płony płodowe
Adobe Stock
Przebieg ciąży

Co o żelazie powinna wiedzieć każda przyszła mama?

80% wszystkich anemii spowodowanych jest niedoborami żelaza. Dlaczego w czasie ciąży należy uzupełniać ilość tego pierwiastka?

Ciąża to szczególny stan. Przyszła mama dba przede wszystkim o swoje maleństwo. Zdrowy tryb życia, odpowiednio dobrana dieta, spacery, ruch na świeżym powietrzu oraz regularne badania kontrolne, to tylko niektóre aktywności, które wykonuje ciężarna, by jej dziecko rozwijało się prawidłowo. W tym czasie należy też pamiętać o odpowiednim uzupełnianiu żelaza. Dlaczego? Wyjaśniamy! 

Dlaczego żelazo w ciąży jest takie ważne?

kobieta w ciąży
Adobe Stock

Żelazo to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania wielu tkanek i narządów. Bierze udział w licznych procesach metabolicznych, a także warunkuje prawidłową pracę układu sercowo- naczyniowego, nerwowego oraz immunologicznego. 

Około 80% żelaza znajduje się w komórkach układu czerwonokrwinkowego. Ich główną funkcją jest transport tlenu w organizmie.
 

Zapotrzebowanie na ten pierwiastek w okresie ciąży wzrasta o połowę i wynosi 30 mg dziennie. (dotyczy to także kobiet w okresie laktacji). Pamiętajmy również, że żelazo wspomaga rozwój systemu immunologicznego płodu.

Niedokrwistość

czerwone krwinki
Adobe Stock

To zaburzenie, w którym dochodzi do spadku stężenia hemoglobiny (Hb), liczby krwinek czerwonych (RBC), wskaźnika hematokrytowego (Ht) poniżej wartości prawidłowych. 

Zgodnie z zaleceniami WHO, niedokrwistość u ludzi dorosłych rozpoznaje się gdy zawartość hemoglobiny spada poniżej 13 g/dl u mężczyzn i 12 g/dl u kobiet oraz poniżej 11 g/dl u kobiet ciężarnych

Należy podkreślić, że 80% wszystkich anemii to niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Przyczyny, objawy i konsekwencje niedoboru żelaza w czasie ciąży 

anemia ciążowa
Adobe Stock

Zmiany, jakie zachodzą w organizmie kobiety w czasie ciąży, powodują zwiększone zapotrzebowanie na wiele różnych składników pokarmowych. Ze względu na ich brak lub niedobór, może pojawić się problem niedokrwistości. Do najczęstszych przyczyn niedoboru żelaza zalicza się:

  • dietę wegetariańską
  • upośledzone wchłanianie
  • niedożywienie

  

Aby zweryfikować, czy przyszła mama zmaga się z problemem niedoboru żelaza, wystarczy wykonać klasyczne badanie krwi, czyli tzw. morfologię (PTGiP badanie morfologiczne krwi), które w czasie ciąży powtarza się wielokrotnie. Są jednak pewne sygnały, które mogą wzbudzić twoją czujność. Co może świadczyć o anemii ciążowej?
  • zmęczenie
  • bóle głowy
  • zawroty głowy i omdlenia
  • spadek aktywności
  • duszność podczas wysiłku
     

Nieleczona anemia prowadzi do ograniczenia skutecznego transportu tlenu. Może to negatywnie wpłynąć zarówno na dziecko, jak i matkę. Do najczęstszych powikłań zalicza się wady rozwojowe płodu, przedwczesny poród, a w skrajnych przypadkach poronienie. 
 

Badania pomagające w diagnostyce anemii w ciąży
Podstawą jest wymieniona wcześniej morfologia krwi. Lekarz prowadzący ciążę może zlecić dodatkowo następujące badania:

  • stężenie ferrytyny (określające zapasy żelaza w organizmie)
  • stężenie żelaza
  • wysycenie transferryny żelazem
  • całkowita zdolność wiązania żelaza (TIBC)

Niedobór żelaza w ciąży - jak leczyć?

żelazo w ciąży
Adobe Stock

Jeśli zdiagnozowano u ciebie anemię ciążową, to jak najszybciej powinnaś skontaktować się ze swoim ginekologiem. Niedobór żelaza powinien być zawsze uzupełniany pod nadzorem lekarza, za pomocą leków, nie suplementów. Tylko wtedy możesz mieć pewność, że dostarczasz organizmowi tyle żelaza, ile potrzebuje. 

Najlepiej wybierać leki zawierające żelazo dwuwartościowe (inaczej hemowe), którego przyswajalność jest nawet o 10 razy wyższa w porównaniu do tzw. jonu żelaza trójwartościowego (inaczej niehemowego). 
Aby zwiększyć przyswajalność i biodostępność żelaza, warto dodatkowo spożywać produkty bogate w witaminę C lub zadbać o to, aby preparat, który przyjmujemy, zawierał poza żelazem także tę witaminę.

Zbilansowana dieta w profilaktyce niedokrwistości

Dieta bogata w żelazo w ciąży
Adobe Stock

W czasie ciąży należy w szczególny sposób zadbać o prawidłowe odżywianie. Jeśli lekarz zalecił ci przyjmowanie leków ze względu na niedokrwistość, w twoim menu powinny znaleźć się: 

  • warzywa - szczególnie szpinak,  boćwina, rośliny strączkowe - fasola, groch, soja; kasze - zawierają żelazo niehemowe 
  • produkty pochodzenia zwierzęcego - najlepiej czerwone (chuda wołowina), drób, jaja, ryby - zawierają żelazo hemowe 
  • cytrusy i soki pomarańczowe - w składzie znajduje się dużo witaminy C, która ułatwia wchłanianie żelaza
  • Ogranicz spożycie czarnej herbaty i kawy, ze względu na zawartość teiny (ta osłabia wchłanianie żelaza.


Systematyczne badania, stosowanie się do zaleceń lekarza, zbilansowana dieta i pozytywne nastawienie są niezwykle ważne w okresie ciąży. Pamiętaj o tym i ciesz się tym niezwykłym czasem. 

Materiał powstał z udziałem EGIS Polska

produkty bogate w żelazo ciąża
fotolia
Dieta w ciąży
Produkty bogate w żelazo – ciąża to czas, gdy trzeba je jeść
Produkty bogate w żelazo w diecie ciężarnej mogą być pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. Niestety nie wchłaniają się one tak samo skutecznie. Można jednak sprawić, by przyswajanie żelaza w ciąży było lepsze. Sprawdź, jaki poziom tego pierwiastka powinna mieć kobieta w ciąży, po czym rozpoznać ciążową anemię i co jeść, gdy brakuje żelaza we krwi.

Produkty bogate w żelazo powinny być ważnym składnikiem diety w ciąży . Badania morfologiczne najlepiej pokazują, jak funkcjonuje organizm ciężarnej i czy nie powstają niedobory żelaza – dzięki nim wiadomo na przykład, czy nie pojawiła się anemia. Taką informację lekarz może wysnuć na podstawie poziomu żelaza, liczby krwinek czerwonych, poziomu hemoglobiny oraz wartości hematokrytu. Jeśli liczby te nie odpowiadają przyjętym normom – trzeba bardzo uważnie przyjrzeć się swojej diecie i prawdopodobnie zacząć łykać zapisane przez ginekologa suplementy z żelazem. Spis treści: Żelazo w ciąży: co jeść? Dlaczego zmienia się poziom żelaza w ciąży Niedobór żelaza w ciąży. Anemia czy tylko zmęczenie? Dieta bogata w żelazo w ciąży – jadłospis Żelazo w ciąży: co jeść? Produkty bogate w żelazo to: czerwone mięso; wątróbka (jednak nie można jej jeść w ciąży zbyt dużo); ryby; zielone warzywa (brokuły, szpinak); rośliny strączkowe; kapusta; suszone owoce, np. śliwki; ciemne pieczywo; kasze gruboziarniste. Żelazo pochodzące z produktów zwierzęcych, tzw. hemowe, przyswaja się łatwiej niż to pochodzące z roślin (żelazo niehemowe). Aby żelazo z roślin lepiej się przyswajało, potrzebna jest witamina C. Zadbaj, aby jednocześnie na twoim talerzu znalazły się owoce lub soki cytrusowe, truskawki (fruktoza, czyli cukier z owoców także zwiększa przyswajanie żelaza niehemowego). Podobnie działają również cebula i czosnek. Zrezygnuj z czarnej herbaty, kawy, coli i napojów gazowanych, bo zmniejszają zdolność wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego. Przyswajanie żelaza utrudniają także winogrona, porzeczki, czerwone warzywa oraz wino (ale ono i tak jest zakazane w ciąży). Czasem jedzenie produktów bogatych w żelazo w ciąży nie wystarczy i lekarz musi zapisać suplementy....

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz