„Na Dzień Kobiet nie chcę od męża tulipanów ani czekoladek. Chcę, by zauważył, że jestem zmęczona”
W Dzień Kobiet dostaniemy tulipany, czekoladki i życzenia „wszystkiego najlepszego”. A potem – wrócimy do domów, w których czeka druga zmiana. Coraz więcej matek mówi wprost: nie potrzebujemy symbolicznych gestów. Potrzebujemy realnego wsparcia.
Jestem mamą. I jestem zmęczona. Nie dlatego, że „nie ogarniam”. Ogarniam aż za dobrze. Budzik dzwoni, zanim wstanie reszta domu. Śniadania, kanapki, przypomnienie o stroju na WF, wyjście z psem, mail do nauczycielki, lista zakupów. W pracy staram się być profesjonalna. W domu – cierpliwa. W nocy – czujna. Nawet kiedy śpię, jednym uchem nasłuchuję. Najbardziej męczy mnie jednak coś innego niż fizyczne zmęczenie. To ciągłe planowanie. Pamiętanie. Przewidywanie. Ta niewidzialna lista zadań, która nigdy się nie kończy. Umówić Antka do przychodni, kupić kapsułki do zmywarki i prezent dla koleżanki z klasy, wpłacić zaliczkę za hotel, wyprać i wyprasować kostium na przedszkolny bal. I choć obok jest dorosły partner, często czuję się jak menedżerka całego życia rodzinnego. Kiedy proszę o pomoc, słyszę: „powiedz, co mam zrobić”. A ja marzę o tym, żeby nie musieć mówić. Żeby ktoś sam zobaczył. Dlatego w Dzień Kobiet nie chcę kwiatów. Chcę trzech rzeczy. Po pierwsze – realnego podziału obowiązków. Nie „pomocy”, tylko współodpowiedzialności. Po drugie – nocy przespanej bez poczucia, że to ja zawsze wstaję pierwsza. Po trzecie – uznania, że to, co robię w domu, to praca. Prawdziwa, wymagająca, codzienna. To nie są wygórowane oczekiwania. To prośba o partnerstwo. Druga zmiana kobiet – liczby, które bolą To, co wiele z nas czuje intuicyjnie, potwierdzają dane. Zgodnie z raportem Polskiego Instytutu Ekonomicznego w większości polskich rodzin to kobiety wykonują większą część obowiązków domowych i opiekuńczych – aż 63% matek deklaruje, że wykonuje więcej prac domowych niż partner (podobnego zdania jest tylko 10% ojców). Według danych GUS z 2023 r., które również zostały uwzględnione w raporcie, Polki wykonują obowiązki domowe i opiekuńcze średnio przez 4,2 godz. dziennie, podczas gdy mężczyźni – 2,4 godz. Kobiety poświęcają średnio 15 godz. więcej tygodniowo niż mężczyźni na wypełnianie obowiązków domowych. Jednocześnie większość kobiet łączy obowiązki domowe z pracą zawodową. To oznacza podwójne obciążenie: etat w firmie i etat w domu. Badania pokazują też, że to właśnie nierówny podział obowiązków jest jedną z głównych przyczyn przemęczenia, wypalenia rodzicielskiego i rezygnacji kobiet z rozwoju zawodowego. Nie chodzi więc o symbolikę jednego dnia. Chodzi o systemowy schemat, w którym kobiety „naturalnie” przejmują odpowiedzialność za dom, nawet jeśli pracują tyle samo godzin co partner. Najpiękniejszy prezent? Ulga Dzień Kobiet mógłby być momentem zatrzymania. Zamiast bukietu – przejęcie planowania wizyt lekarskich. Zamiast czekoladek – przejęcie porannej logistyki. Zamiast życzeń – realne pytanie: „co mogę zrobić, żeby było ci lżej?”. Kobiety nie potrzebują pomników ani patetycznych przemówień. Potrzebują ulgi. Chcą czuć, że nie są same w odpowiedzialności za dom, dzieci i codzienność. Bo największym prezentem nie jest bukiet, który zwiędnie po kilku dniach. Największym prezentem jest partner, który widzi. Który rozumie. I który bierze na siebie połowę świata – nie tylko od święta, ale każdego dnia. Zobacz także: Kłócą się o Dzień Kobiet w przedszkolu. Matka: „To nie jest niewinna zabawa”
Potrawy wielkanocne dla dzieci: 5 przepisów na świąteczne śniadanie, przekąski i inne dania
Potrawy wielkanocne dla dzieci to między innymi żurek drobiowy, świąteczny pasztet i polędwiczki. Proponowane przez nas przepisy na wielkanocne menu dla dziecka są zdrowe i odpowiednie dla najmłodszych. A na dodatek wybornie smakują!
Potrawy na Wielkanoc dla dzieci wcale nie muszą ograniczać się do jajek. Przygotowałyśmy dla was więcej propozycji. Ma być tradycyjnie, ale przede wszystkim smacznie. Może być też oryginalnie. Potrawy wielkanocne dla maluchów mogą być nieco zmodyfikowaną wersją świątecznych dań dla dorosłych. Mazurek serowy, wiosenna pasta czy lekki pasztet świąteczny to idealne propozycje dla najmłodszych. Potrawy dla dzieci na Wielkanoc – przepisy: Przepis na żurek drobiowy dla dzieci Wielkanocny mazurek serowy dla dzieci Wiosenna pasta jako wielkanocna potrawa dla maluchów: Pasztet świąteczny dla dziecka Duszone polędwiczki – danie na Wielkanoc dla dzieci Przekąski na Wielkanoc dla dzieci Potrawy na Wielkanoc dla dzieci: żurek drobiowy Wśród potraw na Wielkanoc dla dzieci pierwsze miejsce zajmuje żurek. Bez niego trudno wyobrazić sobie wielkanocne menu. Dla dzieci najlepszy będzie żurek drobiowy, bo nie jest ciężki i tłusty. Oto przepis na żurek, który możesz podać maluchowi z czystym sumieniem: wielkanocny żurek drobiowy dla dziecka. Składniki: skrzydełko kurczaka włoszczyzna szklanka żuru duża cebula ząbek czosnku pół szklanki śmietany 12% listek laurowy i ziele angielskie sól, majeranek, natka pietruszki Sposób przygotowania: Z oczyszczonej włoszczyzny i kurczaka ugotuj niepełny litr wywaru. Przecedź, dodaj opieczoną nad ogniem cebulę, zmiażdżony czosnek, żur i przyprawy. Gotuj kilka minut. Śmietanę rozprowadź niewielką ilością gorącego wywaru, dodaj do żurku, zagotuj. Zupę udekoruj pietruszką. Wielkanocny mazurek serowy dla dzieci Święta wielkanocne nie mogą też obyć się bez mazurka. Może w tym roku skusisz się na jego wyjątkową wersję? Dodatkowo możesz go pięknie ozdobić polewą czekoladową, migdałami oraz mandarynkami. Sprawdź nasz przepis na mazurek serowy. Jeśli masz ochotę na więcej świątecznych wypieków – zainspiruj się naszymi przepisami np. na wielkanocne ciasteczka dla dzieci. Składniki: Ciasto: 3 łyżki masła 2 łyżki cukru 10 dag białego sera 20 dag mąki łyżeczka proszku do pieczenia l jajko Pomada: 10 dag masła po 1/2 szklanki cukru pudru i mleka w proszku 2 łyżki gorącej wody i kilka kropli aromatu rumowego Dekoracja: polewa czekoladowa migdały bez skórki cząstki umytej i obranej mandarynki Sposób przygotowania: Składniki na ciasto zagnieć i rozwałkuj na kwadratowy placek o wymiarach 20 na 20 cm. Przełóż do wysmarowanej tłuszczem i posypanej bułką tartą formy. Ciasto nakłuj widelcem i piecz 20 minut w temp. 180°C. Składniki na pomadę, mieszając, podgrzewaj na malutkim ogniu, aż całkowicie się rozpuszczą. Gdy masa zgęstnieje, wylej ją na ciasto i równo rozprowadź. Mazurek udekoruj polewą czekoladową, cząstkami mandarynek i bakaliami. Wiosenna pasta jako wielkanocna potrawa dla maluchów Ta pasta świetnie nadaje się do kanapek, a także jako dip do świeżych i chrupiących warzyw. Będzie pysznie, zdrowo i... kolorowo! Do jej wykonania będziesz potrzebować jajka, ogórka, pietruszki i twarogu wiejskiego. Może taka pasta nie należy do typowych wielkanocnych przekąsek dla dzieci, ale z pewnością zjedzą ją z wielką przyjemnością. Wypróbuj nasz przepis na lekką wiosenną pastę. Składniki: 70 g twarogu jajko ugotowane na twardo 50 g świeżego ogórka natka pietruszki plasterki rzodkiewki do dekoracji Sposób przygotowania: Jajko obierz, pokrój, dodaj do twarogu, całość dokładnie zmiksuj. Ogórka obierz ze skórki, pokrój w bardzo drobną kosteczkę. Natkę pietruszki dokładnie posiekaj. Połącz wszystkie składniki i starannie wymieszaj. Serek przełóż do salaterki i ułóż na nim plasterki rzodkiewki, tak by utworzyły kwiatek. Pasztet świąteczny dla dziecka Pasztet to ulubiona wielkanocna potrawa wielu osób. Zwykle ciężkostrawny i kaloryczny. Ale wcale nie musi taki być. Wystarczy odrobinę go zmodyfikować, a przekonasz się, że może być bardziej lekkostrawny. Spróbuj przygotować z naszego przepisu delikatny pasztet na Wielkanoc dla dziecka. Składniki: pierś i udko z indyka 20 dag wątróbki drobiowej marchewka cebula 3 łyżki tartej bułki sól do smaku i listek laurowy Sposób przygotowania: Mięso z indyka i wątróbkę ugotuj w niewielkiej ilości wody, dodając listek laurowy. Pod koniec gotowania włóż obraną cebulę i oskrobaną marchewkę. Gdy mięso oraz warzywa będą już całkiem miękkie, wyjmij je, ostudź i zmiel dwa razy w maszynce do mięsa. Do masy dodaj tartą bułkę i sól. Wszystko dokładnie wymieszaj. Włóż do foremki do ciasta posmarowanej olejem i wysypanej tartą bułką. Pasztet piecz w piekarniku nagrzanym do temperatury ok. 200°C przez 45–60 minut. Danie na Wielkanoc dla dzieci: duszone polędwiczki Polędwiczki są nie tylko pyszne, ale i efektowne. W wielkanocnym menu dla dzieci nie może zabraknąć bardziej treściwego posiłku – tutaj świetnie sprawdzi się właśnie to danie. Skusi się na nie nawet największy niejadek! Sos z dodatkiem pomarańczy sprawi, że potrawa będzie oryginalna i pięknie pachnąca. Polecamy nasz przepis na duszone polędwiczki z królika. Składniki: 300 g polędwiczki z królika 100 ml bulionu 2 łyżki masła 2 młode cebulki odrobina śmietany 30% 2 pomarańcze Sposób przygotowania: Mięso umyj. Cebulki obierz ze skórki, drobno pokrój. Obsmaż polędwiczki na maśle z dodatkiem cebulek, podlej bulionem. Duś pod przykryciem około 15 minut. Następnie mięso wyjmij. Do sosu dodaj śmietanę i pokrojone pomarańcze, podduś 5–8 minut. Polędwiczki pokrój w plasterki, ułóż na talerzu, polej sosem. Potrawy wielkanocne dla dzieci: przekąski Dania wielkanocne dla dzieci warto przyozdobić, by wyglądały bardziej smakowicie. Za oknem wiosna, a jej ogromną zaletą jest to, że pojawiają się świeże warzywa, zioła. Wykorzystaj je nie tylko jako przyprawy lub składniki, ale też dekoracje potraw. Posiłki możesz fantazyjnie przyozdobić, np. by przypominały głowę królika wielkanocnego. W wolnej przestrzeni na talerzu może znaleźć się też słońce z żółtej papryki lub trawka zrobiona ze świeżego szczypiorku. Tak udekorowaną potrawę dziecko zje jeszcze chętniej. Pamiętaj, najpierw je się oczami. Przykładowe menu śniadaniowe (ew. kolacyjne): Jajka – zwierzątka to idealny sposób, by zachęcić małych niejadków do jedzenia śniadań. Wystarczy odrobina pracy i kreatywności, by ziarenka pieprzu stały się oczkami, a szczypiorek posłużył jako wąsy lub ogonek. Jajecznica – zajączek jest z pozoru zwykłą jajecznicą, jednak dla malucha będzie o wiele bardziej atrakcyjna z uszami, noskiem i oczkami zająca. Takie ozdobienie potrawy zajmie ci tylko chwilkę, a wykorzystać możesz dowolne produkty, które masz pod ręką. Placuszki – sówki urzekną każdego malucha! Wystarczy, że przygotujesz klasyczne racuchy, a następnie udekorujesz je owocami, w taki sposób, by przypominały sowy. Już na sam ich widok maluch nie będzie mógł doczekać się śniadania. Kwiatki z papryki są niezwykle łatwe i szybkie w przygotowaniu. Wystarczy jedynie odpowiednio pokroić paprykę i wypełnić ją twarożkiem wymieszanym z jogurtem. Tak podane danie wygląda zupełnie jak wiosennie kwiatki. Jego przygotowanie zajmie ci tylko chwilkę, a efekt będzie świetny. Zobacz też: Co wkładamy do koszyczka wielkanocnego i dlaczego? Lista i symbolika produktów Ciasta wielkanocne dla dzieci [PRZEPISY] Jakie pisanki robiły nasze babcie? Drapanki, kraszanki i inne wielkanocne cuda: dużo zdjęć dla dzieci!
Raport o... zabawie. IKEA tworzy kolekcję, która ma nas odstresować
„Zaproś dom do zabawy” to hasło nowej kolekcji IKEA GREJSIMOJS. Jak wynika bowiem z raportu IKEA Play 2024, dzieci stresują się dziś bardziej niż 5, 10 czy 15 lat temu, a celem zabawy coraz częściej jest oderwanie od presji i stresu niż odkrywanie świata i bycie kreatywnym. Poznajcie 33 produkty, z których każdy ma wywołać uśmiech na twarzy i zachęcić do wygłupów - nie tylko najmłodszych.
Zabawa jako antidotum na codzienny stres Wnioski z badań IKEA* pokazują, że znaczenie zabawy jest ogromne. 9 na 10 dzieci deklaruje, że w trakcie zabawy czuje się szczęśliwsze, a 95% opiekunów zauważa związek między szczęściem pociechy a ilością i częstotliwością takich momentów. Coraz częściej nie chodzi o aktywności z jasno określonym celem, lecz o czas spędzony razem – bez oceniania i bez presji. Jednocześnie dane wskazują na rozdźwięk między intencją a realnymi możliwościami. 51% rodziców przyznaje, że obecnie spędza więcej czasu na zabawie z dziećmi niż kilka lat wcześniej, jednak 54% wciąż chciałoby mieć na to więcej przestrzeni w ciągu dnia. Te liczby stały się impulsem dla IKEA do podkreślania zabawy jako istotnego elementu życia w domu. Odkryj radość na co dzień Zabawa jest nie tylko dla dzieci. Według raportu IKEA Play 2024, pomaga ona zmniejszyć stres, pobudzić kreatywność i poprawić samopoczucie – niezależnie od wieku. A w niepewnych czasach nasze domy stają się jeszcze ważniejsze jako bezpieczne, radosne miejsca. Dlatego powstała kolekcja GREJSIMOJS – by wprowadzić więcej zabawy do codziennych rutyn i uczynić ją centralną częścią życia w domu. W jej tworzeniu wzięło udział 12 projektantów i projektantek. Ich kreatywność pozwoliła zaprojektować produkty, które nie tylko wyglądają zabawnie, ale też zachęcają do interakcji, eksperymentowania i wspólnego spędzania czasu. Zamiast narzucać gotowe rozwiązania, powstały elementy, które można wykorzystywać na różne sposoby, w zależności od sytuacji i potrzeb. GREJSIMOJS zmienia przestrzeń domową w miejsce pełne możliwości, gdzie zabawa staje się naturalną częścią życia. „Kiedy spotkaliśmy się w szerokim gronie projektantek i projektantów na pierwszych warsztatach GREJSIMOJS, nie mieliśmy pojęcia, co z tego wyniknie. Mogliśmy się bawić bez ograniczeń. Zabawa jest zaraźliwa. Przekonaliśmy się o tym podczas prezentowania szkiców i prototypów w naszym biurze w Älmhult. Podchodziły do mnie różne osoby – jedne z dziećmi, inne bez – i mówiły, że bardzo chciałyby mieć takie rzeczy w swoich domach. Prawie każdy, kto przechodził obok, czuł potrzebę pogłaskania lampy-żyrafy po łebku i podrapania kocich pojemników po brzuszkach. Zabawa to dla mnie sposób patrzenia na świat, który rozbudza wyobraźnię i daje mi wiarę, że wszystko jest możliwe. Nigdy nie pozwolę, by moje wewnętrzne dziecko dorosło” – mówi Marta Krupińska, projektantka w IKEA. Życie rodzinne pełne zabawy KEA od lat konsekwentnie realizuje działania, które stawiają dzieci i ich dobrostan w centrum uwagi. Marka traktuje zabawę nie jako dodatek do codzienności, lecz jako kluczowy element rozwoju, budowania relacji i poczucia bezpieczeństwa – zarówno dla dzieci, jak i całej rodziny. To długofalowe podejście znajduje odzwierciedlenie w działaniach edukacyjnych, projektowych oraz społecznych. Jednym z ważnych elementów tej strategii jest współpraca z Fundacją Dajemy Dzieciom Siłę, która wspiera najmłodszych w budowaniu odporności psychicznej i zdrowych relacji. Wspólne inicjatywy łączą wiedzę ekspercką z doświadczeniem IKEA w tworzeniu funkcjonalnych, przyjaznych przestrzeni dla rodzin. „Zabawa z rodzicem może być dla dziecka doświadczeniem bezpiecznej relacji, w której jest widziane i akceptowane przez dorosłego jako ważna, odrębna osoba, z emocjami, przeżyciami, upodobaniami. To niezwykle ważny element budowania więzi między rodzicem a dzieckiem, więzi, która jest fundamentem odporności dziecka, jego rozwoju, pewności siebie, a także punktem wyjścia do ciekawości świata i poznawania go. Zabawa to także wspaniała przestrzeń do profilaktyki i wzmacniania bezpieczeństwa dziecka, nie tylko w domu, ale także w przedszkolu czy szkole. W zabawie można odtwarzać różne sytuacje społeczne, sprawdzać, jak można się zachować i reagować, gdy czujemy się niekomfortowo, nazywać emocje i regulować je. Ten kierunek myślenia o zabawie i bezpieczeństwu dzieci Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę będzie rozwijać w 2026 r. wraz z IKEA, ale więcej o tym powiemy już niebawem.” – komentuje Urszula Kubicka-Kraszyńska, koordynatorka programu Standardy Ochrony Dzieci w Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. W odpowiedzi na coraz szybsze tempo życia i nadmiar bodźców, IKEA promuje tworzenie przestrzeni, które sprzyjają swobodnej, nieskrępowanej zabawie – bez presji efektu, planu czy oczekiwań. GREJSIMOJS to zaproszenie, by spojrzeć na codzienność w domu w inny sposób – jako na przestrzeń, w której radość, wspólne bycie i swoboda mają swoje miejsce. Produkty z kolekcji GREJSIMOJS są już dostępne w sklepach IKEA, a na IKEA.pl oraz w aplikacji IKEA będą od 09.02.2026 r. * Dane pochodzą z raportu IKEA Play 2024, opartego na badaniach dotyczących roli zabawy w życiu dzieci i rodzin. Nazwa marki IKEA to akronim – skrót utworzony kolejno z pierwszych liter imienia i nazwiska założyciela firmy oraz nazw farmy i parafii, skąd pochodzi (Ingvar Kamprad Elmtaryd Agunnaryd). Wizją IKEA jest tworzenie lepszego codziennego życia dla wielu ludzi. Oferujemy funkcjonalne i dobrze zaprojektowane artykuły wyposażenia domu, które łączą jakość i przystępną cenę. Działamy w zgodzie ze zrównoważonym rozwojem, realizując strategię People & Planet Positive.
Państwo islamskie co to jest? Definicja, cechy i przykłady
Poznaj, czym jest państwo islamskie: definicja, cechy, różnice z ISIS, przykłady historyczne i współczesne. Państwo islamskie co to? Sprawdź już teraz!
Państwo islamskie nie jest określeniem zarezerwowanym wyłącznie dla terrorystycznej organizacji ISIS. W debacie publicznej pojęcie to odnosi się do modelu państwa opartego na władzy religijnej i prawie szariatu, co wyróżnia je spośród świeckich systemów rządów. Przykładów takich państw historia zna wiele – od kalifatów Umajjadów i Abbasydów, przez imperium osmańskie, po współczesny Iran czy Arabię Saudyjską. Dlaczego więc termin „państwo islamskie” budzi dziś tak silne emocje? Jednym z powodów jest głośne ogłoszenie samozwańczego kalifatu przez ISIS w 2014 roku. To wydarzenie unaoczniło, jak ideologiczne i polityczne rozumienie państwa islamskiego może być mylone z ekstremizmem. Warto precyzyjnie odróżnić historyczne i współczesne konteksty, by zrozumieć istotę tego, czym jest państwo islamskie i jakie ma cechy. Definicja państwa islamskiego Co to jest państwo islamskie? Kluczowe znaczenie terminu Państwo islamskie – co to właściwie znaczy? Termin ten bywa często mylony z nazwą organizacji terrorystycznej ISIS, jednak jego znaczenie jest o wiele szersze. Państwo islamskie według klasycznej definicji to model organizacji państwowej, gdzie nadrzędną rolę odgrywa islam, a prawo koraniczne, czyli prawo szariatu, stanowi fundament dla systemu politycznego i prawnego. Takie państwo realizuje ideowe i religijne założenia islamu, traktując święte pisma oraz tradycję proroka Mahometa jako kluczowe źródło legislacji i norm społecznych. To bardzo ważne rozróżnienie: nie każdy kraj islamski utożsamiany jest z dżihadyzmem czy terroryzmem. ISIS, mimo częstego skrótu myślowego, to nie jedyny przykład państwa islamskiego – wręcz przeciwnie, jest jego bardzo specyficznym i skrajnym wariantem oraz samozwańczym quasi-kalifatem. Prawo szariatu, czyli system norm opartych na Koranie i sunnie, odgrywa w takich państwach rolę zasadniczą. Odpowiada nie tylko za kwestie moralności czy życia religijnego, ale reguluje też kwestie rodzinne, karne czy majątkowe. W praktyce stosowanie szariatu może być bardzo różne: od umiarkowanego (np. regulacje dotyczące małżeństw czy dziedziczenia), po radykalne i surowe egzekwowanie kar cielesnych czy zakazów obyczajowych, jak to miało miejsce w tzw. Państwie Islamskim pod rządami ISIS. Ideowe i religijne założenia państwa islamskiego skupiają się na podporządkowaniu wszystkich dziedzin życia zasadom islamu. Znacząca rola duchowieństwa i religijnych autorytetów wynika wprost z dążenia do urzeczywistnienia idealnej wspólnoty muzułmańskiej. Państwo islamskie definicja na tle systemów politycznych Państwo islamskie różni się od innych modeli ustrojowych przede wszystkim sposobem stanowienia prawa i rozumienia źródła władzy. Głównym punktem odniesienia nie jest wola narodu czy monarcha – to Bóg i jego objawione prawo są podstawą wszelkich regulacji i decyzji. W tym kontekście kalifat islamski stanowi historyczny wzorzec państwa islamskiego. Kalifat jest specyficzną formą teokracji, w której zarówno władza polityczna, jak i religijna skupione są w rękach kalifa – duchowego następcy proroka Mahometa. To właśnie wokół kalifatu toczyła się przez wieki debata teologiczno-polityczna dotycząca legitymacji władzy, obowiązków muzułmańskiego władcy oraz zakresu zastosowania szariatu. W przeciwieństwie do państw świeckich, które oddzielają religię od władzy, państwo islamskie buduje swoją tożsamość wokół wspólnej wiary i norm objawionych. Historyczne przykłady państw islamskich Klasyczne kalifaty: Umajjadów, Abbasydów, Osmański Najbardziej znane państwa islamskie w historii to klasyczne kalifaty: Kalifat Umajjadów – pierwszy wielki kalifat dynastyczny (661–750), o charakterze silnie scentralizowanym i ekspansywnym. Kalifat Abbasydów – (750–1258) uznawany za złoty wiek kultury islamskiej, rozwój nauki i filozofii, ale też za model administracji państwa islamskiego. Kalifat osmański – ostatnia wielka forma kalifatu islamskiego (1517–1924), która zintegrowała szerokie imperium od Bałkanów po Bliski Wschód. Główne cechy tych państw to: władza kalifa jako przywódcy religijnego i politycznego, opieranie systemu prawnego na szariacie, rozbudowana administracja i system podatków, w tym zakat (jałmużna). Interpretacja prawa szariatu ewoluowała od dość elastycznego podejścia w pierwszych wiekach islamu po coraz bardziej sformalizowane i rygorystyczne rozwiązania w późniejszych epokach, a różne szkoły prawa islamskiego wprowadzały także lokalne modyfikacje. Inne historyczne państwa teokratyczne Nie tylko kalifaty były państwami teokratycznymi. Do najsłynniejszych islamskich państw należą także: imperium Fatymidów w Egipcie, kalifat Almohadów w Afryce Północnej i Hiszpanii, liczne mniejsze emirostwa oraz sułtanaty, takie jak w Mali czy Delhi. Na przestrzeni wieków następowało przejście od ściśle religijnego kalifatu do zróżnicowanych, często mieszanych form władzy, w których coraz większą rolę odgrywały elementy świeckie, dynastyczne lub lokalne. Współczesne państwa islamskie i ich różnorodność Przykłady współczesnych państw islamskich Współczesne modele państwa islamskiego są bardzo zróżnicowane. Najważniejsze przykłady to: Iran – teokracja, w której Najwyższy Przywódca (ajatollah) ma decydujący wpływ na ustawodawstwo i życie społeczne, a prawo szariatu stanowi podstawę funkcjonowania kraju. Arabia Saudyjska – monarchia absolutna, oparta na wahhabickiej interpretacji islamu i ścisłym wdrażaniu prawa szariatu, m.in. segregacja płci, publiczne egzekucje. Pakistan – państwo z elementami szariatu, prawo religijne współistnieje z nowoczesnym systemem prawnym. Religia odgrywa ogromną rolę w życiu publicznym, choć istnieją też rozwiązania świeckie. W każdym z tych państw zakres władzy duchowieństwa i sposób stosowania szariatu są odmienne – od dominacji kleru (Iran) po praktyczne wykorzystanie religii do legitymizacji władzy (Arabia Saudyjska). Prawo szariatu w praktyce najczęściej reguluje kwestie rodzinne, spadkowe, czasem karne, a sposób jego stosowania mocno się różni w zależności od kraju. Państwo islamskie a państwo świeckie Kluczowe różnice między państwem islamskim i świeckim dotyczą: połączenia lub oddzielenia religii i polityki, roli religii w kształtowaniu tożsamości zbiorowej, istnienia systemów mieszanych – wiele państw z elementami szariatu nie jest oficjalnie kalifatami ani teokracjami. Przykładowo, państwa świeckie z dużą populacją muzułmanów, jak Turcja czy Indonezja, jednoznacznie rozdzielają religię od władzy państwowej. Powstanie i działalność tzw. Państwa Islamskiego (ISIS) Geneza i ewolucja ISIS Organizacja znana jako Państwo Islamskie (ISIS) wywodzi się z salafickiej frakcji sunnickiej, która powstała w Iraku z inspiracji Al-Kaidą. Jej początki sięgają 2003 roku, kiedy to Abu Musab az-Zarkawi stworzył skrajnie radykalną grupę, najpierw walczącą z amerykańską okupacją, a potem także z szyitami w Iraku. Organizacja wielokrotnie zmieniała nazwę, a od 2013 roku (już jako ISIS) przedsięwzięła działania na terenie Syrii, wykorzystując chaos wojny domowej. Salafizm, czyli ideologia powrotu do „czystego islamu”, antypluralizm religijny i dżihad, leżały u podstaw zarówno organizacji, jak i jej strategii. W czerwcu 2014 r. Abu Bakr al-Bagdadi ogłosił powstanie samozwańczego kalifatu na zajętych przez bojowników terenach Iraku i Syrii. Ogłoszenie kalifatu przez ISIS i struktura quasi-państwowa Akt ogłoszenia kalifatu przez ISIS był próbą odtworzenia pierwotnego państwa islamskiego. Stworzono własną administrację, sądownictwo oparte na surowym szariacie, szkolnictwo propagujące radykalne wzorce islamu oraz aparat przymusu pilnujący narzuconych reguł. Na terenach kontrolowanych przez ISIS funkcjonowały specjalne sądy religijne, policja moralności i rozbudowana propaganda. Powszechnie stosowano karę śmierci, publiczne egzekucje czy niewolnictwo wobec osób uznanych za „niewiernych” i „heretyków”. Zarządzanie terytorium i źródła finansowania ISIS opracowało własny quasi-państwowy system finansowania, bazując na: handlu ropą naftową z zajętych pól w Syrii i Iraku, co w szczycie działania przynosiło miliony dolarów dziennie, podatkach i opłatach nakładanych na mieszkańców, wymuszeniach, haraczach i porwaniach dla okupu, handlu zrabowanymi dziełami kultury oraz starożytnościami, wsparciu z zagranicy, także ze strony sympatyków i innych ugrupowań terrorystycznych. Organizacja używała także własnych systemów bankowych, transferów pieniężnych i wymieniała własną walutę. Zasięg działalności ISIS poza Irakiem i Syrią Regionalne filie i tzw. prowincje Choć główne działania ISIS skupiały się na pograniczu Iraku i Syrii, organizacja rozwijała sieć tzw. wilajatów (prowincji) poza tym obszarem: Chorasan (Afganistan) – prowincja ISKP powstała w 2015, prowadzi liczne ataki także w Pakistanie, Libia – próby opanowania rejonu Syrty, Egipt (Synaj) – silne podziemie dżihadystyczne i zamachy, Nigeria – Boko Haram zadeklarowało lojalność wobec Państwa Islamskiego. W efekcie działalności ISIS doszło do setek aktów terroru, masowych przesiedleń i wzrostu napięć społeczno-religijnych. Rekrutacja i propaganda ISIS prowadziło rozbudowaną propagandę i rekrutację głównie w internecie. Oprócz własnego serwisu informacyjnego korzystało z kont w mediach społecznościowych, forów i grup na Telegramie. Mechanizmy te obejmowały: efektowne filmy propagujące siłę i męczeństwo, bezpośrednie kontakty werbunkowe z ochotnikami w Europie, Rosji, Azji Środkowej i Afryce, budowanie sieci wsparcia i finansowania wśród sympatyków. Państwo islamskie – rozróżnienie pojęć i kontrowersje Państwo islamskie jako idea polityczno-religijna vs. ISIS jako organizacja terrorystyczna Należy stanowczo podkreślić, że choć ISIS określało swoje quasi-państwo mianem Państwa Islamskiego, pojęcie to w kulturze islamu ma o wiele szerszy i głębszy sens. Oznacza zarazem ideał, do którego przez wieki nawiązywały historyczne kalifaty i teokracje. Właśnie dlatego użycie tej nazwy przez organizację terrorystyczną budzi tak silne kontrowersje wśród muzułmanów i na arenie międzynarodowej. Większość środowisk islamskich, ONZ i rządów państw stanowczo odrzuciła uzurpację ISIS oraz potępiła jej brutalne działania i przywłaszczanie religijnych tytułów. Odbiór społeczny i międzynarodowy Samozwańczy kalifat ISIS został odrzucony przez duchownych i uczonych z kluczowych ośrodków islamskich, którzy zwracali uwagę na: całkowitą niezgodność działań ISIS z nauczaniem Koranu, brutalność i terroryzm jako sprzeczne z etyką islamu, brak legitymacji religijnej do ogłaszania kalifatu. Rządy i społeczeństwa na całym świecie potępiały działania ISIS, uznając je za zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Podsumowanie kluczowych różnic między państwami islamskimi System prawny i administracja Najważniejszą różnicą między państwami islamskimi a świeckimi jest funkcjonowanie systemu prawnego. Państwa z ustrojem islamskim opierają sądownictwo na szariacie albo łączą go z innymi systemami prawnymi. Religia jest tam źródłem nie tylko tożsamości, ale i norm społecznych regulujących codzienne życie oraz administrację. Wpływ państw islamskich i ISIS na współczesny świat Tak historyczne, jak i współczesne państwa islamskie mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa regionów i całego świata. Działalność ISIS – brutalnej organizacji terrorystycznej i quasi-państwa dżihadystycznego – jest szczególnym zagrożeniem dla pokoju, swobód obywatelskich i stabilności. Rozgraniczenie pomiędzy legalnie funkcjonującymi państwami islamskimi a działalnością terrorystyczną taką jak ISIS jest kluczowe dla właściwego pojmowania współczesnych wyzwań. Rzetelna edukacja historyczna i religijna pozwala unikać uproszczeń i stereotypów, pomagając w budowaniu bezpieczniejszego, otwartego społeczeństwa. Państwo islamskie jest pojęciem złożonym – obejmuje zarówno historyczne i religijno-polityczne ideały, jak i różnorodne, współczesne modele ustrojowe z centralną rolą islamu i prawa szariatu. ISIS, wbrew nazwie, to organizacja terrorystyczna odrzucona przez większość świata muzułmańskiego, której przemoc i struktura są zasadniczo odmienne od klasycznych i współczesnych państw islamskich. Rozróżnienie tych pojęć jest istotne dla prawidłowego rozumienia współczesnego świata oraz kształtowania bezpieczeństwa. Bibliografia: Europejczycy w działaniach Państwa Islamskiego Powstanie Państwa Islamskiego w Iraku i Wielkiej Syrii Państwo Islamskie Chorasanu – nowa odsłona światowego dżihadu
Gloria victis co to znaczy? Znaczenie, interpretacja i symbolika
Poznaj, gloria victis co to znaczy – odkryj symbolikę chwały zwyciężonym, jej znaczenie w literaturze oraz roli w polskiej kulturze pamięci. Sprawdź!
Gloria victis oznacza „chwała zwyciężonym” i jest wyrazistą odpowiedzią na łacińskie „vae victis”, czyli „biada zwyciężonym”. Ten przewrotny zwrot stał się nie tylko tytułem noweli Elizy Orzeszkowej, ale także ważnym symbolem w polskiej kulturze pamięci. Orzeszkowa w swoim utworze oddała hołd powstańcom styczniowym, stawiając pytanie – czy przegranym należy się tylko żal, czy raczej właśnie pamięć i szacunek? Sięgając po motyw, autorka podkreśliła, że największa wartość leży w moralnym zwycięstwie, gotowości do poświęcenia i wierności ideałom. Nawet przegrana nabiera sensu, jeśli towarzyszy jej odwaga, heroizm i oddanie wyższym celom. Dlatego dziś fraza gloria victis nieustannie powraca w edukacji, literaturze i podczas upamiętniania bohaterów, stając się ponadczasowym znakiem uznania dla tych, którzy nie poddali się w walce o wolność. Znaczenie i pochodzenie zwrotu gloria victis Tłumaczenie i etymologia łacińskiego wyrażenia Gloria victis – co to znaczy? To łacińska fraza dosłownie tłumaczona jako „chwała zwyciężonym” albo „chwała pokonanym”. Słowo „gloria” oznacza chwałę, honor, sławę, a „victis” to „tym, którzy przegrali”, czyli pokonanym. Wyrażenie gloria victis ma zatem jednoznacznie podniosłe tłumaczenie. W starożytnym Rzymie przeciwieństwem było „vae victis” (biada zwyciężonym). Gloria victis nabrała symbolicznej mocy w kulturach europejskich, stając się pochwałą godności i heroizmu ludzi, którzy przegrali, ale nie stracili ducha. Przeciwstawienie gloria victis i vae victis w tradycji europejskiej Zwrot gloria victis został celowo postawiony w opozycji do znanego historycznie vae victis – „biada zwyciężonym”. Vae victis wypowiedział wódz galijski Brennus po zdobyciu Rzymu, by podkreślić los pokonanych, którzy nie zasługują na współczucie. Eliza Orzeszkowa wprowadziła gloria victis w nowym sensie – jako wyraz hołdu i uznania dla przegranych, którzy swoją postawą, poświęceniem i odwagą przekroczyli zwykłe rozumienie klęski. Chwała zwyciężonym wyraża uznanie nie tylko za sam wynik, ale za podjęcie walki mimo przeciwności. Wprowadzenie zwrotu do polskiej kultury i literatury Gloria victis – co to znaczy w polskiej tradycji? Zwrot ten szczególnie mocno związał się z pamięcią o powstaniu styczniowym i innych walkach narodowych o wolność. Polacy przyjęli tę dewizę jako symboliczną pochwałę odwagi pokonanych bohaterów. Eliza Orzeszkowa nadała mu szczególne miejsce, czyniąc z niego tytuł swojego najgłośniejszego utworu poświęconego pamięci powstańców styczniowych. Gloria victis w literaturze Elizy Orzeszkowej Geneza powstania noweli Gloria victis Nowela Elizy Orzeszkowej „Gloria victis” powstała prawie 50 lat po powstaniu styczniowym. Autorka była zaangażowana w walkę i działalność konspiracyjną, a osobista znajomość z Romualdem Trauguttem dodatkowo umocniła jej przekonanie o potrzebie utrwalenia pamięci o poległych. Główną motywacją była obawa, że nowe pokolenia, zwłaszcza doświadczające rusyfikacji, zapominają o ideałach powstania i jego bohaterach. Orzeszkowa uznała, że czas napisać utwór, który przypomni o wartości ofiary i poświęcenia młodych patriotów. Kontekst historyczny – powstanie styczniowe i pamięć o przegranych Powstanie styczniowe 1863 roku, choć zakończyło się klęską, pozostało w pamięci zbiorowej jako symbol walki o wolność. Gloria victis zyskała znaczenie nie tylko w związku z tym zrywem, ale też z późniejszą postawą wobec klęski – polemikami wokół sensu powstania, ocenami moralności i ceny, jaką zapłacili powstańcy. Orzeszkowa przeciwstawiała się zapomnieniu i wykazywała, że nawet przegrani zasługują na chwałę. Motyw Gloria victis jako odpowiedź na zapomnienie bohaterów Autorka uczyniła z symboliki gloria victis główny motyw utworu – moralne zwycięstwo pokonanych. Dla niej cześć należy się tym, którzy walczyli o niepodległość, niezależnie od wyniku walk. W tym sensie tytuł noweli jest apelem o pielęgnowanie pamięci i wdzięczności wobec poległych za wolność ojczyzny. Interpretacja noweli gloria victis Główne postacie i ich symboliczne znaczenie Maryś Tarłowski i Jagmin – bohaterowie przegrani, lecz wielcy duchem Maryś Tarłowski to młody, wrażliwy naturalista, który z pasją oddaje się nauce, lecz w momencie patriotycznej próby staje do walki z bronią w ręku, poświęcając się dla ojczyzny. Jego przyjaciel Jagmin stanowi uosobienie rycerskości i odwagi. Razem tworzą wzór braterstwa i wspólnoty. Oboje giną, ale ich decyzja i postawa są fundamentem moralnego zwycięstwa, które przetrwało klęskę militarną. Aniela i Romuald Traugutt – lojalność, miłość, ofiara Aniela, siostra Marysia i ukochana Jagmina, pozostaje wierna pamięci o poległych do końca życia – symbolizuje wierność, lojalność i ofiarę. Generał Romuald Traugutt, historyczna postać, to w ujęciu Orzeszkowej bohater bez skazy, zdolny oddać wszystko dla ojczyzny. Jego życie i śmierć wyznaczają wzór moralnej odwagi i poświęcenia. Narracja natury – rola lasu i personifikacji przyrody w utworze Narracja noweli prowadzona jest przez personifikowane drzewa lasu poleskiego. Przyroda staje się żywym świadkiem i nośnikiem pamięci o tragedii powstańców. Las i wiatr przekazują historię zapomnianej mogiły na polanie – symbolicznie pokazując, że choć ludzie popadli w niepamięć, natura zachowuje pamięć o bohaterach i ich wartościach. Moralne zwycięstwo nad tradycyjnym rozumieniem klęski Interpretacja noweli „Gloria victis” Elizy Orzeszkowej wskazuje, że prawdziwe zwycięstwo tkwi nie w militarnym triumfie, lecz w nieugiętości sumienia, gotowości do poświęcenia i zachowaniu człowieczeństwa w obliczu nieszczęścia. Symboliczne jest przeciwstawienie gloria victis (chwała zwyciężonym) biadaniu nad klęską – tutaj godność i sens odnaleźć może bohater, który przegrał na polu walki, ale wygrał walkę moralną. Heroizm, ofiara i wartość przegranego czynu Wartość postaci i ich czynów nie wynika ze zwycięstwa wojennego, lecz z gotowości do niesienia ofiary dla dobra ojczyzny, nawet w obliczu pewnej przegranej. Gloria victis symbolizuje więc, że heroizm przetrwa porażkę, a najwyższy hołd dla bohaterów polega na uznaniu tej postawy. Symbolika gloria victis w utworze Afirmacja humanizmu i wierności wartościom Symbolika gloria victis akcentuje uniwersalne wartości: humanizm, gotowość do służby, wierność własnym ideałom oraz zachowanie człowieczeństwa nawet w najbardziej dramatycznych momentach historii. Chwała zwyciężonym odnosi się do uznania dla tych, którzy nie zdradzili swoich przekonań. Pamięć jako forma oddania chwały pokonanym Nieprzypadkowo głównym przekazicielem pamięci w noweli nie jest człowiek, lecz przyroda. To właśnie pamięć – zarówno ludzka, jak i zakorzeniona w krajobrazie – jest formą hołdu dla poległych. Różnica między gloryfikacją walki a szacunkiem dla człowieczeństwa Gloria victis nie gloryfikuje wojny. Orzeszkowa podkreśla: honor i cześć należą się nie z powodu wszczęcia walki, lecz jako dowód szacunku dla tych, którzy zachowali godność i odwagę w obliczu klęski. Sens czynu tkwi w moralnym zwycięstwie bohaterów nad tragicznym losem, a nie w przemocy czy konflikcie. Symbolika w polskiej kulturze pamięci: pomniki, rocznice, odznaczenia Zwrot gloria victis obecny jest na pomnikach, w obchodach rocznicowych i odznaczeniach dla poległych. Najsłynniejszy Pomnik Gloria Victis w Warszawie na Powązkach przypomina o bohaterstwie żołnierzy, którym przyszło przegrać walkę, ale zasłużyli na najwyższą cześć i wdzięczność społeczeństwa. Gloria victis a kultura pamięci w Polsce Znaczenie frazy na pomnikach i w upamiętnieniach narodowych Hasło gloria victis wyryte zostało na licznych monumentach i grobach poległych, stanowi synonim pamięci narodowej o tych, którzy zginęli za wolność, nie doświadczając zwycięstwa. Znakomitym przykładem jest Pomnik Gloria Victis na Wojskowych Powązkach, gdzie czci się nie tylko powstańców styczniowych, ale i żołnierzy wszystkich późniejszych polskich zrywów. Odznaczenia i działania na rzecz zachowania pamięci o poległych Po odzyskaniu niepodległości weterani powstania styczniowego zostali oficjalnie uznani za żołnierzy Wojska Polskiego i wyróżnieni odznaczeniami takimi jak Virtuti Militari czy Krzyż Niepodległości. Organizowano uroczystości, wznoszono tablice pamiątkowe, a tradycja gloria victis została wpisana w oficjalny kanon polskiego patriotyzmu. Gloria victis poza literaturą – w edukacji i świadomości historycznej Znaczenie tytułu Gloria victis w literaturze polskiej przeniknęło też do edukacji szkolnej oraz współczesnej kultury. Uczniowie poznają dzieje powstania styczniowego i etos chwały przegranych, ucząc się szacunku dla bohaterów, nawet tych, którzy ponieśli klęskę. Często zadawane pytania i wyjaśnienia Co oznacza tytuł Gloria victis w literaturze polskiej? Tytuł „Gloria victis” oznacza chwałę oddaną przegranym, którzy podjęli walkę za wolność ojczyzny, mimo że ostatecznie ponieśli klęskę. Wyraża on apel o pamięć i wdzięczność dla tych, którym zawdzięczamy wolność. Jaki sens mają moralne zwycięstwo i hołd dla bohaterów? Moralne zwycięstwo to duchowa wyższość nad klęską; polega na dochowaniu wierności swoim wartościom, nawet gdy nie udaje się ich obronić zbrojnie. Hołd dla bohaterów jest wyrazem szacunku dla ludzi, którzy nie ugięli się przed przeciwnościami i pozostali wierni sprawie wolności. Czy gloria victis to gloryfikacja walki, czy apel o humanizm? Zwrot gloria victis symbolizuje nie bezrefleksyjne wynoszenie na piedestał walki zbrojnej, ale hołd dla odwagi, człowieczeństwa i poświęcenia. To apel o szacunek wobec tych, którzy żyli i ginęli zgodnie ze swoimi wartościami, niezależnie od efektu ich walki. Jak rozumieć symbolikę zwrotu w kontekście historycznym? W kontekście historycznym symbolika zwrotu gloria victis związana jest z losami narodu doświadczającego klęsk, ale ceniącego tych, którzy bronili wolności. To sposób upamiętnienia heroizmu i poświęcenia, przekonanie, że historia ostatecznie nagradza tych, którzy byli wierni ojczyźnie do końca. Podsumowując, gloria victis – co to znaczy? Oznacza uznanie dla pokonanych, których postawa i wartości stały się fundamentem narodowej pamięci. Symbolika gloria victis w polskiej kulturze to nie tylko historia powstania styczniowego, ale także uniwersalny szacunek dla moralnych zwycięzców, których ofiara inspiruje kolejne pokolenia. To lekcja wierności zasadom i prawdziwego człowieczeństwa, nawet jeżeli historia nie od razu przynosi im triumf. Bibliografia: Gloria victis (E. Orzeszkowa) - Streszczenie - Język polski Gloria victis – streszczenie krótkie - E. Orzeszkowa Gloria victis – streszczenie – Eliza Orzeszkowa Gloria victis, streszczenie, bohaterowie, opracowanie
Czeka – znaczenie słowa i historia sowieckiej policji
Poznaj wieloznaczność słowa „czeka” w polszczyźnie – od codziennego oczekiwania po mroczną historię sowieckiej Czeka. Sprawdź konteksty i znaczenia!
Słowo „czeka” w języku polskim kojarzy się najczęściej z oczekiwaniem: na decyzję, powrót bliskiej osoby czy ważne wydarzenie. W codziennych rozmowach o rodzinie i dzieciach często pojawia się w tym neutralnym, uniwersalnym znaczeniu, a jego formy – czekam, czekasz, czekaliśmy – są naturalną częścią naszego słownika. Jednak pod tym samym wyrazem kryje się też pewien mroczny rozdział historii XX wieku. Czeka to także nazwa bolszewickiej tajnej policji (Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna), której działalność pod kierownictwem Feliksa Dzierżyńskiego zapisała się brutalnie w dziejach rewolucji i komunizmu. Poznanie wszystkich znaczeń i kontekstów użycia słowa „czeka” pozwala lepiej zrozumieć, jak język przenika się z doświadczeniem i pamięcią historyczną. Czeka – definicja i zastosowanie w języku polskim Słowo „czeka” w języku polskim jest jedną z form czasownika „czekać”. Określa czynność oczekiwania, przebywania gdzieś w celu spotkania kogoś lub nastania pewnego zdarzenia. Używamy go codziennie, czeka się na autobus, na dziecko po szkole, na ważną decyzję czy wiadomość. W polszczyźnie popularne są zwroty, takie jak „dom czeka na remont”, „ktoś czeka na wizytę”, „czeka nas trudna rozmowa”, „czeka na lepsze czasy” czy „czekało go wyróżnienie”. Czeka pojawia się także we frazeologii dziecięcej, np. w książce A ja czekam, która oswaja pojęcie wyczekiwania i niepewności malucha. Warto podkreślić, że jest to pojęcie bardzo uniwersalne, bo dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych. Słowo czeka jest odmieniane przez osoby i czasy: czeka, czekam, czekasz, czekałem, czekała, czekać. Tę zwykłą, językową codzienność warto rozróżnić od kontekstu historycznego, gdzie „Czeka” określa też znaną na całym świecie instytucję sowieckiej tajnej policji politycznej. Czeka – znaczenie historyczne i instytucjonalne W historii XX wieku „Czeka” (WCzK, CzK, rosyjskie: Всeроссийская Чрезвычайная Комиссия) znaczy znacznie więcej niż zwykłe oczekiwanie. To skrót od „Wszechrosyjskiej Komisji Nadzwyczajnej do Walki z Kontrrewolucją, Spekulacją i Nadużyciami Władzy”, centralnego narzędzia terroru i represji w Rosji bolszewickiej. Była to tajna policja polityczna (w skrócie: czeka) powołana w 1917 roku przez bolszewików dla tłumienia oporu społecznego i politycznego wobec nowej władzy. Pojęcie „czeka” zyskało też nowe wyrazy pokrewne: czekista (funkcjonariusz Czeka) oraz Czerwień (od „czerwonego terroru”). Instytucja ta odegrała fundamentalną rolę w dziejach Rosji sowieckiej, a jej metody i struktura były kontynuowane przez kolejne służby specjalne ZSRR: GPU, OGPU, NKWD, KGB aż po współczesną FSB. Początki i cele komisji Początki Czeka związane są z rewolucją bolszewicką. Ogłoszono ją 20 grudnia 1917 roku jako „Wszechrosyjską Komisję Nadzwyczajną do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem”. Komisja ta zyskała bardzo szerokie uprawnienia, miała prawo do: aresztowania i pozbawiania życia bez wyroku sądu, stosowania tortur w przesłuchaniach, prowadzenia cenzury i konfiskaty majątków, zsyłania „wrogów ludu” do łagrów i tworzenia obozów koncentracyjnych. Czeka była bezpośrednio podległa Radzie Komisarzy Ludowych i działała na całym terytorium Rosji sowieckiej oraz terenach zdobywanych przez Armię Czerwoną. Rola Feliksa Dzierżyńskiego w powstaniu Czeka Kluczową rolę w powołaniu i kierowaniu Czeka odegrał Feliks Dzierżyński. Ten polski szlachcic, ideowy komunista, już podczas przewrotu październikowego zyskał zaufanie Lenina, który powierzył mu nieograniczoną władzę nad nową formacją. Jako przewodniczący WCzK Dzierżyński zapisał się w historii jako bezlitosny wykonawca poleceń rewolucyjnych. Słynął z fanatyzmu rewolucyjnego i całkowitego oddania sprawie, co czyniło z niego idealnego szefa bolszewickiej policji politycznej. W myśl Dzierżyńskiego Czeka miała być „karzącym mieczem rewolucji”, eliminującym każdego, kto stanowił choćby potencjalne zagrożenie dla nowej władzy. Znana jest jego wypowiedź: „Czeka to nie sąd, Czeka to obrońca rewolucji. Winna troszczyć się wyłącznie o jedno – o zwycięstwo. Nawet jeśli jej miecz spadnie przypadkiem na głowy niewinnych”. Historia sowieckiej Czeka 1917–1922 – zadania i metody działania Czeka funkcjonowała jako bolszewicka policja polityczna od 1917 do 1922 roku. W praktyce wykonywała nie tylko funkcje policyjne, ale była narzędziem sądu i kaźni bezpośredniej. Jej zadania obejmowały: eliminowanie kontrrewolucji, sabotażu, spekulacji, represjonowanie przeciwników politycznych oraz grup i zawodów uznanych z definicji za „wrogów ludu”, prowadzenie masowych egzekucji, uprowadzeń, wysiedleń i konfiskat, organizowanie obozów pracy przymusowej i łagrów. W czasie swojego istnienia Czeka była symbolem „czerwonego terroru”, okresu masowych prześladowań, aresztowań i zabójstw na niespotykaną do tej pory skalę. Liczba ofiar oceniana jest bardzo różnie – od 50 tysięcy do nawet 250 tysięcy zabitych, ale prawdopodobnie bliższa prawdy jest górna granica tych szacunków. Metody Czeka budziły grozę: stosowano tortury, rozstrzeliwano bez procesu, więziono kobiety, dzieci oraz osoby przypadkowe, nadsyłano na Sybir, a także organizowano sądy doraźne i masowe publiczne egzekucje. Po 1922 roku jej struktury przekształcano w kolejne służby bezpieczeństwa: najpierw GPU, potem OGPU, NKWD, aż po KGB i współczesną FSB, której słynna siedziba mieści się nadal na moskiewskiej Łubiance. Czerwony terror: pojęcie i skutki W literaturze historycznej pojęcie „czerwony terror” oznacza systematyczną politykę eksterminacji wrogów politycznych przez bolszewików przy użyciu aparatu Czeka. Oznacza on nieustającą obawę i przemoc wymierzoną w społeczeństwo, zarówno dla zniszczenia aktywnej opozycji, jak i wywołania masowego posłuszeństwa. Czeka stosowała zasadę odpowiedzialności zbiorowej, karano całe klasy społeczne, rodziny, dzieci, a represje dotykały nawet osoby niewinne, uznane za groźne z perspektywy ideologii komunistycznej. Zarówno historycy, jak i potomkowie ofiar uznają działalność tej instytucji za początek państwowego terroru XX wieku. Dziedzictwo i odmiana słowa „czeka” w polskim Oprócz historycznego znaczenia „czeka” przeniknęła do języka jako określenie tajnej policji politycznej, a także nazwę funkcjonariuszy: czekista. Terminy te bywają używane również współcześnie na określenie przedstawicieli rosyjskich służb bezpieczeństwa. W polszczyźnie czeka występuje zarówno jako rzeczownik (instytucja historyczna), jak i czasownik (oczekiwanie). Formy odmiany są typowe dla czasownika: czekam, czekasz, czekał, czekała, czekać. Zachęcamy do stosowania tych słów w zgodzie z kontekstem, historycznym lub codziennym. Ciekawostka językowa Wieloznaczność słowa czeka może prowadzić do nieporozumień. To, czy chodzi o „czekanie” na autobus, czy o bolszewicką policję polityczną, najłatwiej wywnioskować z szerszego zdania lub tematu rozmowy. Czeka to słowo, które niesie ze sobą zarówno codzienność oczekiwania, jak i ciężar mrocznej historii XX wieku. W polskiej tradycji językowej na co dzień używamy formy „czeka” jako zwykłego czasownika, jednak w kontekście historycznym symbolizuje ona jeden z najbardziej brutalnych aparatów przymusu i terroru, sowiecką Czeka. Świadomość tej dwoistości znaczenia pozwala rozumieć nie tylko słowa, ale i doświadczenia, jakie niosą za sobą. Dbaj o precyzję języka w rozmowie z dzieckiem i w rodzinie – każdy kontekst ma znaczenie. Bibliografia: Czeka. Tajna policja Feliksa Dzierżyńskiego złożona z katów Złowrogi cień Dzierżyńskiego. Nieograniczony terror Czeka CzeKa | dzieje.pl - Historia Polski
Nauczycielka: „Szkoda mi dzisiejszych dzieci. Ich zachowanie to wina bezstresowego wychowania”
Na redakcyjną skrzynkę trafił mail od nauczycielki szkoły podstawowej. Pracuje z dziećmi klas 4–8 i z coraz większym niepokojem obserwuje to, co dzieje się na lekcjach i przerwach. W swoim liście pisze wprost: problemem nie są dzieci, tylko dorośli.
Uczę w szkole od ponad 20 lat i widziałam już różne pokolenia uczniów. Zmieniały się programy, lektury, podstawy programowe, technologie. Jedno jednak nigdy nie było tak widoczne jak dziś: brak podstawowych granic. Dzieci nie buntują się – one po prostu nie wiedzą, gdzie te granice są. Krzyczą na lekcjach, wchodzą nauczycielowi w słowo, potrafią wyjść z klasy bez pytania. Gdy zwracam uwagę, słyszę: „Mam prawo”, „Tak czuję”, „Nie może mi pani tego zabronić”. I nie byłoby w tym nic złego, gdyby za tym szła umiejętność ponoszenia konsekwencji. A ta gdzieś zniknęła. O dogadywaniu się z rodzicami tych dzieci nawet nie mówię. Bezstresowe wychowanie w krzywym zwierciadle Bezstresowe wychowanie miało być odpowiedzią na przemoc, krzyk i upokarzanie dzieci. I bardzo dobrze, jestem całym sercem za wychowaniem bez przemocy. Problem w tym, że wielu rodziców zrozumiało je jako wychowanie bez zasad, bez wymagań i bez odpowiedzialności. Dziecko może wszystko, bo „tak czuje”. Nie musi przepraszać, bo „ma prawo wyrażać siebie i swoje emocje”. Nie ponosi konsekwencji, bo „to niszczy jego poczucie własnej wartości”. Efekt? Dzieci, które nie radzą sobie z porażką, nie znoszą sprzeciwu i nie potrafią funkcjonować w grupie, gdzie nie są w centrum uwagi. Szkoła nie jest w stanie tego naprawić. Zwłaszcza gdy każda próba postawienia granicy kończy się pretensjami rodziców. Rodzic kontra nauczyciel Coraz częściej mam wrażenie, że rodzice widzą w nauczycielach wrogów, a nie partnerów. Gdy dziecko zachowuje się agresywnie, przeszkadza na lekcji albo nie wykonuje poleceń, odpowiedzialność natychmiast spada na szkołę. „To pani go sprowokowała”, „On tak nie robi w domu”, „Może lekcja była nudna”. Rzadko pojawia się pytanie: „Co możemy zrobić wspólnie?”. A przecież bez porozumienia na linii rodzic–nauczyciel nie da się wychować stabilnych, empatycznych ludzi. Szkoda mi tych dzieci. Bo one nie są złe ani roszczeniowe z natury. One zostały same z emocjami, którym nikt nie nadał ram. Granice to nie kara, to bezpieczeństwo Zdrowe granice nie są przemocą. Są drogowskazem. Dziecko, które wie, czego się od niego oczekuje, czuje się bezpieczniej niż to, które „może wszystko”. Dyscyplina nie oznacza krzyku ani karania. Oznacza konsekwencję, jasne zasady i dorosłych, którzy nie boją się powiedzieć „nie”. Jeśli dziś nie nauczymy dzieci odpowiedzialności, jutro będzie im znacznie trudniej w dorosłym życiu. Bo świat poza domem nie działa według zasady: „jak czujesz, tak rób”. I właśnie dlatego szkoda mi dzisiejszych dzieci najbardziej. Zobacz taże: „Zaczęłam czytać z synem lekturę, po chwili płakaliśmy oboje. Powinna być zakazana”
Wyznanie babci: „Kocham wnuki, ale nie będę wypruwać dla nich żył. Chcę zasmakować życia”
Zbliża się Dzień Babci i Dziadka, a ja już wiem, co dostanę – laurki, słodkości, może piosenkę wyuczoną w przedszkolu. I ja to naprawdę doceniam. Tylko coraz częściej myślę o tym, że za tym świętem kryje się coś jeszcze – oczekiwanie, że babcia zawsze będzie dostępna, dyspozycyjna i gotowa poświęcić wszystko. A ja chciałabym być traktowana jak człowiek, nie jak instytucja.
Uwielbiam być babcią, ale to nie jest cała moja tożsamość Mam troje wnucząt – pięcioletnie bliźniaczki i jedenastoletniego wnuka. Kocham ich nad życie. Uwielbiam ich śmiech, opowieści, spontaniczność, ich spojrzenie na świat. Bycie babcią dało mi ogrom radości i poczucie sensu, którego wcześniej nie znałam. Ale jestem też kobietą tuż przed siedemdziesiątką, która wciąż ma energię, ciekawość świata i własne marzenia. Chodzę na jogę, uczę się języka, mam przyjaciółki, z którymi lubię wyjść na kawę, czasem po prostu posiedzieć w ciszy z książką. I coraz częściej mam wrażenie, że to kogoś dziwi. Jakby rola babci miała przykryć wszystko inne. Laurki są miłe, ale nie zastąpią szacunku Nie zrozumcie mnie źle – wierszyki recytowane drżącym głosem i krzywo wycięte serduszka wzruszają mnie do łez. Tylko że po Dniu Babci często przychodzi codzienność. Telefony z pytaniem, czy mogę odebrać dzieci, bo coś wypadło. Albo czy zostanę z nimi „na chwilę”, która trwa cały weekend. Coraz rzadziej pada pytanie, czy mam czas. Coraz częściej jest założenie, że skoro jestem babcią, to powinnam się dostosować. A ja czasem mam plany. Czasem nie mam siły. Czasem po prostu nie chcę. I to też powinno być w porządku. Babcia też ma prawo powiedzieć „nie” Nie chcę wypruwać sobie żył, żeby spełniać oczekiwania wszystkich dookoła. Nie chcę być tą „zawsze dostępną”, bo wiem, jak łatwo wtedy zatracić siebie. Przez lata byłam matką, pracownicą, żoną. Teraz wreszcie mam przestrzeń, by być sobą – i nie chcę z niej rezygnować. Kocham wnuki, ale miłość nie polega na ciągłym poświęcaniu się. Polega też na uczciwości – wobec siebie i innych. Chcę spędzać z nimi czas, który jest wspólną przyjemnością, a nie obowiązkiem wpisanym w kalendarz. Dzień Babci to piękne święto. Tylko marzy mi się, byśmy przestali widzieć w babciach wyłącznie pomoc domową i darmowe nianie. Jesteśmy ludźmi z historią, pasjami i planami. A laurka smakuje najlepiej wtedy, gdy idzie w parze z prawdziwym szacunkiem. Zobacz także: Nie każda babcia cieszy się z wnuków, ale teściowa posunęła się za daleko. Synkowi pękło serce
Matka przedszkolaka uważa, że to poniżanie. „Moje dziecko nie jest jabłuszkiem ani malinką”
Na redakcyjną skrzynkę trafił mail od mamy dwójki dzieci, która z coraz większym niepokojem obserwuje sposób, w jaki przedszkola nazywają grupy najmłodszych. Z pozoru niewinne określenia w jej ocenie są formą infantylizowania. Czy to nie przesada?
„Zamiast grupy – etykietka jak z warzywniaka” Piszę do was jako mama syna w drugiej klasie podstawówki i córki w przedszkolu. I dopiero przy młodszym dziecku coś we mnie pękło. Zorientowałam się, że to, co w wielu placówkach uchodzi za „urocze”, dla mnie jest po prostu krzywdzące. W przedszkolu mojej córki dzieci nie są w grupach I, II czy III. Są owocami. Najmłodsze to „jabłuszka”, potem „malinki”, „brzoskwinki” i na końcu „jagódki”. Tak są podpisane sale, tak mówi się o nich w mailach do rodziców, tak zwracają się do nich nauczycielki. Moja czteroletnia córka nie mówi: „jestem w grupie czterolatków”, tylko: „jestem Malinką”. I za każdym razem, gdy to słyszę, mam dziwne uczucie, że ktoś sprowadza ją do czegoś małego, słodkiego, infantylnego. Ptaki, owoce i dziwna hierarchia Mój syn chodził do innego przedszkola. Tam grupy też miały „kreatywne” nazwy, ale były to ptaki. Najmłodsze dzieci to były Wróbelki, potem Jaskółki, starsze Orły, a zerówkowicze – Sowy. Już wtedy nie byłam fanką tego pomysłu, ale przynajmniej było w tym jakieś odniesienie do rozwoju: małe ptaki, większe, mądre sowy na końcu. Przy owocach nie widzę nawet tego. Co właściwie znaczy, że dziecko „awansuje” z jabłuszka na malinkę? Że staje się bardziej dojrzałe? Słodsze? Bardziej „do zjedzenia”? Brzmi absurdalnie, a jednak tak właśnie buduje się dzieciom obraz samych siebie. Moja córka już mówi, że „malinki są większe niż jabłuszka” i że „jagódki to już prawie szkoła”. Zamiast spokojnie przechodzić kolejne etapy rozwoju, zaczyna porównywać się przez pryzmat owocowych etykietek. „Moje dziecko to nie produkt” Dla wielu dorosłych to pewnie drobiazg. Ot, sympatyczne nazwy, które mają umilić dzieciom pobyt w przedszkolu. Dla mnie to jednak coś więcej. To język, którym opisujemy dzieci, a język ma znaczenie. Moje dziecko nie jest jabłuszkiem ani malinką. Nie jest też wróbelkiem czy sową. Jest człowiekiem – z emocjami, charakterem, potrzebą bycia traktowaną poważnie. Nawet jeśli ma cztery lata. I naprawdę nie rozumiem, dlaczego tak trudno nazwać rzeczy po imieniu: trzylatki, czterolatki, zerówka. Bez infantylizowania, bez lukru, bez sprowadzania dzieci do roli słodkich symboli. Bo dzieciństwo to nie jest bajkowa dekoracja. To początek budowania poczucia własnej wartości. A od „malinki” do „jestem ważna” droga bywa dłuższa, niż się dorosłym wydaje. Zobacz także: „Nie dam rady odpieluchować 3-latki”. Matka oburzona wymaganiami przedszkola
Szkoła kpi z rodziców i nauczycieli. „Wiadomość w Librusie przyszła o 7:30 w poniedziałek”
Jedna krótka wiadomość potrafi wywrócić poranek do góry nogami. Gdy szkoła komunikuje zmiany w ostatniej chwili, konsekwencje ponoszą nie tylko uczniowie, ale całe rodziny. Ten poniedziałek zaczął się od absurdu, który do dziś trudno mi zrozumieć.
Powiadomienie, które rozwaliło cały poranek O 7:30 rano zawibrował mi telefon. Szykowałam się do pracy, z kubkiem kawy w dłoni, zobaczyłam powiadomienie z Librusa. „Nowa wiadomość”. Otwieram i czytam, że zajęcia zaplanowane na 8:00, które kilka dni temu zostały oficjalnie odwołane, jednak się odbędą. Informacja wysłana trzydzieści minut przed rozpoczęciem lekcji. Przez chwilę myślałam, że to jakiś żart. Przecież plan dnia był już ustalony inaczej. Córka o 7:30 była w łazience – z rozczochranymi włosami, w piżamie, na etapie mycia zębów. Nagle mieliśmy się w pół godziny teleportować do szkoły. Czy ktoś w tej szkole myśli o rodzinach? To, co najbardziej mnie uderzyło, to nie sama zmiana decyzji, ale sposób jej przekazania. Jakby dyrekcja zakładała, że wszyscy siedzimy od świtu na baczność, tylko czekając na nowe komunikaty. A przecież rodzice planują poranki, pracę, dojazdy, opiekę nad młodszymi dziećmi. Nauczyciele też mają swoje życie i obowiązki. Jestem ciekawa, kiedy nauczyciel na zastępstwo się o tym dowiedział... Była długa przerwa świąteczna, tyle dni bez nauki i szkolnego chaosu. Ledwo dzieci wróciły do rytmu, a już na starcie taki bałagan. Jakby ktoś zapomniał, że po drugiej stronie dziennika elektronicznego są prawdziwi ludzie, nie pionki w planie lekcji. Nieobecność, której nikt nie cofnie Moja córka oczywiście dostała nieobecność. Nie zdążyłyśmy – fizycznie nie było to możliwe. I w systemie będzie to wyglądało tak, jakbyśmy to my zawiniłyśmy, jakbyśmy zlekceważyły obowiązek szkolny. A prawda jest zupełnie inna – zawiódł system i brak szacunku do czasu rodzin. Najgorsze jest poczucie bezsilności. Mogę napisać maila, mogę się oburzać, ale jutro znów mogę dostać podobne powiadomienie w ostatniej chwili. Chciałabym tylko odrobiny przewidywalności – takiej, która pozwala normalnie żyć, a nie reagować na szkolne komunikaty jak na alarm przeciwpożarowy. Zobacz także: 6 żelaznych zasad w fińskich szkołach. To dlatego dzieci w Finlandii świetnie się uczą
Na 25 uczniów w klasie 22 chodzi na korepetycje. Nauczycielka: „To wina dzieci i rodziców”
Widzę to codziennie, stojąc przy tablicy i patrząc na twarze dzieci, które są coraz bardziej zmęczone szkołą. Coraz częściej mam wrażenie, że korepetycje stały się łatwą ucieczką, a nie realną pomocą.
Piszę do Państwa ten list jako nauczycielka z wieloletnim stażem, ale też jako mama. I piszę go z bezsilności, bo system, w którym funkcjonujemy, coraz bardziej rozmija się z tym, co naprawdę służy dzieciom. Korepetycje zamiast uwagi na lekcji W mojej klasie na 25 uczniów aż 22 chodzi na płatne korepetycje. Z matematyki, języka polskiego, angielskiego. Czasem z kilku przedmiotów naraz. I nie są to dzieci z poważnymi trudnościami, orzeczeniami czy zaległościami po długich chorobach. To zwykli uczniowie, którzy siedzą na lekcjach, ale myślami są zupełnie gdzie indziej. Widzę, jak patrzą w zeszyt, ale nie słuchają. Widzę, jak przepisują z tablicy bez zrozumienia. A potem słyszę, że „i tak wszystko jest tłumaczone na korkach”. To boli najbardziej. Bo jeśli dziecko od początku zakłada, że szkoła jest tylko formalnością, a nauka zaczyna się dopiero po południu u prywatnego nauczyciela, to coś tu poszło bardzo nie tak. Rola rodziców w nauce dzieci Coraz częściej mam wrażenie, że rodzice oddali odpowiedzialność za naukę dzieci w obce ręce. Płacą i oczekują efektów. Bez rozmowy, bez sprawdzenia zeszytu, bez zapytania, czego dziecko nie rozumie. Korepetytor ma „załatwić sprawę”. A przecież wystarczyłoby czasem 20 minut wspólnego siedzenia przy biurku. Spokojnej rozmowy, przeczytania polecenia jeszcze raz, wytłumaczenia własnymi słowami. Nie każdy rodzic musi znać się na wszystkim, ale każdy może być obok. Zainteresowanie robi ogromną różnicę. Dziecko, które czuje wsparcie w domu, zupełnie inaczej podchodzi do nauki. Większość korepetycji jest zbędna Nie twierdzę, że korepetycje są złem. Są potrzebne w konkretnych sytuacjach. Ale dziś stały się normą, a nie wyjątkiem. I to jest problem. Większość tych płatnych lekcji byłaby po prostu niepotrzebna, gdyby dzieci uważały na lekcjach, a rodzice pomagali dzieciom w nauce w domach. Dzieci są przemęczone. Szkoła, potem korepetycje, prace domowe, brak czasu na odpoczynek. A wystarczyłoby zwolnić tempo i wrócić do podstaw. Skupić się na tym, co dzieje się tu i teraz, w klasie. Szkoła nie jest idealna, nauczyciele też nie. Ale bez współpracy z domem nie zadziała żaden system. Elżbieta, nauczycielka języka polskiego Komentarz redakcji: Z najnowszych badań CBOS wynika, że w polskich szkołach coraz częściej problemem nie są już tylko słabe oceny, ale samo przyswajanie wiedzy. Uczniom trudniej skupić się na lekcjach, zrozumieć materiał i zapamiętać podstawowe informacje. Jeszcze dekadę temu korepetycje były rozwiązaniem dla nielicznych – korzystał z nich mniej więcej co siódmy uczeń, głównie ten, który nie nadążał z bieżącymi lekcjami. Dziś skala zjawiska jest znacznie większa. Aktualne dane pokazują, że na dodatkowe, płatne zajęcia uczęszcza już co trzeci uczeń. Okazuje się, że jeszcze kilka lat temu korepetycje były wyraźnym sygnałem, że uczeń ma poważne trudności z nauką. Trafiali na nie przede wszystkim ci, którzy mieli duże zaległości lub nie radzili sobie z konkretnymi przedmiotami, takimi jak matematyka albo język polski. Obecnie znaczenie korepetycji coraz częściej się zmienia. Dodatkowe lekcje bywają postrzegane jako forma rozwoju, sposób na poszerzanie wiedzy, wzmacnianie mocnych stron czy inwestycja w przyszłość dziecka. Wielu rodziców wychodzi z założenia, że korepetycje zwiększą edukacyjne szanse ich dzieci, nawet jeśli na co dzień funkcjonują one w szkole bez większych problemów. Źródło: CBOS Zobacz też: 10 bajek, które powinny być zakazane. „Jeśli dziecko je ogląda, szkodzisz jego rozwojowi”
Wiele osób wykłada się na tym kontrowersyjnym zadaniu. 100 lat temu wynik byłby inny
Czy potrafisz rozwiązać to pozornie proste równanie: 48÷2(9+3)? Choć dziś wystarczy wpisać je w wyszukiwarkę, by w kilka sekund uzyskać poprawny wynik, ponad 100 lat temu zostałby on uznany za błąd.
Równanie 48÷2(9+3) z pozoru wydaje się proste, jednak jego rozwiązanie wywołuje ogromne emocje wśród internautów. Wszystko za sprawą dwóch potencjalnych odpowiedzi: 2 oraz 288. Różnice wynikają z tego, jak dana osoba interpretuje kolejność wykonywania działań matematycznych. Podczas gdy obecne zasady jasno wskazują prawidłowy wynik, w 1917 roku taka odpowiedź zostałaby uznana za błędną. Jaka jest poprawna kolejność działań matematycznych? Zgodnie z aktualnymi zasadami matematycznymi kolejność wykonywania działań przedstawia się następująco: najpierw działania w nawiasach, dalej potęgowanie, później mnożenie i dzielenie (od lewej do prawej), na końcu dodawanie i odejmowanie (również od lewej do prawej). Kiedy w równaniu pojawiają się mnożenie i dzielenie obok siebie, należy wykonywać je w kolejności występowania – czyli od lewej do prawej strony. Dlatego tak istotne jest, aby nie przypisywać nieuzasadnionego pierwszeństwa nawiasowi, który symbolizuje mnożenie. Jak obliczyć równanie 48÷2(9+3)? Rozwiązanie krok po kroku W omawianym równaniu 48÷2(9+3) zaczynamy od dodawania w nawiasie. Następnie wykonujemy dzielenie, bo to ono pojawia się pierwsze w zadaniu, na końcu mnożenie. Przejdźmy przez proces rozwiązania równania krok po kroku: 48÷2(9+3)=? 48÷2(12)=? 24x12=288 Prawidłowa odpowiedź to 288. Błędne rozwiązanie może pojawić się, jeśli potraktujemy nawias jako priorytetowy element działania. Taka interpretacja jest niezgodna z obecnie obowiązującymi zasadami matematyki, choć – jak wskazuje Presh Talwalkar – ponad 100 lat temu mogła być uznana za prawidłową. Co zmieniło się od 1917 roku w zasadach matematyki? Źródłem kontrowersji jest różna interpretacja pozostałego nawiasu w wyrażeniu. Dla niektórych oznacza on pierwszeństwo wykonania działania, co prowadzi do wyniku 2, inni traktują go jako mnożenie, które należy wykonać zgodnie z zasadami kolejności, dając wynik 288. O tym zagadnieniu mówi również matematyk Presh Talwalkar na swoim kanale YouTube MindYourDecisions, analizując, dlaczego ten zapis potrafi zmylić nawet osoby mające dobrą znajomość matematyki. View oEmbed on the source website W 1917 roku zasady matematyczne były inne niż obecnie. Wówczas nie istniał jednolity standard zapisu działań arytmetycznych, a użycie nawiasu bezpośrednio po liczbie często oznaczało, że należy wykonać mnożenie przed dzieleniem, niezależnie od kolejności występowania działań. Taka praktyka mogła prowadzić do wyniku 2 jako poprawnego. Zmiany w systemie edukacji oraz standaryzacja zasad matematycznych doprowadziły do ujednolicenia metod wykonywania działań. Obecnie matematyka bazuje na jednolitych regułach, według których mnożenie i dzielenie mają ten sam priorytet i są wykonywane od lewej do prawej strony. Zobacz także: Tajemnicze trójki rozkładają dorosłych na łopatki. Dziecko obliczy to równanie w 30 sekund
Córka napisała kartkówkę najlepiej w klasie. Zamiast pochwały, spotkała ją kara
Moja córka dostała najlepszy wynik z kartkówki. I właśnie wtedy dowiedziała się, że sukces w szkole potrafi boleć bardziej niż porażka.
Szkoła powinna być miejscem, które ma wzmacniać dzieci. Tymczasem moja córka wróciła pewnego dnia ze szkoły blada, z drżącym głosem. „Mamo, pani powiedziała, że muszę dzisiaj jeszcze raz odpowiedzieć – na głos, przy biurku. Bo nie wierzy, że sama napisałam kartkówkę”. „Przecież ty nigdy tak dobrze nie piszesz” Nie będę udawać – moja córka nigdy nie była „tą najlepszą”. Z matematyką jej się nie układało. Trójki, czasem czwórki, sporo stresu i niepewności. Ale tym razem naprawdę siadła. Kilka wieczorów, dużo ćwiczeń, trochę mojej pomocy i jej uporu. Widziałam dumę w jej oczach, kiedy mówiła, że „chyba pierwszy raz wszystko rozumiała”. Kiedy przyszła z wynikiem – piątka, najlepsza w klasie – świętowałyśmy. To była ta jedna chwila, kiedy wreszcie uwierzyła, że może. A następnego dnia poszła do szkoły. „To niemożliwe, żebyś sama to napisała. Ty nigdy tak dobrze nie piszesz” – usłyszała. I zamiast gratulacji, dostała wezwanie do biurka. Miała jeszcze raz – ustnie – odpowiedzieć na pytania z kartkówki. Jeśli nie odpowie tak samo dobrze, ocena nie zostanie uznana. To nie była rozmowa. To był egzamin. Sam na sam, z napięciem, jakiego dorosły czasem nie udźwignie. Sukces, który trzeba było „udowodnić” Moja córka siedziała przy biurku i odpowiadała. Dłonie jej drżały, głos się łamał. Wiedziała, że każde potknięcie będzie dowodem winy. I że cała jej praca może pójść na marne. „Mamo, czułam się jak oszustka, choć nic złego nie zrobiłam” – powiedziała wieczorem. To zdanie najbardziej rozdarło mi serce. Bo kara w tej historii nie polegała na tym, że odebrano jej ocenę. Kara polegała na braku zaufania. Na zawstydzeniu. Na publicznym podważeniu jej wartości. I na tym, że dziecko musiało udowodnić swoją niewinność tylko dlatego, że… poradziło sobie lepiej niż zwykle. Dzieci bardzo szybko uczą się, że lepiej się nie wychylać Patrzę na to od lat – jako mama, redaktorka, obserwatorka świata rodziców. Dzieci uczą się błyskawicznie: jeśli jesteś słaby – masz wsparcie, jeśli nagle ci wychodzi – budzisz podejrzenia. To nie jest opowieść o jednej nauczycielce. To historia o systemie, w którym sukces dziecka, które dotąd miało trudności, traktuje się jak błąd w matrycy. A przecież rozwój wygląda właśnie tak: najpierw długo jest trudno. A potem – czasem nagle – zapala się światło. Czy naprawdę chcemy je gasić pytaniem: „Na pewno sama to zrobiłaś?” I czy zdajemy sobie sprawę, jak głęboko zapada w dziecko doświadczenie, w którym zaufanie trzeba dopiero „zarobić”? Co powiedziałam mojej córce–— i co mówię dziś sobie Wieczorem usiadłyśmy razem. Powiedziałam jej, że jej praca ma wartość. Że to, co zrobiła, było prawdziwym wysiłkiem. I że dorosłym też zdarza się popełniać błędy – także te, które ranią. Czy ocena została uznana? Tak, po ustnym odpytywaniu. Ale ta historia nie skończyła się wtedy. Skończyła się dopiero, gdy zobaczyłam, że moja córka przed kolejną kartkówką… nie chciała już się starać. „Bo jak mi wyjdzie za dobrze, to znowu mnie wezmą do odpowiedzi”. I to jest dla mnie najboleśniejsze. Bo szkoła ma uczyć wiedzy – ale też zaufania do siebie. A tego dnia nauczyła jej czegoś odwrotnego: że nawet kiedy robisz wszystko dobrze, możesz zostać postawiona pod ścianą. Sukces nie powinien być podejrzany Dlatego piszę ten tekst – nie po to, by atakować nauczycieli. Piszę go po to, żeby przypomnieć: dzieci rosną w zaufaniu. A kiedy odbieramy im prawo do dumy z własnej pracy, zostawiamy w nich ślad, który zostaje na długo. Jeśli Twoje dziecko pewnego dnia wróci dumne z piątki – uciesz się razem z nim. Zapytaj, jak do tego doszło, co pomogło, czego się nauczyło. I jeśli kiedyś ktoś zakwestionuje ten sukces – bądź po jego stronie. Bo dzieci wcale nie potrzebują, żebyśmy je chronili przed porażką. Potrzebują, żebyśmy nie karali ich za to, że wreszcie im wyszło.
To jedno zdanie wraca w klasach tuż przed feriami. I potrafi naprawdę zaboleć
W styczniu w klasach zaczyna krążyć to samo pytanie. Dla jednych to zwykła rozmowa, dla innych – źródło wstydu, porównań i poczucia bycia gorszym.
Słyszysz je od dzieci, nauczycieli, rodziców. I nagle orientujesz się, że nie dla wszystkich ferie są beztroskim czasem. Zbliżają się ferie i w szkolnych klasach zaczyna się mała loteria. Kto jedzie w góry, kto na narty, kto do babci, kto za granicę. Z pozoru zwykłe rozmowy. A jednak od lat zauważam, że jedno pytanie – rzucane często mimochodem – staje się dla wielu dzieci prawdziwą próbą sił. I czasem boli bardziej, niż dorośli są w stanie zauważyć. Piszę o tym jako mama, dziennikarka i ktoś, kto z bliska słyszy dziecięce rozmowy. I widzi te spojrzenia w dół, lekki uśmiech, nerwowe „jeszcze nie wiem”, które tak naprawdę znaczą: „nie jedziemy nigdzie”. „A gdzie jedziesz na ferie?” To właśnie to zdanie. Niby nic. Niby zwykła ciekawość. A jednak dla dziecka, które nigdzie nie jedzie – bo rodziców nie stać, bo mają za dużo pracy, bo jest choroba, rozwód, kredyt, życie – to pytanie potrafi wbić się w serce. W klasie zaczyna się wtedy coś w rodzaju subtelnego rankingu: kto ma fajniejsze plany, kto ciekawsze wyjazdy, kto jedzie dalej, wyżej, drożej. I nie – nie chodzi o to, że nie wolno opowiadać o swoich feriach. Chodzi o świadomość. O to, że nie każde dziecko wróci po przerwie z nową historią o stoku czy hotelu z basenem. Że niektóre ferie będą wyglądały jak dwa tygodnie na osiedlowym placu zabaw, Netflixie i ciepłej herbacie. Dzieci czują więcej, niż nam się wydaje Słyszałam kiedyś, jak dziewczynka szeptem mówi do koleżanki: „powiedz, że nie wiem, dobra?”. Nie była w stanie przyznać, że zostaje w domu. Bała się śmiechu? Oceny? A może po prostu wstydu, który trudno nazwać. Z wiekiem niby to mija, ale nie do końca. Kompleksy, porównywanie się, to poczucie „mam mniej niż inni” – często biorą się właśnie z takich drobiazgów. Z pozoru niewinnych rozmów, które odsłaniają różnice w możliwościach naszych rodzin. I wtedy dociera do mnie, jak ważne jest, byśmy – dorośli – mieli w sobie trochę więcej czułości dla tych dzieci, które nie odpowiadają z entuzjazmem. Co możemy zrobić? Nie jestem zwolenniczką zakazów typu „nie rozmawiajmy o feriach”. To byłoby sztuczne. Ale możemy: nie zaczynać rozmów od porównań i wyciągania planów od wszystkich po kolei, zauważać te dzieci, które milczą, pokazywać, że dobre ferie to nie tylko wyjazd. Bo czasem największym luksusem jest po prostu święty spokój. Ciepłe kakao. Planszówki. Kino w domu. Spacer w śniegu (albo deszczu, bo wiadomo – polska zima). Ferie to nie konkurs I to jest chyba najważniejsze zdanie, jakie chcę tu zapisać: ferie to nie ranking. Nie są miernikiem rodzicielskiej „zaradności” ani dziecięcej „fajności”. Jeśli Twoje dziecko jedzie w góry – super. Niech się cieszy. Jeśli Twoje dziecko zostaje w domu – też super. Jego wartość nie spada tylko dlatego, że nie spakuje walizki. A tamto „niewinne” pytanie? Może warto powiedzieć je trochę ciszej. Trochę delikatniej. Z myślą o tych, którzy odpowiedzą krótkim: „nigdzie”, a potem odwrócą wzrok. Bo nawet jeśli dla nas to tylko zdanie – dla nich potrafi być całą historią.
„Nie dam rady odpieluchować 3-latki”. Matka oburzona wymaganiami przedszkola
Rekrutacja do przedszkoli jeszcze się nie zaczęła, a emocje już sięgają zenitu. Trafił do nas list od mamy 2-letniej dziewczynki, która – szukając odpowiedniej placówki – natknęła się na warunek, który ją zszokował. Czy przedszkole naprawdę ma prawo stawiać takie wymagania?
„Moja córka ma dopiero dwa lata. Już teraz czuję presję” Piszę do was, bo czuję ogromną frustrację i bezsilność. Moja córka skończyła dwa lata we wrześniu. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, we wrześniu 2026 roku miałaby rozpocząć przedszkole jako trzylatka. To przecież normalny wiek. Taki, w którym wiele dzieci dopiero oswaja się z nocnikiem. Zaczęłam już rozglądać się za placówką – wiem, że rekrutacje ruszają pod koniec lutego, na początku marca, a dobre przedszkola szybko się zapełniają. Zadzwoniłam więc do jednej z nich, żeby zapytać o ofertę, adaptację, podejście do dzieci. I wtedy usłyszałam coś, co ścięło mnie z nóg – „dzieci przyjmowane do przedszkola powinny być odpieluchowane”. Odłożyłam słuchawkę z poczuciem, że ktoś właśnie postawił mi nierealne wymagania. Starszy syn odpieluchował się późno – i co z tego? Mam starszego syna, dziś ośmiolatka. Był w pieluchach długo – do czwartego roku życia. Próbowaliśmy wszystkiego – nocnik, nakładka, książeczki, nagrody, cierpliwość. Nic nie działało szybciej, niż pozwalała na to jego gotowość. Lekarka i psycholog uspokajali – rozwija się prawidłowo, po prostu potrzebuje czasu. Dziś jest samodzielnym, mądrym chłopcem. Nikt nie pyta, kiedy dokładnie przestał nosić pieluchę. Moja córka rozwija się bardzo podobnie. Widzę to – w emocjach, w tempie, w reakcjach. I naprawdę boję się, że mimo starań nie będzie w pełni odpieluchowana na czas. Czy to oznacza, że nie zasługuje na miejsce w przedszkolu? Przedszkole to edukacja czy selekcja „gotowych” dzieci? Najbardziej boli mnie ton tych wymagań – zero elastyczności, zero zrozumienia. Jakby każde dziecko było produktem, który musi spełniać checklistę, inaczej odpada. Rozumiem organizację pracy, rozumiem trudności kadrowe. Ale czy naprawdę rozwiązaniem jest przerzucanie całej odpowiedzialności na rodziców? Czy przedszkole nie powinno wspierać dzieci w nauce samodzielności, zamiast oczekiwać, że przyjdą już „gotowe”? Mam wrażenie, że coraz częściej zapominamy, czym jest rozwój dziecka – nierówny, indywidualny, niepodlegający sztywnym terminom. Komentarz redakcji Wymóg pełnego odpieluchowania bywa spotykany w regulaminach przedszkoli, ale warto pamiętać – prawo oświatowe nie uzależnia przyjęcia dziecka do przedszkola od tej umiejętności. Trzylatek ma prawo być na różnym etapie rozwoju, także w sferze fizjologicznej. List tej mamy pokazuje coś jeszcze – jak wcześnie zaczyna się presja i selekcja, które niewiele mają wspólnego z realnymi potrzebami dzieci. Warto pytać, rozmawiać i nie bać się kwestionować zasad, które z troską o rozwój mają niewiele wspólnego. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Umęczyłam się z odpieluchowaniem synka, a panie wszystko zepsuły. Weszłam do sali i popłynęły mi łzy
Gdy syn się złości, powtarzam mu to zdanie niczym mantrę. Wystarczają 4 słowa
Kiedy mój syn wpada w złość, nie wygłaszam kazań, nie moralizuję i nie pytam, dlaczego „znowu robi scenę”. Zamiast tego powtarzam mu cztery proste słowa – i widzę, jak jego napięcie powoli opada.
Wydawałoby się, że już nic mnie nie zaskoczy w temacie wychowania dzieci. A jednak – najbardziej przełomowa okazała się najprostsza lekcja. Nie o narzędziach, metodach i „systemach”, ale o słowach, które potrafią otulić emocje dziecka, zamiast je tłumić. Te cztery słowa, które powtarzam mojemu synowi, brzmią: „Masz prawo tak czuć”. To wszystko. Bez dodatku „ale”, bez dopowiedzeń o tym, że „inni mają gorzej”. I – co ważne – bez unieważniania jego emocji. Dlaczego te słowa działają? Kiedyś, gdy mój syn wpadał w złość, automatycznie włączał mi się tryb „dorosłej logiki”. Mówiłam: „Przecież to nic takiego”, „Uspokój się”, „Nie ma o co płakać”. Myślałam, że mu pomagam. W praktyce robiłam coś zupełnie odwrotnego – dawałam mu sygnał, że jego emocje są niewłaściwe. Że są problemem. Dzieci nie mają jeszcze dojrzałego układu nerwowego. One nie umieją od razu regulować swoich emocji. A my – dorośli – często oczekujemy od nich rzeczy, z którymi sami mamy trudność. Kiedy więc słyszy ode mnie: „Masz prawo tak czuć”, dzieje się coś ważnego. Jego ciało przestaje walczyć. Nie musi już „udowadniać”, że jego złość jest prawdziwa. Może po prostu być. I wtedy dopiero – kiedy emocja jest nazwana i zaakceptowana – pojawia się przestrzeń na rozmowę. To nie znaczy, że wszystko wolno Akceptacja emocji nie oznacza akceptacji każdego zachowania. Zdarza się, że moje dziecko krzyczy, trzaska drzwiami, rzuca rzeczami. Wtedy mówię: „Masz prawo tak czuć. Nie masz prawa rzucać zabawkami. Zadbam, żeby było bezpiecznie”. Granica jest jasno postawiona, ale emocja – nadal uznana. Jako społeczeństwo wciąż uczymy się tego, że złość to nie jest „złe” uczucie. To sygnał. Informacja. Wołanie o pomoc, a czasem zwykła frustracja po długim dniu. I wiecie, jaka jest największa zmiana? Kiedy ja uznałam jego emocje, zaczęłam też inaczej patrzeć na swoje. Czego nauczyły mnie te cztery słowa? Po pierwsze – cierpliwości. Bo to nie jest magiczne zaklęcie. Ono nie zawsze od razu ucisza burzę. Ale sprawia, że ta burza nie jest już samotna. Po drugie – bliskości. Mój syn coraz częściej mówi mi: „Mamo, jestem zły” albo „Jest mi smutno”. On wie, że u mnie emocje są bezpieczne. Po trzecie – pokory. Bo czasem ta złość jest reakcją na moje zmęczenie, brak czasu, przegadane „za chwilę”. Dzieci są jak lustra – odbijają nasze napięcia, niewypowiedziane frustracje, niewyspanie. Dzieci potrzebują przede wszystkim zrozumienia Nie idealnej matki. Nie taty, który nigdy nie podniesie głosu. Potrzebują dorosłych, którzy potrafią powiedzieć: „Widzę Cię”, „Słyszę Cię”, „Twoje emocje mają znaczenie”. Te cztery słowa – „masz prawo tak czuć” – to dla mnie kwintesencja rodzicielstwa pełnego szacunku. Słowa, które budują most zamiast muru. I tak, czasem wypowiadam je także… do siebie. Bo my, dorośli, też ciągle uczymy się pozwalać sobie na emocje. Bez wstydu. Bez ocen. A może właśnie od tego wszystko się zaczyna?
Rodzice nie chcą przyjmować księdza po kolędzie. „Rok temu nastraszył mi dziecko”
Do dziś pamiętam ten wieczór, chociaż minął już prawie rok. Wystarczyło kilka zdań wypowiedzianych przez dorosłego człowieka, żeby moje dziecko przez wiele tygodni bało się zasypiać.
Szanowna Redakcjo, w zeszłym roku, podczas kolędy, wydarzyło się coś, co sprawiło, że teraz już nie otworzymy drzwi księdzu. Piszę to bez złości, ale z ogromnym smutkiem, bo z mężem jesteśmy głęboko wierzący. Kolęda, która zostawiła strach w dziecku Kiedy ksiądz przyszedł do nas po kolędzie, atmosfera była normalna. Nasze dziecko usiadło obok, trochę nieśmiało, ale grzecznie. Padło pytanie o religię w szkole. Mój syn ma siedem lat, odpowiedział szczerze, że nie lubi tych lekcji, bo jest nudno. Nie był arogancki. Powiedział to cicho, jak dziecko, które jeszcze nie wie, że za szczerość można dostać karę. Wtedy usłyszał, że „takie dzieci idą do piekła”. Jedno zdanie wypowiedziane niby półżartem, niby „wychowawczo”. Dla dorosłego to może nic. Dla dziecka – koniec świata. Od tamtej pory zaczęły pojawiać się pytania o śmierć, o karę, o to, czy Bóg go nie lubi. Były nocne pobudki, płacz i strach przed snem. Tego nie da się cofnąć, mam do księdza ogromny żal. W tym roku nie przyjmiemy księdza po kolędzie Długo się zastanawiałam. Wychowałam się w domu, gdzie kolęda była oczywistością. Zawsze sprzątanie, ciasto, stres. Ale nigdy strach. Teraz mam własne dziecko i wiem jedno – moim obowiązkiem jest je chronić. Nawet wtedy, gdy ktoś uzna, że przesadzam. Jeżeli dorosły nie potrafi dobrać słów do kilkuletniego dziecka, to ja muszę zareagować. Nie chcę kolejnej rozmowy, kolejnych „żartów”, kolejnego tłumaczenia, że „ksiądz tak nie chciał”. Skutki już były. Nie zgadzam się na takie straszenie mojego syna. Wiara bez strachu i poczucia winy Uczę dziecko, że wiara nie polega na straszeniu, nie jest oparta na piekle i karze. Uważam, że pytania są normalne, a wątpliwości nie czynią z nikogo złego człowieka. Jeżeli religia ma mieć sens, to powinna dawać spokój, a nie lęk. Nie zamykam drzwi Kościołowi. Zamykam je tylko strachowi i niekompetentnym ludziom. Może kiedyś znowu je otworzę. Dziś wybieram bezpieczeństwo emocjonalne mojego dziecka. Chciałabym, żeby dorośli – wszyscy dorośli – pamiętali, że parę źle dobranych, głupich słów może zostać w dziecku na całe życie. Monika Ż. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Toksyczni rodzice rujnują życie dziecka. Po tych 10 zdaniach trudno się podnieść
Wstyd, że dorośli nie dają rady tego policzyć. Dziecku wystarczy 15 sekund
Zagadka 60÷6(9+1) wydaje się dziecinnie prosta, ale to właśnie dorośli masowo się na niej wykładają. W sieci trwa gorąca dyskusja – czy prawidłowa odpowiedź to 1 czy 100? A może 20?
Z pozoru banalna zagadka matematyczna 60÷6(9+1) wzbudza ogromne emocje wśród internautów. Choć wielu dorosłych uważa się za osoby biegłe w podstawowych działaniach matematycznych, to właśnie oni najczęściej padają ofiarą tej pułapki. Co ciekawe, dzieci – które dopiero uczą się matematyki – często rozwiązują ją bezbłędnie. Ta sytuacja stała się tematem gorącej dyskusji w sieci. Pod wpisem, który pojawił się na platformie X (dawniej Twitter), pojawiło się prawie 400 komentarzy. Internauci spierali się, jaka jest prawidłowa odpowiedź: 1 czy 100? Pojawiały się również inne wyniki, takie jak 91 czy 20, co tylko potwierdza, jak dużym wyzwaniem może być poprawne rozwiązanie tej łamigłówki... Jaka jest prawidłowa odpowiedź? Aby rozwiązać zagadkę 60÷6(9+1), należy przypomnieć sobie zasady kolejności wykonywania działań matematycznych. Są one następujące: działania w nawiasach, potęgowanie, mnożenie i dzielenie (od lewej do prawej), dodawanie i odejmowanie (od lewej do prawej). Stosując te reguły: Najpierw rozwiązujemy nawias: 9+1 = 10, Następnie wykonujemy dzielenie i mnożenie od lewej do prawej: 60÷6 = 10, Potem 10×10 = 100. Ostateczny wynik to 100. Wielu dorosłych popełnia błąd, ponieważ zakłada, że mnożenie powinno być wykonane przed dzieleniem, co skutkuje obliczeniem 60÷60 = 1. To fundamentalne nieporozumienie pokazuje, jak łatwo zapomnieć podstawowe zasady matematyki. Reakcje internautów – 400 komentarzy pełnych emocji Pod wpisem z zagadką na platformie X rozpętała się prawdziwa burza. Użytkownicy dzielili się swoimi odpowiedziami, argumentowali sposoby rozwiązania i próbowali przekonać innych do swoich racji. Pojawiły się dwa dominujące obozy: zwolennicy odpowiedzi 100 oraz ci, którzy uznali, że prawidłowy wynik to 1. View oEmbed on the source website Matematyka oczami dziecka i dorosłego Ciekawym aspektem zagadki jest różnica w sposobie jej rozwiązywania przez dzieci i dorosłych. Dzieci, które dopiero uczą się matematyki i nie są obciążone „skrótami myślowymi” dorosłych, często podchodzą do problemu metodycznie, zgodnie z poznanymi zasadami. Dorośli natomiast, posługując się intuicją i przyzwyczajeniami, mogą błędnie zinterpretować kolejność działań. Skutkuje to nie tylko błędnymi wynikami, ale też frustracją i wstydem. Ta prosta zagadka matematyczna obnaża luki w podstawowej wiedzy wielu dorosłych. Zobacz także: Rozruszaj szare komórki: czy odpowiedź A jest poprawna? To zagadka dla myślących
Rodzice chętnie podają to dzieciom w sylwestra. „Jak mogą być tak bezmyślni?”
Zbliża się sylwester i znów wracają do mnie obrazy sprzed roku. Widoki, które budzą we mnie ten sam niepokój i poczucie, że jako dorośli przekraczamy granicę, do której nie powinniśmy się nawet zbliżać.
Szanowna Redakcjo, piszę ten list jeszcze przed sylwestrem, bo wiem, co za chwilę znów się wydarzy. Nie dlatego, że się domyślam. Widziałam to wielokrotnie w poprzednich latach. U rodziny, u znajomych, na większych spotkaniach i małych domówkach. Ten sam schemat, te same uśmiechy, te same kieliszki w dziecięcych dłoniach. Dorośli szykują się do toastu, ktoś odlicza sekundy do północy, a obok stoją dzieci. Kilkulatki, przedszkolaki, czasem nawet zupełne maluchy. Każde z własnym kieliszkiem, bo przecież nie mogą być gorsze. W środku kolorowy napój bezalkoholowy, słodki, musujący, sprzedawany jako coś niewinnego. Patrzyłam na to już tyle razy, że przestałam się dziwić, a zaczęłam się bać. To nie jest niewinna tradycja Za pierwszym razem usłyszałam, że przesadzam. Że to tylko sok czy oranżada. Że bez procentów, więc o co chodzi. Z czasem zaczęłam zwracać uwagę na coś więcej. Na skład, na ilość cukru, na sztuczne dodatki, których na co dzień raczej byśmy dzieciom nie podali. A w sylwestra nagle wszystko przestaje mieć znaczenie. Najbardziej wstrząsnęło mną to, co zobaczyłam dwa lata temu. Rodzice nalewający taki napój rocznemu dziecku. Z uśmiechem, bez cienia wątpliwości. Kiedy zapytałam, czy to na pewno dobry pomysł, usłyszałam odpowiedź, która do dziś brzmi mi w głowie. Jak zabawa, to zabawa. Stałam obok i nie wiedziałam, co powiedzieć, bo to już nie była kwestia gustu, tylko granicy zdrowego rozsądku. Dzieci uczą się, że picie jest nieodłącznym elementem zabawy Z roku na rok coraz bardziej widzę, że problem nie kończy się na samym napoju. Chodzi o wzorzec, który przekazujemy. Dzieci patrzą na nas uważnie. Widzą, że każda ważna chwila zaczyna się od butelki i toastu. Dostają swoją wersję, bo chcemy, żeby poczuły się dorosłe, jak część wspólnoty. Tylko że w ten sposób uczymy je, że bez picia nie ma świętowania. Że radość, sukces, nowy rok zawsze muszą mieć smak musującego napoju w kieliszku. Nawet jeśli dziś to tylko wersja bezalkoholowa, sam rytuał zostaje w głowie na długo. Potem dziwimy się, że młodzi ludzie tak szybko sięgają po procenty i traktują je jako coś oczywistego. Przed kolejnym sylwestrem warto się zatrzymać i pomyśleć Wiem, że za kilka dni znów zobaczę te same sceny. Te same argumenty, że przecież nic się nie stanie. A przecież dzieci nie potrzebują szampana, żeby się dobrze bawić. Nie potrzebują kieliszków, toastów ani udawania dorosłości. Potrzebują naszej obecności, wspólnego śmiechu, zabaw, rozmów, poczucia bezpieczeństwa. Sylwester to tylko jedna noc, ale schematy, które wtedy pokazujemy, zostają z nimi na lata. Może warto w tym roku zrobić coś inaczej. Choćby po to, żeby za kilka lat nie zadawać sobie pytania, gdzie popełniliśmy błąd. Z poważaniem, Gabriela Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Te dzieci są najbystrzejsze. Ich rodzice przestrzegają 3 domowych zasad
Rozruszaj szare komórki: czy odpowiedź A jest poprawna? To zagadka dla myślących
Z pozoru banalna zagadka matematyczna opublikowana na Instagramie wywołała istną burzę – niemal 2000 komentarzy, kłótnie i emocjonalne reakcje internautów. A ty wiesz, która odpowiedź jest poprawna?
Na Instagramowym profilu użytkowniczki @matylene pojawiła się zagadka matematyczna, która niespodziewanie rozpaliła internautów do czerwoności. Treść zagadki wydawała się prosta – należy wskazać, która z podanych kwot jest najbliższa 100 zł. Zadanie brzmi następująco: spośród czterech kwot – 95,50 zł, 102,99 zł, 103,89 zł i 97,99 zł – należy wybrać tę, która jest najbliższa 100 zł. Choć pytanie wygląda jak typowa zagadka matematyczna, wielu internautów zaczęło doszukiwać się w nim podchwytliwości, co tylko spotęgowało emocje. Rachunki nie kłamią: która kwota naprawdę jest najbliżej 100 zł? Wielu użytkowników Instagrama niemal natychmiastowo wskazało odpowiedź A jako poprawną. W ich opinii – jeśli zagadkę potraktować jako wizualną lub podchwytliwą – odpowiedź A, czyli 95,50 zł, znajduje się najbliżej 100 zł. To wystarczyło, by rozpocząć istną internetową batalię. Analiza matematyczna pozwala jednak spojrzeć na sprawę z chłodnym dystansem. Wystarczy rozłożyć zadanie na czynniki pierwsze i wykonać proste odejmowanie, by sprawdzić, jak bardzo każda z kwot różni się od 100 zł: a) 100 zł - 95,50 zł = 4,50 zł b) 102,99 zł - 100 zł = 2,99 zł c) 103,89 zł - 100 zł = 3,89 zł d) 100 zł - 97,99 zł = 2,01 zł Na podstawie tych wyników najbliższą kwotą do 100 zł jest 97,99 zł, czyli odpowiedź D. To właśnie ta opcja powinna zostać uznana za poprawną – przynajmniej z matematycznego punktu widzenia. Kreatywność kontra matematyka – dwa podejścia do jednej zagadki Cała sytuacja pokazuje, jak różnie można podchodzić do tego typu zagadek – jedni wybierają podejście kreatywne i szukają drugiego dna, inni trzymają się faktów i matematyki. Ci pierwsi mogą traktować zagadkę jako wizualną łamigłówkę, gdzie liczy się pozycja odpowiedzi, a nie jej wartość liczbowa. Dla drugich liczą się wyłącznie liczby – a matematyka nie pozostawia złudzeń. Ta rozbieżność w podejściu okazała się paliwem dla burzliwej dyskusji. Komentarze pod postem przeplatały się od żartobliwych po wręcz agresywne. Niektórzy zarzucali autorkom brak powagi, inni bronili swoich typów z niemal naukowym zacięciem. W rezultacie powstała sytuacja, w której jedna zagadka matematyczna zainspirowała tysiące ludzi do dyskusji. A to wszystko pokazuje, że nawet najprostsze pytania mogą prowadzić do najbardziej złożonych rozmów, kiedy do głosu dochodzą emocje, różne sposoby myślenia i brak jednoznacznej interpretacji. Zobacz także: Z pozoru banał, ale za dużo nawiasów. Obliczysz to równanie bez kalkulatora?
Hilda – historia, pochodzenie, znane posiadaczki
Hilda to żeńskie imię o silnym, germańskim rodowodzie, którego znaczenie wiąże się z walką, odwagą i wewnętrzną siłą. Choć w Polsce należy do imion rzadkich, w Europie Północnej i krajach anglosaskich było popularne już w średniowieczu. Imię to łączy w sobie wojowniczy charakter z mądrością i autorytetem.
Znaczenie imienia Hilda Znaczenie imienia Hilda wywodzi się z germańskiego rdzenia „hild”, który oznacza bitwę, walkę lub starcie. W sensie symbolicznym imię to odnosi się do osoby odważnej, zdolnej do stawiania czoła trudnościom i obrony swoich wartości. Hilda bywa interpretowana jako wojowniczka, ale także jako kobieta o silnym charakterze, konsekwentna i niezależna. W tradycji imię to niesie ze sobą ideę wewnętrznej mocy, determinacji oraz gotowości do działania. Hilda – pochodzenie Imię Hilda ma pochodzenie germańskie i było znane już wśród dawnych plemion północnoeuropejskich. Często występowało jako samodzielne imię lub skrócona forma imion złożonych, takich jak Brunhilda czy Hildegarda. W średniowieczu rozpowszechniło się w Anglii i Skandynawii, głównie za sprawą świętej Hildy z Whitby. W XIX wieku imię przeżyło renesans w krajach anglosaskich, a dziś funkcjonuje jako klasyczne, choć rzadkie imię żeńskie. Zdrobnienia imienia Hilda Zdrobnienia imienia Hilda nie są liczne, co wynika z jego krótkiej i zwartej formy. Najczęściej spotykane to Hildka, Hildi, Hildusia lub Hila. W językach obcych pojawiają się także formy takie jak Hilly czy Hildy. Zdrobnienia te nadają imieniu łagodniejszy, bardziej codzienny charakter, zachowując jednocześnie jego oryginalne brzmienie i siłę wynikającą z pierwotnego znaczenia. Imieniny Hilda Imieniny Hildy obchodzone są najczęściej 17 listopada, na pamiątkę świętej Hildy z Whitby. W niektórych kalendarzach można spotkać także inne daty, jednak listopadowy termin jest uznawany za najbardziej rozpowszechniony. Dzień ten bywa kojarzony z mądrością, refleksją i duchowym przewodnictwem, co nawiązuje do postaci patronki imienia. Imię Hilda dla dziecka Imię Hilda dla dziecka to wybór oryginalny i odważny, szczególnie w polskich realiach. Sprawdzi się u rodziców poszukujących imienia krótkiego, klasycznego, a jednocześnie rzadko spotykanego. Hilda dobrze brzmi zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłym życiu, co czyni je imieniem uniwersalnym. Niesie ze sobą przekaz siły, niezależności i konsekwencji, ale nie traci przy tym elegancji. Hilda – edukacja W sferze edukacji Hilda często przejawia zdolności analityczne oraz dużą samodzielność myślenia. To osoba dociekliwa, która nie zadowala się powierzchowną wiedzą. Chętnie zgłębia tematy, które ją interesują, i potrafi pracować systematycznie. Imię to bywa kojarzone z zamiłowaniem do nauk humanistycznych, historii, literatury lub filozofii, ale także z konsekwencją w naukach ścisłych. Hilda – rodzina i miłość W relacjach rodzinnych i uczuciowych Hilda jest osobą lojalną i odpowiedzialną. Ceni stabilność, szczerość oraz wzajemny szacunek. Choć bywa zdystansowana na początku znajomości, po zbudowaniu zaufania staje się oddaną partnerką i opoką dla bliskich. W rodzinie często pełni rolę osoby decyzyjnej, potrafiącej zachować spokój nawet w trudnych sytuacjach. Hilda – predyspozycje zawodowe Predyspozycje zawodowe Hildy wiążą się z samodzielnością, odpowiedzialnością i zdolnością do przewodzenia. Dobrze odnajduje się w zawodach wymagających konsekwencji i autorytetu, takich jak nauczycielka, prawniczka, badaczka czy menedżerka. Może również odnosić sukcesy w pracy twórczej, szczególnie tam, gdzie potrzebna jest dyscyplina i długofalowe planowanie. Znane Hildy Wśród znanych kobiet noszących to imię znajduje się święta Hilda z Whitby, angielska opatka i doradczyni władców z VII wieku. Współcześnie imię Hilda pojawia się także w świecie literatury, sztuki i kultury, m.in. wśród pisarek, artystek oraz bohaterek dzieł literackich i animowanych. Dzięki nim imię to zachowało swoją rozpoznawalność na arenie międzynarodowej. Hilda w innych językach Imię Hilda w innych językach zachowuje bardzo podobną formę. W języku angielskim, niemieckim i skandynawskich występuje jako Hilda, natomiast w wersjach rozszerzonych spotyka się formy Hilde lub Hildur. Ta uniwersalność sprawia, że imię jest łatwe do wymówienia i zrozumienia w różnych kulturach, co czyni je dobrym wyborem w środowisku międzynarodowym. Patroni imienia Hilda Patronką imienia Hilda jest święta Hilda z Whitby, żyjąca w VII wieku angielska opatka, znana z mądrości, sprawiedliwości i wpływu na rozwój Kościoła. Była cenioną doradczynią królów i duchownych oraz promotorką edukacji. Jej postać sprawia, że imię Hilda kojarzone jest nie tylko z siłą, ale również z autorytetem moralnym. Ciekawostki o imieniu Hilda Ciekawostką jest fakt, że imię Hilda występuje w mitologii nordyckiej w formie Hildr, jednej z walkirii. W kulturze popularnej imię to zyskało nowe życie dzięki literaturze i animacji, gdzie często przypisywane jest bohaterkom odważnym i niezależnym. Hilda bywa także wybierana jako imię symboliczne, podkreślające siłę kobiecej tożsamości. Hilda – szczęśliwa liczba Szczęśliwą liczbą dla imienia Hilda jest liczba 1. Symbolizuje ona niezależność, przywództwo i inicjatywę. Osoby związane z tą liczbą często dążą do samorealizacji i wyznaczania własnych ścieżek, co dobrze współgra z wojowniczym i zdecydowanym charakterem imienia. Hilda – szczęśliwy kamień Szczęśliwym kamieniem przypisywanym imieniu Hilda jest granat. Kamień ten symbolizuje odwagę, siłę witalną oraz ochronę. Uważa się, że wspiera determinację i pomaga zachować równowagę emocjonalną, co doskonale koresponduje z energią tego imienia. Hilda – szczęśliwy kolor Szczęśliwym kolorem dla Hildy jest czerwień, kojarzona z energią, siłą i działaniem. Kolor ten podkreśla zdecydowany charakter imienia oraz jego związek z odwagą i walką. Czerwień symbolizuje również pasję i pewność siebie. Odmiana imienia Hilda w języku polskim Mianownik (kto? co?): Hilda Dopełniacz (kogo? czego?): Hildy Celownik (komu? czemu?): Hildzie Biernik (kogo? co?): Hildę Narzędnik (z kim? z czym?): Hildą Miejscownik (o kim? o czym?): Hildzie Wołacz (o!): Hildo
„Już 3-latek może robić pranie”. Kiedy jest za wcześnie na obowiązki domowe?
„Moje dzieci w wieku trzech lat pomagały przy praniu i rozładowywały zmywarkę” – usłyszałam ostatnio od koleżanki i… zamarłam. Trzylatek i pranie? Zmywarka? Przez chwilę zastanawiałam się, czy to jeszcze wychowanie, czy już przesada. A potem zaczęłam drążyć temat – i okazało się, że odpowiedź wcale nie jest oczywista.
„On jest jeszcze taki mały” – najczęstszy argument rodziców Kiedy myślimy o obowiązkach domowych, przed oczami staje nam raczej uczeń podstawówki niż kilkulatek w rajstopkach. Wielu rodziców powtarza, że „ma jeszcze czas”, że dzieciństwo powinno być beztroskie, bez listy zadań do odhaczenia. I jasne – trzylatek nie powinien mieć grafików ani odpowiedzialności dorosłego. Ale obowiązki domowe to nie kara ani mus. To element codzienności, który – odpowiednio dobrany – może być dla dziecka naturalną formą nauki samodzielności. Problem zaczyna się wtedy, gdy myślimy o obowiązkach wyłącznie w kategoriach „roboty”, a nie wspólnego działania. Co naprawdę może zrobić 3-latek? Gdy koleżanka mówiła o „robieniu prania”, nie miała na myśli sortowania kolorów ani obsługi pralki. Chodziło o drobne czynności – wrzucenie skarpetek do bębna, zamknięcie drzwiczek. Podobnie ze zmywarką – trzylatek może wyjąć plastikowe miski, podać sztućce, pomóc ułożyć talerze na blacie. Eksperci są zgodni – w wieku 3 lat dzieci bardzo chcą naśladować dorosłych. Czują dumę, kiedy mogą „pomóc”. To idealny moment, by nie gasić tej potrzeby hasłem „zostaw, ja zrobię szybciej”. Gdzie jest granica i kiedy robi się za wcześnie? Za wcześnie jest wtedy, gdy obowiązki stają się źródłem stresu – dla dziecka albo dla rodzica. Jeśli trzylatek słyszy pretensje, że coś zrobił krzywo, wolno albo nie tak jak trzeba – to nie jest nauka odpowiedzialności, tylko frustracji. Obowiązki na tym etapie powinny być dobrowolne, krótkie i dostosowane do możliwości dziecka. Psychologowie podkreślają, że kluczowe jest nastawienie dorosłych – dziecko nie „pomaga”, bo musi, tylko dlatego, że jest częścią rodziny. Nie chodzi o perfekcyjnie złożone pranie, ale o budowanie poczucia sprawczości – „jestem ważny, mam swój udział”. Obowiązki to inwestycja w przyszłość Dzieci, które od najmłodszych lat uczestniczą w codziennych domowych czynnościach, w wieku szkolnym są bardziej samodzielne i pewne siebie. Nie dlatego, że wcześnie nauczyły się sprzątać, ale dlatego, że nikt im nie odebrał poczucia kompetencji. Może więc pytanie nie brzmi „czy 3-latek może robić pranie”, ale raczej – czy my, dorośli, potrafimy pozwolić dzieciom próbować, nawet jeśli oznacza to trochę chaosu w kuchni i kilka skarpetek obok kosza. Zobacz także: „Moje dziecko nie jest służącym”. A jednak obowiązki w przedszkolu uczą czegoś ważnego
„Dałam dziecku Piccolo i zaczęło się”. Psycholog mówi wprost o napoju w kieliszkach
Dałam dziecku kieliszek Piccolo, bo „to tylko zabawa”. Kilka minut później zrozumiałam, że ten niewinny gest mówi o dorosłych więcej, niż chcielibyśmy przyznać.
Kiedy pierwszy raz to zrobiłam, nie poczułam żadnego niepokoju. Były święta, stół uginał się od potraw, ktoś włączył kolędy, dzieci biegały między krzesłami. Piccolo stało obok kompotu i soku pomarańczowego. Kolorowa butelka, bąbelki, plastikowy kieliszek. „Przecież to bez alkoholu” – pomyślałam. Dałam dziecku kilka łyków. Uśmiech, śmiech, duma, że „pije jak dorośli”. I wtedy zaczęło się coś, czego zupełnie nie przewidziałam. Nie awantura. Nie dramat. Coś znacznie bardziej niepokojącego. To nie był smak. To był komunikat Dziecko nie skrzywiło się. Nie zapytało, co to właściwie jest. Zapytało coś innego: „A mogę jeszcze?”, „A kiedy znowu będziemy tak świętować?”, „To jest na specjalne okazje, prawda?”. I nagle dotarło do mnie, że w tym jednym geście – w tym małym kieliszku z bąbelkami – przekazałam znacznie więcej niż smak słodkiego napoju. Przekazałam komunikat o tym, czym są święta, dorosłość, radość i… alkohol. Nawet jeśli „bez”. Jako dziennikarka lifestylowa z ponad dwudziestoletnim doświadczeniem widziałam już wiele trendów wychowawczych, które zaczynały się niewinnie. Piccolo jest jednym z nich. Ładnie opakowanym, społecznie akceptowanym i – co najważniejsze – kompletnie niekwestionowanym przy świątecznym stole. „To tylko zabawa” – czyli co naprawdę normalizujemy Rozmawiałam z psychologiem dziecięcym, który nie owija w bawełnę. Mówi wprost: problemem nie jest płyn w butelce. Problemem jest symbolika. Bezalkoholowy „szampan” dla dzieci uczy, że celebracja, radość, ważne momenty wymagają konkretnego rytuału. Butelki. Kieliszka. Toastu. Nawet jeśli na początku to tylko sok z bąbelkami. Dziecko nie rozumie kontekstu kulturowego. Rozumie emocje i powtarzalność. Widzi, że dorośli wznoszą toast, śmieją się, mówią „na zdrowie”. Chce być częścią tego świata. Piccolo staje się przepustką do dorosłości – wersją demo. I to właśnie ten mechanizm jest najbardziej problematyczny. Święta pod lupą dziecka Święta są dla dzieci intensywne. Bodźce, zapachy, hałas, emocje dorosłych. Kiedy dokładamy do tego element „szampański”, nawet bezalkoholowy, dokładamy jeszcze jeden sygnał: że radość trzeba czymś podkręcić. Psycholog zwraca uwagę na coś, o czym rzadko mówimy głośno – dzieci uczą się regulowania emocji przez obserwację. Jeśli widzą, że dorosłym do świętowania potrzebne są bąbelki w kieliszku, zapamiętują to. Nawet jeśli dziś to tylko Piccolo. To nie znaczy, że każde dziecko, które napiło się bezalkoholowego „szampana”, będzie miało problem. To znaczy, że dokładamy cegiełkę do bardzo konkretnej narracji kulturowej. Moje poczucie winy przyszło później Nie przyszło od razu. Przyszło, kiedy dziecko zaczęło bawić się w „imprezę”. Nalewać wodę do kubków. Wznosić toasty. Mówić „teraz pijemy”. Zrozumiałam wtedy, że to nie była jednorazowa zabawa. To był wzorzec. I poczułam złość – nie na siebie, tylko na to, jak łatwo coś takiego przeszło bez refleksji. Jak bardzo jest „normalne”. Jak trudno w ogóle zakwestionować Piccolo, bo przecież „wszyscy tak robią”. Czy naprawdę tego potrzebujemy? Psycholog zadał mi jedno pytanie, które zostało ze mną na długo: „Jak inaczej możemy uczyć dzieci świętowania?”. Bez kieliszków. Bez udawania dorosłości. Bez kopiowania rytuałów, które są dla dzieci kompletnie niezrozumiałe, ale emocjonalnie bardzo nośne. Może przez wspólne gotowanie. Może przez świeczki. Może przez moment ciszy, rozmowy, śmiechu. Bez bąbelków, które mają imitować coś, czego dzieci i tak jeszcze nie potrzebują. Dziś wiem jedno: nie chodzi o demonizowanie rodziców. Chodzi o świadomość. O to, że nawet „niewinne” decyzje niosą ze sobą długofalowe znaczenia. I że czasem warto powiedzieć sobie wprost: nie wszystko, co wygląda jak zabawa, jest nią w oczach dziecka.
Sąsiedzi kłócą się o sylwestra w bloku. „Idź z dzieckiem do kościoła, tam będzie cicho”
Sylwester w bloku potrafi rozpalić emocje bardziej niż fajerwerki. Jedni chcą świętować do rana, inni marzą tylko o ciszy i spokojnym śnie dziecka. Kiedy te dwa światy się zderzają, padają słowa, które długo nie dają o sobie zapomnieć.
„Przecież to tylko jedna noc w roku” Mieszkam w zwykłym bloku, takim jak tysiące innych. Są tu rodziny z małymi dziećmi, single, starsi ludzie i ci, którzy na sylwestra czekają cały rok. Kilka dni przed końcem grudnia na klatce schodowej pojawiła się kartka – ktoś zapowiadał imprezę do rana i z góry przepraszał za hałas. Ktoś inny dopisał długopisem, że w bloku mieszkają niemowlęta i wypadałoby mieć trochę empatii. Zaczęło się niewinnie, ale szybko przeniosło się na osiedlową grupę na Facebooku. „To tylko jedna noc w roku”, „dzieci można położyć później”, „my też mamy prawo do zabawy” – argumenty sypały się jeden po drugim. A potem padło zdanie, które przelało czarę goryczy: „Jak wam przeszkadza, to idźcie z dzieckiem do kościoła, tam będzie cicho”. Gdzie kończy się zabawa, a zaczyna brak empatii To zdanie utkwiło mi w głowie. Bo nie chodzi już o muzykę, petardy czy nawet prawo do świętowania. Chodzi o sposób myślenia – jeśli masz dziecko, to problem jest twój. Dostosuj się, zniknij, wyjdź z przestrzeni wspólnej. Jakby rodziny z dziećmi były w bloku tylko na chwilę, na jakichś specjalnych zasadach. Rozumiem potrzebę zabawy. Naprawdę. Ale równie dobrze rozumiem rodziców, którzy wiedzą, że rozregulowany sen dziecka to nie jest „jedna noc”, tylko kilka trudnych dni później. I że nie każdy ma możliwość wyjechania, wynajęcia domku czy „pójścia gdzie indziej”. Blok to wspólna przestrzeń – dla wszystkich Najbardziej smutne w tej historii jest to, że coraz rzadziej próbujemy się dogadać. Zamiast kompromisu pojawia się złośliwość. Zamiast rozmowy – docinki. A przecież blok to nie klub, ale też nie klasztor. To wspólna przestrzeń, w której każdy ma swoje potrzeby – i każdy powinien liczyć się z potrzebami innych. Może rozwiązaniem nie jest cisza absolutna ani impreza do białego rana na full, tylko zwykła rozmowa. Ściszenie muzyki po określonej godzinie. Rezygnacja z petard pod oknami. Albo po prostu odrobina zrozumienia, że nie każdy przeżywa sylwestra tak samo. Bo kiedy w sylwestrową noc ktoś mówi rodzicowi „idź z dzieckiem do kościoła”, problemem nie jest hałas. Problemem jest to, jak łatwo zapominamy, że po drugiej stronie są ludzie – tacy sami jak my, tylko z innymi obowiązkami i inną codziennością.
Wiadomość od nauczycielki pojawiła się w Librusie w wigilię. Matka: „Zatkało mnie”
W wigilijny poranek wiele osób odruchowo zerka jeszcze w telefon – z przyzwyczajenia, z niepokoju, z obawy, że „coś znowu przyszło ze szkoły”. Jedna z naszych czytelniczek napisała do redakcji o wiadomości, która przyszła właśnie wtedy i zupełnie wytrąciła ją z tego schematu.
Nie ukrywam – gdy w wigilię zobaczyłam powiadomienie z Librusa, serce zabiło mi szybciej. Automatycznie pomyślałam o ocenach, poprawkach, czymś „na już”. Przez głowę przeleciało mi nawet: „czy naprawdę w taki dzień trzeba?”. Kliknęłam jednak – z czystej ciekawości i odruchu. I wtedy mnie zatkało. Wiadomość była od wychowawczyni mojej córki. Krótka, spokojna, bez oficjalnego tonu. Pisała, że chce życzyć uczniom i ich rodzicom pięknych, spokojnych świąt – takich z prawdziwą obecnością, rozmową, bliskością. Dodała, że ma nadzieję, iż każdemu z nas uda się choć na chwilę odłożyć telefony i pobyć naprawdę razem. Czytałam to kilka razy. Bez pośpiechu. Bez irytacji. Bez tego szkolnego napięcia, które zwykle towarzyszy komunikatom z dziennika. To było napisane od serca Najbardziej poruszyło mnie to, że ta wiadomość nie była „obowiązkowa”. Nauczycielka nie musiała jej pisać. Nie musiała poświęcać na to swojego czasu w wigilię. A jednak to zrobiła – spokojnie, bez patosu, bez wielkich słów. Nie było tam moralizowania ani pouczania. Raczej delikatne zaproszenie do zatrzymania się. Przypomnienie, że szkoła to nie tylko sprawdziany, średnie i czerwone paski, ale też relacje – międzyludzkie, prawdziwe, zwyczajne. Pomyślałam wtedy, że moje dziecko ma szczęście. Bo trafiło na osobę, która widzi w uczniach coś więcej niż numer w dzienniku. I która pamięta, że po drugiej stronie są rodziny – zmęczone, zabiegane, często przeciążone. Mały gest, wielka różnica Ta jedna wiadomość zmieniła mi nastrój na cały dzień. Naprawdę. Zamiast irytacji pojawiła się wdzięczność. Zamiast szkolnego dystansu – poczucie, że ktoś po drugiej stronie też jest człowiekiem. Wieczorem opowiedziałam o niej przy stole. Córka uśmiechnęła się i powiedziała: „Ona jest fajna”. I chyba właśnie o to chodzi. O takie drobne gesty, które budują zaufanie i pokazują dzieciom, że dorośli potrafią być uważni, ciepli i normalni. W czasach, gdy tak wiele mówi się o kryzysie relacji w szkole – ta jedna, prosta wiadomość była jak oddech. Bez ocen. Bez presji. Bez oczekiwań. Po prostu – po ludzku. Komentarz redakcji Coraz częściej piszemy o przekraczaniu granic, presji i nadmiarze oczekiwań wobec nauczycieli. Dlatego tym bardziej warto pokazywać także dobre przykłady – takie, które przypominają, że szkoła może być miejscem empatii i zwykłej życzliwości. Czasem jedno zdanie, wysłane w odpowiednim momencie, znaczy więcej niż najlepszy regulamin. Zobacz także: Jasełka, które wymknęły się spod kontroli. Wszystko przez to, co trzymali w rękach rodzice