Kiedy USG w ciąży?
Przebieg ciąży

Jak powstaje szkielet człowieka?

Już 15 dni od zapłodnienia zaczyna się proces tworzenia kręgosłupa, klatki piersiowej, głowy i kończyn twojego dziecka. Ale całkowitemu skostnieniu jego kręgosłup ulegnie dopiero za... ćwierć wieku.

W pierwszych dwóch tygodniach swojego życia płodowego dziecko wygląda jak płaski krążek, a jego ciało to jedynie dwa listki zarodkowe. Nie można więc stwierdzić, z której części wykształci się głowa, gdzie pojawią się ramionka, nóżki. Około 15. dnia od chwili zapłodnienia na krążku pojawia się wąskie nagromadzenie komórek, tzw. pasmo pierwotne. Tworzą się osie ciała, dzięki czemu wiadomo gdzie przód, tył, góra. Rozpoczyna się genetyczny program rozwoju kręgosłupa i klatki piersiowej, głowy i kończyn.

Dzień po pojawieniu się pasma pierwotnego między oboma pierwszymi listkami zarodkowymi powstaje listek trzeci. To tzw. mezoderma wewnątrzpłodowa, jej komórki rozejdą się, rozpocznie się proces budowy kości, mięśni, także skóry i tkanki łącznej. Pozostałe listki noszą nazwę ektodermy (zaczątek narządów zmysłów i ośrodków układu nerwowego) i endodermy (komórki wyjściowe m.in. błon śluzowych i narządów wewnętrznych).

Winogrona w ciąży: kiedy mogą szkodzić? [WIDEO]


Tworzenie się rdzenia kręgowego u dziecka

W kolejnych dniach embrion rośnie (najszybciej głowa) i można zobaczyć, gdzie będzie kręgosłup. Początkowo to wąskie zagłębienie, tzw. rynienka pierwotna. Przewód nerwowy jest bardzo wrażliwy. Brak kwasu foliowego w diecie mamy może sprawić, że przewód ten nie zamknie się i powstanie rozszczep kręgosłupa. Ten defekt (łac. spina bifida), często zagrażający życiu, prowadzi np. do tego, że sygnały mózgu nie docierają do nóg i pozostają one wówczas bezwładne. To dlatego lekarze zalecają kobiecie przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego dziennie od czasu postanowienia zajścia w ciążę aż do 12. tygodnia ciąży.

W stadium płodowym rdzeń pokrywa się jeszcze z całą długością kręgosłupa. W 6. miesiącu ciąży rdzeń kręgowy kończy się przed pierwszym kręgiem guzicznym, u noworodka – podwyższa się do trzeciego kręgu guzicznego, a u dorosłego – nawet do pierwszego kręgu lędźwiowego. Dzieje się tak dlatego, że rdzeń kręgowy nie nadąża za wzrostem kręgosłupa.


Pierwsze kręgi dziecka

Po prawej i lewej stronie przewodu nerwowego wykształcają się tzw. somity zwane również segmentami pierwotnymi. Stąd wyspecjalizowane komórki wyruszają do pracy. Somity wyglądają prawie jak małe kręgi i ich zadaniem jest dbanie o to, by płód nieco się wykrzywił – jego strona grzbietowa rośnie szybciej niż przednia.

Teraz ponownie komórki mezenchymy udają się w podróż: część zaczyna tworzyć trzony kręgów, inna odpowiada za krążki międzykręgowe, jednak do mniej więcej 6. tygodnia wszystko jest miękkie i elastyczne – dopiero od tej chwili w trzonach kręgów tworzą się najpierw chrząstki, a następnie ośrodki kostnienia. Przed porodem kręgosłup nie może być zupełnie twardy, trzony kręgów muszą przecież jeszcze rosnąć, a i sam rdzeń kręgowy nieco się powiększa. Zupełnemu skostnieniu kręgosłup ulega dopiero u dorosłego, i to w wieku około 25 lat!


Odruchy pierwotne dziecka

Kręgosłup i przynależne do niego mięśnie wymagają ćwiczeń. Od końca drugiego miesiąca dziecko jest więc w stałym ruchu. Garbi się, prostuje, fika koziołki. Ta gimnastyka sprawia, że kręgosłup nie traci elastyczności, splot nerwowy dobrze rozwija, a mięśnie nabierają siły. Za kilka miesięcy kręgosłup będzie musiał utrzymać dość dużą głowę (w stosunku do reszty ciała) i utrzymać ją pewnie z pozycji pionowej.

Jak silne mogą być mięśnie i kręgosłup dziecka, pokazuje odruch który zanika około 6. miesiąca po narodzinach, tzw. odruch Moro. Gdy przestraszy je głośny hałas lub drżenie podłoża , rozkłada ramionka i rozprostowuje grzbiet, by znów przyciągnąć ramionka do siebie (to zjawisko nosi nazwę odruchu oplatania i jest pozostałością z prawieków, kiedy matki nosiły dzieci podczas poszukiwania pożywienia, a ten odruch ratował maluchy przed upadkiem).

Lecz nie tylko kręgosłup jest ważny. Około 42. dnia powstają, poczynając od kręgów piersiowych, żebra stanowiące m.in. ochronę dla serca i płuc. Również one, podobnie jak kręgosłup, czaszka i mostek należą do tzw. szkieletu osiowego. Ponieważ płód ma dopiero 10 mm, żebra są początkowo wielkości i grubości włosa i stopniowo kostnieją. Nie zrastają się z kręgami, lecz łączą z nimi początkowo za pomocą chrząstek, a następnie stawów. Z przodu, gdzie powstaje mostek, tworzy się najpierw pusta przestrzeń zamykająca się, gdy listwy mostkowe (stanowiące wstępne stadium mostka) wreszcie połączą się. Ten proces zlewania się rozpoczyna się u góry, w okolicach obojczyków, i dąży ku dołowi, a więc w kierunku brzucha. Tkanka jest początkowo chrzęstna, właściwy proces kostnienia trwa jeszcze, gdy dziecko jest już na świecie.

Poznaj: Rozwój dziecka w łonie mamy

19 tydzień ciąży, zdjęcia ciąży, zdjęcia płodu
Piękna
Przebieg ciąży
Płetwy, kacze łapki - jak powstają rączki i nóżki dziecka
Delikatnie zaciskające się na twoim palcu małe paluszki, słodkie dołeczki w łokciach, pulchne stópki niemowlaka... – czy znasz coś bardziej rozczulającego? Sprawdź, jak powstają. To prawdziwy majstersztyk natury!

Pod koniec 12. tygodnia ciąży ciało dziecka to miniaturka ludzkiej postaci. Kończyny są już w pełni ukształtowane i łatwo je rozpoznać, choć np. dłoń ma tylko ok. 6 mm. Jednak przez pierwsze cztery tygodnie życia płodowego maluch przypominał fasolkę i składał się wyłącznie z głowy, tułowia oraz... ogonka. Kiedy pojawiają się rączki i nóżki? Około 26. dnia po zapłodnieniu po bokach ciała dziecka pojawiają się maleńkie wybrzuszenia. Te pęcherzyki to zawiązki ramion. Mniej więcej dwa dni później wyrosną zawiązki nóg . Potrzeba jednak kolejnych dwóch dni (tylko dwóch, gdyż maluch rozwija się niezwykle szybko), by z tych niewielkich uwypukleń ukształtowało się coś na kształt płetw. Niedługo potem zobaczyć będzie można zarys ramion. Teraz komórki mezenchymy zabierają się do pracy – przemieszczają się do płytek dłoni, zbierają się tam w 41. dniu i grupują w każdej kończynie tworząc pięć promieni – są to zawiązki palców . Dwa dni później pojawiają się promienie palców stóp. Ręce i nogi mają jednak nadal kształt koła, z zaznaczonymi delikatnymi liniami, ale i to szybko się zmieni. Wystarczy tydzień, by między promieniami pojawiły się bruzdy, a na płetwach czubki palców. Rosną też ramionka. Na razie są prawie nieruchome i utrzymują dłonie tak, by ich wewnętrzne powierzchnie skierowane były do środka (złożone jak do modlitwy). Niezwykły jest 50. dzień życia dziecka , które rozwija się w twoim łonie – w miejscu bruzd pojawiają się błony. Od tej chwili jego rączki wyglądają jak kacze łapki (po dwóch dniach ten sam proces powtarza się w stopach). Dwa dni później (u nóg cztery dni później), błony znikają i można już zobaczyć palce! Po co tworzą się strefy wzrostu? Około 51. dnia po zapłodnieniu intensywnie zaczynają rosnąć ramiona. Jest już nawet zgięcie łokciowe! Embrion przyjął typową pozycję...

Sałatka pełna kwasu foliowego - przepis według Moniki Mrozowskiej
Wydawnictwo Edipresse
Dieta w ciąży
Przepis na sałatkę pełną kwasu foliowego
Monika Mrozowska pokazuje, jak przygotować pyszną sałatkę bogatą w składniki niezbędne dla kobiet w ciąży.

Przygotowanie tej sałatki zajmie ci zaledwie kilkanaście minut! Wystarczy kilka składników, by powstał pyszny posiłek bogaty w kwas foliowy (tak ważny w pierwszym trymestrze ciąży). Zobacz, jak przyrządzić pyszną i zdrową sałatkę.         Zobacz też : Co powinna jeść wegetarianka w ciąży?   Kliknij w obrazek, by wydrukować przepis.

Kobieta w ciązy z bólem kręgosłupa trzyma się za plecy
Fotolia
Wygląd i samopoczucie
Kręgosłup i jego ból w ciąży
Przez wiele miesięcy kręgosłup kobiety dźwiga dużo większy niż zwykle ciężar, do którego nie jest przyzwyczajony. Nic dziwnego, że czasem reaguje bólem.

Nawet dla najzdrowszego, w pełni sprawnego kręgosłupa ciąża i poród są wyzwaniem, wymagającym siły. Przez wiele miesięcy kręgosłup kobiety dźwiga dużo większy niż zwykle ciężar, do którego nie jest przyzwyczajony. Nic dziwnego, że czasem reaguje bólem. Na bóle i choroby pleców , głównie w okolicach krzyża, skarży się wiele przyszłych mam. W ostatnich miesiącach ciąży dolegliwości często pojawiają się także u tych kobiet, które wcześniej nigdy nie miały problemów z kręgosłupem. Pilnuj wagi! Podczas ciąży kobieta przybiera na wadze 10 -12, a niekiedy nawet więcej kilogramów. Każdy kilogram nadwagi oznacza zwiększenie nacisku na kręgosłup o 8 kilogramów. Jeśli nadwaga jest dziesięciokilogramowa, łatwo obliczyć, jaki dodatkowy ciężar musi on dźwigać. Aż 80 kilogramów! Sytuację komplikuje fakt, że ten dodatkowy ciężar nie jest rozłożony równomiernie, lecz ulokowany głównie z przodu. Duży i ciężki brzuch w ostatnich miesiącach ciąży wymusza zwykle zmianę ułożenia ciała. Kobieta, chcąc utrzymać równowagę, odruchowo odchyla się do tyłu. W wyniku takiego ustawienia nienaturalnie pogłębia się krzywizna kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Postawa, która sprawia, że kręgi nie są ustawione w prawidłowej, naturalnej dla kręgosłupa linii wymusza nacisk na jego stawy. Może to powodować różne dolegliwości: od tępego, ciągłego bólu do stanu zapalnego i rwy kulszowej. Dlatego, kiedy oczekujesz dziecka, tak istotne jest, abyś kontrolowała wagę ciała w ciąży . Każdy zbędny kilogram niebezpiecznie przeciąża kręgosłup. Hormony i kręgosłup W ostatnich tygodniach ciąży organizm kobiety, przygotowując się do porodu, wytwarza hormon, zwany relaksyną. Rozluźnia on przede wszystkim tkanki szyjki macicy i spojenia łonowego, co ma ułatwić sam poród. Niestety, relaksyna nie działa wybiórczo. Rozluźnia też inne znajdujące się w...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz