mama, dziecko, dziewczynka, tulić, uśmiech

Dlaczego nie wolno bić dzieci?

Każdy rodzic ma czasem tak dość zachowania dziecka, że mógłby wymierzyć klapsa. Jednak nie wszyscy to robią. To znak, że można postąpić inaczej. Bo klaps, nawet najlżejszy, to nic innego jak porażka.
Konsultacja: Julita Wojciechowska, psycholog
mama, dziecko, dziewczynka, tulić, uśmiech

Na wielu forach internetowych rodzice żywo dyskutują o biciu dzieci: wyrażają sprzeciw, będąc jednocześnie zwolennikami klapsów, i z całym przekonaniem deklarują, że oni swoich dzieci nie biją, bo czyż przypadkowy klaps to bicie?

Dlaczego mimo apeli psychologów, kampanii społecznych, czego uczy bicie dzieci, które przypominają, że klapsy są niedobrą i nieskuteczną metodą wychowawczą, nadal je wymierzamy? Dlaczego tak trudno nam uznać, że nawet przypadkowy klaps na długo pozostaje w pamięci dziecka? Dlaczego tak łatwo wykorzystujemy swoją przewagę fizyczną i upokarzamy dziecko? Czyżby dla jego dobra? Bo taka często pojawia się odpowiedź. Niektórzy dorzucają jeszcze, że lanie, które sami dostali od rodziców, im nie zaszkodziło i wyrośli na porządnych ludzi. Trudno to zrozumieć. Bez klapsów można być szczęśliwszym rodzicem i mieć szczęśliwe dziecko.

Klaps to też bicie

Kiedy z prasy dowiadujesz się o kolejnym pobitym czy wręcz zakatowanym dziecku, zastanawiasz się, jakim trzeba być potworem, żeby zrobić coś takiego. Ale problem zaczyna się, kiedy próbuje się zdefiniować pojęcie bicia. Wielu dorosłym bicie kojarzy się z przemocą, z bestialskim zadawaniem bólu, z patologicznymi zachowaniami, a nie ze swojskim, niewinnym klapsem wymierzanym w słusznych intencjach (statystyki pokazują, że aż 80 procent rodziców nie uważa klapsów za bicie).

Jak by tego nie nazywać – klaps jest formą przemocy wobec dziecka, rodzic wykorzystuje przewagę fizyczną, by je ukarać. I na tym się nie kończy. A trzeba pamiętać jeszcze o upokorzeniu, jakie klaps ze sobą niesie, o wpływie na późniejsze relacje z ludźmi (dzieci bite biją rówieśników, a kiedy dorosną, nie potrafią negocjować i rozwiązują konflikty z pozycji siły).
Redakcja poleca: Czy można bić dzieci? [SONDA ULICZNA]
Zapytaliśmy przechodniów o to, czy można bić dzieci. Jakie jest ich zdanie? Zobacz!

Niewinne oblicza przemocy wobec dzieci

Przemoc wobec dziecka może mieć różne oblicza. To nie tylko bicie. Słowa też mogą ranić. Nierzadko dziecko, i to czasem całkiem malutkie, słyszy, że jest niedobre, głupie, nieposłuszne, a jak się nie poprawi, to mamusia je odda i weźmie sobie nowe, grzeczne. Niby nic, potok słów zdenerwowanej mamy, która być może nie przywiązuje do nich wielkiej wagi. Ale dziecko, które często słyszy podobne opinie, nabiera przekonania, że jest do niczego, a jako dorosły latami będzie leczyć się z poczucia niskiej samooceny, skłonności do depresji czy niekontrolowanej agresji.

Czy wiesz zatem: Jak karać dziecko?

Klaps - szybka droga donikąd

Kary cielesne nie przynoszą żadnych korzyści wychowawczych. Pociągnięcie za ucho, popychanie, potrząsanie dzieckiem czy klapsy nie tylko nie pomagają w opanowaniu niewłaściwych zachowań, ale prowadzą do pogłębienia się problemu. Klaps to porażka bezradnego rodzica, któremu zabrakło innych metod wychowawczych. Dziecko, które zostało potraktowane w taki sposób, pamięta tylko ból i upokorzenie, nie myśli o swoim występku. Jego gniew i żal przesłonią poczucie skruchy, którego w przeciwnym razie być może by doznało. Jest mało prawdopodobne, że w ten sposób wpoisz mu autentyczne posłuszeństwo – będzie może tylko potulniejsze ze strachu przed fizyczną siłą. Klaps jest zawsze biciem słabszego. Wszyscy zgadzają się z tym, że nie należy tego robić, tego też uczysz swoje dzieci. Żywo reagujesz, gdy jakieś dziecko potrąci twoje czy rzuci mu piaskiem w oczy. A gdzie giną te refleksje o zadawaniu bólu słabszym, gdy ręka rodzica wymierza klapsa albo szarpie malucha?

Poznaj 6 metod wychowawczych, które nie działają

Opanuj emocje, nie szukaj winy w dziecku

Idealni rodzice występują tylko w łzawych serialach. Dzieci są sensem życia dla wielu z nas, ale czasem swoim zachowaniem byłyby w stanie wyprowadzić z równowagi nawet świętego. I nic w tym dziwnego. Nie to jest złe, że czasem się denerwujemy, ważne jest, żeby umieć sobie z tym poradzić i nie karać dziecka za własną złość i bezsilność.

Niełatwo w takiej trudnej chwili, pod wpływem stresu analizować swoje zachowanie, ale warto wiedzieć, że problem nie leży po stronie dziecka. To my mamy problem z opanowaniem emocji i to my musimy sobie z tym poradzić, a nie szukać winy w dziecku („to przez niego, bo mnie nie słucha”, „doprowadził mnie do takiego stanu”, „to bardzo trudne dziecko”). Jeśli nie masz dobrych wzorów wychowawczych, musisz je wypracować na własną rękę. A sposobów może być wiele. Możesz rozmawiać z innymi rodzicami, czytać poradniki o wychowaniu dzieci, a nawet szukać pomocy u psychologa. Jeśli wybuchy złości zdarzają się często, jeśli tracisz w takich chwilach panowanie nad sobą albo, co gorsza, zdarza ci się w niekontrolowany sposób uderzyć lub szarpnąć dziecko – porozmawiaj o tym z lekarzem dziecka lub własnym albo z psychologiem czy psychoterapeutą.

Oczami dziecka

O co poprosiłoby cię twoje dziecko:
  • Nie podnoś na mnie ręki, nawet jeśli miałby to być „zwykły” klaps.
  • Nie szarp, nie popychaj i nie tarmoś. Upokarzasz mnie, ale możesz mi też wyrządzić krzywdę.
  • Nie ośmieszaj i nie rań słowami, to przynosi tylko żal i wstyd. Uświadamiasz mi swoją władzę i moją bezsilność, a ja czuję bezradność i nie wiem, jak się mogę poprawić.
  • Nie krzycz i nie strasz. Nie opowiadaj, że jak będę niegrzeczne, to mnie oddasz. To mnie przeraża.
  • Nie wzbudzaj poczucia winy, mówiąc: „Widzisz, co zrobiłeś? Przez ciebie mamusia jest smutna i boli ją serce”.

Co robić, by nie reagować zbyt emocjonalnie?

Nawet zrównoważeni rodzice czasem podlegają działaniu tak silnego stresu, że ku własnemu zdumieniu zaczynają krzyczeć na dzieci, szarpać je, popychać lub straszyć karami, których wprowadzenie w czyn nawet by się im nie śniło.

1. Jeśli czujesz, że to nadchodzi, odsuń się od dziecka lub wyjdź z pokoju, zanim zrobisz coś, czego potem będziesz żałować. Policz do dziesięciu (albo do stu, jeśli trzeba), głęboko oddychaj. Wypróbuj ćwiczenie oddechowe dla dzieci – idealny sposób na stres.

2. Staraj się pomyśleć o czymś przyjemnym, przypomnij sobie np. jakieś miłe zdarzenie z dzieckiem (to pozwoli ci szybko zmienić do niego nastawienie).

3. Wyżyj się na czymś. Jeśli jesteś tak zła, że masz ochotę walić pięściami, natychmiast odejdź od dziecka i poszukaj sobie innego celu; uderz w poduszkę (w drugim pokoju, żeby nie przestraszyć dziecka), pobiegaj w kółko, podskakuj. Wytłumacz dziecku: „Denerwuje mnie to, co robisz. Myślę, że jak się przejdę ze dwa razy po pokoju, złość mi przejdzie”. Nie wyładowuj złości w sposób, którego nie chciałabyś później widzieć u dziecka (trzaskając drzwiami, rzucając talerzami).

Zobacz też: Gdy puszczają nerwy. Jak okiełznać emocje?

4. Uważaj na to, co mówisz. Spróbuj poćwiczyć wyrażanie uczuć w sposób racjonalny, przy użyciu słów, które pokażą dziecku, jak się czujesz, ale nie będą dla niego bolesne. Zamiast mówić: „Jesteś taki niedobry! Nigdy mnie nie słuchasz!”, powiedz raczej: „Kiedy mnie nie słuchasz, bardzo się gniewam i mam ochotę krzyczeć”. Unikaj słów „nigdy” i „zawsze”.

5. Przelej to na papier. Kiedy jesteś na krawędzi wytrzymałości, spróbuj opisać swoje emocje. Pisz prosto z mostu, nie ubieraj myśli w wykwintne słowa. Będziesz zdziwiona terapeutyczną mocą kartki i długopisu.

6. Wypłacz się i wyżal. Jeśli jesteś aż tak zła na dziecko, że nic nie jest w stanie ci już pomóc, zadzwoń do koleżanki lub do kogoś z rodziny, kto umie słuchać, i wypłacz swoje żale i złość. Zrób to, gdy dziecko śpi lub jest z kimś na spacerze.

7. Przyjrzyj się sobie. Jeśli wiesz, co wytrąca cię z równowagi, łatwiej możesz się kontrolować. Gdy zbyt często wpadasz w złość, spróbuj wynotować sytuacje, w których tak się dzieje. Może uda ci się wyciągnąć twórcze wnioski.

8. Nie daj się zaskoczyć. Wybuchy złości częściej trafiają się w trudne dni: gdy dziecko jest marudne, kapryśne, gdy masz problemy w pracy, pokłóciłaś się z mężem i zepsuła ci się pralka. W takich chwilach nie dolewaj oliwy do ognia (np. nie zabieraj malucha do sklepu po nowe buty).

Co mają na sumieniu inni rodzice?

Teoria sobie, życie sobie. Ile mamy na sumieniu, świadczą wypowiedzi rodziców.
  • Nie jestem zwolenniczką bicia dzieci, ale czasem tylko klaps jest w stanie doprowadzić do porządku mojego syna. Klaps to jednak nie to samo, co regularne bicie. Mama dwuletniego Krzysia
  • Bardzo trudno wyprowadzić mnie z równowagi, ale czasem udaje się to mojej córeczce. Kiedy po raz setny tłumaczę, że nie wolno rysować po ścianie, a potem wchodzę do pokoju i widzę nowo odnowioną ścianę znowu całą pobazgraną, ogarnia mnie taka wściekłość, że przestaję panować nad sobą i czasem boję się, że mogę zrobić jej krzywdę. Mama trzyletniej Julki
  • Oczywiście, że nie wolno bić dzieci. Takimi patologicznymi rodzicami, którzy katują swoje dzieci, powinna się zająć policja. Jednak zwykły klaps czy trzepnięcie po łapach, to przecież nie patologia, tylko czasem jedyna metoda wychowawcza. Tata sześcioletniej Marceliny
  • Ja nie biję swoich dzieci, nie dostają nawet klapsów. Zdarza mi się jednak, w złości, na nie krzyczeć, szarpnąć je, albo powiedzieć, że jak się nie uspokoją, to przyjdzie po nie Baba-Jaga. Tata czteroletnich bliźniaczek
  • Są takie sytuacje, kiedy na mojego syna działa tylko klaps. Inaczej się nie uspokoi. Mówię mu, że nie wolno wkładać palców do kontaktu, ale on nic sobie z tego nie robi, dopóki nie dostanie klapsa. Czasem to jedyny sposób. Mama dwuletniego Łukasza
  • Kiedy Ania jest niegrzeczna, mój mąż bierze ją na rozmowę. Łapie ją za ramię tak mocno, że mała krzywi się z bólu. Kiedy próbuję protestować, mówi, że przecież jej nie bije, tylko chce z nią porozmawiać. Mama trzyletniej Ani
Zobacz też: Gdy dziecko płacze – jak uspokoić nerwy
 

 
Julita Wojciechowska
Konsultacja: Julita Wojciechowska, psycholog

Pracuje w Instytucie Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuje się zagadnieniami psychologii rozwoju człowieka: rolami rodzicielskimi matek, ojców i rozwojem dzieci.

Oceń artykuł

Ocena 5 na 6 głosy

Zobacz także

Popularne tematy