zakrzepica w ciąży
Nattakorn/Adobe Stock
Zdrowie w ciąży

Zakrzepica w ciąży – dlaczego częściej pojawia się u ciężarnych?

Zakrzepica w ciąży może objawiać się obrzękiem, bólem i podwyższoną ciepłotą kończyny dolnej. Wyjaśniamy, jak rozpoznać jej objawy i bronić się przed zakrzepicą w ciąży.

Zakrzepica w ciąży może przydarzyć się każdej kobiecie. Największe ryzyko rozwoju zakrzepicy dotyczy ciężarnych obciążonych genetycznie skłonnością do tej choroby oraz prowadzących nieaktywny, siedzący tryb życia. Sprawdź, jakie są objawy zakrzepicy. Jeśli je zaobserwujesz, jak najszybciej szukaj pomocy lekarskiej.

Spis treści:

Jak przyszła mama może o siebie zadbać? [WYWIAD Z EKSPERTEM]

Zakrzepica – czym jest?

Pod pojęciem żylna choroba zakrzepowo-zatorowa kryją się dwie jednostki chorobowe:
  • zakrzepica żył głębokich,
  • zator tętnicy płucnej.


Choroba polega na powstaniu w żyłach głębokich skrzepów, których oderwane fragmenty mogą powędrować z prądem krwi do tętnicy płucnej i spowodować natychmiastową śmierć człowieka. Zakrzepy najczęściej tworzą się w kończynach dolnych, w łydkach i udach, ale również w żyłach miednicy – tłumaczy prof. dr hab. Witold Tomkowski, prezes Polskiej Fundacji do Walki z Zakrzepicą Thrombosis.

Dlaczego u kobiet w ciąży i połogu ryzyko wystąpienia zakrzepicy jest wyższe?

Zdaniem prof. Tomkowskiego ryzyko jest wyższe zwłaszcza u kobiet, u których w rodzinie ktoś chorował na zakrzepicę. – W takim przypadku należy o tym koniecznie powiedzieć lekarzowi prowadzącemu ciążę i wykonać testy genetyczne. Jeżeli ciężarna nie jest obciążona genetycznie, to sama ciąża i połóg również stanowią czynnik ryzyka. „Burza hormonów” w organizmie zwiększa lepkość krwi i sprzyja pojawieniu się zakrzepu. Ponadto ucisk powiększonej macicy na naczynia żylne utrudnia odpływ krwi z nóg, co także predysponuje do tworzenia się skrzeplin. Szczególnie wyczulone powinny być panie w ostatnich miesiącach ciąży i w połogu, kiedy zwykle dochodzi do obrzmienia nóg. Łatwo wówczas zbagatelizować objawy choroby, zakładając że pojawienie się obrzęków jest zjawiskiem fizjologicznym w tym okresie – mówi profesor.

Jakie są przyczyny powstania zakrzepicy?

Przyczyn powstania zakrzepicy jest bardzo wiele: są to czynniki genetyczne, farmakologiczne oraz styl życia. Istnieje też ścisły związek pomiędzy poważnymi zabiegami chirurgicznymi i ciężkimi chorobami leczonymi zachowawczo, a żylną chorobą zakrzepowo-zatorową. Zakrzepica może zaatakować w każdym wieku, choć ryzyko rośnie po 40. roku życia.

Ważnym czynnikiem ryzyka jest unieruchomienie, np. z powodu obłożnej choroby wymagającej leżenia w łóżku, a także długa podróż (powyżej 4 godzin). Innymi czynnikiem ryzyka są:
  • hormonalna antykoncepcja,
  • hormonalna terapia zastępcza,
  • przebyte operacje chirurgiczne,
  • otyłość,
  • niektóre choroby, np. choroba nowotworowa, trombofilia,
  • różnego rodzaju urazy.

Zagrożenia związane z zakrzepicą w ciąży

Jak mówi profesor Tomkowski, na pierwsze objawy trzeba reagować szybko, bo zator tętnicy płucnej zabija w kilka sekund i zbiera spore żniwo (rocznie w Polsce z powodu zatoru płucnego umiera około 40 tys. osób). Im później zgłosimy się do lekarza i im później zostanie postawiona diagnoza, tym większe ryzyko dla naszego życia. Kawałek skrzepliny, który odrywa się od zakrzepu, np. w łydce pacjenta, płynie z prądem krwi do serca, następnie do płuc i może doprowadzić do zatkania światła tętnicy, przez co płuco ma upośledzone ukrwienie i pojawiają się trudności z oddychaniem, czasem tak poważne, że dochodzi do śmierci. 

Zakrzepica w ciąży – objawy

Do najczęściej występujących objawów, pojawiających się w ciągu kilku dni od rozwoju zakrzepu, należą:
  • obrzęk – widoczny początkowo wokół kostki, stopy czy łydki lub całej nogi (jednej),
  • ból nogi, który nasila się podczas chodzenia, ale mija przy unieruchomieniu. 
  • tkliwość i bolesność nogi podczas dotyku,
  • podwyższona ciepłota nogi,
  • zaczerwieniona skóra na jednej nodze. 


Zakrzepica nie zawsze daje objawy lub nie są one jednoznaczne, bo mogą również występować w innych chorobach –  wyjaśnia profesor Tomkowski. Ważne jest to, że w momencie pojawienia się niepokojących objawów należy jak najszybciej pójść do lekarza. Wykona on USG żył głębokich i postawi właściwą diagnozę. Niestety większość osób lekceważy te objawy i stosuje domowe sposoby (masaże, zimne okłady itp.), które są nieskuteczne – twierdzi profesor i dodaje, że co prawda lekarz pierwszego kontaktu niestety nie może zlecić wykonania USG żył głębokich bezpłatnie w ramach NFZ. Może on jednak oznaczyć prawdopodobieństwo kliniczne wystąpienie zakrzepicy, stosując np. skalę Wellsa. Chorych z wysokim prawdopodobieństwem klinicznym należy wysłać na pilny test diagnostyczny. U chorych z niskim lub umiarkowanym prawdopodobieństwem klinicznym należy oznaczyć stężenie D-dimeru. Wynik dodatni przesądza o konieczności wykonania testu diagnostycznego. 

Jakie badania są niezbędne do postawienia diagnozy zakrzepicy żył?

Aby jednoznacznie potwierdzić obecność skrzeplin w organizmie, niezbędne jest wykonanie badań obrazowych, czyli badanie USG. Nie jest ono bolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania. Polega na uciskaniu żył głowicą, żeby sprawdzić czy w ich świetle znajdują się skrzepliny. Skierowanie na badanie USG żył powinno być w gestii każdego lekarza, w tym lekarza pierwszego kontaktu. W Polsce jednak w ramach NFZ, na takie badanie może wydać skierowanie tylko lekarz z odpowiednią specjalizacją. – Ten anachronizm powinien być natychmiast zmieniony. Rozwiązaniem może być udanie się na izbę przyjęć do szpitala lub wykonanie badania USG żył prywatnie – podpowiada profesor Tomkowski.

Leczenie zakrzepicy w ciąży

Profesor Tomkowski wyjaśnia, że w leczeniu zakrzepicy zaleca się profilaktyczne stosowanie wyrobów o stopniowanym ucisku (pończoch lub rajstop), które wspomagają krążenie krwi i przeciwdziałają powstaniu zakrzepów. U kobiet, które mają zwiększone ryzyko zachorowania na zakrzepicę lub już na nią chorowały w przeszłości, niezbędne jest wdrożenie farmakologicznej profilaktyki przeciwzakrzepowej w postaci iniekcji podskórnych z heparyny drobnocząsteczkowej.

Zakrzepicę żył głębokich w ciąży leczy się najczęściej heparyną drobnocząsteczkową (LMWH) podawana w zastrzykach raz lub dwa razy na dobę, a jej dawkę dobiera się do masy ciała. Heparyna nie przenika w istotnych ilościach do przez łożysko ani do mleka matki.

Zakrzepica w ciąży – a poród

Większe ryzyko rozwinięcia się zakrzepicy jest po cesarskim cięciu niż po porodzie siłami natury. Dlatego o ile jest to możliwe, w przypadku kobiet, które przebyły incydent zakrzepicy w przeszłości, lepszym rozwiązaniem jest rodzenie naturalnie. Nie zawsze jest to jednak możliwe.

U kobiet, które w ciąży przyjmują heparynę, na 24 godziny przed planowaną cesarką, indukcją porodu lub planowanym założeniem cewnika zewnątrzoponowego do podania znieczulenia zaprzestaje się podawania heparyny. Po porodzie, aby zapobiegać zakrzepom, można zacząć kobiecie podawać leki z grupy antagonistów witaminy K, gdyż nie przenikają do mleka.

Zakrzepica po porodzie

Połóg sprzyja rozwojowi zakrzepicy, gdyż dość gwałtownie zmniejsza się objętość krwi, a jednocześnie organizm wchodzi w tryb leczenia ran, co dodatkowo zwiększa krzepliwość krwi. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu zakrzepicy jest brak ruchu w pierwszych dobach po porodzie, zwłaszcza po cesarce. Dlatego profilaktycznie kobietom po cesarskim cięciu podaje się zastrzyki z heparyną.

Bardzo skutecznym sposobem na zapobieganie zakrzepicy w połogu jest szybkie uruchamianie pacjentek – nawet 2 godziny po porodzie naturalnym i 6 godzin po cesarce. Wykonanie wtedy kilku kroków może być dużym wysiłkiem, ale warto się na to zdobyć, aby usprawnić krążenie krwi i zapobiec powstaniu zakrzepicy.

Choroba zakrzepowa w połogu może dotyczyć nie tylko żył głębokich, ale też żył powierzchownych oraz tych położonych w miednicy, co objawia się bólem w podbrzuszu, zatrzymaniem stolca, nudnościami, podwyższoną temperaturą ciała.
 
Prof. dr hab. Witold Tomkowski jest prezesem Polskiej Fundacji do Walki z Zakrzepicą THROMBOSIS oraz kierownikiem oddziału Intensywnej Terapii Pneumonologiczno-Kardiologicznej, przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Gruźlicy, kierownikiem przychodni TS Klinika. Jest też partnerem merytorycznym kampanii "Jak nie być jedną nogą w grobie".

Zobacz też:
hemoroidy w ciąży
Adobe Stock
Zdrowie w ciąży
Hemoroidy w ciąży: przyczyny, objawy, leczenie (hemoroidy w ciąży a poród naturalny)
Hemoroidy w ciąży to powszechny problem wśród przyszłych mam, dlatego nie powinny być powodem do wstydu. Hemoroidy w ciąży powstają z kilku powodów: w organizmie kobiety zwiększa się ilość krwi, powiększa się także macica, a to doprowadza do wzrostu ciśnienia żylnego. Jest to spowodowane uciskiem macicy na żyły jamy brzusznej i miednicy.

Hemoroidy w ciąży są nieprzyjemną dolegliwością. Hemoroidy zwane w terminologii medycznej guzkami krwawniczymi czy też krwawnicami są chorobą proktologiczną polegającą na upośledzeniu odpływu krwi z guzków krwawniczych. U kobiet, które zmagają się z hemoroidami w ciąży, dochodzi nie tylko do powiększenia hemoroidów, lecz także przewlekłych stanów zapalnych. Sprawdź, jaki jest bezpieczny lek na hemoroidy w ciąży.  Spis treści: Hemoroidy w ciąży: przyczyny Hemoroidy w ciąży: objawy Hemoroidy w ciąży – kiedy się pojawiają? Hemoroidy w ciąży: leczenie Maść  na hemoroidy w ciąży Hemoroidy w ciąży: domowe sposoby Hemoroidy w ciąży: zapobieganie Hemoroidy w ciąży a poród naturalny Leczenie hemoroidów po ciąży ​ Hemoroidy w ciąży: przyczyny Hemoroidy w ciąży powstają, ponieważ: żyły odbytu nadmiernie się rozszerzają, a ich ścianki stają się słabsze i mniej elastyczne, przez co powstaje zbyt duże ciśnienie krwi w żyłach w końcowym odcinku jelita grubego; rosnąca macica uciska naczynia krwionośne jamy brzusznej, utrudniając odpływ krwi z żył miednicy i nóg; w ciąży jelita pracują wolniej i kobieta podczas wypróżniania mocniej wysila się, to też powoduje, że ciśnienie krwi w okolicach odbytu znacznie wzrasta; dochodzi do zaburzenia gospodarki hormonalnej  – wyższe jest stężenie progesteronu , hormonu zwiększającego podatność ścian żył na rozciąganie. Hemoroidy w ciąży: objawy Możesz podejrzewać, że masz hemoroidy, jeśli zauważysz u siebie: pieczenie; świąd; śluz w odbycie; uczucie niecałkowitego wypróżnienia; świeżą krew w stolcu; dyskomfort w okolicy odbytu. Ważne: Pamiętaj, że skrzepy ciemnej, smolistej krwi w stolcu lub nawet czarny (smolisty) stolec są zwykle oznakami choroby górnej części...

żylaki w ciąży
AdobeStock
Zdrowie w ciąży
Żylaki w ciąży: jak powstają, zagrożenia, co stosować
Żylaki w ciąży to problem, z którym boryka się aż 40% przyszłych mam. Żylaki są to zgrubienia, które pojawiają się wzdłuż żył. Powstają na skutek trudności przepływu krwi z kończyn dolnych do serca i mogą prowadzić do poważnych powikłań, np. zakrzepicy żył. Jakie są najczęstsze przyczyny powstawania żylaków? Jak zapobiec kłopotom z krążeniem? Sprawdź!

Żylaki w ciąży to coraz częstszy problem przyszłych mam. Dolegliwość może mieć podłoże genetyczne, sprzyjają jej także zmiany hormonalne, a w szczególności wzrost progesteronu. W grupie ryzyka są także panie, u których żylaki występowały już przed ciążą, mają nadwagę lub zbyt szybko tyją w ciąży. Problemem może być także stojący lub siedzący tryb pracy. Żylaki bolą, są zagrożeniem dla zdrowia, a dla wielu osób są także nieestetyczne. Czy można sobie z nimi skutecznie poradzić? Podpowiadamy! Żylaki w ciąży: przyczyny Od drugiego trymestru ciąży krew może zacząć zalegać w dolnych kończynach, powodując ich spuchnięcie i bolesność żył; zwykle tych na nogach, ale czasem też w odbycie. Prawdopodobieństwo, że i tobie przydarzą się żylaki, wzrasta, jeśli w twojej rodzinie ktoś cierpiał na tę dolegliwość w ciąży .  Jeśli przyszła mama jest obciążona genetycznie żylakami, może się z nimi borykać już w pierwszych miesiącach ciąży (zwłaszcza gdy jest to kolejna lub mnoga ciąża ). Pojawiają się one, ponieważ: zwiększa się ciśnienie z żył macicy w stronę żył miednicy; wzrasta ciśnienie w żyłach na nogach; krew zwiększa swoją objętość; włókna mięśniowe w ścianach żył ulegają rozluźnieniu; zmniejsza się sprężystość żył na skutej działania progesteronu .   Inne przyczyny pojawienia się żylaków to: nadwaga lub otyłość, siedząca lub stojąca praca, przeciążanie nóg na skutek dźwigania, wiek (im człowiek jest starszy, tym ryzyko wzrasta), geny (żylaki najczęściej mają podłoże genetyczne). Żylaki w ciąży: objawy O tym, że możesz mieć problem z żylakami, świadczą następujące sygnały. Nogi (zwłaszcza łydki): swędzą, bolą, wydają się ciężkie, są obrzęknięte. Oprócz tego coraz częściej zaczynasz miewać skurcze...

nogi, pielęgnacja ciała, kobieta, depilacja nóg
Fotolia
Mama
Jak się pozbyć żylaków i wybrać odpowiedni wyrób uciskowy?
Jak powstają żylaki? Jak im zapobiegać? Jakie metody leczenia żylaków są najskuteczniejsze? Na te pytania odpowiada dr n. med. Adam Sowiński – chirurg naczyniowy, flebolog ze Szpitala Zacisze ENEL-MED. Podpowiemy ci również, jak wybrać odpowiedni wyrób uciskowy.

Co przyczynia się do powstawania żylaków?  dr n. med. Adam Sowiński: Przyczyną chorób żylnych jest tzw. refluks żylny , czyli cofanie się krwi. Płynąc od stóp do serca, krew musi pokonać siłę grawitacji. Pomagają jej w tym zastawki żylne - to one warunkują jednokierunkowy przepływ krwi. Gdy zostaną uszkodzone, krew nie jest sprawnie odprowadzana i zalega w żyłach. Dochodzi do przewlekłego nadciśnienia żylnego, w wyniku czego powstają żylaki . Zwykle mają one niebiesko-siny kolor, są poszerzone, wydłużone i przez to widoczne na powierzchni skóry.  Żylaki pięć razy częściej pojawiają się u kobiet niż u mężczyzn, zwykle po 30. roku życia (ale mogą i wcześniej).  Do ich powstawania może przyczynić się ciąża, stojący lub siedzący tryb życia, dźwiganie ciężarów, zaparcia , nadwaga i brak ruchu, palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu, a także noszenie wysokich obcasów (u kobiet).  Warto przeczytać: Puchną, rosną, bolą… Jak ulżyć stopom w ciąży? Jak zapobiegać powstawaniu żylaków? dr n. med. Adam Sowiński: W profilaktyce przeciwżylakowej najistotniejsze jest stałe obniżanie ciśnienia żylnego . Biorąc pod uwagę wcześniej wymienione czynniki, zaleca się:  aktywność fizyczną (poprawia krążenie żylne) unikanie gorących kąpieli, sauny i solarium (wysoka temperatura wpływa na rozszerzenie naczyń krwionośnych ), osobom prowadzącym siedzący lub stojący tryb życia regularne poruszanie nogami (częste wstawanie czy chodzenie, wykonywanie prostych ćwiczeń typu wspinanie się na palce i opadanie na pięty - tego typu ćwiczenia pobudzają mięśnie łydek i tym samym poprawiają krążenie krwi ).  Należy również unikać: zakładania nogi na nogę - utrudnia to swobodny przepływ krwi, obcisłej garderoby (w tym skarpet z gumką, wysokich butów z obcisłą...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
jak pobrać bon turystyczny
Prawo i finanse
Jak pobrać i aktywować bon turystyczny: instrukcja rejestracji na PUE ZUS (krok po kroku)
Milena Oszczepalińska
ukraińskie imiona
Imiona
Ukraińskie imiona: męskie i żeńskie + tłumaczenie imion ukraińskich
Joanna Biegaj
cytaty na urodziny
Cytaty i przysłowia
Mądre i piękne cytaty na urodziny –​ 22 sentencje urodzinowe
Joanna Biegaj
Ile dać na Chrzest?
Święta i uroczystości
Ile wypada dać na chrzciny w 2022 roku? – kwoty dla rodziny, chrzestnych i gości
Luiza Słuszniak
gdzie nad morze z dzieckiem
new badge ranking small
Niemowlę
Gdzie nad morze z dzieckiem? TOP 10 sprawdzonych miejsc dla rodzin z maluchami
Hanna Szczesiak
ospa u dziecka a wychodzenie na dwór
Zdrowie
Ospa u dziecka a wychodzenie na dwór: jak długo będziecie w domu? Czy podczas ospy można wychodzić?
Milena Oszczepalińska
5 dni opieki na dziecko
Prawo i finanse
5 dni opieki (urlop na dziecko) – wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym urlopie
Joanna Biegaj
pesel po 2000
Prawo i finanse
PESEL po 2000 - zasady jego ustalania
Agnieszka Majchrzak
hiszpańskie imiona
Imiona
Najczęściej nadawane hiszpańskie imiona - ich znaczenie oraz polskie odpowiedniki
Joanna Biegaj
Bon turystyczny: jak wykorzystać w 2022?
Aktualności
Gdzie można wykorzystać bon turystyczny – lista podmiotów + zmiany przepisów
Ewa Janczak-Cwil
Urlop ojcowski
Prawo i finanse
Urlop ojcowski 2022: ile dni, ile płatny, wniosek, dokumenty
Magdalena Drab
przedmioty w 4 klasie
Aktualności
Jakie są przedmioty w 4 klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2022/2023? [LISTA]
Ewa Janczak-Cwil
300 plus
Prawo i finanse
300 plus 2022 – dla kogo, kiedy składać wniosek?
Małgorzata Wódz
na komary dla niemowląt
Zdrowie
Co na komary dla niemowląt: co wolno stosować, czego unikać?
Ewa Janczak-Cwil
urwany kleszcz
Zdrowie
Urwany kleszcz: czy usuwać główkę kleszcza, gdy dojdzie do jej oderwania?
Ewa Janczak-Cwil
Bon turystyczn atrakcje dla dzieci
Czas wolny
Bon turystyczny – atrakcje dla dzieci, za które można płacić bonem
Ewa Janczak-Cwil
300 plus dla zerówki 2021
Aktualności
300 plus dla zerówki w 2022 roku – czy Dobry Start obejmuje sześciolatki?
Joanna Biegaj
rekrutacja do liceum
Wychowanie
Jak wygląda rekrutacja do liceum 2022/2023? Jak dostać się do dobrego liceum?
Joanna Biegaj