dysplazja stawów biodrowych
fot. Fotolia (kolaż SN)

Dysplazja stawu biodrowego – jak ją leczyć? Kiedy minie?

Dysplazja bioderek wynika z niedojrzałości stawów biodrowych dziecka. Leczy się ją przez szerokie odwodzenie nóżek dziecka – służą do tego specjalne aparaty np. rozwórka Koszli.
dysplazja stawów biodrowych
fot. Fotolia (kolaż SN)
Dysplazja stawu biodrowego (większa lub mniejsza) zdarza się dość często. Rodzi się z nią bardzo dużo dzieci. Ze względu na ryzyko dysplazji, każdy niemowlak ma badane bioderka tuż po narodzinach, a potem także na kontrolnych wizytach u pediatry. Jeśli lekarza coś zaniepokoi, kieruje dziecko do dalszej diagnostyki. 

Na czym polega ta wada?

Dysplazja stawów biodrowych to nic innego jak fizjologiczny niedorozwój bioderek. Staw biodrowy zbudowany jest z miednicy i kości udowej. W miednicy znajduje się spore zagłębienie, zwane panewką stawową, w której umieszczona jest główka kości udowej. W prawidłowo rozwiniętym stawie duża część główki tkwi głęboko w panewce.
​Dysplazja stawów biodrowych to nieprawidłowe umieszczenie główki kości w panewce stawowej. Dzieje się tak, gdy panewka jest zbyt płytka lub ustawiona pod złym kątem, a staw biodrowy nie może pracować jak należy. Jeżeli dysplazja nie będzie leczona, panewka będzie coraz bardziej się deformować. Niemowlę z dysplazją stawu biodrowego będzie miało coraz większe problemy z odwodzeniem nóżek na boki, a gdy już nauczy się chodzić, kiwa się jak kaczuszka. 

Problem dotyczy głównie niemowląt płci żeńskiej. Na 10 dziewczynek z dysplazją stawów biodrowych rodzi się tylko jeden chłopiec z tą wadą. W niektórych sytuacjach można poczekać, aż zniknie sama. Czasem jednak konieczne jest założenie specjalnego aparatu, np. rozwórki Koszli.​

Objawy dysplazji stawu biodrowego:

  • dziecko nie jest w stanie odwieść szeroko nóżek
  • można wyczuć, że nóżka podczas ruchu przeskakuje w biodrze (słychać „klik”)


Przy takich objawach możemy z dużą dozą prawdopodobieństwa mówić o dysplazji stawu biodrowego. W rozpoznaniu tej wady nie bierze się pod uwagę ilości i ułożenia fałdek na pośladkach

Redakcja poleca: Czy zalecane jest szerokie pieluchowanie?
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o dysplazji, to obejrzyj nasz film.

Dysplazja widoczna na USG

Kiedyś ortopeda oceniał stan bioderek dziecka „na oko”. Porównywał, czy fałdki na pupie dziecka są symetryczne i czy nóżki dają się szeroko odwodzić. Dzisiaj przy podejrzeniu dysplazji wykonuje się USG stawów biodrowych. Dzięki temu badaniu można dokładnie obejrzeć, jak wygląda miednica dziecka.

Leczenie nie w każdym przypadku

Jeśli dysplazja jest nieznaczna, lekarze zalecają jedynie częste układanie dziecka na brzuszku i czasem specjalną gimnastykę - delikatne krążenie kolankami dziecka (lekarz musi pokazać, jak to się robi). W niektórych przypadkach konieczne jest jednak korzystanie ze specjalnych aparatów zapewniających prawidłowe ułożenie nóżek. Z dysplazją, która wymaga leczenia, rodzi się siedmioro dzieci na 100. 

Kiedy potrzebna jest rozwórka?

Decyzję o założeniu rozwórki podejmuje lekarz po dokładnym zbadaniu dziecka. Specjalny aparat będzie potrzebny, gdy:
  • fizjologiczna dysplazja jest bardzo duża
  • dysplazja stawu biodrowego utrzymuje się długo
  • dziecko rodzi się ze zwichniętym stawem biodrowym

Jaki aparat na dysplazję?

Aparatów do leczenia dysplazji jest kilka, najbardziej popularna jest tzw. rozwórka Koszli. To specjalnie wyprofilowany pałąk na szelkach, który utrzymuje nóżki dziecka w odwiedzeniu i zgięciu. Zapewnia utrzymanie główki kości udowej w panewce. Po założeniu rozwórki konieczne są co 3-4 tygodnie kontrole u ortopedy. Zwykle dziecko musi nosić aparat tyle miesięcy, ile ma w momencie założenia (dwumiesięczne niemowlę – dwa miesiące, czteromiesięczne – cztery, itd). Między innymi ze względu na długość leczenia tak ważne jest wczesne wykrycie dysplazji. W przypadkach dużej dysplazji aparatu nie powinno się zdejmować nawet do kąpieli. Jego zaletą jest to, że „rośnie” wraz z dzieckiem – dzięki plastycznemu środkowemu łukowi można dozować odwiedzenie nóżek.

Jak postępować, gdy dziecko ma rozwórkę?

Rozwórka pozwala na normalne pielęgnowanie dziecka: 
  • można wykonywać wszystkie zabiegi higieniczne - przewijać, ubierać
  • dziecko w aparacie może być noszone na rękach - sadzane na kolanach i szerokim foteliku

Czy szerokie pieluchowanie i pomoże na dysplazję?

Szerokie pieluchowanie (czyli zakładanie na jednorazową pieluszkę dodatkowej pieluchy flanelowej albo tetrowej) zalecano kiedyś wszystkim niemowlętom. Miało chronić je przed zwichnięciem stawu biodrowego. Dziś wiadomo, że o prawidłowy rozwój dziecięcych bioderek należy dbać inaczej. Podwójne pieluchowanie ogranicza swobodę ruchów dziecka, a właśnie ruch: fikanie nóżkami, branie stópek do buzi, to najlepsza profilaktyka dysplazji stawów biodrowych. Zmieniło się też zalecenie dotyczące układania dziecka na brzuszku w pozycji żabki (z szeroko odwiedzionymi nóżkami). Według nowych zasad niemowlak powinien leżeć dużo na brzuszku, ale w takiej pozycji, w jakiej mu wygodnie (sztuczne odwodzenie nóżek bardziej szkodzi niż pomaga).

Zwichnięcie stawu - co to takiego?

O zwichnięciu stawu biodrowego mówimy, kiedy główka kości udowej wysunie się poza panewkę. To poważna dolegliwość. Często wymaga unieruchomienia dziecka na wiele miesięcy w gipsowych spodenkach. Zwichnięcie stawu biodrowego dotyczy tylko niewielkiego odsetka niemowląt.

Co szkodzi stawom biodrowym?

Aby nie zaszkodzić rozwojowi stawu biodrowego:
  • Nie prostuj nóżek dziecka - niemowlę trzyma nóżki zgięte, bo w tej pozycji stawy biodrowe są zwarte, a główka kości udowej tkwi dobrze w panewce. Gdyby nóżki dziecka zostały nagle wyprostowane, mogłyby ulec zwichnięciu. Główki kości udowej wypadłyby z panewki.
  • Nie owijaj dziecka za ciasno w rożek ani w kocyk - choć niektóre niemowlęta lubią spowijanie, może one źle wpłynąć na ich rozwój. 
  • Podczas przewijania nie unoś dziecka do góry za nóżki - najbezpieczniej jest przenosić nóżki i pupę, podkładając dłoń pod kość krzyżową dziecka.
  • Ubieraj niemowlę tak, aby mogło swobodnie poruszać nóżkami - najlepiej aby dziecko trzymało nóżki w tzw. pozycji fizjologicznej, czyli w zgięciu i rozłożeniu (odwiedzeniu).
  • Noś starsze dziecko na brzuchu sposobem „twarzą w twarz” - tak, aby jego nóżki obejmowały cię w pasie.

Zobacz też:
Niepokojące objawy przy nauce chodzenia:

 
Oceń artykuł

Ocena 5 na 2 głosy

Zobacz także

Popularne tematy