mononukleoza zakaźna
fot. Panthermedia

Mononukleoza zakaźna: przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Mononukleoza zakaźna to choroba, na którą mogą chorować już niemowlęta, chociaż zdecydowanie częściej zdarza się u starszych dzieci.
mononukleoza zakaźna
fot. Panthermedia
Mononukleoza to ostra infekcja wirusowa. Najczęściej pojawia się u dzieci powyżej 3 roku życia. U niemowląt może przebiegać niezauważalnie, choć w 1 roku życia dzieci chorują na nią rzadko. Sprawdź, co musisz wiedzieć o tej chorobie!

Mononukleoza zakaźna:

Przyczyny mononukleozy zakaźnej

Powoduje ją wirus Epsteina-Barra, który należy do grupy wirusów opryszczkowych. Ten drobnoustrój przenosi się drogą kropelkową lub przez ślinę. Atakuje głównie migdałki, węzły chłonne i śledzionę, która podczas choroby może się powiększyć do znacznych rozmiarów.
Redakcja poleca: Pasta z fluorem: czy jest szkodliwa dla dzieci? [WIDEO]
Pasta z fluorem stosowana w odpowiedniej ilości jest bezpieczna. Dr hab. Dorota Olczak-Kowalczyk z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podkreśla, że najważniejsze jest to, by stosować taką pastę w odpowiednich ilościach. Dla małego dziecka wystarczy odrobina.

Objawy mononukleozy zakaźnej

Symptomy chorobowe są różne, ale żaden nie jest typowy tylko dla tej choroby. Początkowo przypomina zwykłe przeziębienie u dziecka lub grypę. Oznakami mononukleozy mogą być: 
  • brak apetytu,
  • ból brzucha,
  • zmęczenie,
  • senność,
  • ból głowy,
  • ból gardła
  • katar z obfitą ropną wydzieliną,
  • gorączka 38–39 stopni C lub stan podgorączkowy,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • naloty ropne na migdałkach,
  • wysypka przypominająca odrę lub różyczkę.
  • obrzęki powiek.

Objawy te miewają różne nasilenie, więc może nie być rozpoznana od razu. Jednak nie można ich lekceważyć. Należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza, zwłaszcza przy długo utrzymującej się gorączce. 

Mononukleoza zakaźna czy angina?

Pediatra na początku może rozpoznać anginę u dziecka, która mimo leczenia antybiotykami nie ustępuje. W postawieniu prawidłowej diagnozy pomaga badanie krwi:
  • charakterystyczne są zmiany w postaci tzw. wirocytów, czyli limfocytów o nieprawidłowej budowie,
  • podwyższone mogą być też transaminazy, co świadczy, że wirus zaatakował wątrobę.

Polecamy także: Normy wyników badań u dzieci
Uwaga! Objawy mononukleozy w pewnej fazie mogą przypominać białaczkę. Rozpoznanie mogą potwierdzić specjalne testy serologiczne wykrywające odpowiedź układu immunologicznego dziecka na zakażenie wirusem mononukleozy zakaźnej (test Paull-Bunella).

Leczenie mononukleozy zakaźnej

Leczenie mononukleozy zakaźnej polega na łagodzeniu objawów: obniżaniu gorączki, podawaniu leków przeciwkaszlowych. Poza tym:
  • nie stosuje się antybiotyków;
  • podczas choroby dziecko powinno leżeć w łóżku.

Gdy minie ostra faza choroby, malec powinien pozostać w domu przez co najmniej miesiąc. Po przechorowaniu mononukleozy u dziecka często utrzymuje się przez jakiś okres tzw. zespół przewlekłego zmęczenia. Konieczny jest wtedy oszczędzający tryb życia.

Powikłania po mononukleozie zakaźnej

Może dojść do następujących powikłań u dziecka:
  • u około 10 proc. dzieci bakterie usadawiają się na uprzednio uszkodzonych przez wirusa migdałkach i wywołują dodatkowo anginę bakteryjną;
  • największym zagrożeniem jest pęknięcie śledziony, która w przebiegu choroby jest mocno powiększona – ale na szczęście zdarza się to tylko w skrajnych przypadkach.
Uwaga! Jeśli dziecko ma silne bóle w lewym górnym kwadracie brzucha, konieczna jest szybka wizyta u lekarza.

Czy można się zaszczepić na mononukleozę?

Na mononukleozę niestety nie ma szczepienia. Nie jest też możliwe zapobieganie chorobie w jakikolwiek inny sposób, gdyż zarazki są właściwie wszędzie. Jednak jest i dobra wiadomość:  jednorazowe jej przechorowanie pozostawia trwałą odporność.

Jak obniżać gorączkę?

Gorączka u dziecka podczas tej choroby może być bardzo wysoka. Dlatego:
  1. Podawaj dziecku dużo napojów, dość często i w małych ilościach.
  2. Zadbaj o to, by dziecko leżało w dobrze przewietrzonym pokoju.
  3. Nie okrywaj go zbyt ciepło – piżamka musi być przewiewna, a kołdra niezbyt ciepła. Maluch nie powinien się pocić.
  4. Podaj syrop przeciwgorączkowy – jeśli temperatura wzrośnie do 38,5°C (pod pachą). Podawaj dziecku tylko preparaty przeznaczone dla dziecka w jego wieku, zawierające paracetamol dla dzieci lub ibuprofen. Odmierzaj dawki właściwe dla wagi lub wieku dziecka (sprawdź to w ulotce). Podanie leku dziecku do szóstego miesiąca życia skonsultuj z pediatrą.
  5. Możesz przygotować dziecku ochładzającą kąpiel – gdy temperatura sięgnie 39°C. Zanurz dziecko na kilka minut w wodzie o temperaturze jego ciała i powoli ochładzaj ją o 2–3°C, dolewając zimniejszej wody.
  6. Stosuj chłodne okłady – np. na czoło lub łydki dziecka. Wykonuj je, używając np. zmoczonej pieluszki tetrowej.

Mononukleoza zakaźna czy chore nerki?

Choroba ta niekiedy rozpoczyna się pojawieniem się obrzęków na górnych powiekach oczu, które powodują, że spojrzenie dziecka sprawia wrażenie, że jest ono senne. Zdarza się tak zwłaszcza u starszych kilkuletnich dzieci. Lekarz może wtedy podejrzewać zapalenie kłębków nerkowych. Wątpliwości rozwiewa zwykłe badanie moczu, które pozwala wykluczyć chorobę nerek. Przy mononukleozie w jego wynikach nie ma zmian.

Konsultacja: prof. Maria Korzon, pediatra onkolog, prezes oddziału gdańskiego PTP, były kierownik Kliniki Pediatrii, Gastroenterologii i Onkologii Dziecięcej Instytutu Pediatrii AM w Gdańsku, wojewódzki konsultant ds. pediatrii.

Zobacz też:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 5 głosy

Zobacz także

Popularne tematy