mononukleoza u dzieci
fot. Panthermedia

Mononukleoza u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Mononukleoza u dzieci wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barra. Najczęściej powoduje ostrą infekcję u dzieci miedzy 3. a 5. rokiem życia. Do objawów mononukleozy, czyli choroby pocałunków, należą zmęczenie, brak apetytu oraz charakterystyczna wysypka. Sprawdź przyczyny i objawy mononukleozy zakaźnej u dzieci, jak wygląda jej leczenie oraz potencjalne powikłania po chorobie.
Konsultacja: prof. Maria Korzon
mononukleoza u dzieci
fot. Panthermedia
Mononukleoza u dzieci to ostra infekcja wirusowa, która może przypominać anginę bakteryjną. U niemowląt może przebiegać niezauważalnie, zresztą w 1. roku życia dzieci rzadko chorują na mononukleozę. Mononukleoza, znana także jako choroba pocałunków, charakteryzuje się także wysoką gorączką i powiększonymi węzłami chłonnymi. Choć leczenie mononukleozy u dzieci jest głównie objawowe, okres rekonwalescencji może trwać nawet miesiąc po ustaniu najpoważniejszych symptomów. Wyjaśniamy, jakie są przyczyny, objawy, a także potencjalne powikłania po mononukleozie u dzieci.

Spis treści:
  1. Mononukleoza u dzieci
  2. Mononukleoza u dzieci - objawy
    - Mononukleoza u dzieci - wysypka [ZDJĘCIA]
    - Mononukleoza u niemowlaka – objawy
  3. Mononukleoza u dzieci - diagnoza
    - Mononukleoza zakaźna czy chore nerki?
    - Mononukleoza zakaźna czy angina?
  4. Leczenie mononukleozy u dzieci
  5. Mononukleoza u dzieci - powikłania
  6. Czy można się zaszczepić na mononukleozę?

 

Mononukleoza u dzieci

Mononukleozę zakaźną u dzieci powoduje wirus Epsteina-Barra, który należy do grupy wirusów opryszczkowych. Ten drobnoustrój przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę – łatwo więc zarazić się nim poprzez pocałunek lub poprzez dzielenie jednej butelki czy szklanki napoju. Mononukleoza u dzieci atakuje głównie migdałki, węzły chłonne i śledzionę, która podczas choroby może się powiększyć do znacznych rozmiarów. Najczęściej wirusem mononukleozy zakażają się dzieci w wieku przedszkolnym, które mają kontakt z dużą grupą rówieśników.

Mononukleoza u dzieci - objawy

Symptomy chorobowe są różne, ale żaden nie jest typowy tylko dla tej choroby. Początkowo mononukleoza u dzieci przypomina zwykłe przeziębienie lub grypę. Oznakami mononukleozy mogą być: 
  • brak apetytu
  • ból brzucha
  • zmęczenie
  • senność
  • ból głowy
  • ból gardła 
  • katar z obfitą ropną wydzieliną
  • gorączka 38–39 stopni C lub stan podgorączkowy
  • powiększenie węzłów chłonnych
  • naloty ropne na migdałkach
  • wysypka
  • obrzęki powiek.

Objawy te miewają różne nasilenie, więc mononukleoza zakaźna u dziecka może nie być rozpoznana od razu. Jednak nie można jej lekceważyć. Należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza, zwłaszcza przy długo utrzymującej się gorączce.

Mononukleoza u dzieci - wysypka [ZDJĘCIA]

Wysypka pojawiająca się przy mononukleozie u dzieci przypomina tę, która jest charakterystyczna dla różyczki czy odry. Są do drobne, czerwone plamki, którym nie towarzyszy swędzenie. Pojawia się na tułowiu rękach i nogach i ustępuje po kilku dniach.

mononukleoza u dzieci wysypka
fot. Adobe Stock


Czasami, gdy dziecko choruje na mononukleozę i zostanie postawiona zła diagnoza, a dziecko zacznie przyjmować antybiotyk, może pojawić się wysypka będąca reakcją na lek, np. po przyjęciu amoksycykliny.
Redakcja poleca: Co pyli w lipcu: co pyli teraz i pod koniec lipca? Lista roślin i okresy pylenia [WIDEO]
W lipcu pyli kilka roślin i grzybów, które mogą sprawić, że alergia mocno się nasili. Najintensywniej w lipcu kwitnie pokrzywa, trawy oraz grzyby. Pylenie innych roślin zmienia się na przestrzeni całego miesiąca. Jeśli więc sprawdzisz, co pyli na początku i pod koniec lipca, lepiej przygotujesz się na okresy pylenia.

Mononukleoza u niemowlaka – objawy

U niemowląt mogą wystąpić podobne objawy jak u starszych dzieci. Maluszek staje się marudny, gorączkuje, ma powiększone węzły chłonne i nalot na migdałkach. Objawy te u niemowląt ustępują szybciej niż u starszych dzieci, jednak częściej u nich pojawia się obrzęk wątroby, śledziony i powiek oraz wysypka.

Mononukleoza u dzieci - diagnoza

Z racji na objawy, które mogą być mylone z wieloma innymi chorobami, mononukleoza często jest mylnie diagnozowana. Zdarza się, że niektóre symptomy mononukleozy rozpoznawane są jako objawy choroby nerek lub anginy.

Mononukleoza zakaźna czy chore nerki?

Choroba ta niekiedy rozpoczyna się pojawieniem się obrzęków na górnych powiekach oczu, które powodują, że spojrzenie dziecka sprawia wrażenie, że jest ono senne. Zdarza się tak zwłaszcza u starszych kilkuletnich dzieci. Lekarz może wtedy podejrzewać zapalenie kłębków nerkowych. Wątpliwości rozwiewa zwykłe badanie moczu, które pozwala wykluczyć chorobę nerek. Przy mononukleozie w jego wynikach nie ma zmian.

Mononukleoza zakaźna czy angina?

Pediatra na początku może rozpoznać anginę u dziecka, która mimo leczenia antybiotykami nie ustępuje. W postawieniu prawidłowej diagnozy pomaga badanie krwi:
  • charakterystyczne są zmiany w postaci tzw. wirocytów, czyli limfocytów o nieprawidłowej budowie,
  • podwyższone mogą być też transaminazy, co świadczy, że wirus zaatakował wątrobę.
Uwaga! Objawy mononukleozy u dzieci w pewnej fazie mogą przypominać białaczkę. Rozpoznanie mononukleozy udaje się potwierdzić specjalnym testem serologicznym wykrywającym odpowiedź układu immunologicznego dziecka na zakażenie wirusem mononukleozy zakaźnej (test Paull-Bunella).

Leczenie mononukleozy u dzieci

Leczenie mononukleozy zakaźnej polega na podaniu odpowiednich leków łagodzących objawy: obniżających gorączkę i niwelujących uporczywy kaszel. Poza tym:
  • nie stosuje się antybiotyków;
  • podczas choroby dziecko powinno leżeć w łóżku.

Jak długo trwa mononukleoza u dzieci? Ostra faza choroby nie powinna przekroczyć 14 dni, jednak kiedy już minie - malec powinien pozostać w domu przez co najmniej miesiąc. Po przechorowaniu mononukleozy u dziecka często utrzymuje się przez jakiś okres tzw. zespół przewlekłego zmęczenia. Konieczny jest wtedy oszczędzający tryb życia.

Mononukleoza u dzieci - powikłania

W wyniku mononukleozy u dziecka może dojść do następujących powikłań:
  • u około 10 proc. dzieci bakterie usadawiają się na uprzednio uszkodzonych przez wirusa migdałkach i wywołują dodatkowo anginę bakteryjną;
  • największym zagrożeniem jest pęknięcie śledziony, która w przebiegu choroby jest mocno powiększona – ale na szczęście zdarza się to tylko w skrajnych przypadkach.
Uwaga! Jeśli dziecko ma silne bóle w lewym górnym kwadracie brzucha, konieczna jest szybka wizyta u lekarza.

Czy można się zaszczepić na mononukleozę?

Na mononukleozę niestety nie ma szczepienia. Nie jest też możliwe zapobieganie chorobie w żaden inny sposób, gdyż zarazki są właściwie wszędzie (ponad połowa ludzi po 40. roku życia jest ich nosicielem). Jednak jest i dobra wiadomość: jednorazowe jej przechorowanie pozostawia trwałą odporność.

Zobacz też:
Konsultacja: prof. Maria Korzon

pediatra onkolog, członek zarządu oraz była prezes oddziału gdańskiego PTP, pracowała w Klinice Pediatrii, Gastroenterologii i Onkologii Dziecięcej Instytutu Pediatrii AM w Gdańsku, wojewódzki konsultant ds. pediatrii.

Oceń artykuł

Ocena 5 na 5 głosy

Zobacz także

Popularne tematy