy podrósł, złe nawyki pozostały: jadał to, na co miał ochotę (popijał pizzę colą). Geny długo pozwalały mu robić to bezkarnie, aż organizm się poddał i zaczął tyć. Wniosek? Chude dziecko nie zawsze wyrasta na szczupłego dorosłego. Wystarczy, że bardzo się „postara”. [CMS_PAGE_BREAK] Tuczące mity Jest ich wiele. Oto kilka najpopularniejszych: - „Pulchne dziecko – zdrowe dziecko ”. Nieprawda. Zbyt pulchne rozwija się wolniej niż rówieśnicy. - „Płacze? Na pewno jest głodne”. Nieprawda. Dziecko może płakać z wielu powodów, np. dlatego, że jest zmęczone albo jest mu za gorąco. - „Samo z tego wyrośnie”. Nieprawda. Większość opowieści osób mających problem z nadwagą albo otyłością zaczyna się od: „Właściwie byłem/byłam gruby/gruba od zawsze”. - „To wina genów”. Nieprawda. Geny to predyspozycja, nie wyrok. Nawet jeśli dziecko ma skłonność do tycia, nie ujawni się ona, jeśli nie będzie przekarmiane. Poza tym co tak naprawdę odziedziczyło: skłonność do tycia czy do odsmażanych kartofli? Poproszę o dokładkę Co zrobić, gdy pulchne dziecko zaraz po obiedzie mówi, że jest głodne, lub prosi o dokładkę? – Jeśli dziecko zjadło swoją porcję, można mu wytłumaczyć, że jedna osoba powinna jeść jeden obiad, a nie dwa. Jeśli problem z „dokładkami” się powtarza, lepiej przygotowywać tylko tyle, ile potrzeba na posiłek dla rodziny, a nie z zapasem. Nie radzę oddawać własnej porcji! Jeżeli maluch jest głodny, warto zaproponować mu dokładkę surówki – radzi Anna Stolarczyk, dietetyk. Zamiast cukierków Chcesz zrobić dziecku przyjemność, nie wydając mnóstwa pieniędzy? Nie kupuj czekolady ani cukierków, podaruj mu: - Bańki mydlane. Można na nie polować. - Baloniki. Najlepiej co najmniej kilka. Można je podrzucać i łapać, odbijać, dmuchać itd. - Gwizdek. Będzie można dać sygnał na start. - Piłeczkę albo kolorowe ping-pongi. Można się nimi bawić na mnóstwo sposobów. I łapać je, bo ciągle uciekają. Można też kupić kolorowankę, naklejki, jojo, kolorową gazetkę dla dzieci, spinki, wiatraczek i masę innych kolorowych, sprawiających radość przedmiotów. A najlepiej po prostu spędzać z nim więcej czasu: porozmawiać, pobawić się, iść na spacer. O co tyle szumu? Czy w ogóle warto przejmować się tym, że dziecko wygląda „za dobrze” ? Tak, bo grube dzieci: - Są mniej sprawne fizycznie. Jako niemowlęta później siadają, raczkują, chodzą. Potem wolniej biegają, trudniej im się wspinać, jeździć na rowerze itd. Łatwo się męczą i szybko pocą. Nie błyszczą na boisku ani bieżni, więc zaczynają unikać ruchu, a przez to tyją jeszcze bardziej. - Są bardziej narażone na problemy ze zdrowiem. Częściej chorują na astmę, cukrzycę typu 2, nadciśnienie, stłuszczenie wątroby, bezdech. Są bardziej narażone na płaskostopie, koślawość kolan, skrzywienie kręgosłupa, a nawet zmiany zwyrodnieniowe stawów. - Nie mają łatwego życia. Bywają wyzywane lub odrzucane przez rówieśników, często mają kompleksy, są narażone na upokorzenia (np. podczas zajęć sportowych). Zaniżone poczucie własnej wartości może sprawić, że osiągają mniej, niż by mogły. Uciekają w samotność, a swoje nieszczęście „zajadają” łakociami, siedząc przed komputerem. - Często wyrastają na okrągłych nastolatków i otyłych dorosłych. Sprawa jest prosta: nadwaga i otyłość w dzieciństwie to najkrótsza droga do otyłości w życiu dorosłym (oraz całej listy chorób, które jej towarzyszą albo z niej wynikają). - Wkraczają w życie z niewygodnym bagażem. Powstałe w dzieciństwie nadprogramowe komórki tłuszczowe, złe nawyki żywieniowe i popsuty metabolizm to coś, z czym trudno walczyć. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Dzieci nie zdają sobie sprawy z tego, co je czeka w przedszkolu, zwłaszcza że dorośli nie mówią im całej prawdy, np. tego, że w przedszkolu nie będzie mamy. Gdy malec orientuje się, że jest sam (że w jakiś sposób został oszukany), buntuje się.
Kasia marzyła, by pójść do przedszkola. Nie mogła się tego doczekać. Gdy to się stało, przez jakiś czas nie było problemów, ale teraz nie chce wychodzić z domu. Co się stało? Zuzanna Dzieci nie zdają sobie sprawy z tego, co je czeka w przedszkolu, zwłaszcza że dorośli nie mówią im całej prawdy, np. tego, że w przedszkolu nie będzie mamy. Gdy malec orientuje się, że jest sam (że w jakiś sposób został oszukany), buntuje się. Dlatego trzeba go przekonać, że mama ZAWSZE wróci po niego („Gdy zjesz obiad, ja już będę na ciebie czekać”). Spokojnie i cierpliwie. I proszę dotrzymywać słowa! Przedszkola prywatne i państwowe - fakty i mity. Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Czy niemowlę musi zawsze pić wodę butelkowaną? Czy lepsza będzie niskozmineralizowa? I czy to prawda, że kranówka nie nadaje się nawet do mycia dziecka?
Pewne jest jedno: woda z kranu spełnia wszelkie normy mikrobiologiczne. Chlorowanie lub ozonowanie pozbawia ją zarazków. Niestety, nie niszczy związków chemicznych, które mogą się w niej znajdować. Niektóre mogą mieć szkodliwe działanie, zwłaszcza że wodę pijemy przez lata, i to w dużych ilościach. Ale czy ta w butelkach jest rzeczywiście lepsza? Zobacz, na ile obiegowe sądy o wodzie są prawdziwe. Woda butelkowana nie różni się niczym od kranówki i nie warto jej kupować MIT Woda to nie tylko wodór i tlen, ale też składniki mineralne – zarówno korzystne dla organizmu, jak i takie, które mogą mu szkodzić. Woda butelkowana ma przewagę nad tą z kranu oraz oligoceńską, wydobywaną z głębinowych studni, bo wiadomo, co się w niej znajduje. Jest przebadana. A kranówka? Podczas chlorowania powstają związki chemiczne. Niektórzy specjaliści twierdzą, że jeśli się one skumulują (a tak jest, gdy wodę z kranu pijemy przez wiele lat), to mogą mieć niekorzystne działanie. Również ozonowanie nie jest całkowicie bezpieczne: w reakcji z ozonem powstają związki szkodliwe dla zdrowia. Dlatego poleca się picie wody butelkowanej (szczególnie niemowlętom). Można też spróbować pozbyć się chociaż części związków chemicznych. Jak? Warto zainwestować w dobrej jakości filtr. Prostym sposobem jest też wlanie wody do otwartego naczynia (co najmniej na godzinę). Jaka butelka dla niemowlaka - opinie rodziców Woda oligoceńska jest bezpieczna, bo nie została skażona PRAWDA/MIT Rzeczywiście, ta woda jest wydobywana z głębokich źródeł. Zwykle jednak zawiera dużo związków mineralnych, np. żelaza, wapnia, co nie jest korzystne dla niemowlęcia. Zbyt duża ilość składników mineralnych obciąża bowiem nerki dziecka, słabo jeszcze pracujące. Pamiętaj, że dziecko otrzymuje w mleku odpowiednią ilość związków mineralnych. Ich ilość w mieszankach modyfikowanych jest dokładnie wyliczona i maluchowi nie są potrzebne żadne dodatkowe. Jeśli chcesz korzystać z wody oligoceńskiej, to najpierw dowiedz się, jaki jest jej skład (możesz zapytać firmę opiekującą się konkretnym ujęciem lub zrobić badania w stacji sanepidu). Jeśli okaże się, że woda jest odpowiednia dla niemowląt, możesz jej używać. Pamiętaj tylko o jednej zasadzie: baniaki lub butelki, w których będziesz ją przechowywać, starannie myj po każdym użyciu, a sterylizuj co najmniej raz na dwa tygodnie. Powinno się ją przechowywać w lodówce (lub innym chłodnym miejscu) i zużyć w ciągu 24 godzin. Im więcej minerałów, tym lepsza woda MIT Nadmiar składników mineralnych może szkodzić, szczególnie niemowlęciu, gdyż zbyt mocno obciąża nerki. Dlatego małym dzieciom podawaj tylko naturalną wodę źródlaną lub mineralną – ale o niskim stopniu mineralizacji (poniżej 500 mg w litrze) oraz niskosodową (do 20 mg sodu w litrze). Taką wodę można dawać maluszkowi do picia lub przygotowywać na jej bazie mleko modyfikowane, zupki, przeciery, kaszki. Średnio- i wysokozmineralizowane wody nie nadają się dla malca. [CMS_PAGE_BREAK] Każdą wodę trzeba przegotować przed podaniem niemowlęciu MIT To znaczy: tę z kranu oraz oligoceńską trzeba przegotować. W przypadku butelkowanej nie jest to konieczne. Pod jednym warunkiem: że dziecko wypije ją w ciągu 12 godzin po otwarciu butelki. Po tym czasie trzeba ją przegotować, gdyż mogły się w niej namnożyć bakterie i inne drobnoustroje, a niektóre z nich produkują toksyny szkodliwe dla maluszka. Woda nie ma żadnych wartości, lepiej, żeby dziecko piło ziołowe i owocowe herbatki lub soki MIT Najlepiej od początku przyzwyczajać maluszka do tego, że pragnienie zaspokaja się wodą. Owszem, można też czasem podać dziecku herbatkę (najlepiej niesłodzoną), a po czwartym miesiącu także soki. Bardzo ważne jest jednak to, by nauczyło się pić zwykłą wodę. Noworodka trzeba kąpać w przegotowanej wodzie, bo tak jest lepiej dla skóry MIT Oczywiście możesz tak robić (nie zaszkodzisz dziecku), ale nie jest to konieczne. Gotowanie powoduje zmiękczenie wody, a wtedy jest ona łagodniejsza dla skóry i nie podrażnia jej w takim stopniu jak zwykła, nieprzegotowana, prosto z kranu. Zamiast gotować wodę, wystarczy jednak stosować do mycia środki, które nie wysuszają skóry. Czyli zamiast tradycyjnych mydeł – kostki mydlane (syndety) lub emolienty, czyli takie kosmetyki myjące, które lekko nawilżają i natłuszczają skórę. Kupuje się je w aptece. Buzię dziecka najlepiej myć wodą butelkowaną PRAWDA/MIT Możesz tak robić, bo taka woda na pewno nie podrażni skóry, ale nie jest to konieczne. Do umycia buzi maluszka dobra jest też przegotowana i wystudzona woda z kranu. Może być też bez przegotowania – pod warunkiem że do mycia użyjesz delikatnego emolientu, który nie wysuszy skóry. Czytaj etykiety na butelkach z wodą Gdy kupujesz wodę butelkowaną do przygotowania mleka dla maluszka, przeczytaj uważnie to, co jest napisane na etykiecie. Nie sugeruj się wizerunkiem dziecka lub mamy z dzieckiem: to często tylko chwyt marketingowy! Powinien być za to napis, że woda nadaje się dla niemowląt. I to poparty autorytetem odpowiedniej instytucji, np. Instytutu Matki i Dziecka, Centrum Zdrowia Dziecka, Głównego Inspektora Sanitarnego. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Sama nie wybieraj dla malca rodzaju mieszanki. Koniecznie zapytaj o to lekarza. Dla twojego dziecka to nie tylko jedzenie, ale też lek.
Gdy ktoś w waszej rodzinie jest uczulony lub malec ma już pierwsze objawy alergii, picie „zwykłego” mleka modyfikowanego może mu zaszkodzić. Co podać mu w zamian? Mleka hipoalergiczne Różnią się od modyfikowanych tym, że dodatkowo zostało w nich zmienione białko (a to ono powoduje uczulenia). Poddano je procesowi częściowej hydrolizy – rozbicia na mniejsze cząstki. Mają one mniejszą siłę uczulania. Zadaniem tego rodzaju mieszanek jest pomóc dziecku w nabywaniu tolerancji na białka mleka (przewód pokarmowy będzie się do nich powoli przyzwyczajał). Mieszanki hipoalergiczne są równie smaczne jak mleka modyfikowane, więc zwykle malec bez problemu je pije. Dla kogo? Dla maluszków, w których rodzinie ktoś jest uczulony. Takie mleka nie nadają się dla dzieci z już zdiagnozowaną alergią. Jakie mleka? Np. NAN HA 1, 2, NAN HA Sensitive, Bebiko HA 1, 2 Dobry Apetyt, Bebilon HA 1, 2, Enfamil HA Digest, Humana HA 1, 2. Mieszanki lecznicze To tzw. hydrolizaty białka mleka krowiego. Białko zostało poszatkowane na jeszcze mniejsze cząstki niż w mleku HA, dzięki czemu nie powinno powodować reakcji alergicznej. Takie mieszanki to nie tylko posiłek dla maluszka, ale też i lek, dlatego często nazywa się je leczniczymi. Błona śluzowa przewodu pokarmowego dziecka nie ma kontaktu z uczulającym białkiem, a więc może odpowiednio dojrzeć, by bronić się przed alergenami. Jednak coś za coś: poszatkowanie białka zmienia smak mleka. Niemowlęta, które dostają je niedługo po urodzeniu, szybko się do niego przyzwyczajają. Nieco trudnej jest w przypadku kilkumiesięcznego malca, który do tej pory pił mleko modyfikowane lub ssał pierś. Dla kogo? Dla dzieci ze stwierdzoną alergią na białko mleka krowiego oraz takich, u których ryzyko rozwinięcia się alergii jest duże. Jakie mleka? Tylko na receptę: Nutramigen 1, 2, Bebilon Pepti 1, 2. Przy bardzo silnej alergii lekarz może zalecić podawanie dziecku preparatu, w którym dodatkowo zmieniono skład tłuszczów i węglowodanów (np. Bebilon Pepti MCT, Pregestimil). Podaje się je też maluszkom, które cierpią na zaburzenia wchłaniania. Jakie mleko modyfikowane wybrać dla alergika - sprawdź opinie rodziców! Mieszanki „elementarne” Niektóre dzieci mają tak silną alergię na białko mleka, że nie pomaga picie nawet zhydrolizowanych mieszanek. Lekarz może zalecić podawanie preparatów, w których źródłem białka są aminokwasy. To tzw. mieszanki elementarne. Je też trzeba traktować jak leki. Dla kogo? Dla dzieci alergicznych, które również po podaniu mieszanki mlekozastępczej mają objawy uczulenia. Jakie mleka? Tylko na receptę: Neocate; EleCare (tylko na tzw. import docelowy). [CMS_PAGE_BREAK] Sojowe To mieszanki, w których nie ma białka mleka krowiego, tylko roślinne, pochodzące z soi. Są nieco lepsze w smaku niż hydrolizowane. Niestety, nie nadają się dla każdego malca, bo – jak wynika z badań – prawie połowa dzieci uczulonych na mleko krowie uczula się również na soję. Sojowych mieszanek nie można podać dziecku bez konsultacji z lekarzem (choć niektóre nie są sprzedawane na receptę). Dla kogo? Dla dzieci z nietolerancją laktozy oraz alergią na białko mleka krowiego (po zleceniu przez lekarza). Jakie mleka? Bebiko sojowe 1, 2, Bebiko sojowe 2R oraz sprzedawane na receptę: Bebilon sojowy 1, 2, Humana SL, Isomil, ProSobee 1, 2. Czy to alergia? Objawy u każdego dziecka mogą być nieco inne. - układ pokarmowy: pojawiają się uporczywe kolki, bóle brzuszka, biegunki, zaparcia; dziecko może ulewać lub wymiotować pokarm; - skóra: najczęściej jest to atopowe zapalenie skóry, wysypka; - układ oddechowy: maluszek często zapada na infekcje dolnych lub górnych dróg oddechowych; - układ nerwowy: dziecko jest niespokojne, płaczliwe, źle śpi. Co robić, gdy dziecko: → W ogóle nie chce pić zalecanej mieszanki? - Nie zniechęcaj się, cierpliwie ją podawaj. Proponuj, gdy maluszek jest senny. Może nie zorientować się, że dostał inne mleko. - Jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań, początkowo możesz nową mieszankę mieszać z mlekiem, które do tej pory dziecko piło. Każdego dnia zmieniaj proporcje na rzecz mieszanki mlekozastępczej (np. pierwszego dnia podajesz 90 ml „starego” mleka i 30 ml „nowego”, następnego – 60 ml „starego” i 60 ml „nowego”, potem 30 ml „starego” i 90 ml „nowego”). - Starszym niemowlętom, powyżej czwartego miesiąca, możesz poprawić smak mieszanki, dodając do niej kleik ryżowy lub sok. → Zjada niewiele. Skład mieszanek leczniczych jest tak skomponowany, że zaspokaja potrzeby maluszka. Pod warunkiem że dziecko wypija tyle mleczka lub niewiele mniej, niż to zalecają normy. Jeśli maluch odmawia picia mieszanki mlekozastępczej lub pije jej niewiele, koniecznie porozmawiaj o tym z lekarzem. Może być konieczne podawanie niemowlęciu wapnia, a także preparatów witaminowo-mineralnych. Konsultacja: dr inż. Anna Stolarczyk, dietetyk, CZD Konsultacja merytoryczna dr Leszek Olchowik Specjalista w zakresie alergologii, pulmonologii oraz pediatrii, wieloletni pracownik Centrum Zdrowia Dziecka oraz Kliniki Pediatrii i Poradni Mukowiscydozy w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie. Obecnie pracuje w Szpitalu św. Anny w Piasecznie
Jeśli bobasek nie może pić twojego mleka, absolutnie nie podawaj mu krowiego. Maleństwo, które nie skończyło jeszcze roku, powinno pić mieszanki mleczne. Przeczytaj jakie.
Przez pierwsze miesiące życia dzidziuś, zajadając się wyłącznie mlekiem (twoim albo modyfikowaną mieszanką, lub tym i tym), czerpie z niego wszystkie składniki potrzebne do rozwoju. Maminy pokarm nie budzi wątpliwości – jest taki sam. Co innego mieszanki mleczne – bardzo się różnią od siebie. Stąd pewnie tyle pytań co do wyboru konkretnej. Odpowiadamy na najważniejsze. Jakie mleko podać miesięcznemu dziecku? Dla tak malutkiego dziecka sama nie wybieraj mleka. Porozmawiaj z pediatrą opiekującym się malcem. Podpowie ci, czy możesz podać mleko modyfikowane przeznaczone dla dzieci zdrowych, czy raczej np. dla alergików. Bo może być też tak, że malec nie ma objawów, jednak uczulenie ma ktoś w rodzinie (ty, mąż, starsze dziecko). Lekarz poleci wtedy mieszankę, która zapobiega rozwojowi alergii. Czym mleko początkowe, dla najmłodszych, różni się od następnego? Mleko początkowe, oznaczane cyfrą 1, jest przeznaczone dla najmłodszych dzieci, od urodzenia do końca szóstego miesiąca. Wprawdzie jego bazę stanowi mleko krowie, jednak bardzo mocno je zmodyfikowano – po to, by było jak najbardziej zbliżone składem do pokarmu mamy. Zostały w nim zmienione proporcje białek, węglowodanów, rodzaj tłuszczów, ilość witamin oraz składników mineralnych. Dziecko po skończeniu sześciu miesięcy powinno pić mleko następne (czyli oznaczane cyfrą 2). Jego bazą też jest mleko krowie, również mocno zmienione, ale jednak w mniejszym stopniu niż mleko początkowe. Skład mieszanki następnej jest bardziej dostosowany do potrzeb starszego niemowlęcia. Zawiera ona więcej białka, a witaminy i składniki mineralne występują w niej w nieco innych proporcjach. Moje dziecko nie ma alergii. Czy to wszystko jedno, jakie mleko modyfikowane mu podam? Nie. Mieszanki dla niemowląt spełniają ostre normy ustalane przez europejskie komisje do spraw żywienia. Określają one, które składniki i w jakiej ilości muszą znaleźć się w mleku dla niemowląt, a jakich w nich być nie powinno. Są jednak też składniki, które mogą, ale nie muszą być dodane, np. prebiotyki, probiotyki, kwasy omega-3. Porozmawiaj z lekarzem, czy warto, by malec pił takie mleko. Czy mogę zmienić mleko modyfikowane na innej firmy? Jeśli to nie jest konieczne, lepiej tego nie robić. Dziecko szybko przyzwyczaja się do smaku określonej mieszanki, każda zmiana może być dla niego nieprzyjemna i spowodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. bóle brzucha, ulewania. [CMS_PAGE_BREAK] Co to jest mleko HA? To mleko hypoalergiczne, dla dzieci, które są zagrożone alergią pokarmową (ale nie mają jeszcze jej objawów). Białko krowiego mleka zostało w nim częściowo zhydrolizowane, czyli poszatkowane, dzięki czemu rzadziej wywołuje reakcje alergiczne. Jeśli jednak maluszek jest zdrowy, to nie ma żadnej potrzeby podawania mu takiego mleka. Mieszanki dla alergików nie są tak smaczne jak mleko modyfikowane. Czemu dziecko musi je pić? Mleko modyfikowane swoją słodycz zawdzięcza obecności laktozy (cukier mleczny). Jeśli dziecko ma alergię na białko mleka krowiego i lekarz zalecił podawanie mieszanki mlekozastępczej, to nie ma wyjścia, malec musi ją pić. Niestety, hydroliza, której mleko jest poddawane, by straciło swoje właściwości uczulające, bardzo zmienia jego smak. Dziecko jednak szybko się do niego przyzwyczaja, zwłaszcza jeśli po jego wypiciu czuje się dobrze: nie boli je brzuszek. Modyfikowana mieszanka jest lekarstwem, malec dzięki niemu ma szansę wyrosnąć z alergii pokarmowej. Czy dziecko, które jest uczulone na mleko krowie, może pić sojowe? Tylko wtedy, jeśli przepisze mu to lekarz. Generalnie jednak nie zaleca się podawania w pierwszych sześciu miesiącach życia dzieciom uczulonym na białko mleka krowiego mieszanek sojowych. One również mogą spowodować uczulenie. Mieszanki sojowe są dobre dla malca, który nie toleruje laktozy, czyli cukru mlecznego (w soi go nie ma). Maluchowi, który skończy rok, podawać mleko krowie czy lepiej modyfikowane? Po skończeniu roku dziecko może już pić krowie mleko (o zawartości tłuszczu 3,2%, chyba że lekarz zaleci chude, czyli 2%). Oczywiście pod warunkiem, że nie ma alergii. Jednak większość pediatrów zaleca, by dziecko do końca trzeciego roku życia piło mleko modyfikowane, najlepiej typu junior (jest ono oznaczone cyfrą 3). Ma m.in. zmieniony rodzaj tłuszczu: zwierzęcy, normalnie występujący w krowim mleku, został częściowo zastąpiony roślinnym (z różnego rodzaju olejów). To o tyle ważne, że dzieci „zjadają” o wiele za dużo tłuszczów zwierzęcych, a za mało roślinnych. Mleko modyfikowane przeznaczone dla dzieci po pierwszym roku życia również wzbogacono żelazem, co jest istotne, bo dzieci w tym wieku często mają anemię, gdyż nie jedzą tylu nowych produktów (mięsa, ryb, warzyw) bogatych w żelazo, ile powinny. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Latem naucz malca jeść maliny, wiśnie i gruszki. Nawet największego niejadka skuszą ich kolory i smak. A w porcji owoców jest nie tylko witamina C. Zobacz, co jeszcze.
Dzieci są przyzwyczajone do słodkości ciastek oraz batonów. Może właśnie dlatego prawie 30 proc. maluchów zjada tylko jeden owoc dziennie! To stanowczo za mało. W dodatku najczęściej jest to banan. Rzeczywiście, jest on bardzo wartościowy, ma wyjątkowo dużo witamin i składników mineralnych. Latem warto jednak przyzwyczajać dziecko również do kwaskowatych polskich owoców. Które są najlepsze dla malca i od kiedy może zacząć je jeść? Przetarte i ze słoiczka Jeżeli karmisz dziecko piersią, pierwsze owoce możesz podać mu już po skończeniu szóstego miesiąca (gdy karmisz mlekiem modyfikowanym, nawet dwa miesiące wcześniej). Na początek zaproponuj starte jabłko (same lub z kaszką). Po kilku dniach smyk może spróbować też innych owoców, np. jagód, porzeczek, malin. Oczywiście starannie je umyj i przetrzyj przez sito lub zmiksuj. Owoce rzadko uczulają, jednak jeśli maluch jest alergikiem, na początku (przez 1–2 dni) najlepiej chwilę gotować je (przetarte) w garnuszku. Co prawda stracą wtedy część witaminy C, ale wysoka temperatura osłabi też ich właściwości uczulające. Jeśli wszystko jest w porządku, czyli niemowlę nie ma żadnych wysypek, bólów brzuszka, biegunek, to śmiało podawaj mu owoce 1–2 razy dziennie. Mogą być świeże, ale bardzo dobre są też gotowe niemowlęce musy (mają ten plus, że ich składniki zostały dokładnie sprawdzone i pochodzą z kontrolowanych upraw). Początkowo owoce muszą być przetarte, by dziecko się nie zakrztusiło, jednak gdy malec ma 10–11 miesięcy, da sobie radę z jedzeniem miękkich cząstek. Zaproponuj mu (oczywiście bez skórki) brzoskwinie, morele, śliwki, winogrona (tylko bez pestek!). Roczny maluch, jeśli nie ma alergii, może już jeść wszystkie owoce, także arbuzy, melony. Uważaj tylko na truskawki i kiwi – zawierają naturalną histaminę, czasem powodującą objawy uczulenia. Owoce mogą być osobnym daniem na drugie śniadanie, deser czy podwieczorek, albo też dodatkiem do kaszek, budyniów, kisieli, placków, naleśników, a nawet dań mięsnych. Świetnie nadają się do tego także owoce ze słoiczków. Kilka porcji Gdy dziecko skończy rok, przyzwyczajaj je do jedzenia owoców 2–3 razy dziennie. Dlaczego jest to tak ważne? Otóż witamina C, która stanowi ich największe bogactwo, nie gromadzi się w organizmie, tylko – jeśli jest jej dużo – zostaje z niego wypłukana. Tak więc dziecko nie będzie miało specjalnego pożytku ze zjedzenia naraz dużej ilości owoców. Lepiej tę ilość podzielić na kilka porcji. Nie muszą one wcale być duże. To np. średniej wielkości jabłko, kilka truskawek. Pomagają i leczą Wiele owoców ma właściwości lecznicze. Przede wszystkim pomagają przy różnych kłopotach żołądkowych. Jabłka, śliwki, brzoskwinie, morele, truskawki, maliny, jeżyny i jagody są polecane przy zaparciach. Gdy z kolei maluszek ma rozwolnienie, warto podać mu duszone jabłka. Bardzo dobry jest też sok z jagód. Uszczelnia on błonę śluzową żołądka, leczy zatrucia pokarmowe, bo wychwytuje z organizmu toksyny. Największym bogactwem owoców i warzyw oprócz witamin są tzw. fitoskładniki – naturalne związki występujące w roślinach. To głównie barwniki: zgromadzone tuż pod skórką nadają jej intensywny kolor. Dzięki nim morela jest żółta, a winogrona czerwone. Te składniki oczyszczają organizm, poprawiają pracę układu odpornościowego. Każdy z kolorów ma nieco inne właściwości. I właśnie dlatego warto, by na owocowym talerzu maluszka latem było tak wiele barw! Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Tajemnica wakacji tkwi w... ruchu. Podczas letnich tygodni dziecko może nauczyć się więcej niż przez cały rok. Jakim cudem? Przeczytaj! Radzi Beata Chrzanowska, psycholożka w poradni Uniwersytet dla Rodziców oraz w Gabinecie Psychologicznym Filtrowa w Warszawie.
Większość dzieci bardzo szybko rozwija się intelektualnie właśnie podczas letnich wyjazdów. Na to przyspieszenie składa się ruch na świeżym powietrzu, nowe wrażenia, nowe miejsca, doświadczenia… Czy zatem lato to dobry czas na naukę? Owszem, ale innego rodzaju. To czas na chodzenie po piasku, taplanie się w wodzie, podglądanie zwierząt. Na swobodne poznawanie świata i siebie. Od biegania do czytania Mama Zosi (dziewczynka jest starszakiem w przedszkolu) martwiła się, że jej córeczka nie umie jeszcze czytać. Zosia znała wszystkie literki, ale nie potrafiła ich łączyć w wyrazy. Rok minął, a ona nie zrobiła żadnych postępów. Jej mama chciała już poprosić o pomoc psychologa. Swojego pomysłu nie zrealizowała, bo... Zosia nieoczekiwanie nauczyła się czytać! I to sama. Co się stało? Zosia wyjechała na wakacje – spędziła trzy tygodnie nad morzem. Biegała, skakała, kąpała się, wymyślała z koleżankami zabawy. No, a kiedy nauczyła się czytać? Ot tak, po drodze – czytała szyldy na sklepach i tytuły w kolorowych magazynach mamy. Wielu kilkulatków uczy się szybciej, kiedy mogą się wyszaleć na świeżym powietrzu. – A Zosi, z tego, co wywnioskowałam z opowieści, pomogło również to, że nie czuła już na sobie presji rodziców. Nic nie musiała i sama nabrała szczerej ochoty do nauki – tłumaczy Beata Chrzanowska, psycholożka. Daj fundamenty Pierwsze lata życia to niezwykły okres dla rozwoju mózgu – powstaje wtedy połowa najważniejszych połączeń nerwowych. To one umożliwiają zdobywanie wiedzy. Im ich więcej, tym lepiej. Jak do tego doprowadzić? Pomóż malcowi poznawać świat wszystkimi zmysłami. Dzięki temu informacje nie będą wlokły się wąską uliczką, ale pędziły do mózgu szeroką autostradą. Pewnie powiesz: „Ależ to robię! Stymuluję, czytam, podsuwam książki…”. – To nie wszystko. Co zrobi wrażenie na smyku: zdjęcie królika w albumie czy żywy zwierzak? Stawiamy na to drugie! To wydarzenie zapadnie mu w pamięć. Gdy wiedza będzie mu potrzebna, przypomni sobie: „Ja to widziałem, ja to znam!” – mówi psycholożka. Dlatego właśnie chcemy cię przekonać, byś przede wszystkim zadbała o to, żeby twoja pociecha w te wakacje miała mnóstwo swobody. I okazji do ruchu na świeżym powietrzu, wodzie, na plaży: spontanicznego, niczym nieograniczonego, od rana do wieczora! Nie zastąpi go grzeczny spacer z babcią po parku czy zabawa w piaskownicy ani gimnastyka czy pływalnia dwa razy w tygodniu. Taka aktywność sprawia, że dziecko nie tylko rośnie i wzmacnia odporność. Ono nabywa nowych doświadczeń. Uczy się np.: panowania nad własnym ciałem, twórczego myślenia, realizowania własnych pomysłów. To naprawdę bardzo ważne. Dobre dla mózgu Nieograniczone możliwości naszego mózgu wykorzystujemy w niewielkim stopniu. Można jednak poprawić jego wydajność – zwłaszcza w pierwszych latach życia daje to zadziwiające efekty. Amerykańscy naukowcy dowiedli, że dzięki ćwiczeniom komórki mózgowe jak szalone produkują nowe połączenia nerwowe. To one odpowiadają za sprawną pracę naszego osobistego komputera – sieć połączeń służy do przesyłania informacji. Im jest ich więcej, tym wydajność mózgu wzrasta. Dziecko, które się dużo rusza, może poprawić swoje umiejętności, np. matematyczne, logicznego myślenia, czytania. Naukowcy podkreślają, że szczególnie pozytywny wpływ na rozwój mózgu małego dziecka mają takie zajęcia ruchowe, które wymuszają naprzemienny ruch kończyn – bo w sposób szczególny stymulują tworzenie się w mózgu połączeń nerwowych. Dlatego najlepsza wakacyjna nauka to jeżdżenie na rowerze, pływanie, bieganie za piłką. Poza tym ćwiczenia sportowe wspierają rozwój zdolności manualnych, a także poprawiają koncentrację. A te umiejętności są bardzo ważne dla prawidłowego rozwoju kilkulatka. ZOBACZ TEŻ: 17 pomysłów na zabawę na świeżym powietrzu [CMS_PAGE_BREAK] Nie popędzaj Jeśli zatem zaplanowałaś, że w te wakacje poćwiczysz z dzieckiem malowanie, wycinanie, rysowanie szlaczków, to… prosimy, zrezygnuj z tych planów. Chyba że maluch sam będzie się tego domagał (np. w deszczowe dni) albo zaleci to psycholog (są dzieci, które mają trudności w pokonywaniu kolejnych etapów przedszkolnej edukacji, wtedy wakacje to taki czas, kiedy zaległości można nadrobić i pomóc malcowi dogonić rówieśników). Naprawdę nie ma sensu popędzać dziecka. Niewiele zdziałasz, jeśli dziecko nie dojrzało jeszcze do pewnych umiejętności. – Faktem jest, że jeśli rodzice zdecydują się na domowe korepetycje, na pewno przyspieszą naukę, bo systematyczne ćwiczenia przyniosą efekty – mówi Beata Chrzanowska. – Ale czy przy okazji nie zniechęcą dziecka, nie odbiorą mu radości uczenia się nowych rzeczy? Lepiej więc postawić na ruch na świeżym powietrzu, na swobodę, zabawy, wycieczki. To zaprocentuje, gdy lato dobiegnie końca, zobaczysz. No i po to właśnie są wakacje. Na kłopoty – sport, wakacje oraz gry Wiadomo – ruch na świeżym powietrzu oznacza lepsze krążenie krwi i dotlenienie, zwiększoną odporność organizmu, zapobiega otyłości i infekcjom. Jednak wakacyjne zabawy mogą pomóc dziecku pokonać problemy nie tylko zdrowotne. Latem pogoda jest sprzyjająca, czasu na ruch i zajęcia sportowe (także z rodzicami!) jest więcej. Jak dostosować aktywność fizyczna do temperamentu dziecka? Gapcio. Z malcem, który wciąż o coś się potyka, coś upuszcza, popracuj nad koncentracją uwagi i usprawnianiem rączek. Polecamy: tenis, badminton, pingpong, koszykówkę dla dzieci (niski dziecięcy kosz). Manipulowanie rakietką rozwija zdolności manualne. Trafianie w lotkę czy piłkę, piłką do kosza uczy skupiania uwagi i synchronizacji kilku czynności, poprawia koordynację oko–ręka. Kształtuje refleks i gibkość. Wiercipięta. Masz dziecko, które ani chwili nie usiedzi spokojnie? Wakacje na dworze to dla niego raj, ale proponuj też zajęcia ruchowe, które uczą panować nad emocjami i pomagają skupić się na wykonywanej czynności. Polecamy rower, a dla starszych przedszkolaków – rolki. Rower uczy koncentracji uwagi, smyk musi skoordynować jazdę z obserwacją tego, co dzieje się na drodze. Przyspiesza też rozwój zmysłu równowagi i pomaga rozwijać zdolności matematyczne (naprzemienny ruch kończyn wspomaga rozwój określonych obszarów mózgu). Dziecko agresywne, mały złośnik. Dziecko rozpiera energia, której nie umie ukierunkować – bije innych, popycha, złości się. Potrzebuje zajęć, które pozwolą mu rozładować napięcie w akceptowany sposób. Zainteresuj go piłką nożną i grami zespołowymi (uczą przestrzegania reguł, panowania nad emocjami, radzenia sobie z porażką). Po wakacjach możesz zapisać go na judo, szermierkę (w tych sportach nie chodzi o wyładowanie agresji, ale o zmaganie się z własnym ciałem, o dyscyplinę i silną wolę). Nieśmiałek. Jeśli twój malec jest wstydliwy, postaraj się, by brał udział w zajęciach, podczas których kontakt z rówieśnikami jest nieunikniony i naturalny. Polecamy piłkę nożną i inne gry zespołowe, nie tylko sportowe (np. podchody, wspólne budowanie szałasu). Dziecko uczy się współpracy, w sposób naturalny staje się częścią grupy. Po pewnym czasie nawiązywanie kontaktów stanie się dla niego łatwiejsze. ZOBACZ TEŻ: 23 pomysły na szalone zabawy ruchowe
Maluszek krzywi się na widok łyżeczki i wypluwa gotowaną marchewkę? Nowości nie zawsze podobają się dzieciom! Ale można maluchy do nich przekonać.
Nigdy nie zostawiaj dziecka samego przy jedzeniu. Chwila nieuwagi i może się niebezpiecznie zakrztusić. Bądź przy nim w pokoju, albo zabierz go ze sobą do kuchni. Gdy dziecko jest karmione piersią, wprowadzanie nowych dań do jego diety można rozpocząć w szóstym lub siódmym miesiącu życia. Jeśli pije mleko modyfikowane – już po skończeniu czwartego. Koniecznie porozmawiaj na ten temat z pediatrą. Okres wprowadzania nowości jest ważny. Niektórzy dietetycy twierdzą, że decyduje o tym, czy w przyszłoś-ci dziecko stanie się niejadkiem. Bo jeśli teraz zaakceptuje nowe smaki, potem nie będzie miało problemów z jedzeniem. Dlatego przyzwyczajaj malca nie tylko do znanego mu już smaku słodkiego, ale także do potraw lekko kwaskowatych i gorzkawych. Wolę jeszcze possać Nie zawsze malec z entuzjazmem podchodzi do nowości. Często chętnie otwiera buzię na widok łyżeczki, ale gdy gotowana marchewka znajdzie się w jego ustach – krzywi się i wypluwa jedzenie. A po chwili zaczyna płakać, bo przecież jest głodny. Specjaliści powtarzają, że zazwyczaj nowe dania chętniej akceptują dzieci karmione piersią, gdyż do pokarmu przenikają smaki potraw, które jadła mama. Maluszkowi nie są więc one zupełnie obce. Jednak często bywa... wręcz odwrotnie: niemowlęta karmione piersią wcale nie chcą nowości! Są emocjonalnie związane z mamą, ssanie sprawia im przyjemność. Nie chcą rezygnować z przytulania się do piersi na rzecz zupki... Jak pomóc maluszkowi W pierwszych dniach wprowadzania nowej potrawy daj dziecku tylko 1–2 łyżeczki. Jego przewód pokarmowy będzie miał szansę przyzwyczaić się do trawienia papki. • Nie zmuszaj. To maluch powinien decydować o tym, ile zje. Jeżeli nie chce nowej potrawy, podaj mu ją następnego dnia. Są dzieci, które akceptują nowości dopiero po dziesiątej próbie podania – zauważyli amerykańscy dietetycy. Tak, po dziesiątej próbie! • Zaufaj instynktowi. Dziecku może nie odpowiadać jakiś konkretny smak. Jeśli wyraźnie krzywi się, czując marchewkę w zupce, zrób inny obiadek, np. na bazie dyni. Albo podaj mu kaszkę. Nie zmuszaj do jedzenia tego, na co wyraźnie nie ma ochoty. Może odmową reaguje na coś, co je uczula? • Podawaj z tym, co lubi. Gdy malec jest karmiony piersią, do pierwszych porcji kaszek czy zupek dodawaj trochę pokarmu. Przynajmniej na początku. Dzięki temu nowe potrawy będą miały smak bliższy temu, który dziecko dobrze zna i lubi. Kolejne dania wprowadzaj w podobny sposób, mieszając smak nowy z dobrze już znanym. Nie z butelki Niestety rodzice nadal często pierwszą kaszkę czy zupę podają maluchom z buteleczki ze smoczkiem. To poważny błąd. Co prawda dzieci zazwyczaj chętnie wypijają całą jej zawartość, więc posiłek szybko znika w brzuszku malucha, ale to jedyna korzyść. Minusów takiego karmienia jest znacznie więcej. Pijąc z butelki, dziecko nie ma motywacji, by uczyć się żuć i gryźć. Domaga się ciągle półpłynnego jedzenia – tak jest mu najwygodniej! Nie chcesz chyba dwulatkowi miksować wszystkich obiadków, prawda? Ponadto kaszki i zupki podawane w butelce są rozwodnione, więc mają dużą objętość, ale mało składników odżywczych. Dziecku może zabraknąć kalorii, witamin, składników mineralnych potrzebnych do rozwoju. Lepiej więc wszelkie nowości, które wprowadzasz do diety maluszka, podawaj łyżeczką. Szkrab jest już do tego gotowy! Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Gryzienie to niełatwa sztuka. Malec uczy się jej stopniowo, zaczynając od papek. Ale już niedługo zje coś, o niebo, smaczniejszego.
Dla niemowlęcia ssanie to nie tylko sposób na to, żeby się najeść, ale też wielka przyjemność. Już pod koniec czwartego miesiąca smyk może nauczyć się zaspokajać głód inaczej. Przekonaj się jak! Próba z łyżeczką Jeśli zrobisz eksperyment i trzymiesięcznemu maluszkowi włożysz do buzi łyżeczkę, zacznie ją ssać lub językiem wypchnie z buzi. Niespecjalnie więc się naje. Jednak miesiąc (czasem dwa miesiące) później już się tak nie zachowa. Zacznie zgarniać językiem to, co leży na łyżeczce. A to dlatego, że stopniowo zanika u niego odruch ssania lub wypychania językiem tego, co jest w buzi. Kiedy maluszek nauczy się nowego sposobu jedzenia? Różnie z tym bywa. Jedno dziecko w piątym miesiącu potrafi jeść z łyżeczki, inne jeszcze dwa miesiące później będzie miało z tym kłopoty. Nie przeocz jednak tego momentu i nie przedłużaj niepotrzebnie okresu ssania. Bo drugie półrocze to najlepszy czas, kiedy maluszek, ciekawy świata, będzie chętnie poznawać nowe smaki. Kaszki i spółka Jeśli bobasek pije mleko modyfikowane, już w piątym miesiącu zacznij rozszerzać mu dietę. Gdy karmisz go piersią, możesz poczekać, aż skończy pół roku. Jeśli jednak słabo przybiera na wa-dze lub ty masz niewiele pokarmu, zacznij mu podawać nowe dania już w piątym, szóstym miesiącu (poradź się jeszcze w tej sprawie pediatry). To jest najlepszy czas, by szkrab poznał smak owoców, warzyw, mięsa, kaszek, jajek czy ryby. Nie z butelki Najłatwiej zrobić zupkę lub kaszkę, wlać je do butelki i podać przez smoczek z większą dziurką. Jedynym plusem takiego rozwiązania jest to, że malec szybko zje posiłek. Ale w ten sposób niepotrzebnie przedłużasz okres ssania i picia z butelki. A do tego ma to fatalny wpływ na zgryz dziecka i rozwój jego mowy. Malec powinien teraz uczyć się jeść, bo te same mięśnie, co do gryzienia, będą mu potem potrzebne do mówienia. To nie wszystko. Zupka w butelce musi być też znacznie bardziej rozcieńczona niż podawana łyżeczką. Więc chociaż objętościowo dziecko wypiłoby jej sporo, to taki posiłek będzie mało wartościowy. Maluszkowi może zabraknąć składników odżywczych potrzebnych, gdy tak intensywnie rośnie. Dlatego zrezygnuj z karmienia butelką, a nowe dania podawaj tylko łyżeczką! Miksowane Smyk do tej pory dostawał wyłącznie mleko lub wodę. Nie ma ząbków, nie potrafi żuć, dlatego pierwszą zupkę, owoce i warzywa podawaj mu dokładnie zmiksowane, bez najmniejszych grudek. I nie za gęste! Ten pierwszy raz Posadź maluszka wygodnie, np. w foteliku. Zwróć uwagę, by smyk nie był zgięty, nie powinien też mieć odchylonej główki. Na malutką łyżeczkę nałóż niewielką ilość jedzenia. Ustaw ją prostopadle do buzi malca i połóż na jego dolnej wardze. Poczekaj, aż szkrab otworzy usta, a wtedy lekko wsuń łyżeczkę do buzi i oprzyj na środkowej części języka. Potem zaczekaj, aż górną wargą zgarnie jedzenie. Jeśli zacznie gryźć albo wypychać z buzi łyżeczkę, możesz mu nią lekko docisnąć język. Pamiętaj jednak, żeby nie wpychać łyżeczki, ani nie wyciągać jej na siłę. Nie staraj się też tak nią manewrować, by za wszelką cenę zostawić jedzenie w buzi. Malec sam ma je zgarnąć z łyżki! A co, jeśli dziecko krztusi się papką lub nawet wymiotuje? Zwykle powodem takiego zachowania jest właśnie zła technika karmienia. Poczekaj jeden dzień, aż malec zapomni o nieprzyjemnych doznaniach, a potem spróbuj nakarmić go jeszcze raz. Możesz troszkę bardziej rozcieńczyć zupkę (ale nie do konsystencji płynu!). A przede wszystkim nie denerwuj się, nie popędzaj malca, tylko spokojnie próbuj. Jeśli to wszystko nie pomoże i smyk nadal będzie się krztusić, porozmawiaj na ten temat z pediatrą. [CMS_PAGE_BREAK] I co dalej Półrocznemu maluszkowi podaj czasem do rączki chrupki kukurydziane (zwróć jednak uwagę, by w ich składzie była wyłącznie kukurydza, bez żadnych dodatków, nawet soli). Malec na pewno się nimi nie zakrztusi, bo same „rozpływają się” w buzi. W ósmym, dziewiątym miesiącu, gdy smyk nauczy się już jeść nowe dania, nie miksuj już zupek: warzywa tylko krój, a mięsko drobno siekaj. Miękkie owoce (takie jak morele, brzoskwinie) podawaj obrane ze skórki oraz pokrojone na cząstki. Nie odwlekaj Nie zawsze malec jest zachwycony nowościami. Czasem pluje, płacze, krzywi się i pewnie chciałby wrócić tylko do ssania piersi. Nie zrażaj się tym, nie zmuszaj go do jedzenia, ale... konsekwentnie podawaj nowe dania. Zobaczysz, polubi je. A nagrodą dla ciebie będzie chwila, gdy usiądzie z wami przy stole i ze smakiem zje pulpeta, ziemniaka, surówkę. Od papki do jarzynki i pulpeta Stopniowo, ale konsekwentnie przyzwyczajaj maluszka do jedzenia pokarmów stałych. Najlepiej rób to krok po kroku. Kieruj się wiekiem i umiejętnościami dziecka. • 5–7 miesięcy Wszystkie nowe dania: zupy, owoce, gotowane warzywa miksuj lub dokładnie rozgniataj widelcem (inaczej dziecko może się zadławić). Jeśli maluszek, jedząc z łyżeczki, krztusi się, podaj mu zupkę lub kaszkę nieco bardziej rozrzedzoną (ale nie wodnistą, bo taką to już na pewno się zakrztusi!). Półrocznemu szkrabowi od czasu do czasu, jako przekąskę, podaj do rączki chrupki kukurydziane, które będzie próbował jeść samodzielnie. • 8–10 miesięcy Posiłki dla dziecka już nie muszą być idealnie zmiksowane. W zupach mogą się pojawić większe (miękkie) cząstki warzyw (mięso i rybę trzeba jednak jeszcze zmiksować lub bardzo dokładnie posiekać). Podawaj maluszkowi do rączki chrupki kukurydziane, czasem ciasteczka, miękkie ugotowane warzywa (np. marchewkę) lub cząstki obranego ze skórki jabłka. • 11–12 miesięcy Nie podawaj już maluszkowi papek. Idealny obiad powinien się składać z zupy z kawałkami pokrojonych jarzyn oraz drugiego dania (pulpet, jarzynka). Malec może już jeść większe cząstki owoców obranych ze skórki, takich jak jabłko, gruszka, banan, a także kawałek chleba lub bułki. Zup już nie miksuj, chyba że chcesz dać dziecku zupę-krem! Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Dzieci uwielbiają frytki, hamburgery, hot dogi i nie ma na to rady. Jednak nawet takie zakazane smakołyki można podać w zdrowszej wersji.
Niestety, bary szybkiej obsługi wtopiły się już w nasz krajobraz. Nawet w znanych ze swojej kuchni Paryżu, Madrycie czy Rzymie największe kolejki są tam, gdzie serwuje się frytki, hamburgery i hot dogi. To moda, ale niezbyt zdrowa. Choć dzieci lubią takie jedzenie, nie warto im zbyt często ulegać. Zamiast przyzwyczaić je do śmieciowego jedzenia w barach szybkiej obsługi, zrób hamburgery lub hot dogi w domu, dodając do nich trochę warzyw. Będą zdrowsze i smaczniejsze. A gdy wciągniesz malca do wspólnego gotowania, na pewno chętnie zje potrawę. Co kryje szybkie jedzonko Fastfoodowe przysmaki przygotowuje się z mocno przetworzonych półproduktów, a więc prawie pozbawionych witamin i soli mineralnych. Są głównie źródłem tłuszczu. I to niezbyt zdrowego, bo do smażenia używa się frytury. To utwardzone wodorem pod wysokim ciśnieniem tłuszcze roślinne zawierające szkodliwe izomery trans. Zwykły olej nie nadaje się do smażenia w barach, bo szybko się pali, jełczeje, rozpryskuje i pieni. Pieczywo używane do hot dogów i hamburgerów też nie jest zbyt wartościowe. Zawiera tylko skrobię, sól (której i tak zbyt dużo znajduje się w diecie dzieci) oraz cukier, w odróżnieniu od pieczywa pełnoziarnistego, bogatego w witaminy z grupy B i błonnik. Aby bułki były pulchne, dodaje się polepszacze. A w mięsie do hamburgerów i w parówkach są tłuszcze działające podobnie jak utwardzone tłuszcze roślinne. Dobra rada. W barze szybkiej obsługi kup dziecku tylko jedną potrawę, a nie cheeseburgera i frytki. Do picia zamów wodę mineralną lub sok, zamiast gazowanego napoju. Od czasu do czasu Niekiedy trudno oprzeć się prośbom dzieci o pizzę czy hamburgera, zwłaszcza że w znanych sieciach barów przyciąga się je balonikami czy prezentami. Nic się nie stanie, gdy czasem zabierzesz tam malca, zwłaszcza na wakacjach, np. podczas podróży. To wygodne i bezpieczniejsze niż jedzenie w przydrożnych budkach. Dobra rada. Hot dogi czy hamburgery powinny być zjedzone od razu po przygotowaniu, wtedy są smaczniejsze i nie grożą zatruciem. W ciepłej kanapce, która leży kilka godzin, mogą namnożyć się bakterie. Zdrowe, bo domowe Fastfoodowe dania przygotowane w domu będą dużo zdrowsze, bo zrobisz je z produktów, które sama wybierzesz. → Frytki. W barach smaży się je na tym samym oleju wielokrotnie, a wtedy uwalniają się z niego szkodliwe substancje. W domu olej wykorzystuj tylko raz. Jak to zrobić? Pokrojone w słupki ziemniaki wrzuć na patelnię z dużą ilością oleju lub do frytownicy (nie rumień mocno). Wyłóż je na papierowy ręcznik, by odsączyć nadmiar oleju. Od 4. roku życia. → Hiszpańska tortilla. To rodzaj omletu z dodatkami, najpopularniejsza jest tzw. tortilla chłopska, z ziemniakami i cebulą. Można do niej dodać zblanszowane pory, podduszoną cukinię, szynkę. Jak to zrobić? Kilka pomidorków koktajlowych sparz, obierz, przekrój na pół. Posiekaj pół pęczka natki. Cebulkę i ząbek czosnku uduś na oliwie. Trzy ugotowane ziemniaki pokrój w kostkę. Cztery jajka ubij, dopraw, wymieszaj z natką i ziemniakami. Wylej na cebulę i czosnek, na wierzchu ułóż pomidorki. Smaż powoli pod przykryciem 4–5 minut. Tortillę przełóż na talerz, lekko wystudź, obróć i dosmaż. Pokrój na trójkąty, podawaj na ciepło. Od 4. roku życia. → Hamburger. Klasyczne hamburgery robi się z mielonej lub siekanej wołowiny, dla dzieci można użyć mięsa z kurczaka. Jak to zrobić? Z czubatej łyżki mielonego mięsa uformuj płaski kotlecik, usmaż na odrobinie oliwy. W tym czasie podgrzej w piekarniku bułkę. Usmażony kotlecik oprósz pieprzem ziołowym, włóż do bułki, dodaj plasterki kwaszonego ogórka i pomidora. Od 3. roku życia. → Hot dog. Dla dzieci wybieraj parówki przeznaczone dla nich lub cielęce. Jak to zrobić? Podłużną bułeczkę natnij wzdłuż. Podgrzej parówkę, natnij ją, włóż do niej kawałek żółtego sera. Umieść ją w bułce, podpiecz w piekarniku. Możesz podać z keczupem. Od 3. roku życia. → Pizza. Będzie smaczna, jeśli nie upieczesz mrożonej. Zrób ją razem z malcem. Jak to zrobić? 4 dag drożdży rozkrusz i wymieszaj w połowie szklanki ciepłej wody z połową łyżeczki cukru. Przykryj i odczekaj, aż rozczyn zwiększy objętość. Trzy szklanki mąki wsyp do miski, zrób wgłębienie, dodaj powoli rozczyn, trzy czwarte szklanki ciepłej wody i łyżkę oliwy. Wyrób ciasto, uformuj kulę, skrop oliwą, przykryj miskę i zostaw na godzinę do wyrośnięcia. Podziel ciasto na cztery części, rozwałkuj na okrągłe placki. Posmaruj je sosem pomidorowym, ułóż paseczki szynki, mozzarellę, pomidory. Posyp oregano, skrop oliwą i piecz ok. 15 minut w 220ºC . Od 3. roku życia. Nie dla grubasków! Fast foody są kaloryczne! Nadwagę mają nie tylko mali Amerykanie, ale także co czwarte dziecko w Europie. • Kawałek pizzy pepperoni zawiera 306 kcal. • Dwa skrzydełka Hot Wings mają aż 440 kcal. • Napój typu cola to 110 kcal. Obecny w nim fosfor wypłukuje z organizmu wapń. • Porcja frytek (100 g) ma 560 kcal. Ta sama ilość ugotowanych ziemniaków to jedynie 60 kcal. • Cheeseburger z bekonem może mieć nawet 464 kcal. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Wypłukują wapń z kości, niszczą szkliwo ząbków, powodują otyłość i wcale nie gaszą pragnienia. Co zaproponować przedszkolakowi zamiast nich? Jest w czym wybierać!
Jeśli jest to cola lub pepsi, w składzie oprócz wody i dwutlenku węgla ma cukier (około pięciu łyżeczek w jednej szklance!), barwniki, aromaty i kwas ortofosforowy (regulator kwasowości – dzięki niemu napój długo się nie psuje, ale to on wypłukuje z kości wapń). W napojach udających soki, jak fanta, mirinda, hellena, prawdziwego soku jest nie więcej niż kilka procent (lub nie ma go wcale). Dlatego nie warto ich dawać dzieciom. Lepiej wybrać coś zdrowszego. Napój gazowany Dzieci uwielbiają kolorowe gazowane napoje. Maluchy cieszą się, jak coś im „buzuje” na języku. Takie picie ma jednak mnóstwo cukru, a oprócz niego składa się przede wszystkim z wody, barwników, aromatów (często sztucznych). Zero witamin! Dlatego warto proponować dziecku napoje bardziej wartościowe: 1. Maślanka Ma mniej tłuszczu niż mleko, dlatego to doskonały napój na upały. Dobrze gasi pragnienie. Ma przy tym sporo wapnia, białko, laktozę, witaminy i minerały oraz dobre bakterie wspomagające pracę przewodu pokarmowego. Maślankę możesz podawać przedszkolakowi samą albo z dodatkiem owoców. 2. Herbata owocowa Najlepsza jest z malin, dzikiej róży, jeżyn, bzu czarnego, porzeczek. Szybko gasi pragnienie, a poza tym zawiera wiele witamin, zwłaszcza witaminy C. Oczywiście podawaj dziecku herbatki owocowe, nie zaś czarne z owocowym aromatem (czytaj etykiety). 3. Sok owocowy Zawiera dużo witamin i składników mineralnych. Najzdrowszy jest ten wyciśnięty w domu. Jeśli kupujesz, lepiej wybieraj soki świeże, przygotowane bezpośrednio z owoców, a nie z wody i koncentratu. Przede wszystkim jednak zwróć uwagę, czy kupujesz rzeczywiście sok, czy napój owocowy (przeczytaj skład). Uwaga: soki są sycące i dość kaloryczne, nie podawaj przedszkolakowi więcej niż szklankę dziennie. 4. Kompot Co prawda ma nieco mniej witamin niż sok (spora część witaminy C oraz z grupy B ginie w czasie gotowania), za to naprawdę niepowtarzalny smak! Szczególnie jeśli przygotujesz go ze świeżych owoców i dodasz np. listek mięty lub melisy. Nie gotuj go długo i posłódź tylko odrobinę (najlepiej miodem, jeśli smyk nie jest na niego uczulony). Spróbuj też namówić dziecko do zjadania owoców z kompotu (zawierają sporo błonnika, który wspomaga pacę jelit). 5. Sok warzywny Superzdrowy – szczególnie polecany dla tych dzieci, które jedzą mało warzyw. Ma dużo błonnika. Bazą może być marchew (jest słodka) lub dynia. Mieszaj je z innymi warzywami (np. selerem, pomidorami) lub owocami (jabłkiem, truskawkami). Jeśli kupujesz sok, wybieraj robiony z myślą o małych dzieciach (np. Gerber, HiPP) – masz pewność, że warzywa są dobrej jakości. Bardzo smaczne są też tzw. soki jednodniowe (ich termin ważności to tak naprawdę trzy dni). Zalety: nie są dodatkowo słodzone. Niestety, warzywa, z których zostały zrobione, nie są tak dokładnie przebadane jak te w sokach dla niemowląt. Mogą w nich być azotany (pozostałości nawozów sztucznych). 6. Herbatka ziołowa Warto ją od czasu do czasu podawać, jeśli maluch nie jest alergikiem. Miętowa świetnie gasi pragnienie, pomaga przy bólach brzuszka, niestrawności, koperkowa łagodzi wzdęcia, lipowa leczy przeziębienia i lekkie gorączki, a z melisy – ma działanie uspokajające. 7. Woda Najszybciej gasi pragnienie, nie ma kalorii, dziecko może więc ją pić w takiej ilości, w jakiej chce. Najlepsza dla przedszkolaka jest woda średniozmineralizowana. 8. Zielona herbata Każda herbata zawiera teinę, czyli związek o działaniu pobudzającym. Jednak w trakcie długiego parzenia zielonej herbaty garbniki neutralizują działanie teiny i napar ma działanie uspokajające. Ciepła zielona herbata wspomaga trawienie, schłodzona zaś świetnie gasi pragnienie (zwłaszcza z dodatkiem plasterka cytryny). 9. Napój mleczno-owocowy Łatwo go zrobić w domu: wystarczą owoce (truskawki, maliny, porzeczki, brzoskwinie) oraz mleko, jogurt lub kefir. Zmieszaj owoce i mleko w proporcjach pół na pół (wtedy napój będzie słodki bez konieczności dodawania cukru). Ma mnóstwo wapnia, białka i witamin! Spragniony maluch może też pić zwykłe chłodne mleko. Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Co zamiast batonika? 7 zdrowszych przekąsek na spacer
Smyk woła, że jest głodny. Co mu możesz zaproponować, gdy jesteście akurat na placu zabaw, na zakupach, jedziecie samochodem?
Nie zawsze masz zabierzesz ze sobą z domu kanapkę, banana czy sok przecierowy. W takiej sytuacji najlepiej jest po prostu wejść do sklepu i kupić dla malucha coś, co szybko zaspokoi głód. I wcale nie musi to być czekoladowy baton, który może mieć nawet 200 kcal (!), a w środku głównie cukier i tłuszcz. Szybko zaspokoi głód, ale na krótko. Duża ilość węglowodanów prostych powoduje, że we krwi gwałtownie rośnie poziom glukozy, ale potem szybko spada. I dziecko znów jest głodne! Co zatem dać dziecku? 1. Ciasteczka pełnoziarniste Mają sporo cukru, ale też bogatszą w składniki mineralne mąkę z pełnego ziarna i płatki zbożowe. Zawarte w nich węglowodany złożone – w odróżnieniu od prostych – powodują, że dziecko dłużej nie jest głodne. Dodatek orzeszków, sezamu czy rodzynek sprawia, że ciastka są jeszcze wartościowsze. To zastrzyk witamin z grupy B i dobrych tłuszczów. Zobacz też: 6 zbożowych przebojów dla dziecka 2. Chipsy jabłkowe Bardzo dobry pomysł na przekąskę. Są znakomite do pogryzania i zdrowe, bo to same owoce, w dodatku niczym niekonserwowane. Jedynym minusem jest fakt, że jeśli dziecko jest porządnie głodne, na długo się nimi nie naje. Ale będziesz mieć czas, by pomyśleć o czymś konkretniejszym. 3. Popcorn W jednej porcji (20 g) jest około 1 g tłuszczu i 80 kcal. Jego zalety to spora ilość błonnika, potasu oraz magnezu. Zdrowszy będzie popcorn robiony w domu. Nic się jednak nie stanie, jeśli czasem dziecko zje też taki na mieście. 4. Mieszanka bakaliowa Orzechy, migdały, rodzynki, suszone morele, śliwki – to samo zdrowie! Mnóstwo beta-karotenu, witamin z grupy B, kwasów omega-3 i omega-6. Ale uwaga: zanim podasz dziecku suszone owoce, lepiej je umyć, gdyż często są konserwowane związkami siarki. 5. Kabanosy z łososia Smaczne i zdrowe. W odróżnieniu od mięsnych kabanosy rybne zawierają dobre tłuszcze omega-3, których dzieci zwykle mają za mało, bo jedzą niewiele ryb. Plusem jest jeszcze i to, że łososiowe kabanosy wędzi się tradycyjną metodą (nie są do nich dodawane żadne środki chemiczne). 6. Bułka z szynką Czasem najprościej jest kupić w sklepie 2–3 plasterki wędliny i kajzerkę (a jeszcze lepiej grahamkę). Poproś sprzedawczynię o przekrojenie bułki, do środka włóż wędlinę. Do tego soczek lub pitny jogurt. Po takim posiłku przedszkolak na pewno długo nie będzie głodny! 7. Drożdżówka Ciasto jest lekkostrawne i delikatne, a w budyniu i serku znajduje się trochę wapnia. W drożdżówkach są też jednak utwardzane tłuszcze, a więc szkodliwe izomery trans. Kupuj je więc dziecku od czasu do czasu. Drożdżówka to jednak nie to samo, co domowe ciasto drożdżowe. Zobacz też: 6 najzdrowszych przekąsek dla dziecka Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Twoje dziecko jest niejadkiem? Jak przekonać je do jedzenia i sprawić by posiłki stały się przyjemnością. Przeczytaj rady matek, które mają już ten problem za sobą.
Niestety, moje dziecko jest niejadkiem. Piszę „niestety”, bo miałam nadzieję, że mnie to nie spotka – gdy córcia była mała, nasłuchałam się opowieści o dzieciach, które nie chciały jeść. Boję się, że moja córeczka będzie miała przez to kłopoty ze zdrowiem. Dlatego biegam za nią, podtykam smakołyki, namawiam do próbowania różnych dań. Szkoda, że nic to nie daje. Córcia jak nie jadła, tak nie je. Co robić? Jak przekonać małą do jedzenia? Agata z Cieszyna Stałe pory posiłków, koniec z bieganiem z łyżką zupy, kontrolowanie przekąsek między posiłkami... To na pewno pomoże. Proponuję też zmienić postawę. To trudne, ale skuteczne. Czyli przez pewien czas lepiej nie robić z „niejedzenia” problemu. Nie zwracać uwagi dziecku, że nie zjada wszystkiego, a także starać się o miłą atmosferę w czasie posiłków. Jeśli smyk rozwija się dobrze, to jedzenie nie powinno być dla niego i dla rodziców udręką. Skończ z namawianiem... Najważniejsze – koniec z podtykaniem, nadskakiwaniem, proszeniem, zmuszaniem i bieganiem za dzieckiem z posiłkiem. Sprawiaj wrażenie, jakby wcale nie zależało ci na tym, czy maluch zje, czy nie. Postaw przed smykiem danie, powiedz „smacznego” i koniec. Jeśli zje – pochwal, jeśli nie – odstaw talerz bez komentarzy. Radzę też trzymać się stałych godzin posiłków i nie pozwalać dziecku na podjadanie. Pozwól, by dziecko zgłodniało. Wtedy na pewno zje z apetytem. Aldona ...i bądź konsekwentna To prawda, uganianie się za dzieckiem z jedzeniem nie ma żadnego sensu. Przekonałam się o tym całkiem niedawno. Moja córcia ma niespełna półtora roku i jest, a właściwie była niejadkiem. Postanowiłam coś z tym zrobić. Wyznaczyłam pory jedzenia. Jeśli córcia nie zjadła, musiała wytrzymać do następnego posiłku.Czasem marudziła, żebym dała jej coś słodkiego, lecz byłam konsekwentna. Nie ulegałam jej prośbom i kiedy przyszła pora posiłku, ku memu zdziwieniu Zuzia zjadała cały obiad, i to w dodatku sama (tylko troszkę jej pomagałam). Powodzenia! Kamila Usiądźcie przy stole Mam wrażenie, że w wielu rodzinach nie przywiązuje się wagi do tego, by posiłek zjeść wspólnie. A dla mnie i mojej rodziny to ważny rytuał. Dlatego uparłam się, by w naszym nowym mieszkaniu był stół – jest wprawdzie niewielki, ale jednak stół, a nie żadna ława czy stolik kawowy. Taki, żeby cała rodzina mogła razem zjeść. Dzięki temu posiłek jest miłym wydarzeniem. Bo rozmawiamy, opowiadamy dowcipy, snujemy plany... Moje dzieci uwielbiają te chwile. Wiem, że zjadają wszystko ze smakiem właśnie dlatego, że jemy razem. Mogę porównać nasze posiłki z posiłkami w domu mojej siostry. Rodzice siedzą nachyleni przy małym stoliku, a dzieci podchodzą, skubną, coś im wypadnie, pogrymaszą... EIa Zrezygnuj z soków Gdy moje dziecko zaczęło marudzić przy posiłkach, poradziłam się przyjaciółki, co z tym zrobić. Podpowiedziała mi, bym notowała, co maluch zjada w ciągu dnia. Zdziwiłam się, bo pilnuję, by synek nie podjadał między posiłkami. Okazało się jednak, że pije bardzo dużo soków przecierowych! Jaś uwielbia je. A przecież buteleczka takiego napoju jest prawie jak posiłek. Gdy odkryłam, że w ciągu dnia smyk potrafił wypić trzy, cztery takie soki, znalazłam źródło kłopotów. Teraz maleńki pije tylko wodę lub owocowe herbatki. Gdy ma ochotę na sok, to dostaje go np. zamiast podwieczorku. A apetyt? Wrócił! Aleksandra Bawcie się w kucharza To zawsze działa, a ile jest przy tym radości! Od czego zacząć? Na początek należy przebrać dziecko w odpowiednie ciuszki – potrzebne będą fartuch i chusteczka lub kuchenna czapka, by przykryć włosy (mama też może się ubrać stosownie do okoliczności). Czyli tak, jak jest w prawdziwej kuchni. Wszystkie produkty trzeba wyłożyć na stół, a posiłek przygotować wspólnie. Proponuję zrobić muchomorka z jajka, plasterka pomidora i odrobiny twarożku. Albo pyszną kanapkę-buzię. Jak? Na kromce chleba połóżcie okrągły plaster wędliny, w żółtym serze wytnijcie buzię i nos, oczy zróbcie z ogórka, a włosy z zielonej sałaty. Kolorowe potrawy przypominające ludziki, grzybki czy domki zachęcają dzieci nie tylko do ich oglądania, ale także do zjedzenia. Który maluch nie spróbuje dachówki ze zbudowanego przez siebie domku? Albo biedronki czy pszczółki? Zresztą dorosłym również leci ślinka na widok ładnie udekorowanej potrawy. Jeśli brakuje pomysłów na takie dania, można sięgnąć po książkę z przepisami dla dzieci (albo do Internetu). Kasia Zrób piknik na... podłodze Dzieci uwielbiają jeść na świeżym powietrzu. Niestety, zimą czy wczesną wiosną nie jest to możliwe, ale przecież piknik można urządzić także w domu! Wystarczy rozłożyć na podłodze koc i... już jesteśmy na łące! Najpierw jednak trzeba zapakować koszyk piknikowy. Przyda się wtedy pomoc malucha, którego można poprosić o udekorowanie kanapek – niech zrobi na nich buźki lub inne wzorki. Na kocu ułóżcie talerzyki z jedzeniem, ciastem, miseczki z owocami oraz kubeczki na sok albo herbatę (przydadzą się kolorowe słomki, zabawne mieszadełka do koktajli, papierowe serwetki). Im kolorowiej, tym lepiej. Taki domowy piknik to świetna zabawa, a przy tym wszystko od razu jest o niebo smaczniejsze. Że palce lizać! Agata Czytaj i dyskutuj na forum >> Pomóż Agacie: Niestety, moje dziecko jest niejadkiem. Co robić? Jak przekonać małą do jedzenia? >> Konsultacja merytoryczna Beata Chrzanowska-Pietraszak Pedagożka specjalna, psycholożka, psychoterapeutka dzieci i rodzin, prowadzi szkolenia dla rodziców, psychologów i nauczycieli, zakamarkirodzicielstwa.pl
Dzieci nigdy nie miały takich niedoborów wapnia, jak teraz! A wszystko przez nadmiar słodyczy i fast foodów oraz małą ilość mleka i ruchu. Mądra dieta może pomóc!
Pytanie jak z quizu „Czy jesteś mądrzejszy od piątoklasisty”: co jest potrzebne kościom, by były mocne? Odpowiesz: mleko. Ale ono samo nie wystarczy, zresztą dziecko zwykle nie wypije trzech szklanek dziennie. Czym je zastąpić? I co jeszcze malec musi robić, by kości były mocne? Tego nie widać Maluszek rośnie – sprawdzasz to co kilka miesięcy – więc wydaje ci się, że wszystko jest w porządku. Ale to nie do końca prawda. Dziecko rośnie i rosną (to znaczy wydłużają się) jego kości. Potrzebują jednak dobrego budulca, czyli wapnia. Jeśli go nie mają, są słabe. Czym to grozi? Złamaniami i osteoporozą. Lekarze patrzą z niepokojem, że dziś u dzieci częściej niż kiedyś zdarzają się złamania, które gorzej się zrastają. Powód? Maluchy piją mało mleka, jedzą niewiele jogurtów i serów, za to dużo słodyczy i fast foodów. Coraz mniej czasu spędzają na dworze (bo żłobek, przedszkole, telewizja, komputer...). Niedoborów wapnia nie widać. Dziecko jest zdrowe, biega, bawi się, rośnie – wydaje się, że wszystko jest tak, jak powinno. Ale nie jest. A skutki będzie widać za kilkanaście lat. Co jest potrzebne kościom? Słońce, ruch i dobra dieta, w której jest wapń i witamina D. Zobacz, gdzie możesz je znaleźć. Biały skarb Wapnia najwięcej jest w mleku i jego przetworach: jogurtach, kefirach, twarożkach, serach topionych, żółtych. Dobre są też ryby, zwłaszcza te, które je się razem z kręgosłupem i ośćmi (szprotki, sardynki z puszki), bo to właśnie w nich jest wapń. Jego niewielkie ilości są w nasionach słonecznika, orzechach, migdałach, brokułach, fasoli, szpinaku, botwince, rabarbarze, migdałach, czekoladzie, żółtkach jajek, soi. Problem jednak w tym, że wapń z produktów roślinnych organizm dużo gorzej przyswaja. Jego wchłanianie osłabia kwas szczawiowy (jest w szpinaku, rabarbarze, migdałach, herbacie, czekoladzie), fityniany (są w przetworach zbożowych z pełnego przemiału i roślinach strączkowych) oraz duża ilość błonnika. W efekcie organizm potrafi przyswoić tylko 20 procent wapnia z produktów roślinnych, a aż 80 procent z mlecznych. Sprawdź, kto jest najbardziej narażony na niedobory wapnia. Niemowlęta. Raczej nie grozi im niedobór wapnia. A to dlatego, że pierwiastek ten znajduje się w kobiecym pokarmie, jak i we wszystkich mlekach modyfikowanych. Jest też dodawany do mieszanek dla alergików. Tak więc, gdy maluch wypija mniej więcej tyle mleka, ile jest zalecane dla jego wieku, nie powinien mieć niedoborów wapnia. Dzieci po 1. roku życia. Zwykle właśnie teraz zaczynają się problemy. Maluszek bardzo szybko rośnie, więc jego organizm potrzebuje codziennie o ponad połowę więcej wapnia, niż to było w 1. roku życia! Tymczasem większość dzieci, zamiast jeść więcej przetworów mlecznych, zjada ich znacznie mniej. Alergicy. W wapń są wzbogacane wszystkie mieszanki dla alergików, ale malec po 1. roku zwykle albo już w ogóle nie chce ich pić, albo wypija niewiele. Jeśli twoje dziecko naprawdę nie może jeść żadnych przetworów mlecznych, musi mieć bardzo dobrze skomponowaną przez specjalistę dietę lub przyjmować gotowe preparaty wapnia. Co oprócz mleka Nie bój się: wcale nie musisz wmuszać w dziecko trzech szklanek mleka dziennie. Tyle samo wapnia, ile w mleku, jest w kefirze, a jeszcze więcej w jogurcie (bo jest robiony z zagęszczonego mleka). Nie zmuszaj też malucha do zjadania dziennie trzech twarożków, zwłaszcza tych słodkich „sklepowych”. Mają dużo cukru, za to wapnia – niewiele. Dlaczego? Wapń „ginie” w czasie produkcji białego sera. To znaczy pozostaje w serwatce, a w samym serze jest go niewiele. Wyjątkiem są Danonki, gdyż zostały dodatkowo wzbogacone w wapń i witaminę D. Jeśli malec nie jest alergikiem, namawiaj go do picia mleka. Gdy nie lubi zwykłego, dodaj do niego owoce, np. banany, truskawki. Jeżeli po mleku dziecko boli brzuszek i lekarz stwierdzi nietolerancję laktozy, proponuj mleko o obniżonej zawartości laktozy (np. Minila). Nie zapominaj też o jogurtach i serach. Kilka razy w tygodniu proponuj maluchowi 1–2 plasterki żółtego sera. Mają co prawda sporo soli, ale też mnóstwo wapnia. Podsuwaj też maluchowi produkty bezmleczne, bogate w ten pierwiastek (mimo wszystko w ten sposób też da się go trochę „uzbierać”). I koniecznie ryby. Dlaczego? Wodne skarby Ryby to jedne z niewielu produktów, w których znajduje się witamina D. A jest ona niezbędna do tego, by organizm w ogóle wapń przyswoił. Witamina D jest we wszystkich rybach, zarówno morskich, jak i tych, które pływają w jeziorze. Dlatego jeśli maluszek nie jest alergikiem, już w 6–7. miesiącu życia (w tym samym czasie, co mięso), zacznij mu też podawać ryby. I przyzwyczajaj do ich jedzenia nie tylko w wigilię, ale raz w tygodniu (a od 2. roku życia dwa razy). Jeśli malec nie może jeść ryb (np. z powodu alergii) lub wyjątkowo ich nie lubi, podawaj mu łyżeczkę tranu. W nim też jest dużo witaminy D. Same ryby i tran to jednak za mało, by organizm dostał taką dawkę tej witaminy, jakiej codziennie potrzebuje. Niemowlęta i małe dzieci często dostają ją więc w kropelkach. Jest ona też dodawana do wszystkich kaszek i mleka dla niemowląt. Duże ilości witaminy D powinny też powstawać w skórze, pod wpływem promieni słonecznych (patrz ramka „Nie tylko jedzenie”). [CMS_PAGE_BREAK] A wzbogacane? W sklepach coraz częściej możesz wybrać pomiędzy zwykłym mlekiem, płatkami zbożowymi czy serkami a produktami wzbogaconymi w wapń. Pojawia się już nawet wzbogacony w wapń chleb, a także przetwory zbożowe, soki, napoje sojowe, wody mineralne, słodycze. Czy warto je kupować? Tak! Jeśli masz do wyboru: zwykłe mleko i serki albo wzbogacone, wybieraj te drugie. Nadmiaru wapnia maluch raczej mieć nie będzie. Zawsze jednak dokładnie czytaj etykiety produktów i sprawdzaj, co naprawdę jest w środku. Szczególnie uważaj na słodycze. Nie traktuj ich jako źródła wapnia. Nawet jeśli jest napisane, że mają go więcej niż szklanka mleka. Czekoladowy baton nigdy nie jest dobrym źródłem tego pierwiastka, tylko cukru i kalorii. Jak za dużo, to... Żeby kości były mocne, malec nie powinien jeść za dużo produktów zawierających kilka skła-dników, które są prawdziwymi wrogami wapnia. Białko. Jest organizmowi potrzebne, ale nie w nadmiarze. Szkodliwy dla kości jest zwłaszcza nadmiar białka zwierzęcego. Zakwasza organizm, a to też utrudnia wchłanianie wapnia. Niestety, z badań wynika, że dzieci jedzą właśnie za dużo białka zwierzęcego. Nie podawaj maluchowi często wędlin, a już szczególnie parówek czy kiełbas. Fosfor. To prawdziwy wróg wapnia. Gdy fosforu jest za dużo, „wyrzuca” z kości wapń. Nie podawaj dziecku napojów takich jak pepsi, cola, a także dużej ilości wędlin, ciasteczek, herbatniczków. To właśnie do nich często są dodawane konserwanty, a są nimi właśnie fosforany. Pamiętaj: albo one, albo wapń! Sól. To jeszcze jeden z wrogów wapnia. Nie tylko staraj się nie dosalać maluchowi potraw, ale przede wszystkim nie podawaj mu frytek, chipsów, hamburgerów i innych fast foodów. Jest w nich naprawdę całe mnóstwo soli, która szkodzi! To zastąpi szklankę mleka Szklanka mleka to ok. 250 mg wapnia. Tyle samo jest go w: - małym kubeczku jogurtu (150 g) - 30 dag twarogu (półtorej kostki) - 2,5 kubeczka Danonek - 2 plasterkach żółtego sera - 5 kulkach lodów - 10 dag sardynek w puszce - 10 dag migdałów Maluchy i osteoporoza Połowa czterolatków ma już stałe niedobory wapnia, a 99 proc. – witaminy D! Tak wynika z badań przeprowadzonych w Instytucie Matki i Dziecka. Co gorsza, mamy są przekonane, że odżywiają swoje dzieci zdrowo! Aż 80 proc. ankietowanych zapewnia, że ich pociechy dostają wystarczającą ilość witaminy D, a prawie 90 proc. – że także wapnia! Jeszcze gorzej wypadły badania dzieci szkolnych. Przeprowadzali je lekarze z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi pod kierunkiem prof. dr med. Danuty Chlebnej-Sokół. Okazało się, że 90 proc. uczniów ma niedobory wapnia, a WSZYSCY (!) witaminy D. Wszyscy mieli też nadmiar białka, sodu i fosforu. Aż 45 proc. uczniów ma też mniejszą masę kości, niż powinni mieć. Nie tylko jedzenie Po to, żeby kości dziecka były zdrowe, samo jedzenie nie wystarczy, nawet najlepsze. Potrzebne są też: Słońce. Nie ma szans, by dziecko „zjadło” tyle witaminy D, ile potrzebuje. Organizm musi ją też wytworzyć sam, w skórze. Dzieje się tak pod wpływem promieni słonecznych. Niestety zanieczyszczenie powietrza, a także stosowanie kremów z filtrem powodują, że słońce „nie działa” i witamina D nie tworzy się w skórze w takiej ilości, jak powinna. Co robić? Staraj się spędzać z malcem jak najwięcej czasu w parku, lesie, poza miastem. A latem pilnuj, by chociaż przez pół godziny bawił się na dworze (w półcieniu) nieposmarowany (!) kremem z filtrem. Ruch. Mała aktywność fizyczna prowadzi do zaniku kości i osteoporozy. Co robić? Spędzaj z dzieckiem jak najwięcej czasu na świeżym powietrzu. Gdy pogoda nie dopisuje, baw się z nim w domu. [CMS_PAGE_BREAK] Skąd brać wapń Dziecko od 1. do 3. roku życia potrzebuje dziennie 800–1000 mg wapnia, przedszkolak – 800 mg. Co podać codziennie maluszkowi? Poniedziałek - lane kluski na mleku - kisiel z mlekiem - kakao Wtorek - jogurt - 2 plasterki żółtego sera - 4–5 naleśników z białym serem Środa - szklanka mleka bananowego - jogurt albo kefir - twarożek (50 g) - plasterek żółtego sera Czwartek - 2 trójkąciki sera topionego - 10 leniwych pierogów - 2 kanapki z sardynkami - kilka orzeszków lub migdałów Piątek - kakao - kubeczek Danonek - pasta rybna - galaretka z jogurtu Sobota - mleko z płatkami kukurydzianymi - kanapka z pastą serowo-rybną - barszcz zabielany śmietaną - budyń Niedziela - plasterek żółtego sera - jogurt owocowy - 5 pierogów z serem - kawa zbożowa na mleku Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych
Ryby są tak dobre i wartościowe, że poleca się je już niemowlętom! Ukryte w nich skarby są niezbędne dla wzroku, mózgu i odporności.
Tobie pozostaje tylko jedno: przekonać malca, że rybki mogą być smaczne. Jak to zrobić? Jeśli dziecko nie jest alergikiem, zacznij podawać ryby już od szóstego, siódmego miesiąca (tak obecnie zalecają dietetycy). Malec w tym wieku poznaje nowe smaki, na pewno szybko przyzwyczai się też do tego. Ale co zrobić, gdy szkrab zupę z mięsem je, aż mu się uszy trzęsą, a na widok rybnej zaciska usta? Bądź cierpliwa: Amerykanie sprawdzili, że dziecko nowy smak często akceptuje dopiero po dwunastokrotnym podaniu potrawy. Pod koniec pierwszego roku życia oprócz zupy rybnej podaj smykowi pulpety lub pasztet. A w drugim roku może już rozsmakować się w większym bogactwie rybnych dań. Które najlepsze Na pewno słyszałaś, że ryby mogą być zatrute szkodliwymi związkami. To prawda, ale można dziecko przed nimi uchronić. Wybieraj małe rybki. Takie jak szprotki, sardynki. Żyją krótko, nie zdążą więc „nałykać” się żadnych zanieczyszczeń. Postaw na morskie. To właśnie w nich jest jod (niezbędny tarczycy) i najwięcej kwasów omega-3, potrzebnych mózgowi, sercu, oczom. Najwięcej tych kwasów jest w tłustych rybach (łosoś, halibut, śledź, makrela). Rybki z Bałtyku nie są najlepsze, bo jest to morze prawie zamknięte, a więc zanieczyszczone. Lepsze są raczej atlantyckie i to nie hodowlane, tylko żyjące naturalnie. Oczywiście w sklepie tego nie odróżnisz. Jeśli nie wiesz, skąd ryba pochodzi, postaw na różnorodność: raz podaj maluszkowi dorsza, innym razem tuńczyka, łososia, halibuta, śledzia. Podawaj śródlądowe. Najbogatszy w omega-3 jest pstrąg, ale inne ryby z jezior i rzek także są bardzo dobre: lekkostrawne, delikatne. Możesz je śmiało podawać dziecku, bo najlepsza jest rozmaitość. Gotuj i piecz Najzdrowsza będzie ryba, którą sama ugotujesz lub upieczesz (np. w folii). Smażone podawaj rzadko i dopiero od trzeciego roku życia (gdy nasiąkną tłuszczem, są ciężkostrawne). Jeśli decydujesz się na smażenie, rób to na oliwie z oliwek lub oleju rzepakowym, dobrze rozgrzanym. Prosto ze sklepu A co, jeżeli malec nie przepada za gotowanymi rybami? Czy może czasem zjeść takie z puszki – w pomidorach lub oleju? A ukochane rybne paluszki? Z puszki. Dwu-, trzylatek nie powinien ich jeść częściej niż raz w tygodniu. Najlepsze są szprotki i sardynki, bo zjada się je razem z kręgosłupem (w którym jest mnóstwo wapnia i fosforu – są potrzebne kościom). Wędzone. Podawaj najwyżej raz na dwa tygodnie. Zawierają dużo soli, a podczas wędzenia mogły powstać szkodliwe związki. W dodatku ryba, którą kupujesz w supermarkecie, raczej nie była wędzona w dymie, tylko faszerowano ją środkami chemicznymi. Paluszki i hamburgery. Wybieraj takie, na opakowaniu których jest napisane, z jakich gatunków ryb zostały zrobione (np. z dorsza, łososia). Powinny to być kawałki filetów – po przepołowieniu dobrego paluszka widać rybę. Nie kupuj takich, gdzie jest ona zmielona razem z bułką. Malec wtedy naje się głównie panierki, a nie dobrych omega-3! Kłujący problem Największą wadą ryb jest to, że mają ości. Kupuj więc filety (je też dokładnie przejrzyj!) albo wybieraj takie ryby, które mają niewiele ości lub można je łatwo wyjąć (sola, dorsz, mintaj, halibut). Jeśli malec połknie ość, nic mu się nie stanie. Jednak gdy się zakrztusi, to: - nie próbuj wyjmować ości (chyba że malec potrafi szeroko otworzyć buzię, a ość jest dobrze widoczna). - posadź dziecko z głową lekko pochyloną w dół, oklepuj je po plecach. - jeśli to nic nie pomaga i ość nadal tkwi w gardle lub przełyku – jedź na ostry dyżur laryngologiczny lub chirurgiczny. Oto kilka naszych propozycji na rybne obiadki: Zupka rybna z ryżem Uśmiechnięte pulpeciki Szaszłyki z bananami i brzoskwinią Zapiekanka rybna z cukinią Konsultacja merytoryczna dr inż. Anna Stolarczyk Dietetyczka, członkini Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych