szczepionka HPV bezpieczeństwo stosowania
fot. Adobe Stock

Szczepionka HPV – bezpieczeństwo i skuteczność działania

Szczepionka HPV jest bezpieczna. Żadnych zarzutów – o obniżanie płodności i powodowanie ciężkich powikłań – nie udało się potwierdzić badaniami. Jest dokładnie odwrotnie – wszystkie doniesienia naukowe potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo stosowania szczepionki HPV.
Karolina Stępniewska
szczepionka HPV bezpieczeństwo stosowania
fot. Adobe Stock
Szczepienie przeciw HPV może w dużym stopniu zapobiec rakowi szyjki macicy, wywołanym przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Jest to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Jednak szczepionka przeciwko HPV wzbudza szereg kontrowersji – antyszczepionkowcy przekonują na przykład, że może wywoływać poważne działania niepożądane, w tym obniżenie płodności i choroby autoimmunologiczne. Co tak naprawdę wiadomo o bezpieczeństwie stosowania szczepionki HPV i jej skuteczności?

Spis treści:

Szczepienia HPV – zarzuty antyszczepionkowców

Bezpieczeństwo szczepionek przeciwko HPV jest poddawane w wątpliwość m.in. ze względu na obecność w nich wodorotlenku glinu (aluminium), posądzanego o wywoływanie syndromu ASIA (chorób autoimmunologicznych wywołanych przez szczepienia) oraz powodowania innych niepożądanych reakcji poszczepiennych u młodych kobiet:
  • kompleksowego zespołu bólu regionalnego (CRPS),
  • zespołu posturalnej tachykardii ortostatycznej, związanego z nieprawidłowym przyspieszeniem pracy serca podczas siadania lub wstawania (POTS),
  • przedwczesnego wygasania czynności jajników (POF),
  • wywoływanie chorób autoimmunologicznych.

Bezpieczeństwo stosowania szczepionki HPV

Eksperci Europejskiej Agencji Leków (EMA), po przeanalizowaniu wszystkich zgłoszeń działań niepożądanych nie potwierdzili związku między podaniem szczepionki przeciw HPV a pojawieniem się zespołów chorobowych (CRPS i POTS). Dodatkowo stwierdzono, że obydwa schorzenia mogą występować również u osób niezaszczepionych. Tezę o syndromie ASIA również obalono w rozlicznych badaniach, m.in. przeprowadzonych przez WHO.

– Bezpieczeństwo szczepionki przeciw HPV jest śledzone od 2006 roku, także u kobiet ciężarnych czy chorych z innymi ciężkimi obciążeniami. Niestety, z roku na rok zainteresowanie nimi spada, a coraz więcej rodziców nie decyduje się zaszczepić swoich córek, pomimo tego że na raka szyjki macicy umiera w Polsce każdego roku ponad 1700 kobiet. A przecież wirus HPV wywołuje nie tylko raka szyjki macicy, ale także kłykciny kończyste czy złośliwe zmiany w obrębie jamy ustnej – przekonuje prof. dr hab. n. med. Ewa Bernatowska, Kierownik Kliniki Immunologii Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka’’.

Bezpieczeństwo szczepionki HPV – badania naukowe

Do tej pory na świecie podano już ponad 270 milionów dawek szczepionki HPV. Na tej podstawie oraz na bazie zgłaszanych niepożądanych odczynów można już powiedzieć z całą pewnością, że preparat jest dobrze tolerowany i bezpieczny

W USA szczepionka HPV (9-walentna) podawana jest od 2014 roku wszystkim kobietom i mężczyznom w przedziale wieku 9-26 lat. Do chwili obecnej podano tam ponad 28 milionów dawek preparatu. W tym czasie zanotowano 259 zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych na każdy milion dawek w tym 7 poważnych NOP na każdy milion dawek. 97,4 proc. zgłoszeń obejmowało odczyny łagodne (zawroty głowy, omdlenia, ból głowy i reakcje w miejscu wstrzyknięcia).

Najczęściej występującymi odczynami były:
  • odczyny miejscowe: bolesność, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
  • NOP ogólne: gorączka, ból głowy i mięśni, zawroty głowy.

Rzadziej występowały:
  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunka,
  • ból brzucha.

Objawy ustępowały w ciągu 2-3 dni po szczepieniu. Nie wykazano związku między podaniem szczepionki a ciężkimi powikłaniami.

Nie wykazano też związku między podanem preparatu a:
  • zespołem bólu regionalnego (CRPS),
  • zespołem posturalnej tachykardii ortostatycznej (POTS),
  • chorobami autoimmunizacyjnymi,
  • przedwczesnym wygasaniem czynności jajników (POF).

Między bajki należy też włożyć informacje z filmu o duńskich dziewczynkach cierpiących na powikłania po podaniu szczepionki przeciw HPV. Insynuacje te obaliły badania (Arnheim-Dahlström, BMJ 2013 – 997 585 badanych), które nie wykazały sugerowanego związku między podaniem szczepionki HPV a migrenami, omdleniami, powikłaniami neurologicznymi i zakrzepowo-zatorowymi oraz chorobami autoimmunologicznymi (Grimaldi-Bensouda L, J Autoimmun. 2017; Skufca, Vaccine 2018). 

Jednoznacznie obalono też zarzuty, jakoby szczepionka HPV obniżała płodność (McInerney, Paediatr Perinat Epidemiol. 2017), a zarzut ten często używany jest przez antyszczepionkowców wierzących, że szczepionki mają służyć depopulacji Ziemi. Także doniesienia z Australii o trzech dziewczynkach, które rzekomo przestały miesiączkować wskutek podania szczepionki, obaliły badania naukowe (Naleway, Pediatrics. 2018).

Sczepionka HPV – skuteczność

Skuteczność szczepionki HPV oceniono po 10 latach jej stosowania w krajach prowadzących to szczepienie. Zaobserwowano obniżenie infekcji wirusem HPV typu 6, 11, 16 i 18  oraz zmniejszenie zachorowalności na brodawki narządów płciowych – w obu przypadkach o 90 proc! Zmniejszenie patologii wysokiego stopnia ryzyka szyjki macicy oceniono na 85 proc.

Zarzut antyszczepionkowców, że szczepionka HPV nie daje długotrwałej ochrony, jest nieprawdziwy. Preparat stosowany jest na świecie od 13 lat. W 2019 roku opublikowano wyniki badań, które wykazały, że po 12 latach w organizmie szczepionych osób poziom przeciwciał nadal utrzymuje się na stałym wysokim poziomie (Artemchuk, J Infect Dis. 2019). Czy tak będzie za kolejne 10, 20, 30 lat? O tym dopiero się przekonamy, jednak nie można twierdzić, że szczepionka HPV nie daje długotrwałej ochrony.

Szacuje się, że w ciągu życia wirusem HPV zarazi się 80 proc. aktywnych seksualnie dorosłych. Istnieje ponad sto wariantów wirusa brodawczaka ludzkiego, ale na szczęście nie każdy z nich jest groźny. Najgroźniejsze są typy HPV 16, 18, 31 i 45, które odpowiadają za rozwój raka szyjki macicy (typ 16 i 18 odpowiada za 70 proc. jego przypadków!). Z kolei typy 6 i 11 wirusa HPV odpowiadają za około 90 proc. przypadków brodawek narządów moczowo-płciowych, tzw. kłykcin kończystych. 

Szczepionka HPV – rodzaje, dla kogo i jak szczepić

Dostępne w Polsce szczepionki przeciw HPV:
  • szczepionka dwuwalentna przeciw typom HPV 16 i HPV 18. Można nią szczepić kobiety oraz dziewczynki w wieku powyżej 9 lat.
  • szczepionka czterowalentna przeciw typom HPV 16, HPV 18, HPV 6 i HPV 11. Można nią szczepić kobiety oraz dziewczynki w wieku powyżej 9 lat oraz mężczyzn i chłopców w wieku powyżej 9. roku życia.
  • szczepionka dziewięciowalentna przeciw typom HPV 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58 oraz HPV 6 i 11. Można nią szczepić kobiety oraz dziewczynki w wieku powyżej 9 lat  oraz mężczyzn i chłopców powyżej 9. roku życia. 
     
Wszystkie szczepionki podaje się w 3 dawkach. Koszt jednej dawki to 390-500 zł, a całej kuracji 1170-1500 zł.

Szczepionkę najlepiej podać zanim organizm zetknie się z wirusem, czyli przed rozpoczęciem współżycia. To dlatego szczepienie przeciw wirusowi HPV jest wpisane do Kalendarza Szczepień Ochronnych (szczepienie zalecane). Szczepi się chłopców i dziewczynki, jeszcze zanim rozpoczną aktywność seksualną.
Szczepienia przeciw HPV są zalecane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne dziewczynkom w wieku 11-12 lat, dziewczętom w wieku 13-18 lat, które nie zostały wcześniej zaszczepione oraz chłopcom powyżej 11-12 lat.
Jednak zaszczepić warto się w każdym momencie – zachęcają lekarze. Jeśli jako dorosła kobieta dotąd nie zetknęłaś się z wirusem, nie można wykluczyć, że nie stanie się tak w przyszłości. Szczepienie to najlepsza ochrona przed zakażeniem najgroźniejszymi typami wirusa HPV (typ 16 i 18 ), które odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy. Szczepić mogą się także mężczyźni, bo wirus HPV dotyczy także ich (może wywoływać raka prącia, gardła, jamy ustnej).

Warto pamiętać, że gdy doszło już do zakażenia wirusem, szczepionka go nie zwalczy. Pobudzi jednak siły odpornościowe organizmu, dzięki czemu będzie mógł on łatwiej uporać się z infekcją. Uwaga! Nawet gdy się zaszczepiłaś, regularnie wykonuj cytologię.

Zobacz także:
Redakcja poleca: Przyczyny świądu pochwy [WIDEO]
Zastanawiasz się, co może być przyczyną swędzenia pochwy? Powodów takiego dyskomfortu, który czasem nawet utrudnia współżycie, jest bardzo wiele. Zobacz film, w którym dr Jacek Tulimowski – ginekolog, opisuje przyczyny świądu sromu i pochwy.
Oceń artykuł

Ocena 3 na 18 głosy

Zobacz także

Popularne tematy