depresja poporodowa
fot. fotolia.com

Depresja poporodowa: kiedy się zaczyna i ile trwa? [OBJAWY I LECZENIE]

Depresja poporodowa może pojawić się już kilkanaście dni po urodzeniu dziecka nawet u 1/3 matek. Depresja po porodzie daje często niejednoznaczne objawy i wymaga leczenia farmakologicznego i/lub psychoterapii. Nieleczona depresja poporodowa u mamy może być niebezpieczna także dla dziecka.
depresja poporodowa
fot. fotolia.com
Depresja porodowa może pojawić się zarówno u kobiet po porodzie naturalnym, jak i po cesarce. Zaczyna się po urodzeniu dziecka, ale niekoniecznie tuż po samych narodzinach. Depresja poporodowa to poważny stan, który trzeba leczyć, by skutecznie pomóc młodej mamie. Jeśli szybko uda się rozpoznać objawy depresji poporodowej, leczenie szybciej przyniesie efekty i zaoszczędzi cierpienia całej rodzinie. Nieleczona depresja poporodowa może być groźna i dla mamy, i dla dziecka.

Spis treści:

Depresja poporodowa

Depresja poporodowa zaczyna się zazwyczaj między pierwszym a szóstym miesiącem od urodzenia dziecka i może trwać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy bądź lat. Wiele zależy od profesjonalnej pomocy i opieki, jaką zostanie otoczona kobieta. Ważne jest, by odróżnić depresję poporodową od baby bluesa, czyli smutku poporodowego. Ten drugi dotyka nawet 85 proc. kobiet i mija samoistnie. Depresji po porodzie doświadcza od 13 do 30 proc. kobiet. Zdarza się, że depresja poporodowa zaczyna się dopiero po ok. roku od porodu − tym trudniej ją wtedy rozpoznać, bo zwykle nie łączymy nagłego pogorszenia samopoczucia z odległymi zdarzeniami z przeszłości. Warto jednak pamiętać, że urodzenie dziecka jest rewolucją w życiu każdej kobiety i może mieć także takie, długofalowe skutki.

Depresja poporodowa po cesarce

Depresja poporodowa pojawia się często u kobiet po cesarskim cięciu. Badania wykazały, że ryzyko depresji poporodowej jest nawet większe w przypadku kobiet po cesarce wykonanej w trybie nagłym niż u kobiet po porodzie naturalnym. Łatwo to zrozumieć: jeśli kobieta była przygotowana na poród siłami natury, a jednak nie urodziła samodzielnie (cc było dla niej zaskoczeniem), może mieć poczucie winy i czuć rozczarowanie. Pojawia się uczucie utraty kontroli nad sytuacją, spada poczucie własnej wartości.

Naukowcy zwracają też uwagę na trudności w nawiązaniu więzi z dzieckiem, jakie często mają kobiety po cesarce. Główna przyczyna to niewielkie szanse na długi kontakt skóra do skóry z noworodkiem. Co więcej, u kobiet po cesarskim cięciu wykazano mniejszą aktywność mózgu w obrazach MRI (rezonans magnetyczny) w obszarach odpowiedzialnych za motywację i emocje niż u kobiet po porodzie naturalnym. Ma to związek z wydzielaniem się podczas porodu oksytocyny, która odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu zachowań opiekuńczych oraz w odczuwania miłości do noworodka.

Objawy depresji poporodowej

Główny objaw depresji poporodowej to wyraźne obniżenie nastroju, które może wpływać na codzienne funkcjonowanie młodej mamy. Nie wszystkie objawy depresji muszą wystąpić jednocześnie i mieć podobne nasilenie. Niestety często zdarza się, że objawy depresji poporodowej wzbudzają konsternację, a nawet złość w otoczeniu kobiety, od której oczekuje się pełnego zaangażowania w opiekę nad dzieckiem. Trzeba jednak pamiętać, że zmiany w samopoczuciu u kobiety po porodzie są całkiem normalne, a depresja to poważna choroba.

Jak rozpoznać depresję poporodową? Zwróć uwagę na takie objawy jak:
  • niepokój
  • płaczliwość
  • wyczerpanie
  • niecierpliwość
  • rozdrażnienie
  • nieufność
  • brak uczuć dla niemowlęcia i niechęć do opieki nad nim
  • nadwrażliwość
  • apatia
  • nerwowość
  • poczucie winy
  • spadek libido
  • lęk.
Objawy depresji porodowej utrzymują się co najmniej dwa tygodnie (w ten sposób możesz odróżnić depresję od baby bluesa, który zwykle mija szybciej). Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć depresję poporodową, powinnaś skontaktować się ze swoim lekarzem, od którego otrzymasz wskazówki co do dalszego leczenia.

Przyczyny depresji poporodowej

Nie wiadomo na pewno, co jest przyczyną depresji poporodowej. Uważa się, że może to być m.in. indywidualna wrażliwość kobiety na zmiany hormonalne oraz wpływ wielu różnych okoliczności życiowych. Życie młodej mamy zostaje wywrócone do góry nogami: nagle musi całkowicie odmienić styl i rytm swojego życia i niemal codziennie podejmować wiele decyzji w sprawach, o których dotąd nie miała pojęcia (czy dziecko jest zdrowe, czy chore, czy trzeba iść z nim do lekarza, czy niepokojące objawy same ustąpią?). Spadają na nią liczne nowe obowiązki i wielka odpowiedzialność. Nic dziwnego, że trudno jest przetrwać pierwsze dni i tygodnie z noworodkiem, a z czasem może rozwinąć się baby blues lub depresja.

Inne przyczyny depresji poporodowej:
  • skłonności rodzinne,
  • brak pomocy ze strony innych osób,
  • kłopoty w związku,
  • samotność,
  • przemęczenie,
  • wcześniejsze incydenty depresyjne,
  • samotne macierzyństwo,
  • urodzenie chorego dziecka lub wcześniaka,
  • utrata własnej matki w dzieciństwie,
  • trudna sytuacja życiowa,
  • przewlekły stres.
Jeżeli kobieta już przed ciążą miewała stany obniżonego nastroju i korzystała z leczenia psychiatrycznego, to także po urodzeniu dziecka nie powinna odwlekać wizyty u psychiatry lub psychologa.

Depresja poporodowa: leczenie

Jeśli lekarz potwierdzi, że faktycznie cierpisz na depresję poporodową, może przepisać leki przeciwdepresyjne dozwolone podczas karmienia piersią. Warto wiedzieć, że na pierwsze efekty farmakoterapii trzeba poczekać minimum dwa tygodnie.

Inną formą terapii w depresji poporodowej jest psychoterapia. Za jedną ze skuteczniejszych metod uważa się terapię behawioralno-poznawczą, ale inne techniki i metody psychoterapeutyczne też mogą przynieść efekty. Psychoterapia ma też tę zaletę, że aby ją odbyć, trzeba wychodzić z domu, czyli oderwać się na pewien czas od domowych obowiązków. Możliwa jest też terapia na odległość, np. przez Skype.

Edynburska skala depresji poporodowej

Edynburska skala depresji poporodowej (EPDS) to badanie przesiewowe, którego celem jest wykrycie ryzyka wystąpienia depresji poporodowej u kobiety. Test daje możliwość uzyskania maksymalnie 30 punktów. Granicą, powyżej której stwierdza się duże prawdopodobieństwo depresji poporodowej u badanej, jest 10 punktów. Wadą testu jest trudność w odróżnieniu depresji od innych zaburzeń psychicznych, jakie mogą występować u młodej mamy.

Depresja poporodowa: test

1. Byłam zdolna do radości i dostrzegania radosnych stron życia:
  • tak często jak zazwyczaj (0 punktów)
  • trochę rzadziej niż zwykle (1 punkt)
  • zdecydowanie rzadziej niż zwykle (2 punkty)
  • zupełnie nie byłam zdolna do radości (3 punkty)

2. Patrzyłam w przyszłość z nadzieją:
  • tak jak zawsze (0 punktów)
  • rzadziej niż zawsze (1 punkt)
  • zdecydowanie rzadziej niż zwykle (2 punkty)
  • nie potrafiłam patrzeć w przyszłość z nadzieją (3 punkty)

3. Obwiniałam się niepotrzebnie, gdy coś mi się nie udawało:
  • tak, w większości przypadków (3 punkty)
  • tak, czasami (2 punkty)
  • rzadko (1 punkt)
  • wcale (0 punktów)

4. Bez istotnej przyczyny odczuwałam lęk i niepokoiłam się:
  • zupełnie nie (0 punktów)
  • raczej nie (1 punkt)
  • czasami (2 punkty)
  • tak, bardzo często (3 punkty)

5. Czułam się przestraszona i wpadałam w panikę bez większych powodów:
  • tak, często (3 punkty)
  • czasami (2 punkty)
  • nie, raczej nie (1 punkt)
  • nie, nigdy (0 punktów)

6. Wydarzenia przerastały mnie:
  • tak, prawie wcale nie dawałam sobie rady (3 punkty)
  • czasami nie radziłam sobie tak dobrze jak zwykle (2 punkty)
  • przez większość czasu radziłam sobie dobrze (1 punkt)
  • radziłam sobie tak dobrze jak zwykle (0 punktów)

7. Czułam się tak nieszczęśliwa, że nie mogłam spać w nocy:
  • tak, przez większość czasu (3 punkty)
  • tak, czasami (2 punkty)
  • rzadko (1 punkt)
  • nie, wcale nie (0 punktów)

8. Czułam się samotna i nieszczęśliwa:
  • tak, przez większość czasu (3 punkty)
  • tak, dość często (2 punkty)
  • niezbyt często (1 punkt)
  • nie, wcale nie (0 punktów)

9. Czułam się tak nieszczęśliwa, że płakałam:
  • tak, przez większość czasu (3 punkty)
  • tak, dość często (2 punkty)
  • tylko sporadycznie (1 punkt)
  • nie, wcale nie (0 punktów)

10. Zdarzało się, że myślałam o zrobieniu sobie krzywdy:
  • tak, dość często (3 punkty)
  • czasami (2 punkty)
  • bardzo rzadko (1 punkt)
  • nigdy (0 punktów)

Depresja poporodowa: skala Becka

Test Becka to również badanie przesiewowe, w Polsce stosowane od 2019 roku w ramach standardów opieki okołoporodowej. Test Becka składa się z 21 pytań dotyczących samopoczucia kobiety w ciągu ostatniej doby, tygodnia i miesiąca. Przykładowe pytania w teście:
  • czy odczuwasz smutek lub przygnębienie?
  • czy martwisz się o przyszłość?
  • czy uważasz, że zaniedbujesz swoje obowiązki?

Jak radzić sobie z depresją poporodową?

Nie ma żadnego specjalnego sposobu postępowania w przypadku depresji porodowej, ale możliwe jest łagodzenie objawów (jako uzupełnienie profesjonalnego leczenia). Poproś o pomoc ze strony rodziny lub przyjaciół i odpoczywaj, kiedy tylko możesz. Staraj się dotrzeć do innych matek, które są lub były w podobnej sytuacji, podziel się z nimi swoimi odczuciami i doświadczeniami.

Nie staraj się być we wszystkim idealna; odłóż część spraw na później. Pozwól się rozpieszczać. Każdego dnia wykonuj umiarkowane ćwiczenia fizyczne. Odżywiaj się racjonalnie i dużo pij. Staraj się codziennie wychodzić z domu. Dobrze by było, gdyby twoje dziecko – chociaż przez 2-3 godziny na dobę, mogło skorzystać z opieki innej osoby (dziadków lub kogoś innego z rodziny, może opiekunki?). 

Bibliografia: 
  1. Reroń, A., Jaworski, A. (2011). Medyczne i psychologiczne aspekty cięcia cesarskiego. GinPolMedProject 3 (21)​
  2. Chrzan-Dętkoś, M., Dyduch-Maroszek, A., Humięcka, A., Karasiewicz, K. (2012). Uwarunkowania i konsekwencje depresji poporodowej. Psychoterapia, 161(2), 55–63.
  3. Jaeschke, R., Siwek, M., Dudek, D. (2012). Poporodowe zaburzenia nastroju. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 7(3), 113–121.
  4. fdds.pl


Zobacz też:
Redakcja poleca: Baby blues - film
Co to jest baby blues? Jak sobie z tym radzić? O baby blues opowiada nasz ekspert. Zobacz film.
Oceń artykuł

Ocena 6 na 3 głosy

Zobacz także

Popularne tematy