łożysko
PixieMe/Adobe Stock
Przebieg ciąży

Łożysko – do czego służy, jak o nie dbać w ciąży, problemy z łożyskiem

Łożysko w czasie rozwoju zarodkowego i całej ciąży łączy zarodek ze ścianą macicy. Jest wspólnym narządem matki i dziecka, który stanowi miejsce styku ich organizmów. Płód jest z łożyskiem połączony pępowiną. Sprawdź, jak powstaje łożysko i do czego jest niezbędne.

Łożysko (placenta) jest narządem, który wykształca się w czasie ciąży u wszystkich ssaków łożyskowych, czyli niemal u wszystkich współczesnych nam ssaków poza torbaczami i stekowcami. Łożysko wytwarza się także u naczelnych, a więc i u ludzi.

Powstanie łożyska uniezależnia płód od świata zewnętrznego i zapewnia kontakt między dwoma organizmami – matki i dziecka. Istnieje kilka typów łożyska. To, które tworzy się u ludzi jest łożyskiem doczesnowym, inaczej zwanym inwazyjnym lub prawdziwym oraz łożyskiem krwio-kosmówkowym. Jemu poświęcamy ten materiał.

Spis treści:

Za próbę kradzieży łożyska żony ma wyrok w sądzie. Czy słusznie? [WIDEO]

Czym jest łożysko

Łożysko jest tzw. narządem przejściowym – jest niezbędne tylko w czasie życia płodowego – w momencie urodzenia się dziecka przestaje być potrzebne. Ludzkie łożysko ma z grubsza kolisty kształt i waży 400-600 g. Nie jest ani unerwione, ani zaopatrzone w naczynia chłonne.

W budowie łożyska wyróżnia się:

  • powierzchnię matczyną łożyska – przez całą ciążę zespolona jest ze ścianą macicy
  • powierzchnię płodową łożyska – stykającą się w wodami płodowymi; tu przyczepia się pępowina
  • płytę podstawną
  • zrazy i przegrody łożyska
  • płytę kosmkową
  • kosmki końcowe.

Łożysko – kiedy się rozwija i jak powstaje?

Proces tworzenia się łożyska rozpoczyna się już w momencie zagnieżdżania się zarodka w macicy i trwa aż do 18-20 tygodnia ciąży. Łożysko rośnie wraz z płodem aż do 36 tygodnia ciąży.

Matczyna część łożyska zaczyna się tworzyć 7-12 dni po zapłodnieniu i rozwija się z błony śluzowej macicy, tzw. doczesnej. Część płodowa łożyska zaczyna powstawać 17-22 dni po zapłodnieniu. Tworzy się z zewnętrznej warstwy komórek płodu, które wnikają w ścianę macicy.

Funkcje łożyska

Najważniejszą rolą łożyska jest pośredniczenie w przekazywaniu tlenu i substancji odżywczych z krwi matki do krwi dziecka oraz dwutlenku węgla i produktów przemiany materii z krwi płodu do krwi matki. Dzieje się to w sposób, który uniemożliwia bezpośredni kontakt krwi matki i dziecka, dzięki czemu nie mieszają się. Ale to nie jedyna funkcja łożyska.

Wytwarza ono także hormony:

  • laktogen łożyskowy
  • gonadotropinę kosmówkową hCG
  • oksytocynę
  • progesteron
  • estrogen
  • relaksynę.


Po tym, jak łożysko się w pełni rozwinie, czyli od 18-20 tygodnia ciąży, przejmuje ono funkcję ciałka żółtego, które zanika, i zaczyna produkować estrogen i progesteron.

Ostatnią znaną nam funkcją łożyska jest przekazanie pod koniec ciąży przeciwciał z krwi matki do krwi płodu, co zapewnia noworodkowi, a później niemowlęciu, zwiększoną odporność, która utrzymuje się ok. 3 miesięcy.

Jak dbać o łożysko w ciąży?

Właściwy rozwój łożyska jest ogromnie ważny dla rozwoju płodu. O tym, czy prawidłowo się rozwinie i zdoła pełnić swoją funkcję aż do porodu, decyduje wiele czynników. Na część z nich przyszła mama ma wpływ.

Zdrowie łożyska zależy od:

  • wieku matki – po 40 roku życia rośnie ryzyko problemów z łożyskiem
  • zdrowego trybu życia – łożysku szkodzą używki, np. palenie papierosów, alkohol, narkotyki
  • wcześniejszych zabiegów operacyjnych na macicy
  • prawidłowego ciśnienia krwi matki
  • prawidłowego działania układu krwiotwórczego matki – zaburzenia krzepnięcia krwi sprzyjają powstawaniu problemów z łożyskiem.


Niekorzystnie na stan łożyska może wpłynąć przedwczesne pęknięcie błon płodowych, uraz brzucha w ciąży oraz problemy z łożyskiem we wcześniejszych ciążach.

Problemy z łożyskiem

O tym, że występują problemy z łożyskiem w ciąży, mogą świadczyć objawy w postaci bólów brzucha lub/i pleców, plamienie, skurcze macicy. Uchwycone w porę pozwalają w wielu przypadkach zapobiec poważnym komplikacjom i uratować ciążę. Dlatego przy pojawieniu się takich objawów w ciąży należy niezwłocznie zgłosić się do ginekologa prowadzącego ciążę.

Problemy z łożyskiem mogą dotyczyć jego nieprawidłowej budowy, wadliwego umiejscowienia oraz różnego rodzaju chorób. Ich skutkiem może być niewydolność łożyska, która sprawia, że nie może ono spełniać swoich funkcji, co zagraża ciąży. Poniżej opisujemy najczęstsze dysfunkcje łożyska.

Naczyniowo-maciczna niewydolność łożyska

Jest konsekwencją nieprawidłowej budowy lub wadliwego rozwoju łożyska. Skutkiem tego zbyt mało krwi kobiety przepływa przez łożysko. Objawy: zahamowanie wzrostu płodu, stan przedrzucawkowy.

Łożysko przodujące

Nie powoduje zakłóceń w rozwoju płodu, ale stanowi poważne ryzyko podczas naturalnego porodu, dlatego w takim przypadku ciążę kończy się cesarskim cięciem. Łożysko przodujące znajduje się za nisko w macicy i przysłania ujście kanału macicy. Objawy: krwawienia pod koniec ciąży.

Odklejanie się łożyska 

Dochodzi do niego, gdy łożysko zmniejsza powierzchnię styku z macicą. Całkowite odklejenie łożyska zawsze kończy się śmiercią płodu. Na szczęście w wielu przypadkach wcześnie uchwycone odklejanie się łożyska można powstrzymać i ciążę uratować. Objawy: nagły, silny ból, krwawienie z dróg rodnych, zawroty głowy, utrata przytomności.

Zaśniad groniasty

Powstaje, gdy łożysko rozrasta się w nieprawidłowy sposób w pierwszych tygodniach ciąży. Kosmki łożyskowe rozrastają się wypełniając cała macicę i nie pozwalając na rozwój płodu. Objawy: bezobjawowo lub wymioty, krwotok z macicy, nieprawidłowe powiększenie się macicy, niedokrwistość, stan przedrzucawkowy.

Przedwczesne starzenie się łożyska

Po 36 tygodniu ciąży łożysko zaczyna się starzeć, co związane jest z odkładaniem się wapnia w jego naczyniach krwionośnych. Czasami jednak zaczyna ono starzeć się wcześniej, co może skutkować niedotleniem i niedożywieniem płodu. Objawy: najczęściej wykrywane jest podczas badania USG.

Łożysko w trakcie porodu

Łożysko prawidłowo położone, czyli wysoko w macicy, w czasie porodu pozostaje cały czas przyklejone do jej ściany. Dopiero w trzeciej fazie porodu, gdy dziecko jest już na świecie, odkleja się i zostaje wydalone poprzez drogi rodne. Dzieje się to najczęściej w czasie 30 minut od narodzin dziecka. Położna zawsze sprawdza, czy łożysko urodziło się w całości, gdyż pozostanie jego części w macicy grozi infekcją.

W czasie cesarskiego cięcia łożysko zostaje odcięte od ściany macicy po wyjęciu z niej dziecka.

Jednym z powikłań okołoporodowych związanych z łożyskiem jest zatrzymanie łożyska, czyli stan, gdy nie chce ono się urodzić w czasie 30 minut od narodzin dziecka. Wynika to z tego, że albo nie odkleja się od macicy albo szyjka macicy zwęża się na tyle, że nie może ono się wydostać. W takich przypadkach konieczne jest mechaniczne usunięcie łożyska przeprowadzane podczas łyżeczkowania macicy.

Zobacz także:

Noworodek w Chinach zarażony koronawirusem
AdobeStock
Aktualności
Koronawirus przenika przez łożysko? Potwierdzony pierwszy przypadek zarażenia u noworodka
W środę, 2 lutego, przyszedł na świat pierwszy noworodek, u którego zdiagnozowano koronawirusa w 30. godzinie życia. Jest najmłodszą zarażoną osobą. Jego matka również była zainfekowana.

2 lutego przyszedł na świat pierwszy noworodek, u którego zdiagnozowano zarażenie śmiertelnym koronawirusem. Istnieje prawdopodobieństwo, że dziecko zostało zainfekowane już w brzuchu mamy. Ciężarna również była zarażona tym patogenem. Zgodnie z informacjami podanymi przez chińską państwową telewizję CCTV w środę, 2 lutego, urodziło się w Chinach pierwsze dziecko zarażone koronawirusem. Diagnozę lekarze postawili już po 30 godzinach od narodzin. Wiadomo, że matka również była zarażona tym groźnym wirusem. Lekarze nie wykluczają, że do zakażenia mogło dojść już w trakcie ciąży , choć nie jest to najbardziej prawdopodobny scenariusz. Jak noworodek mógł zarazić się koronawirusem? Na razie nie ustalono, w jaki sposób śmiertelny wirus dostał się do organizmu noworodka. Nie da się jednak wykluczyć, że stało się to już w okresie płodowym . Lekarz oddziału neonatologicznego w Wuhan, doktor Zeng Lingkong, powiedział: „Powinniśmy być zaniepokojeni nową, możliwą drogą transmisji koronawirusa”. Nie można jednak przesądzić, że dziecko na pewno zachorowało jeszcze przed narodzinami. Inne możliwe scenariusze są takie, że do zakażenia doszło w trakcie karmienia piersią lub podczas porodu . Noworodek mógł też zostać zainfekowany wirusem w szpitalu. Zdaniem epidemiologa Mailman School of Public Healt Uniwersytetu Columbia, Stephena Morse’a, najbardziej prawdopodobne jest to, że  zarażenie nastąpiło już po narodzinach. „Bardziej możliwe jest to, że dziecko zaraziło się wirusem ze szpitala, w ten sam sposób, jak pracownicy opieki zdrowotnej zarażają się od leczonych pacjentów. W przypadku wirusa infekującego układ oddechowy do zakażenia dochodzi zazwyczaj drogą kropelkową, a nie przez krew ” – stwierdził ekspert. Kilka dni wcześniej na świat przyszedł inny noworodek, który urodził się zdrowy, mimo że jego matka...

Zanieczyszczenia powietrza przedostają się do łożyska płodu
AdobeStock
Przebieg ciąży
Smog przedostaje się do łożyska! Naukowcy przebadali ciężarne
To kolejny dowód na to, że powinniśmy zacząć bardziej dbać o środowisko, w którym żyjemy.

Według najnowszych badań naukowych spaliny samochodowe i smog znajdujące się w powietrzu mogą przedostawać się do macicy, w której rozwija się płód. Odkładają się one na ściankach łożyska. Na razie nie wiadomo, czy mogą również bezpośrednio zagrażać płodowi, ale eksperci nie wykluczają, że tak właśnie jest. Zanieczyszczenia z powietrza dostają się do łożyska w macicy Naukowcy z Uniwersytetu Hasselt w Belgii odkryli, że do łożyska rozwijającego się płodu mogą przedostawać się zanieczyszczenia z powietrza. Tym większe jest ich stężenie w macicy, im gorsza jest jakość powietrza, którym na co dzień oddycha przyszła mama. Badacze swoje wnioski opisali w czasopiśmie „Nature Communications”.   Jeden z autorów badania, Tim Nawrot z Uniwersytetu Hasselt, w wywiadzie dla „The Guardian” przyznał, że okres płodowy to „ najbardziej wrażliwy okres życia . Wszystkie układy narządów są w fazie rozwoju. Aby chronić przyszłe pokolenia, musimy zmniejszyć stopień zagrożenia”. Toksyczne cząstki unoszące się w zanieczyszczonym powietrzu zostały wcześniej zauważone w łożysku, a badanie przedstawione na konferencji w 2018 r. wykazało, że wdychany czarny węgiel – składnik sadzy – może dostać się do łożyska przez pępowinę z krwi matki. Badanie przeprowadzone przez belgijskich naukowców Eksperci zebrali próbki łożyska od ponad 20 niepalących kobiet w belgijskim mieście Hasselt i wystawili tkankę na ultraszybkie rozbłyski laserowe, jak podaje Science News. W wyniku obserwacji odkryli, że w łożysku kobiet mieszkających w dużej odległości od głównych dróg i obszarów o wysokim stopniu zanieczyszczenia znajdowało się średnio 9500 cząstek sadzy na milimetr sześcienny (objętość ziarenka soli). Dla porównania kobiety mieszkające w bardziej zanieczyszczonych obszarach gromadziły około 20,900 cząstek czarnego...

poród lotosowy
AdobeStock
Poród naturalny
Poród lotosowy – na czym polega, czy jest bezpieczny dla dziecka, zalety, zagrożenia [ZDJĘCIA]
Poród lotosowy nie kończy się odcięciem pępowiny. Dziecko do czasu jej naturalnego odpadnięcia jest cały czas połączone ze specjalnie odsączonym, zasuszonym i zakonserwowanym łożyskiem. Zwykle trwa to od 3 nawet do 10 dni.

Poród lotosowy to alternatywne podejście do narodzin dziecka. I choć nazwa wskazuje, że chodzi o poród, w rzeczywistości istotne jest to, co dzieje się tuż po nim . W porodzie lotosowym ważne jest, by nie odcinać pępowiny, tylko poczekać, aż sama się oddzieli. Metoda ta budzi kontrowersje wśród specjalistów i nie jest przez nich akceptowana.  Spis treści: Co to jest poród lotosowy? Poród lotosowy – zalety Opieka nad dzieckiem po porodzie lotosowym Idea porodu lotosowego Historia porodów lotosowych Poród lotosowy w Polsce i na świecie Poród lotosowy – gdzie może się odbyć i jaka jest cena? Poród lotosowy – zagrożenia (badania naukowe) Lekarze o porodzie lotosowym Co to jest poród lotosowy? Poród lotosowy to rodzaj porodu, po którym nie przecina się pępowiny. Dziecko jest połączone z łożyskiem, aż do momentu, kiedy pępowina odpadnie naturalnie. Zazwyczaj trwa to kilka dni, a łożysko umieszczone jest do tego czasu w specjalnie uszytym na tę okazję woreczku. Dziecko połączone z łożyskiem umieszczonym w woreczku. fot. Adobe Stock Zasady porodu lotosowego: to matka decyduje o przebiegu porodu, po narodzinach dziecka nie przecina się pępowiny, urodzone łożysko konserwuje się i pozostawia w pobliżu dziecka, pępowina ma w naturalny sposób zaschnąć i odpaść od dziecka (trwa to 3-10 dni), w tym czasie matka i dziecko nie przyjmują odwiedzin, mają czas dla siebie. Poród lotosowy – zalety Zwolennicy porodów lotosowych twierdzą, że taka forma narodzin jest lepsza dla dziecka. Przyjście na świat w wyniku porodu lotosowego i pozostawienie noworodka z nieodciętą pępowiną określane jest mianem „ łagodnych narodzin ”. Popularyzatorzy tej metody uważają, że lotosowe dzieci są spokojniejsze i bardziej wyciszone . Inna...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz