dziecko w 21 tygodniu ciąży
Fotolia

21 tydzień ciąży – co się dzieje u mamy i dziecka?

21 tydzień ciąży to okres, w którym dziecko zaczyna czuć twój dotyk i dociera do niego coraz więcej dźwięków: słyszy już bicie twojego serca oraz głos. W 21 tygodniu ciąży maluch wygląda coraz poważniej: ma ok. 18 cm długości i waży ponad 300 g – zobaczysz go na USG. Ruchy dziecka zaczynasz odczuwać regularnie, a twój brzuch zaczyna być wyraźnie widoczny.
dr n. med. Marian Malinowski
Konsultacja merytoryczna

Spis treści:


21 tydzień ciąży – który to miesiąc?

21 tydzień ciąży to nadal drugi trymestr, środek piątego miesiąca ciąży. Dokładnie teraz zaczyna się druga połowa ciąży!

Możesz zacząć wszędzie widzieć kobiety w ciąży: w sklepie, w kawiarni, w tramwaju, na ulicach. Nie martw się – nie masz halucynacji i nie szykuje się wyż demograficzny. Po prostu zaczęłaś coraz bardziej dostrzegać to, co wiąże się z dziećmi i macierzyństwem. Przygotuj się na obowiązkowe badanie moczu oraz badania w kierunku toksoplazmozy i HIV. I nie zdziw się, jeśli twój brzuch zacznie się... powiększać i unosić!

Brzuch w 21 tygodniu ciąży

W 21 tygodniu, czyli w połowie ciąży, większość przyszłych mam narzeka, że brzucha nie widać albo że jest zbyt mały. Spokojnie, w najbliższych dniach nastąpi przełom – brzuch zacznie uwidaczniać się pośrodku i przez długi czas będzie uwypuklony wysoko. Wraz z unoszeniem się dna macicy (a więc i brzucha) zmienia się też położenie dziecka − maluszek także znajduje się coraz wyżej, choć jego ruchy (i kopniaki!) możesz odczuwać w różnych miejscach brzucha.

W połowie ciąży możesz już odczuwać pierwsze skurcze przepowiadające, czyli skurcze Braxtona-Hicksa. Dla większości ciężarnych takie skurcze są bezbolesne i niezbyt silne, ale napięcie i twardnienie brzucha może być nieprzyjemne.

Pamiętaj, skurcze przepowiadające są nieregularne, nie nasilają się i ustępują, gdy np. zmieniasz pozycję.

W 21 tygodniu ciąży prawdopodobnie poczułaś już pierwsze ruchy dziecka. A jeśli nadal nic nie czujesz? Nie martw się, niektóre kobiety odczuwają ruchy maluszka później, nawet w 22 tygodniu ciąży. Wiele zależy od ułożenia dziecka, łożyska i objętości płynu owodniowego. Dla świętego spokoju poproś lekarza o badanie USG i ocenę stanu dziecka. Skontaktuj się z lekarzem także wtedy, gdy:

  • Jeżeli ruchy dziecka gwałtownie się zmienią, osłabną lub będą nasilone.
  • Jeśli ruchy dziecka ustały i od tej chwili mija 12 godzin. 
  • Mija 21 tydzień ciąży (możesz poczekać do 22), a ty nie czujesz żadnego ruchu.

Waga matki w 21 tygodniu ciąży

A jak zmienia się teraz waga matki? W 21 tygodniu ciąży pewnie odczuwasz już dodatkowe kilogramy, tymczasem przed tobą znów gwałtowny przyrost wagi − między 20 a 30 tygodniem ciąży przybędzie ci prawdopodobnie ok. 5 kg. Spokojnie, to prawidłowy wzrost masy ciała. Pamiętaj, że na wagę w ciąży składa się kilka elementów, nie tylko twoja tkanka tłuszczowa. Pod koniec ciąży waga będzie rozkładać się mniej więcej następująco:

  • dziecko – 3,5 kg,
  • łożysko – 0,7 kg,
  • płyn owodniowy – 0,9 kg,
  • macica – 1 kg,
  • gruczoły piersiowe – 0,25 kg,
  • objętość krwi – 2 kg,
  • tkanka tłuszczowa – 3 kg.

Nadal dbaj o prawidłową dietę w ciąży – twoje dziecko (ale ty również) potrzebuje wielu ważnych składników. Jedz sporo warzyw, kasz, owoców, chude mięso i ryby. Jeśli cierpisz na zaparcia, możesz sobie pomóc, jedząc produkty z dużą ilością błonnika i bakteriami probiotycznymi. 
 

Sposoby na zaparcia w ciąży - infografika

 

Jak wygląda dziecko w 21 tygodniu ciąży?

W 21 tygodniu ciąży dziecko ma wielkość sporego banana. Od czubka główki po pośladki mierzy ok. 18 cm (do nawet 25 cm!), a jego waga powinna wynosić ok. 315 g.

Miękkie, delikatne chrząstki układu kostnego maluszka twardnieją i zamieniają się w kości. W 21 tygodniu ciąży rączki i nóżki dziecka mają już odpowiednie proporcje. Choć twoje dziecko jest jeszcze maleńkie, to wyglądem przypomina już noworodka!

 

21 tydzień ciąży jak wygląda dziecko
Dziecko w 21 tygodniu ciąży, fot. AdobeStock

 

W 21 tygodniu ciąży twoje dziecko nadal bardzo się zmienia:

  • Doskonalą się jego zmysły, m.in. smak i słuch.
  • Wraz z rozwojem układu nerwowego ruchy dziecka są coraz lepiej skoordynowane. 
  • Twoje dziecko już teraz ma szansę zostać smakoszem. Smak twoich wód płodowych zmienia się w zależności od tego, co jesz – jeśli często jadasz słodkie owoce, np. banany, to wody płodowe robią się słodkawe.
  • Do dziecka dociera coraz więcej dźwięków. Odgłosy dobiegające z wnętrza twojego ciała (te, które towarzyszą pracy żołądka i jelit, szum przepływającej krwi i bicie serca oraz twój głos, który rezonuje w całym ciele) już zna, ale teraz słyszy też dźwięki ze świata zewnętrznego. Stopniowo uczy się je rozpoznawać i odróżnia przyjemne od nieprzyjemnych. Na te niemiłe reaguje szybszym biciem serca i drżeniem całego ciała, a przyjemne działają na nie uspokajająco i kojąco.

Czy wiesz, że dziecko rozpozna twój głos po przyjściu na świat? Nie miej jednak wyrzutów sumienia, jeśli nie masz ochoty mówić do własnego brzucha. Gdy maleństwo się urodzi, i tak wyłowi twój głos spośród wielu innych: słyszy go przecież także wówczas, gdy prosisz w sklepie o kilogram jabłek albo rozmawiasz z szefem o urlopie. 

USG w 21 tygodniu ciąży

W 21 tygodniu ciąży możesz zrobić bardzo ważne badanie prenatalne: USG połówkowe (powinnaś je wykonać między 20 a 21 tygodniem, i koniecznie przed upływem 22 tygodnia ciąży). To bardzo ważne badanie: lekarz będzie oglądać całe dziecko w różnych przekrojach – zaczynając od głowy, a kończąc na kończynach. Obejrzy narządy, takie jak mózg, serce, żołądek czy nerki. Maluszek zostanie także zmierzony, a ginekolog oceni, czy dziecko rośnie proporcjonalnie.

Jeśli tzw. biometria płodu wzbudzi wątpliwości lekarza, trzeba będzie poszukać przyczyn zaburzeń wzrastania. To mogą być zarówno choroby dziecka, jak i...  błąd w wyliczeniu terminu porodu.

Na tym etapie ciąży prawdopodobnie poznasz też płeć dziecka!

21 tydzień ciąży – zdjęcie USG

21. tydzień ciąży - USG
Zdjęcie USG w 21 tygodniu ciąży, fot. AdobeStock

Objawy i dolegliwości w 21 tygodniu ciąży

Twój brzuszek staje się coraz większy, ale... nie tylko on się zmienia. Od 21 tygodnia ciąży zmian w twoim ciele będzie znacznie więcej. Oto najczęstsze objawy i dolegliwości:

  • To normalne, że twoje buty zrobiły się trochę przyciasne. Stopy muszą dźwigać większy ciężar, więc mają prawo trochę spuchnąć, poza tym hormony ciążowe zwykle nieco rozluźniają stawy. 
  • Możesz mieć nieco bardziej zaczerwienione dłonie. To także sprawka hormonów ciążowych. Czerwone dłonie nie oznaczają żadnych problemów zdrowotnych!
  • Na brzuchu pojawi się lada moment ciemna linia biegnąca od spojenia łonowego do pępka. Ta brunatna linia to linea negra, znak firmowy ciąży. 
  • Właśnie teraz pępek zacznie wystawać – może wyglądać jak guzik od windy. 
  • Na twojej twarzy mogą pojawić się przebarwienia skóry, które po porodzie powinny zniknąć. Na wszelki wypadek unikaj jednak słońca. 

Nawet jeśli nigdy nie miałaś problemów z nadciśnieniem, położna lub lekarz zmierzy ci je podczas każdej wizyty kontrolnej. Maksymalne prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi u dorosłego człowieka wynosi 140/90, a podczas ciąży – 135/85. Każda wyższa wartość to nadciśnienie. U około 5-10 proc. kobiet ciśnienie rośnie ponad normę. Jeśli ciężarna nie miała wcześniej nadciśnienia, mówi się o nadciśnieniu indukowanym (wywoływanym) ciążą.

Kobieta z nadciśnieniem w ciąży musi być pod opieką lekarza, bo może ono prowadzić do groźnych powikłań u mamy i jej nienarodzonego dziecka, m.in. niedotlenienia i zahamowania wzrostu dziecka. Nadciśnienie indukowane ciążą częściej pojawia się kobiet, które:

  • spodziewają się dziecka po raz pierwszy,
  • mają więcej niż 35 lat,
  • otyłych,
  • tych, które chorują na nerki lub cukrzycę.

Jeśli do nadciśnienia dołączy białkomocz, mówi się o stanie przedrzucawkowym. Jego najpoważniejszym powikłaniem może być rzucawka ciążowa – drgawki przypominające atak padaczki. To bardzo niebezpieczne i dla matki, i dla dziecka!

Ciąża to także trudny okres dla stóp: mają więcej kilogramów do noszenia, puchną... Może pojawić się piekący ból, a stopa coraz bardziej się deformuje: staje się szersza, może wykoślawić się paluch (powstają halluksy) oraz ​modzele – na podeszwie stopy powstają brzydkie żółtawe zmiany. Gdy stopa przestaje pełnić swoją funkcję w prawidłowy sposób (czyli podpierać ciało w trzech punktach), może pojawić się ból kolan, bioder, kręgosłupa, a nawet głowy. Jak zapobiec problemom ze stopami?

  • Pilnuj wagi.
  • Zrezygnuj ze szpilek. Chodząc w butach na wysokich obcasach, obciążasz głównie przód stopy. 
  • Pomyśl o wkładkach ortopedycznych. Kup je koniecznie, jeśli przybrałaś na wadze ponad normę. Najlepiej zaopatrywać się w nie w specjalistycznym sklepie. 
  • Nie tkwij w bezruchu... Spaceruj, zmieniaj pozycję, ćwicz, np. wykonuj stopami okrężne ruchy...
  • ... ale nie szarżuj. Nadmierne obciążanie stóp, np. wielogodzinne stanie, także źle na nie wpływa.
  • Masuj. Możesz robić to przy pomocy piłki-jeżyka albo wybrać się na masaż relaksacyjny lub refleksologiczny.

21 tydzień ciąży mnogiej

Jeśli spodziewasz się więcej niż jednego dziecka, dbaj o siebie szczególnie, bo taka ciąża to duży wysiłek dla twojego organizmu. Zwolnij dotychczasowe tempo życia i ogranicz aktywność fizyczną do spacerów. Dużo odpoczywaj i śpij nawet 10 godzin na dobę, a jeśli możesz, ucinaj sobie drzemki w ciągu dnia. Jeśli jest ci już ciężko, zrezygnuj z pracy zawodowej, porozmawiaj o tym z lekarzem, który prawdopodobnie wyśle cię na zwolnienie już około połowy ciąży (czyli właśnie teraz).

Zobacz także: