niemowlę, płacz niemowlęcia
fot. fotolia

Maleńki człowiek, duży ból - o bólu noworodka i wcześniaka

Noworodki i wcześniaki czują ból, ale nie mogą wziąć tabletki przeciwbólowej, nie mogą o nią poprosić. Jak poznać, że noworodka lub wcześniaka coś boli? Jak zmniejszyć jego ból? Warto to wiedzieć i... nie pozwalać na niepotrzebny ból.
niemowlę, płacz niemowlęcia
fot. fotolia
Jeszcze niedawno lekarze uważali, że noworodki (z powodu niedojrzałości układu nerwowego), nie odczuwają bólu. Teraz nikt już nie ma wątpliwości, że czują ból! Ból czują noworodki i wcześniaki urodzone nawet już w szóstym-siódmym miesiącu ciąży.
Ból czują dzieci jeszcze przed porodem, czują wcześniaki i noworodki (różne powody bólu opiszemy niżej). Często ten ból zadają lekarze i pielęgniarki ratujący im życie. Ale można inaczej - można ratować życie bez sprawiania bólu. Jak postępować w szpitalu, jak w domu, noworodek i wcześniak nie czuli bólu? Oto wnioski z ciekawej rozmowy z ekspertem – dr med. Magdaleną Rutkowską, neonatologiem z Kliniki Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Instytutu Matki i Dziecka.

Ból przed narodzinami

To ciekawe! Już w siódmym tygodniu ciąży pojawia się u płodu wrażliwość okolicy ust na bodźce czuciowe, a do 20. tygodnia wrażliwa staje się cała skóra. Płód reaguje zarówno na bodźce przyjemne, jak i nieprzyjemne, np. w przypadku nakłucia pęcherza płodowego dziecko zaczyna gwałtownie się poruszać, jego tętno ulega podwyższeniu, obserwuje się zachwianie wielu procesów fizjologicznych.
Redakcja poleca: Jak wygląda sala porodowa - film
Zwiedzamy porodówkę razem z położną - zobacz, jak wygląda łóżko porodowe, worek sako i kącik noworodkowy.

Ból noworodka związany z leczeniem

Przez lekarzy nazywany jest bólem jatrogennym. Choć wiele już zmieniło się na lepsze, do bólu noworodków ciągle przyczyniają pielęgniarki i lekarze. Ich działania przynoszą życie, ale przysparzają dzieciom bólu.
Wcześniak, który trafia na oddział intensywnej terapii, musi mieć zrobione tzw. wkłucie centralne, pobieraną krew, założony wenflon. Te wszystkie procedury są bolesne.
U wszystkich noworodków z piętki pobiera się krew do badań przesiewowych w kierunku fenyloketonurii i hypotyreozy (wrodzona niedoczynność tarczycy). A przecież pięta to bardzo wrażliwa okolica ciała człowieka.
Operacje czasem trzeba przeprowadzać już w pierszych dobach po urodzeniu. Każdy dorosły wie, jak bardzo może być to bolesne.
 

Ból wcześniaka wywołany przez dotyk

Choć dotyk jest dla wszystkich zdrowych noworodków czymś przyjemnym niektóre wcześniaki, a zwłaszcza te noworodki, które podczas porodu doznały niedotlenienienia, odczuwają dotknięcie jako coś nieprzyjemnego. Objaw ten lekarze nazywają przeczulicą skóry. Takim dzieciom można pomóc, układając je na specjalnym materacyku wypełnionym ciepłą wodą. Noworodek, który przez kilka dni pozostaje w warunkach podobnych do tych, jakie panowały w łonie mamy, czuje się lepiej.

Ból noworodka - jak go poznać?

Doświadczony lekarz i pielęgniarka już po samym wyglądzie buzi dziecka i sposobie ułożenia jego ciała mogą domyślać się, że noworodek czuje się źle.. Mniej doświadczeni mogą przy tym posługiwać się specjalnie opracowaną skalą bólu.
Noworodek, który odczuwa ból lub cierpi z innego powodu (np. ciągłego hałasu, ostrego światła, niewygodnej pozycji, ostrej infekcji przewodu pokarmowego)
• odgina główkę do tyłu
• prostuje nóżki
• marszczy brwi i czoło
• na jego buzi widać charakterystyczny grymas świadczący o złym samopoczuciu
• serduszko zaczyna bić zbyt szybko.

Ból noworodka i wcześniaka - jaki ma wpływ na dziecko?

Przeżywany przez noworodka długotrwały silny ból, który nie jest leczony, może spowodować poważne powikłania. Dzieje się tak np. u noworodków, operowanych z powodu wad serca, które nie zostały dostatecznie zabezpieczone przed bólem. Ostry ból zakłóca równowagę najważniejszych procesów fizjologicznych, a w okresie pooperacyjnym pogarsza przebieg gojenia. Jeśli w odpowiednim czasie nie zaczniemy zwalczać przewlekłego bólu, potem jego leczenie bywa trudne.

Można zapobiec i zmniejszyć ból noworodka!

Zapobiec cierpieniu noworodka i wcześniaka

Większość zabiegów leczniczych i pielęgnacyjnych jest dla wcześniaka źródłem nieprzyjemnych przeżyć. Nawet zmiana pieluszki czy pozycji ciała może wywoływać przykre odczucia, jeśli wykonuje się je nieumiejętnie i niedelikatnie. Zmniejszyć cierpienie wcześniaków i noworodków można dzięki prostym i skutecznym sposobom. Są one możliwe do zastosowania w każdym szpitalu.

Aby zapobiec cierpieniu noworodka należy
ograniczyć nieprzyjemne dla dziecka hałasy, ostre światło oraz respektować rytm dnia i nocy
łączyć wykonywane zabiegi w odpowiednich porach, by dać dziecku czas na sen i odpoczynek
położyć dziecko w poduszce „rogalu” uszytym z materiału wypełnionego styropianowymi kulkami, w którym wszystkie wcześniaki czują się bezpiecznie i komfortowo
zachęcać matki do kangurowania - wyjmowania dzieci z inkubatorów i trzymania ich na swoim ciele
założyć odpowiedni dostęp do żył ( wenflon, wkłucie centralne) by niepotrzebnie nie kłuć maluszka
• jeśli zajdzie taka potrzeba, położyć dziecko na materacyku wypełnionym ciepłą wodą
• zrezygnować z unieruchomienia wcześniaka, przywiązywania jego rączek i nóżek

Jak leczyć ból u noworodka i wcześniaka

Najważniejszymi metodami leczenia bólu są wymienione wyżej działania, jednak często trzeba też zastosować również inne, np. farmakologiczne sposoby.
Na 2-3 minuty przed ukłuciem podaje się dziecku na koniec języka odrobinę roztworu cukru. Słodki smak sprawia, że dziecko lepiej znosi ból.
W przypadku konieczności wykonania wkłucia dolędźwiowego stosuje się miejscowo krem przeciwbólowy Emla.
Kiedy ból jest bardziej nasilony, wcześniak może otrzymać paracetamol w kroplówce.
Po zabiegach operacyjnych lub podczas ciężkiej infekcji septycznej noworodek musi być chroniony za pomocą leków uspokajających i przeciwbólowych z grupy morfiny.
Obcność i bliskość mamy działa jak lek. Gdy noworodek musi zostać, kilka dni czy tygodni, w szpitalu zapewnienie obecności matki i łagodne oraz przyjazne traktowanie przez personel medyczny to powinna być podstawa! Ostatnio udowodniono, że wcześniaki, które w okresie noworodkowym były narażone na przeżywanie intensywnego bólu, znacznie dłużej wykazywały objawy nadpobudliwości psychoruchowej, niż wcześniaki od początku otoczone czułą opieką oraz te, które nie były narażone na długotrwałe przeżywanie bólu.

Sprawdź też, jak ochronić noworodka przed stresem, gdy już wrócicie do domu.

Ból noworodka i wcześniaka minął!

Pomoc wrażliwych lekarzy i wiedza mamy, jak działać, jest bezcenna. Nagrodą jest spokojny, nie cierpiąy z powodu bólu noworodek.

Oto, jak jak możesz poznać, że przedwcześnie urodzony noworodek czuje się dobrze
Otwiera oczy, gdy go dotykasz.
Przeciąga się, gdy go głaszczesz.
Staje sie pogodny, gdy słyszy Twój głos.
Uspokaja się i równomiernie oddycha, gdy jest przytulony do Twojej piersi.
Płacze krótko i mniej rozpaczliwie.

Pierwsze dni z noworodkiem w domu nie są może najłatwiejsze. Ale z każdą chwilą będzie lepiej.
 
Oceń artykuł

Ocena 4 na 6 głosy

Zobacz także

Popularne tematy