COVID a ciąża
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży

COVID a ciąża – czy jest się czego bać?

Wpływ COVID-19 na ciążę został już do pewnego stopnia poznany – wiele ciężarnych przeszło zakażenie, przyszły też na świat dzieci poczęte w pandemii. Na podstawie obserwacji i badań lekarze i naukowcy formułują pewne wnioski dotyczące wpływu zakażenia koronawirusem na ciążę, ciężarną i dziecko. Oto one.

Na początku pandemii wydawało się, że zakażenie koronawirusem nie jest groźne dla ciężarnych. Profesor Christoph Lees, ginekolog i położnik z Imperial College w Londynie, stwierdził w połowie 2020 roku, że „Gdyby było duże ryzyko dla kobiet w ciąży, już byśmy to zauważyli’’. Rzeczywistość okazała się jednak inna. Kolejne fale pandemii pokazały, że kobiety w ciąży są bardziej narażone na cięższy przebieg COVID-19.

Spis treści:

Co pyli w lipcu: lista roślin i okresy pylenia [WIDEO]

COVID-19 a ciąża – jakie ryzyko?

Badania wskazują, że ciężarne są bardziej zagrożone ciężkim przebiegiem COVID-19 niż osoby niebędące w ciąży. Jeśli ciężarna jest zdrowa, nie ma chorób przewlekłych, a jej BMI przed ciążą było prawidłowe, ryzyko związane z z ciężkim przebiegiem COVID-19 jest u niej aż o 50 procent wyższe niż u innych zdrowych dorosłych. Z badań szwedzkich naukowców wynika natomiast, że ryzyko intensywnej terapii u ciężarnych chorych na COVID-19 może być aż 6 razy wyższe niż u kobiet, które nie są w ciąży.

Na najcięższy przebieg COVID-19 w ciąży narażone są kobiety:

  • z nadwagą i otyłe, szczególnie wtedy, gdy mają stwierdzoną otyłość olbrzymią (BMI powyżej 35),
  • cierpiące na choroby serca,
  • pochodzące z Azji lub Afryki.


Takie wnioski płyną z obserwacji przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii. Badano przebieg ciąży i stan zdrowia 427 kobiet, które z powodu SARS-CoV-2 trafiły do szpitala. Większość z nich urodziła bezpiecznie, jedna na dziesięć wymagała opieki na intensywnej terapii, 20 kobiet urodziło przed upływem 32. tygodnia ciąży.

Lekarze twierdzą, że zachorowanie na COVID-19 w zaawansowanej ciąży niesie większe ryzyko powikłań. Powiększająca się macica wywołuje ucisk na płuca i serce, co może nasilać duszności, sprzyjać powstawaniu zmian w płucach i powodować konieczność hospitalizacji przyszłej mamy.

Wiadomo już także, że płeć płodu ma znaczenie dla reakcji układu odpornościowego matki na zakażenie kornowawirusem. Płody płci męskiej osłabiają odpowiedź immunologiczną organizmu matki, która wytwarza mniej przeciwciał przeciwko koronawirusowi.

Objawy COVID-19 w ciąży

Najczęstszymi objawami COVID-19 w ciąży są gorączka i kaszel. Rzadziej występuje duszność, ból mięśni, utrata smaku i węchu czy biegunka. Cięższe objawy, takie jak zapalenie płuc i znaczne niedotlenienie organizmu, pojawiają się częściej w bardziej zaawansowanej ciąży (po 20. tygodniu).

Jak każda infekcja przebiegająca z wysoka gorączką, COVID-19 może sprzyjać przedwczesnemu porodowi. Dlatego ważne jest, aby w razie potrzeby zbijać towarzyszącą infekcji wysoką gorączkę.

COVID-19 a ciąża – wpływ na płód

Teoretycznie największe ryzyko dla dziecka niesie zakażenie wirusem w pierwszych 12 tygodniach ciąży. Wtedy rozwój płodu jest bardzo intensywny. Z badań przeprowadzonych u ciężarnych, które w pierwszym trymetrze ciąży zakaziły się koronawirusem SARS-CoV-2 wynika jednak, że zakażenie to nie ma wpływu na rozwój płodu i nie zwiększa ryzyka utraty ciąży. Jak dotąd nie mamy żadnych polskich danych, które potwierdzałyby negatywny wpływ wirusa SARS-CoV-2 na rozwój płodu. Jedynym zagrożeniem na każdym etapie ciąży może być wysoka gorączka, która może pojawić się w przebiegu COVID-19. 

Wstępne badania sugerowały, że wirus SARS-CoV-2 nie pokonuje bariery, jaką stanowi łożysko. Oznacza to, że wirus z ciała matki nie jest w stanie dostać się do organizmu dziecka. Pojawiły się jednak doniesienia, że doszło do zakażenia płodu przez matkę. Nie udało się stwierdzić, czy do zakażenia doszło podczas ciąży, porodu czy bezpośrednio po nim. Na ostateczne informacje o tym, czy i jak płód lub noworodek może zakazić się koronawirusem, trzeba poczekać na badania i analizy przeprowadzone na większej liczbie przypadków.

Co ciekawe, w badaniach płynu owodniowego, krwi pępowinowej, a także w mleku zakażonej matki nie stwierdzano obecności koronawirusa.

Wpływ zakażenia koronawirusem u matki na układ odpornościowy dziecka

Dzieci urodzone przez ciężarne z niedawną lub trwającą infekcją miały podwyższony poziom mediatorów procesu zapalnego (przekazują one komórkom i tkankom informacje o toczącym się procesie zapalnym), a także zwiększony odsetek komórek, o których wiadomo, że biorą udział w szybkiej reakcji na infekcję. Zdolność komórek odpornościowych do wytwarzania cytokin była zwiększona nawet u niemowląt urodzonych przez matki, które przechodziły COVID-19 we wcześniejszej ciąży. Sugeruje to, że infekcja SARS-CoV-2 u ciężarnej zmienia układ odpornościowy dziecka. Jakie skutki mają te zmiany, jeszcze nie wiadomo.

Koronawirus a poród

Aktualne zalecenia mówią, że w przypadku zakażonej koronawirusem ciężarnej, decyzję o porodzie naturalnym lub przez cesarskie cięcie należy podejmować indywidualnie. Nie ma odgórnych zaleceń, aby ciążę bezwzględnie kończyć cesarką albo cesarskiego cięcia za wszelką cenę unikać.

Zasady dotyczące porodu w czasie pandemii ulegają zmianom. W marcu 2020 szpitale unikały porodów rodzinnych, później do nich wrócono. Stosowanie maseczki przez rodzącą nie jest obowiązkowe.

Ponieważ sytuacja epidemiczna w Polsce i na świecie zmienia się dynamicznie, przed zbliżającym się porodem, warto dowiedzieć się w szpitalu, jakie zasady będą obowiązywać.

Najnowsze odkrycie naukowe mówi, że zakażone koronawirusem ciężarne mają blisko trzykrotnie podwyższone ryzyko pojawienia się najczęstszych komplikacji poporodowych: gorączki, niskiego wysycenia krwi tlenem i konieczności ponownej hospitalizacji.

Koronawirus a ciąża – zalecenia na czas pandemii

Ponieważ wpływ zakażenia nowym koronawirusem na płód i przebieg ciąży nie jest jeszcze do końca poznany, na czas pandemii opracowano zalecenia dla kobiet starających się o dziecko i będących w ciąży:

  • starania o dziecko najlepiej odłożyć na czas po pandemii,
  • w ciąży warto przyjąć szczepionkę przeciwko COVID-19. To najlepsza ochrona przed zakażeniem koronawirusem. Szczepienie na COVID-19 w ciąży jest bezpieczne!
  • kobiety ciężarne powinny unikać sytuacji zwiększających ryzyko zakażenia (zalecana jest izolacja, zwłaszcza w pierwszych 12 tygodniach ciąży),
  • w przypadku zachorowania na COVID-19 należy unikać utrzymującej się wysokiej temperatury ciała, zwłaszcza w I. trymestrze ciąży,
  • ciężarna powinna unikać stresu, zachować spokój i pogodny nastrój (stres przyszłej matki może negatywnie wpływać na dziecko, a nawet na dzieci tego dziecka).


Bibliografia:
1. pulsmedycyny,pl, science.org
2. „COVID-19 w ciąży zalecenia” – J. Tulimowski,
3. WHO „Coronavirus (COVID-19) Infection in Pregnancy’’ – Royal College of Obstetricians & Gynaecologists,
4. „Evidence for and against vertical transmission for severe acute respiratory syndrome coronavirus 2’’ – A. Lamouroux, T. Attie-Bitach, J. Martinovic, M. Leruez-Ville, Y. Ville
5.
„SARS-CoV-2 in first trimester pregnancy: a cohort study”, Human reproduction, 2021

Zobacz też:

drugi poród łatwiejszy
Fotolia
Przygotowania do porodu
Drugi poród łatwiejszy? - prawda czy fałsz?
Oto 6 najczęściej mylnych spostrzeżeń odnośnie kolejnych porodów! Wam też tak mówiono?

Drugi poród w godzinę, bez komplikacji i z uśmiechem na twarzy – to marzenie wielu kobiet. Niestety, tak jak to w życiu, nie ma rzeczy pewnych. Tak też jest z porodami. Nigdy nic nie wiadomo! Czasem pierwszy poród jest bardzo trudny, a kolejne idą szybko. Czasem pierwszy poród przebiega szybko, a kolejne ciąże kończą się cesarką , lub powikłaniami po trudach porodu trwającego kilkanaście godzin. Nie ma na to żadnej reguły.   6 najczęściej mylnych spostrzeżeń odnośnie kolejnych porodów 1.    Drugie dziecko rodzi się zawsze w terminie, albo wcześniej. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Ohio dowodzą, że kobiety, które rodzą kolejne dzieci w odstępie ok. 18 m-cy, powinny urodzić dziecko w terminie lub nawet wcześniej.  Niestety inne badania dowodzą z kolei, że w tej kwestii nie ma żadnych pewniaków, a przyjście dziecka na świat zależy od tak wielu czynników, że nie sposób przewidzieć jak będzie w rzeczywistości wyglądać.  2.    Gdy ma się cesarkę przy 1. porodzie, potem zawsze już będzie cesarka. Niektóre kobiety są załamane sądząc, że nie będą mogły rodzić w sposób naturalny, gdy ich pierwsza ciąża była zakończona cesarką. Badania dowodzą jednak, że 63% kobiet z 140 tys. biorących udział w badaniu, drugi raz rodziły naturalnie. Nie ma więc przeciwwskazań, by nie mogły spróbować pomimo wcześniejszych doświadczeń. Naturalnie po cesarce - to możliwe! 3.    Drugi poród trwa krócej. Wiele badań potwierdza, że pierwszy okres porodu, czyli zanim zaczną się skurcze parte, przy drugim porodzie trwa krócej. Byłaby to wspaniała nowina dla wszystkich kobiet, które decydują się na kolejne dzieci, gdyby nie to, że wiele porodów łamie tę regułę i dzieci kolejne rodzą się dłużej, niż pierworodni. Nie ma więc żadnej pewności.  4.    Jeżeli...

VBAC
AdobeStock
Cesarskie cięcie
VBAC (poród naturalny po cesarce) – kiedy jest możliwy, jakie są przeciwwskazania
VBAC po cesarce jest możliwy. Kobiety, które w poprzedniej ciąży miały cesarskie cięcie, mogą kolejną ciążę zakończyć porodem naturalnym, jeśli nie ma do tego przeciwwskazań natury medycznej. To, czy VBAC będzie możliwy, zależy od stanu zdrowia ciężarnej i przebiegu ciąży.

Obecnie VBAC jest coraz popularniejszy – nie obowiązuje już zasada, że jeśli pierwsza ciąża skończyła się cesarką, kolejna także musi mieć taki finał. Coraz częściej lekarze umożliwiają kobiecie poród naturalny w kolejnej ciąży. Jeśli blizna po cesarce ma wystarczająca grubość, ciąża przebiega prawidłowo, a kobieta nie ma wskazań do cesarki, może drugą i kolejne ciąże zakończyć porodem naturalnym. Spis treści: Co to jest VBAC Kiedy VBAC jest możliwy VBAC a pęknięcie macicy Co zmniejsza szanse na VBAC? Co to jest VBAC? Poród naturalny po cesarskim cięciu nosi nazwę VBAC. To skrót od angielskiego wyrażenia Vaginal Birth After Cesarean , czyli poród pochwowy po przebytej cesarce . Sporo się o nim mówi i pisze, bo rośnie liczba zainteresowanych tym tematem kobiet. Jest też coraz więcej położnych i lekarzy, którzy wspierają przyszłe mamy, decydujące się na urodzenie kolejnego dziecka poprzez VBAC. Stare przekonanie pierwsza cesarka – zawsze cesarka , wraz z postępem medycyny przestaje być aktualne. Oczywiście, jeśli są spełnione pewne warunki.  Kiedy VBAC jest możliwy Zdaniem dr Marzeny Jurczak-Czaplickiej, ginekolog położnik z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, VBAC jest możliwy, jeśli w kolejnej ciąży nie powtarzają się wskazania do cesarskiego cięcia (np. neurologiczne lub okulistyczne). Musimy pamiętać jednak, że brak wskazań nie jest jedynym wyznacznikiem. Bardzo ważny jest również przebieg ciąży i to, co dzieje się podczas porodu. VBAC a ryzyko pęknięcia macicy W przypadku VBAC sporo mówi się o ryzyku związanym z pęknięciem macicy w miejscu, w którym znajduje się blizna po cięciu. – Podczas ciąży zwracamy uwagę, czy nie pojawiają się dolegliwości, które mogą sugerować problemy z istniejącą blizną – mówi dr Jurczak-Czaplicka. Mogą wystąpić one już w II lub III...

stres przed porodem
Fotolia
Wygląd i samopoczucie
Stres przed porodem: czy nerwy mogą wywołać poród? [WYJAŚNIA PSYCHOLOG]
Stres przed porodem nie tylko źle wpływa na rozwój dziecka, ale też na przebieg samego porodu. Może go przyspieszyć, a intensywny stres w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, może doprowadzić nawet do poronienia.

Stres przed porodem pojawia się u wielu kobiet w ciąży, ale często za przyczynę lęków oraz wysokiego poziomu niepokoju uważa się po prostu fakt bycia w ciąży. Tymczasem ciąża jest z wielu powodów czasem stresującym, a badania naukowe pokazały, że nerwy w ciąży wpływają na rozwój mózgu dziecka! Rzadziej jednak mówi się o tym, że stres przed porodem przekłada się bezpośrednio na sam poród . Stres przed porodem: jak emocje wpływają na poród? Stres przed porodem może w znacznym stopniu zaburzyć przebieg porodu. Hormonalny mechanizm porodu jest skomplikowanym procesem. Najważniejsze są w nim jednak dwie substancje: oksytocyna i adrenalina. W dużym uproszczeniu chodzi o to, aby podczas porodu w ciele kobiety było jak najwięcej naturalnej oksytocyny , a jak najmniej adrenaliny. Stres przed porodem może zmienić właściwe proporcje tych hormonów. Za co odpowiadają hormony, na które bezpośredni wpływ ma stres przed porodem? Oksytocyna , zwana hormonem miłości , wydzielana jest przez matkę po to, aby poród mógł postępować. Warunki idealne dla wytwarzania tego hormonu to spokój, relaks, poczucie bezpieczeństwa, intymność, bliskość (również fizyczna) z partnerem. Adrenalina i kortyzol to z kolei hormony stresu . Pojawiają się w ciele, gdy odbierasz daną sytuację jako zagrażającą, gdy czujesz niepokój, lęk, stres. Ciało się wtedy napina, uwaga koncentruje, przygotowujesz się do odparcia ataku. Zastanów się teraz: czy kiedy czułaś ogromny niepokój, byłaś w stanie skoncentrować się na czymś takim jak miłość bądź inne pozytywne emocje? Poczucie miłości, bliskości, bezpieczeństwa sprawia, że oksytocyna zalewa organizm, jednak z drugiej strony lęk, niepokój, stres, obawa przed oceną sprawiają, że zamiast oksytocyny w ciele pojawia się adrenalina i kortyzol, które znoszą działanie hormonu miłości. Z czysto...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
mata na piknik
Pielęgnacja
Jedziecie na piknik? Oto 6 wskazówek, dzięki którym się uda
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Podróże z Marko BeSafe
Rozwój
Oto sposób na przewożenie dziecka 5 razy bezpieczniej niż dotąd!
Partner
Polecamy
Porady
jak ubierać noworodka latem
Noworodek
Jak ubierać noworodka latem, żeby go nie przegrzać?
Małgorzata Wódz
Nowe urlopy dla rodziców
Prawo i finanse
Nowe urlopy dla rodziców w 2022 roku: od kiedy więcej dni wolnych?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Rabarbar w ciąży
Dieta w ciąży
Czy w ciąży można jeść rabarbar? Tak, ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy
Luiza Słuszniak
imiona unisex
Imiona
Imiona unisex – jak nazwać dziecko bez wskazywania na płeć? 168 propozycji!
Ewa Janczak-Cwil
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży
Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem
Ewa Janczak-Cwil
bon turystyczny do kiedy
Aktualności
Bon turystyczny 2022 – ważność bonu. Do kiedy można wykorzystać?
Małgorzata Wódz
zapłodnienie
Starania o dziecko
Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia
Magdalena Drab
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu
Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?
Joanna Biegaj
wyprawka noworodka
Niemowlę
Wyprawka dla noworodka na lato: ubranka i rzeczy do szpitala [LISTA ZAKUPÓW]
Małgorzata Wódz
uczulenie na jad pszczeli / uczulenie na jad osy
Zdrowie
Uczulenie na jad pszczeli i jad osy: objawy, co robić i jak przebiega leczenie
Katarzyna Pinkosz
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania
Dieta w ciąży
Szparagi w ciąży: czy można jeść, właściwości, przeciwwskazania 
Luiza Słuszniak
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
domowe sposoby na komary
Aktualności
Domowe sposoby na komary: co robić, żeby komary nie gryzły?
Joanna Biegaj
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży
Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?
Ewa Cwil
plan porodu
Lekcja 2
Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku
Małgorzata Wódz
pozytywny test ciążowy
Ciąża
Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?
Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży
Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?
Małgorzata Wódz