borelioza
fot. Adobe Stock

Borelioza: przyczyny, diagnozowanie, leczenie, powikłania

Borelioza jest ogólnoustrojową chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Wywołują ją krętki Borrelia burgdorferi. Choroba może umiejscowić się w różnych narządach.
Ewa Janczak-Cwil
borelioza
fot. Adobe Stock
Borelioza (inaczej: krętkowica kleszczowa, choroba z Lyme) – to groźna choroba zakaźna, wywoływana przez bakterie z rodziny krętków Borrelii. Ich nosicielami są kleszcze. Choroba może ujawnić się nawet po wielu latach od ukąszenia zakażonego kleszcza – przez ten czas pozostaje w ukryciu, nie dając żadnych objawów lub objawy mylone z innymi dolegliwościami. Powikłania po boreliozie mogą być wyjątkowo poważne i dotyczyć wielu narządów, m.in. serca, stawów, wzroku.

Spis treści:

Borelioza

Borelioza jest coraz bardziej powszechna. 10 lat temu było ich w Polsce ok. 4000 rocznie, a w ostatnich latach – ok. 22 000 rocznie. Najwięcej zachorowań na boreliozę notuje się w województwie warmińsko-mazurskim, podlaskim, lubelskim, małopolskim i opolskim. Jednak pozostałe tereny nie są wolne od tej choroby. Zakażone kleszcze obecne są w lasach, na łąkach, w miejskich parkach. Nawet 30-40 proc. z nich może być nosicielami boreliozy.
Zobacz, jak wygląda kleszcz w naturze i wbity w skórę.
Redakcja poleca: Kleszcz – jak wygląda kleszcz wbity w skórę i kleszcz w naturze?
Podejrzewasz, że ciebie lub dziecko ugryzł kleszcz? Nie wiesz, jak wygląda kleszcz wbity w skórę, znaleziony na ciele od razu albo np. po 24 godzinach? Pokazujemy go z bliska. Dzięki temu będziesz wiedzieć, czego szukać po spacerze. Zobacz, dlaczego warto jak najszybciej usunąć kleszcza oraz jakie choroby może przenosić.

Borelioza: zakażenie

Krętki boreliozy wnikają do ludzkiego organizmu, gdy człowieka ukąsi kleszcz i wpuści ślinę lub wymiociny, w których znajdują się chorobotwórcze drobnoustroje. Zwykle przedostają się do krwiobiegu po 24-48 godzinach od wczepienia się kleszcza, dlatego szybkie jego usunięcie zmniejsza ryzyko zakażenia. Czasami ślad po ukąszeniu kleszcza jest niewidoczny, wtedy borelioza może rozwijać się w organizmie bez naszej wiedzy.

Rodzaje boreliozy

Wyróżnia się trzy podstawowe typy boreliozy, w których objawy pochodzą z różnych narządów:

Borelioza stawowa

Początkowo pojawiają się niezbyt nasilone przejściowe bóle stawów, mięśni, kości, ścięgien. Borelioza stawowa może przerodzić się w ostre zapalenie stawów, które wywołuje ogólne zmęczenie, sztywność poranną, bóle i obrzęki stawów, wysięk w stawie. Najczęściej choroba atakuje stawy kolanowe i ramienne, ale może pojawić się też w stawach skokowych, łokciowych, skroniowo-żuchwowych, stawach rąk.

Borelioza kardiologiczna

Jeśli borelioza zaatakuje układ krążenia, wtedy mogą pojawiać się następujące objawy:
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zapalenie wsierdzia,
  • zaburzenia przewodnictwa serca (blok, arytmia),
  • uszkodzenie zastawek.

Ta postać boreliozy może być groźna dla życia pacjenta, ale na szczęście jest dość rzadko diagnozowana.

Neuroborelioza

Najczęściej zaczyna się bólami głowy. Objawy neuroboreliozy mogą być różne, m.in.: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub porażenie nerwów: twarzowego, czaszkowych i obwodowych, powodujące bóle i niedowłady mięśni.

Przebieg nieleczonej boreliozy

Jeśli choroba nie zostanie wykryta na wczesnym etapie, najczęściej przebiega w trzech etapach.

Wczesna, miejscowa faza boreliozy trwa od 3 do ok. 40 dni od ukąszenia zakażonego kleszcza. Do jej objawów należą:
  • rumień wędrujący (u 70 proc. zakażonych),
  • objawy grypopodobne,
  • chłoniak limfocytarny (rzadko).

Wczesna, rozsiana faza boreliozy zaczyna się kilka miesięcy po ukąszeniu kleszcza, który był zakażony. Objawy zależą od umiejscowienia się choroby i mogą to być:
  • zaburzenia kardiologiczne,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • dolegliwości mięśniowo-stawowe,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • bóle karku,
  • problemy psychiczne (np. depresja),
  • zmiany skórne,
  • zaburzenia ostrości wzroku.

Późna, przewlekła faza boreliozy rozwija się od roku do kilku lat od ukąszenia przez zakażonego borrelią kleszcza. Do jej objawów należą:
  • ciężkie zaburzenia kardiologiczne,
  • ciężkie zaburzenia neurologiczne,
  • przewlekłe zapalenie stawów przypominające RZS,
  • przewlekłe zapalenie mózgu,
  • encefalopatie,
  • zanikowe zapalenie skóry kończyn,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • ogólne osłabienie.
Więcej o chorobach odkleszczowych.

Testy na boreliozę

Zdiagnozowanie boreliozny nie jest trudne, gdy na ciele pojawi się rumień wędrujący. Jednak nie u wszystkich zakażonych on występuje. Dużo trudniej jest postawić diagnozę, gdy choroba wejdzie w fazę przewlekłą po kilku latach od ukąszenia zakażonego kleszcza. Ciężko wtedy skojarzyć dolegliwości z ukąszeniem sprzed lat, a badania na boreliozę nie zawsze dają wiarygodny wynik. Przy podejrzeniu zakażenia krętkami borrelii wykonuje się testy na boreliozę: test ELISA i test Westernblott.

Leczenie boreliozy

Niezależnie od etapu choroby, na jakim zdiagnozowano boreliozę, stosuje się leczenie antybiotykami przez 21-28 dni, a czasem dłużej. Największą skuteczność (ok. 90 proc.) ma antybiotykoterapia przeprowadzona we wstępnej fazie choroby.

Najczęściej podawanymi antybiotykami są: tetracykliny, penicyliny, cefalosporyny. Dobór preparatu zależy od fazy choroby i występujących objawów.

Powikłania boreliozy

Bardzo często to właśnie powikłania i wynikające z nich objawy świadczą o boreliozie, która nie została zdiagnozowana na wczesnym etapie. Powikłaniami boreliozy są:
  • zapalenie opon mózgowych,
  • porażenie nerwu twarzowego,
  • zaburzenia psychiczne, najczęściej depresja,
  • zaburzenia rytmu pracy serca,
  • uszkodzenie zastawek serca,
  • przewlekłe zapalenie stawów.

Więcej o ukąszeniach kleszczy:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Popularne tematy