para, małżeństwo, ciąża, brzuch
fot. © Igor Mojzes - Fotolia.com

Kiedy nie możesz rodzić naturalnie

Jest coraz częstsza i coraz bezpieczniejsza. Niezastąpiona w wypadku komplikacji ciążowych i porodowych.
para, małżeństwo, ciąża, brzuch
fot. © Igor Mojzes - Fotolia.com

Cesarskie cięcie przeprowadza się wówczas, gdy poród naturalny zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu kobiety lub dziecka. Decyzja o porodzie operacyjnym może zapaść nawet na długo przed terminem rozwiązania (zobacz, jak działa kalkulator terminu porodu). Zdarza się jednak i tak, że zostaje podjęta nagle, już w trakcie akcji porodowej, gdy pojawiają się komplikacje.
 

Gdy cesarskie cięcie jest zaplanowane

Nie zawsze przyszła mama może się spodziewać porodu naturalnego. Niektóre schorzenia i sytuacje od razu kwalifikują do cesarskiego cięcia (ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz). Najczęstsze to:
  • łożysko centralnie przodujące – można je stwierdzić już po połowie ciąży. Poród drogami natury groziłby niebezpiecznym krwotokiem.
  • miednicowe położenie płodu, ale tylko w przypadku pierwszego porodu (drugi poród przy takim położeniu może odbywać się drogami natury, jeśli tak zdecyduje lekarz prowadzący ciążę). Cięcie jest bezpieczniejsze dla maleństwa niż poród naturalny.
  • położenie poprzeczne płodu, czyli takie, w którym bark lub rączka maluszka znajdują się nad spojeniem łonowym. Poród naturalny nie byłby możliwy (sprawdź, jak dziecko układa się przed porodem – 5 pozycji).
  •  
  [content:8_1614,0_23319,0_17956,0_22784:CMNews]
  • zaawansowana cukrzyca dorosłych, często połączona z retinopatią i zmianami nerkowymi. Poród naturalny groziłby np. odklejeniem siatkówki, niebezpiecznym nadciśnieniem, drgawkami.
  • wysoka krótkowzroczność (powyżej –10 dioptrii) ze zmianami na dnie oka. Przy mniejszej krótkowzroczności kobieta zazwyczaj może rodzić siłami natury.
  • ciężkie stany tzw. zatrucia ciążowego – związane z tym nadciśnienie i możliwe stany rzucawkowe mogłyby być niebezpieczne w czasie porodu drogami natury.
  • schorzenia ortopedyczne – może to być np. dysplazja stawu biodrowego, stany po złamaniach kości miednicy i inne nieprawidłowości w budowie.
  • stany po operacjach macicy, np. dużych mięśniakach.
  • sytuacja, gdy dwa poprzednie porody zakończyły się cesarskim cięciem.

Jeśli ciąża jest prawidłowo prowadzona, a cesarskie cięcie zaplanowane, to operacja jest zupełnie bezpieczna zarówno dla mamy, jak i maleństwa.
 
 

Zobacz też: czy tata może być przy cesarce

 

Jak się przygotować do cesarskiego cięcia

Przyszła mama, u której zaplanowano cesarskie cięcie, nie musi leżeć w szpitalu. Zgłasza się tam zwykle dopiero w 38. tygodniu ciąży. Po ocenie dojrzałości płodu lekarz decyduje o dokładnej dacie zabiegu.
  Przed cesarskim cięciem przyszła mama przez co najmniej sześć godzin nie powinna jeść ani pić. Jeśli czeka na oddziale patologii ciąży na planową operację, to zazwyczaj w jej przeddzień nie dostaje kolacji (natomiast obiad podaje się lekkostrawny). Zabieg przebiega sprawniej, gdy wcześniej kobieta się wypróżni (najlepiej, gdy jest po lewatywie).

 

Zobacz też: rewolucja na porodówce – nowe prawa mamy i dziecka

 

Scenariusz cesarskiego cięcia

Planowe cesarskie cięcie wykonuje się rano. Przygotowana do niego wcześniej przyszła mama zostaje zabrana na salę przedporodową:
  • dostaje kroplówkę z glukozą lub płynem wieloelektrolitowym – w ten sposób zwiększa się objętość krwi – to zabezpieczenie przed późniejszą, dość dużą jej utratą.
  • ma też zakładany cewnik do pęcherza moczowego (dzięki niemu jest opróżniony, co ułatwia przeprowadzenie operacji).
  • wykonuje się KTG, by zobaczyć, jak pracuje serce dziecka, oraz podstawowe badania mamy (jeśli nie były robione wcześniej). Oprócz morfologii sprawdza się często poziom elektrolitów i krzepliwość krwi (zobacz, jak przebiega badanie KTG).

Po tych zabiegach mama jedzie na salę porodową. Tam anestezjolog pyta ją, jaki rodzaj znieczulenia ma być zastosowany. Najbardziej popularne (jeśli nie ma przeciwwskazań, np. dyskopatii, stanów zapalnych kręgosłupa) jest zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe (czytaj więcej o znieczuleniu przy cesarce). Polega na wkłuciu środka znieczulającego do przestrzeni międzykręgowej. Zostają znieczulone nerwy czuciowe od pasa w dół oraz częściowo nerwy ruchowe. Przyszła mama zachowuje pełną świadomość, może rozmawiać z lekarzem, widzi dziecko zaraz po porodzie.

Czasem podaje się również znieczulenie pełne, dożylne albo wziewne – wówczas kobieta zasypia na czas trwania operacji (45–60 minut).
 

Zobacz też: czy drugi poród też będzie przez cesarskie cięcie

Cesarskie cięcie w toku

Po znieczuleniu zaczyna się operacja. Do zabiegu przystępuje zawsze przynajmniej dwóch lekarzy. Przez cały czas obecny jest na sali operacyjnej anestezjolog, pomagają siostry instrumentariuszki i pielęgniarki. Lekarz spokojnie i precyzyjnie wykonuje poszczególne etapy operacji:
  • na wysokości spojenia łonowego wykonuje poprzeczne cięcie o długości 15–20 cm. Przecinana jest skóra i tkanki podskórne. Następnie lekarz rozwarstwia mięsień prosty brzucha i przecina otrzewną. Teraz widać już macicę.
  • zakłada wziernik umożliwiający oglądanie dolnego odcinka macicy.
  • przecina macicę poprzecznie (na długości około 10 cm, by można było łatwo wyjąć główkę dziecka – jest największa z całego ciała).
  • wyjmuje maleństwo na zewnątrz – w zależności od ułożenia, chwyta szkraba w odpowiedni sposób.
  • odcina pępowinę łączącą mamę i dziecko (czytaj więcej o pępowinie, łożysku i płynie owodniowym), pokazuje maluszka mamie i oddaje go w ręce pielęgniarki noworodkowej.
  • wyjmuje łożysko i łyżeczkuje macicę, by całkowicie ją opróżnić i zapobiec ewentualnym krwotokom.
  • zaszywa macicę szwami wchłanialnymi, przeprowadza tzw. toaletę jamy brzusznej i kontrolę wszystkich narządów (przy tej okazji można wykryć różne nieprawidłowości i choroby umiejscowione w tej okolicy – np. wątroby, trzustki).
  • zamyka szwami mięsień macicy, otrzewną, tkankę podskórną i skórę – ostatni szew może być tzw. śródskórny (używa się do niego cienkiej nitki, która jest niewidoczna na zewnątrz).
Teraz mama jedzie na salę pooperacyjną. Tu już może być ze swoim maleństwem. Jeśli miała znieczulenie zewnątrzoponowe, przez 12 godzin powinna leżeć (ale może już próbować karmić maluszka). Po znieczuleniu ogólnym całkowicie wybudza się dwie–trzy godziny po porodzie.

Kilka godzin później kobieta może już usiąść i próbować przystawić dziecko do piersi (sprawdź, jak karmić dziecko po cesarce). Po tym czasie substancja znieczulająca nie przenika już do jej pokarmu. Przez pierwsze dwie doby po cesarskim cięciu mama jest odżywiana tylko przez kroplówkę (po przebytej operacji przewód pokarmowy nie funkcjonuje jeszcze normalnie). W trzeciej dobie może już jeść kleik, sucharki, pić herbatę. Stopniowo dieta mamy wraca do normy.
  [content:0_11690,0_18555,0_3990,0_6533:CMNews]  

Kiedy po cesarskim cięciu wrócisz do domu

Jeśli mama i dziecko czują się dobrze, to w piątej–siódmej dobie po porodzie mogą wrócić do domu. W połogu mama musi bardziej na siebie uważać niż po porodzie naturalnym. Przez sześć–osiem tygodni (tyle czasu wchłaniają się wewnętrzne szwy i goi się macica):
  • powinna unikać wysiłku fizycznego.
  • nie wolno jej dźwigać
  • nie wolno uprawiać intensywnej gimnastyki (delikatna, poporodowa jest wskazana, ale z fitnessem trzeba poczekać co najmniej dwa miesiące)
  • powstrzymać się od stosunków seksualnych
  • zachować higienę – najbezpieczniejszy jest prysznic.

Szew zdejmuje się około piątej–szóstej doby po porodzie. Po sześciu miesiącach ślad po szwie znika niemal zupełnie (pozostaje czasami cieniutki biały paseczek schowany pod włosami łonowymi – niemal niewidoczny). Aby organizm kobiety w pełni doszedł do siebie, odpoczął i przygotował się do następnej ciąży, od cesarskiego cięcia muszą minąć przynajmniej dwa lata.

Zobacz też: jak dbać o bliznę po cesarce

Cesarka nieplanowana Decyzja o cesarskim cięciu może zapaść w trakcie naturalnej akcji porodowej. Lekarz podejmuje ją, gdy:
  • nagle spada tętno płodu,
  • u mamy pojawiają się drgawki i niebezpiecznie rośnie ciśnienie,
  • nie ma postępu porodu (postępuje rozwarcie, ale główka nie chce wstawić się do miednicy),
  • grozi infekcja dróg rodnych (gdy odeszły wody płodowe, a poród mimo indukowania skurczów nie postępuje).
     

Zobacz też: połóg po cesarskim cięciu

Uwaga, to nieprawda, że:

  • jeśli pierwszy poród zakończył się cesarskim cięciem, to kolejne też będą miały taki finał – jeżeli wszystko jest w porządku, kobieta może rodzić siłami natury.
  • wszystkie kobiety z wadą wzroku muszą rodzić przez cesarskie cięcie – nowoczesna medycyna uważa, że porody naturalne są nawet dla takich kobiet bezpieczniejsze.
  • cesarskie cięcie jest lepsze i "wygodniejsze" dla dziecka i mamy – to operacja, która obciąża organizm matki. Badania wykazują też, że maluszek przeciskający się przez kanał rodny stymuluje swój układ oddechowy i jego płuca są lepiej przygotowane do pracy zaraz po narodzinach niż malucha nagle wyjętego z brzucha mamy.


Konsultacja: doc. Włodzimierz Sawicki, ginekolog-położnik, AM w Warszawie
 

Zobacz także

Popularne tematy