Emocje dziecka: jak zrozumieć i jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami?
Twoje dziecko potrafi w jednej chwili zamienić wielką radość w łzy. A zanim się zorientujesz, znów zaczyna się śmiać. Dziecięce emocje zaskakują nie tylko ciebie, ale też samego malucha. Jak zrozumieć dziecięce emocje? Jak pomóc dziecku radzić sobie ze złością, smutkiem, wstydem czy nieśmiałością?
Małe dziecko głęboko przeżywa każdą emocję, nie tylko psychicznie, ale fizycznie. Jeśli odczuwa radość, klaszcze w dłonie, potrząsa główką – masz wrażenie, że całe promienieje. W chwili smutku jego płacz staje się niezwykle przejmujący, oddech przyspiesza, a ciało zaczyna drżeć. Z czasem przybywa sytuacji, w której dziecko przeżywa i okazuje rozmaite emocje. Jak je zrozumieć i jak pomóc maluchowi radzić sobie z tym, co czuje w najtrudniejszych momentach? Spis treści: 1. Emocje dziecka: jak je zrozumieć? Smutek Gniew Nieśmiałość Złość Wstyd Zazdrość 2. Zabawy, które pomagają poznawać emocje 3. Co robić, gdy emocje biorą górę? 4. Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Emocje dziecka: jak je zrozumieć? Pierwszym objawem emocjonalnego zachowania u dziecka, z jakim już pewnie miałaś do czynienia, jest stan ogólnego podniecenia noworodka. Z czasem maluszek zaczyna okazywać zmieniające się w niezwykle szybkim tempie reakcje zadowolenie–niezadowolenie. Niemal natychmiast przechodzi z jednego stanu w drugi. Jego uczucia są skrajne, nie potrafi nad nimi zapanować. Nie rozumie, co się z nim dzieje. Równie silnie reaguje na błahe zdarzenia, jak na poważne sytuacje. Jego uwaga jest krótkotrwała i łatwo ją rozproszyć. Każdy maluch przeżywa właściwe dla swojego wieku problemy, napięcia i stresy. Aby się ich pozbyć: krzyczy, płacze, rzuca zabawkami czy ssie palec. Przyjrzyj się opisanym przez nas sytuacjom i zobacz, jak reagować, kiedy dziecko nie radzi sobie z emocjami. Smutek Piotruś ma 18 miesięcy. Po południu staje się nagle smutny. Nie chce dłużej się bawić i reaguje krzykiem na próby wyjścia na spacer – opowiada Ania. Małe dzieci są na ogół radośnie nastawione do życia. Jeśli popadają w smutek lub przygnębienie, mają swoje powody. Zastanów się, czy przyczyną nie jest wyczerpanie dziecka, może spędza dzień zbyt intensywnie: odwiedza za dużo miejsc albo brakuje mu poobiedniej drzemki. Staraj się popołudniami wyciszać je spokojną zabawą lub czytaniem książeczki. Gniew Ile razy nie pozwalam Monisi ruszyć pilota od samochodu, wpada w gniew. Myślałam, że dwulatek więcej już rozumie – stwierdza Ola. Maluch przez całe dzieciństwo sprawdza, co mu wolno. Gdy nie może przekroczyć ustalonych zasad, wpada w gniew. Spokojnie i konsekwentnie za każdym razem trzeba mu tłumaczyć, co i dlaczego czuje, np. „gniewasz się, bo nie możesz wziąć do rączki pilota, trudno ci to zrozumieć i sobie z tym poradzić”. Przy zakazach i ograniczeniach warto pamiętać o zasadzie „coś w zamian” – „nie dam ci pilota, ale dostaniesz lalkę”. Nieśmiałość Często zabieram moją kilkumiesięczną córkę w gości, aby miała kontakt z ludźmi. Ale Zosia jest bardzo onieśmielona, boi się i płacze, gdy ktoś próbuje wziąć ją na ręce – pisze Małgosia. Takie zachowanie jest objawem tzw. lęku przed rozłąką. To naturalny etap rozwoju emocjonalnego, dziecko uczy się wtedy odróżniać obcych od swoich. Kilkumiesięczny maluch najlepiej czuje się z mamą, niepotrzebne mu spotkania towarzyskie w licznym gronie. Ale możesz powoli oswajać go z nowymi sytuacjami. Zapewnij mu poczucie bezpieczeństwa: trzymaj na rękach, przytulaj i nie pozwalaj, aby zbliżali się do niego inni lub brali na ręce, jeśli on się tego boi. Złość Półtoraroczna Aldonka wpada w gwałtowną i niepohamowaną złość, kiedy inne dziecko nie chce dać jej na podwórku zabawki. Aldonka momentalnie wyrwa ją i krzyczy – martwi się Maria. Złość jest u dziecka częstą reakcją na zakazy. Stanowczo, ale ze spokojem tłumacz maluchowi, którego poniosły emocje, że rozumiesz jego uczucia – to, że zabawka mu się podoba, że chce ją mieć. Ale podkreślaj, że mimo tego nie może jej zabierać, bo inne dziecko będzie smutne i zacznie płakać. Pozwól maluchowi wypłakać złość i okazać niezadowolenie. Pokaż, że wiesz, jak trudno powstrzymać się, i doceń, jeśli twój szkrab nawet jeszcze w niedoskonały sposób będzie próbował pohamować swe reakcje. Wstyd Gdy odwiedzają nas znajomi, nasz 2,5-letni synek, Michaś, zawstydzony chowa się w swoim pokoju i nie chce wyjść, aby nam towarzyszyć – skarży się Piotr. Niektóre dzieci reagują w ten sposób na ludzi, którzy np. mówią tubalnym głosem albo śmieją się zbyt głośno. Takie zachowania budzą lęk w maluchu, który nie jest przyzwyczajony do silnych bodźców, ponieważ jego rodzice są bardzo spokojni. Nie zmuszaj dziecka, żeby uczestniczyło na siłę w podobnych spotkaniach. Podejdź do niego, kucnij obok i powiedz, że rozumiesz, że czuje się zawstydzone, że nie wie, jak się zachować. Gdy poczuje się pewniej, może do was dołączy. Zazdrość Gdy pomagam starszemu synkowi w lekcjach, młodszy, który ma dwa lata, od razu zaczyna płakać – martwi się Jola. Młodsze dziecko czuje się pokrzywdzone, gdy nagle twoja uwaga nie skupia się na nim. Staje się wtedy zazdrosne o starsze rodzeństwo i płaczem próbuje zwrócić na siebie uwagę. Za każdym razem tłumacz maluszkowi, że teraz musisz pomóc jego braciszkowi. Próbuj jednocześnie angażować młodsze dziecko w jakieś ciekawe zajęcia, np. w rysowanie przy stole lub układanie prostych puzzli. Nie będzie czuło się wtedy opuszczone. W miarę rozwoju dziecka jego reakcje będą stawały się łagodniejsze. Na razie staraj się nazywać emocje i ucz malucha je różnicować – teraz wyglądasz na smutnego, jesteś pewnie zawiedziony, albo – widzę, że jest ci teraz wesoło itd. Pamiętaj, że twoim zadaniem jest towarzyszenie dziecku w rozwoju, pomaganie w przywracaniu równowagi emocjonalnej, a nie chronienie przed trudnymi emocjami. Zabawy, które pomagają poznawać emocje Dziecko uczy się przez zabawę. Również tego jak rozpoznawać i rozumieć to, co dzieje się z nim dzieje w różnych sytuacjach. Prezentujemy listę zabaw, które mogą pomóc w poznawaniu emocji: Klub minek – siądź naprzeciw dziecka i rób różne miny. Pytaj maluszka, co one oznaczają, np. uśmiech – jesteś wesoła, usta w podkówkę – smutna. Potem zamieniacie się rolami. Buźki – narysuj na kartce buzie z minami, które oznaczają różne uczucia, i poproś, aby dziecko pokazało ci, jak wygląda buzia smutna, wesoła, itd. Lusterko – daj dziecku lusterko i poproś, by zrobiło, np. radosną minę i obejrzało ją w lustrze, a potem inną. Co robić gdy emocje biorą górę Jak rozweselić dziecko? Staraj się odwrócić jego uwagę od sytuacji, która go zmartwiła, zająć czymś innym i ciekawym, np. jeśli chciałby się bawić i nie jest zadowolony z tego, że musi iść spać, zapowiedz mu, że po kąpieli przeczytasz mu niezwykłą książeczkę. Jak dowartościować dziecko, gdy np. odczuwa zazdrość? Okaż mu zainteresowanie, pokaż dziecku, że je kochasz, przytul je, pocałuj, np. jeżeli starsze dziecko złości się, że przytulasz młodsze, obejmij je i zaproponuj, że gdy maluch zaśnie, ułożycie razem puzzle. Jak ośmielić nieśmiałe dziecko? Spróbuj na początek zrobić coś razem z nim, np. jeżeli wstydzi się podejść do dzieci, podprowadzić go i zacząć wspólnie zabawę, a potem się powoli oddalić. Jak przegonić strach? Ustal przyczynę lęków dziecka i przepędzaj strachy z maluchem, np. jeśli boi się ciemności, wejdź z nim do nieoświetlonego pokoju, jednym ze sposobów na lęki nocne u dziecka, jest pozostawianie na noc światła w przedpokoju. Czytaj też: Dziecko boi się wojny atomowej Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Jedną z najtrudniejszych sytuacji, nie tylko w życiu dziecka, ale i dorosłego jest śmierć bliskiej osoby. Jak pomóc dziecku zrozumieć uczucia towarzyszące stracie? O to jak rozmawiać z dzieckiem na temat śmierci zapytaliśmy naszą ekspertkę, dr. Julitę Wojciechowską. - Jak powiedzieć dziecku o śmierci bliskiej mu osoby? Przed trzecim rokiem życia dziecko nie wie, czym jest śmierć – liczy się dla niego tylko brak obecności i związana z tym frustracja. Można mu pomóc przez uspokajanie, nazywanie emocji, akceptowanie ich i pocieszanie. Jeśli dziecko nie umie jeszcze mówić, pozostaje tylko rozpoznawanie jego emocji. Trzeba dostrzec smutek, zrozumieć nagłe zmiany nastroju, które wynikają z odczuwania braku osoby, z którą dziecko było związane i z którą łączyły je określone zachowania i rytuały (np. popołudniowy spacerek z babcią, maluch zauważa teraz jedynie jego brak). Czasem dziecko próbuje radzić sobie z odejściem bliskiej osoby poprzez złość. I trzeba to zaakceptować. - Czy wracać do tematu i wspominać? Jeśli maluch odczuwa taką potrzebę, to tak. Ale nie należy go bombardować wspomnieniami. Czasem jest to zbyt bolesne albo dziecko jest złe na zmarłego i nie ma na to ochoty. Warto być gotowym, pielęgnować rodzinne albumy. Ważne jest, by dziecku uświadomić, że zwrot ku przeszłości (bez związku ze śmiercią, np. wspominanie zimą wakacji na plaży) daje poczucie ciągłości, buduje tożsamość, ukazuje postęp – jaki kiedyś byłeś mały – uczy, że wspomnienia rodzinne mogą pocieszyć, dać radość. W chwili trudnej dziecko będzie ich używać jako narzędzia radzenia sobie ze śmiercią. - Kiedy można zabrać dziecko na cmentarz? Gdy maluch chce i nie boi się. To miejsce jest częścią naszej rzeczywistości. Na oswojenie z nim dziecka powinniśmy pracować jeszcze przed spotkaniem ze śmiercią w rodzinie – wtedy maluch dowiaduje się, po co pielęgnuje się groby. Pójście na cmentarz z płaczącą mamą, w towarzystwie przygnębionych krewnych, może wzbudzić lęk i niechęć do tego miejsca. Zobacz także: Czego boją się dzieci? Ranking dziecięcych lęków Straszne wiadomości: czy i jak rozmawiać z dzieckiem o tragediach? Jak pomóc dziecku panować nad emocjami? To zadanie dla ciebie Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Różnica wieku między rodzeństwem: jaka jest najlepsza – duża czy mała?
Mała czy duża – jaka różnica wieku między dziećmi jest najlepsza? Wraz z psycholożką Julitą Wojciechowską wyjaśniamy, że choć posiadanie brata lub siostry ma z punktu widzenia maluchów mnóstwo zalet, wad również nie brakuje – niezależnie od tego, ile lat dzieli rodzeństwo.
Kolejność, w jakiej dzieci pojawiają się w rodzinie, ma wpływ na ich charakter. Mimo że rodzicom wydaje się, iż traktują pociechy jednakowo, zmienia się przecież układ rodzinny. W tej kwestii nie bez znaczenia jest także różnica wieku między starszym a młodszym dzieckiem. Dużo starsze, nieco starsze, tylko o rok starsze – to wszystko nie jest bez znaczenia i dla dzieci, i dla wychowujących je rodziców. Zanim zaplanujesz braciszka lub siostrzyczkę dla swojego jedynaka, sprawdź, jakie konsekwencje wynikają z różnicy wieku. A może mając dwie pociechy, dzięki naszym radom lepiej zrozumiesz ich wieczne wojny? Jedno jest pewne: idealna różnica wieku między rodzeństwem nie istnieje! Mała różnica wieku między rodzeństwem: rok, 2 lata „Moja półtoraroczna córka Kasia często krzyczy, kiedy zajmuję się jej dwumiesięczną siostrzyczką. Ma smutną minkę, gdy biorę Anię na ręce. Czasem bywa smutna i z zazdrością patrzy, jak karmię malutką. Mnie też to smuci, bo nie wiem, jak postąpić” – martwi się Dorota, mama dwóch dziewczynek z niewielką różnicą wieku. Z punktu widzenia dziecka Roczne i niewiele starsze dziecko przyjmuje narodziny rodzeństwa w sposób naturalny. Bywa ono jednak bardzo zazdrosne, gdy mama lub tata zajmują się maleństwem, więc zwraca na siebie uwagę płaczem lub krzykiem. Dwulatek często naśladuje młodszego brata albo siostrę. Niechętnie dzieli się zabawkami, bo jeszcze nie umie bawić się z innymi dziećmi. Wkrótce jednak podczas wspólnej zabawy odkrywa korzyści z posiadania rodzeństwa. Nawiązuje się pierwsza nić porozumienia. Mała różnica wieku ułatwia dzieciom dogadywanie się ze sobą, wspólne spędzanie czasu. Sprzeczki są nieuniknione i burzliwe, ale pozwalają dzieciom bardziej realistycznie oceniać swoje możliwości. Z punktu widzenia rodziców Rodzicom jest z jednej strony łatwiej, bo dzieci w zbliżonym wieku mają podobne zainteresowania – szybciej dorastają do tego, by razem się bawić, oglądać filmy. Będą jednak ze sobą wyraźnie rywalizować, bo ich potrzeby się pokrywają, a szanse są wyrównane. Trud fizyczny rodziców przy takiej dwójce jest duży. Gdy np. uciekają w parku, biegną w dwie różne strony. Obydwoje dzieci trzeba karmić, zmieniać im pieluchy, wozić w wózkach. Mała różnica wieku między rodzeństwem: 3 lata „Kiedy nasz synek Tomek miał trzy lata, urodził się Kacper. Na początku pierworodny się cieszył, ale minęło kilka miesięcy i teraz nie chce pokazywać młodszemu bratu swoich zabawek, a gdy odrywamy się od czytania mu bajek, by uspokoić płaczącego malucha, obraża się” – zwierzają się rodzice chłopców. Z punktu widzenia dziecka Narodziny rodzeństwa są dla trzylatka dużym wydarzeniem. Dziecko może przeżywać, że nagle pojawił się ktoś od niego mniejszy i ważniejszy. Zajmuje jego miejsce na kolanach taty i w objęciach mamy. Nie podoba mu się też, że musi dzielić zabawki, a często też pokój z nowym członkiem rodziny. Początki relacji są zatem trudne: dzieci rywalizują o uwagę rodziców, pochwały, poświęcany im czas. Kłócą się o zabawki, przysmaki, miejsce przy stole, ale z czasem nadarza się coraz więcej sposobności do wspólnej zabawy, dzielenia zainteresowań i sytuacja się poprawia. Więzi się zacieśniają, choć dzieci mogą nadal ze sobą rywalizować. Z punktu widzenia rodziców Trzylatek umie już sam jeść, pić i ubierać się, często też korzystać z nocnika. Nie ma więc obciążenia dwójką wymagających stałej pomocy maluchów. Starsze dziecko co prawda naśladuje zachowania młodszego i chwilowo cofa się w rozwoju, by zyskać uwagę, ale ten etap szybko mija. Trzylatek wydaje się sporym dzieckiem, lecz wciąż potrzebuje dużo ciepła i bliskości. Noworodek nie ma poczucia dzielenia się uwagą matki, a trzylatek – tak, co może potem uzewnętrzniać się w złości czy rywalizowaniu. Mała różnica wieku między dziećmi pozwala razem wprowadzać je w życie i pokazywać świat. Ale od początku warto uczyć dzieci rozwiązywania konfliktów, ustępstw, proszenia, negocjowania oraz zasady: nie „wszystkim po równo”, lecz „każdemu według potrzeb”. Średnia różnica wieku między rodzeństwem: 5 lat „Piotrek ma sześć lat, a Natalka – roczek. Syna denerwuje to, że siostra wszędzie za nim chodzi, bierze jego rzeczy i używa ich nie zawsze zgodnie z przeznaczeniem. Potem nie chce oddać, bo są jej. Ciągle więc się kłócą” – opowiada Martyna, mama rodzeństwa. Z punktu widzenia dziecka Pojawienie się rodzeństwa pięciolatek przyjmuje z ciekawością – dla niego to nowy element otoczenia. Z czasem obecność dziecka przestaje być nowością, zaczyna doskwierać, a młodszego rodzeństwa przeżywającego fascynację starszym bratem lub siostrą trudno się pozbyć. Pięciolatek na ogół ustępuje młodszemu w zabawach, ale potrafi też bronić swoich zabawek. Dziecko zaś nieustannie sprawdza, na jak wiele może sobie pozwolić. Po kilku latach łatwiej o porozumienie. Z punktu widzenia rodziców Od pięciolatka rodzice wymagają zrozumienia, gdy rodzeństwo zabiera mu zabawki czy rysuje w ulubionym bloku. Mają nadzieję, że spolegliwie ustąpi młodszemu. Brat lub siostra osiąga cel i zaczyna egzekwować to, czego chce. Jednak młodsze dziecko warto uczyć, żeby nie przeszkadzało starszemu, gdy ogląda książeczkę lub rysuje, nie ruszało i nie niszczyło jego rzeczy. I, co bardzo ważne, kilkulatka nie można traktować jako niani do usypiania czy karmienia. Duża różnica wieku między rodzeństwem: 10 lat i więcej „Nasza dziesięcioletnia córka Weronika dobrze zareagowała na wieść, że przestanie być jedynaczką. Jednak gdy urodził się jej brat Grześ, całkiem go zignorowała. Robi wrażenie wiecznie obrażonej, jakby miała do nas pretensje” – niepokoją się rodzice dzieci z dużą różnicą wieku. Z punktu widzenia dziecka Starsze dziecko przyjmuje fakt narodzin rodzeństwa ze zrozumieniem, choć może się za nim też kryć obawa, że wyrobiona pozycja w rodzinie ulegnie zmianie. Będzie się starać, podobnie jak rodzice, poświęcać dziecku czas lub przeciwnie, traktować je obojętnie, by zwrócić na siebie ich uwagę. Dziesięciolatek może być zmęczony hałaśliwym smykiem, a ten zabiega o jego względy, więc powodów do kłótni nie brakuje. Takie rodzeństwo jednak często żyje w dwóch światach. Z punktu widzenia rodziców Rodzice oczekują często zbyt wiele zrozumienia i pomocy od dziesięciolatka. Zapominają, że to wciąż dziecko z własnymi pragnieniami, marzeniami, lękami, frustracjami. Warto zadbać, by nie poczuło się opuszczone, nie zaczęło być traktowane jak dorosły, który poradzi sobie sam. Różnica wieku między rodzeństwem: jak łagodzić spory? Kłótnie między rodzeństwem, niezależnie od różnicy wieku, będą się zdarzać. Nie możesz im zapobiec (nawet gdy bardzo będziesz chciała!), możesz jednak ułatwić dzieciom porozumienie i łagodzić zaistniałe konflikty. Jak to zrobić? Ustal zasady bezpieczeństwa – nie wolno bić, popychać, szarpać za włosy, gryźć ani stosować innych form przemocy. Wytłumacz to starszemu dziecku, jak tylko w domu pojawi się maleństwo, a potem wciąż przypominaj. Kilkulatek nie jest świadomy swojej siły ani konsekwencji działań. Może więc niechcący zrobić maluszkowi krzywdę. Interweniuj, kiedy to konieczne. Dzieci najlepiej same ustalą swoją relację, nawet jeśli będzie to okupione łzami i krzykiem. Dlatego spróbuj dać im taką szansę. Zawsze jednak bądź czujna i przezorna! Rozmawiaj o uczuciach. Wraz z pojawieniem się rywala starsze dziecko może czuć się przytłoczone i zaskoczone tym, co przeżywa. Naucz je rozpoznawać i nazywać te uczucia. Zachęcaj, by jak najczęściej o tym mówiło. Opowiedz lub przeczytaj mu bajkę o rodzeństwie i nigdy nie pozwól mu odczuć, że jest gorsze lub odtrącone na bok. Pozwól się wyżalić, rozładować złość. Czasem wystarczy porządnie się wypłakać za utraconą pozycją jedynaka albo w energicznej zabawie wyrzucić z siebie emocje. Traktuj każde z dzieci wyjątkowo. Gdybyś posłuchała opowieści dorosłych, zdziwiłabyś się, ile osób tkwi latami w poczuciu krzywdy, ile zazdrości bratu czy siostrze „lepszej” pozycji w rodzinie. Spróbuj u swoich dzieci obalić te mity. Niech każdy poczuje się najukochańszym dzieckiem, niezależnie od wieku! Ułatwiaj porozumienie. Wymyślaj, jak ciekawie dla wszystkich możecie spędzić czas całą rodziną. Przy takich okazjach zachęcaj dzieci, by coś razem robiły, pobawiły się. Nie dramatyzuj ani nie obiecuj sielanki. Podkreślaj, że sprawiedliwie nie znaczy po równo. Zobacz także: Tylko siostra ma tę moc! 5 niesamowitych korzyści z posiadania siostry (Naukowo udowodnionych!) Równo i sprawiedliwie? Każdy rodzic, by tego chciał, ale czy tak się da? Rodzeństwo – kolejność narodzin ma wpływ na całe życie Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Chcesz, by twoje dziecko było mądre i inteligentne? Dlaczego więc, zamiast pozwolić mu na letnie harce na świeżym powietrzu, prowadzisz je niemal wszędzie za rączkę i strofujesz, gdy chce zasmakować swobody?
"Uważaj, bo się przewrócisz", "nie wchodź, bo spadniesz", "nie dotykaj, bo się wybrudzisz". Jak często twoje dziecko słyszy takie zakazy? Jeśli tylko wtedy, gdy sytuacja staje się naprawdę krytyczna, to wszystko w porządku. Jeżeli jednak powtarzasz takie przestrogi na wszelki wypadek, w dodatku wiele, wiele razy dziennie, to jak najszybciej powinnaś to zmienić. Przeczytaj: Podwórkowe BHP – bezpieczeństwo na placu zabaw Bieganie a czytanie Nie dość, że uczysz w ten sposób małego człowieka, iż świat wokół niego jest niebezpieczny, zły i tylko chyha na to, by zrobić mu krzywdę, to jeszcze – zamiast rozbudzać w maluchu naturalną ciekawość i chęć poznawania – hamujesz jego rozwój. Nie tylko ruchowy, ale i intelektualny! Wspinanie się po drzewach czy drabinkach, brodzenie po kałużach, przeskakiwanie przez morskie fale, huśtanie się, pogoń za uciekającymi kolegami – czy wiesz, że wszystkie te beztroskie zabawy rozwijają umiejętność logicznego myślenia, czytania i wiele, wiele innych? I wcale nie są w tym gorsze niż zabawki edukacyjne, które kupujesz dziecku, by je stymulować. Turlanie, czyli... intelektualne zabawy Naukowcy już dawno odkryli, że ruch, zwłaszcza ten na świeżym powietrzu, pobudza komórki nerwowe do produkcji nowych połączeń między nimi. To właśnie od ich ilości zależy wydajność ludzkiego mózgu. Im jest ich więcej, tym szybciej i sprawniej zapamiętuje on informacje, segreguje je i przetwarza. Tym efektywniej pracuje. Obrazowo rzecz ujmując: dzięki licznym połączeniom między neuronami informacje docierają do mózgu tak, jakby mknęły wielopasmową autostradą. – Dziecko potrzebuje środowiska umożliwiającego ruch. Dzięki temu stymulowane będą wszystkie jego zmysły. Samo czytanie książeczek nie wystarcza! Rozwój i inteligencja dziecka w pierwszych dwóch latach życiach idzie w parze z inteligencją ruchową. To jeszcze nie jest inteligencja słowna, "myśląco-siedząca", ale tzw. sensomotoryczna, czyli rozwijająca się poprzez ruch. Turlanie, zgniatanie czy skakanie rozwija mózg malucha tak samo, jak za kilka lat będzie go rozwijało np. czytanie – wyjaśnia dr Julita Wojciechowska, psycholog z Instytutu Psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Kilka pierwszych lat życia to czas, kiedy w mózgu powstaje połowa najważniejszych połączeń nerwowych. Specjaliści nie mają wątpliwości, że sprzyjają temu zwłaszcza zajęcia ruchowe, które wymuszają naprzemienny ruch kończyn. Gra w piłkę, jazda na rowerze, bieganie – to cudownie proste i łatwo dostępne sposoby stymulacji małego mózgu. Sięgajmy więc po nie jak najczęściej i w dużych ilościach. A teraz, podczas wakacji, wręcz w ilościach nieograniczonych. Na spacer marsz! Tyle specjaliści. A rzeczywistość? Z sondażu opublikowanego przed kilkoma miesiącami przez brytyjski dziennik "The Guardian" wynika, że dzieci spędzają na świeżym powietrzu mniej czasu niż... więźniowie. Podczas gdy ci ostatni mają prawo do godzinnego spaceru dziennie (i skwapliwie z tego korzystają), troje na czworo dzieci mieszkających na Wyspach przebywa na dworze krócej. Mało tego – 20 proc. z nich w zasadzie nie wychodzi z domu. A co dziewiąte dziecko – choć trudno w to uwierzyć – nigdy w życiu nie było w parku, lesie czy na plaży... Mimo że w naszych polskich realiach brzmi to wciąż jeszcze niczym bajka o żelaznym wilku, to jednak powoli, bo powoli, ale zbliżamy się do tego modelu. Ze szkodą dla naszych dzieci. Najwyższy czas, by się zatrzymać, zrobić zwrot o 180 stopni i ruszyć z nimi w plener. Poznaj: 10 powodów, by iść z dzieckiem na plac zabaw Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jedzenie przed telewizorem - tak czy nie?
Twój trzylatek nie zje posiłku bez włączonego telewizora? Sprawdź, czym grozi takie przyzwyczajenie, i co robić, by dziecko nabrało nowych, zdrowych nawyków.
Nawet co piąty rodzic pozwala dziecku jeść przed telewizorem lub tabletem. Z urządzeń mobilnych podczas posiłków korzysta aż 1/3 dwulatków! Dlaczego dzieci są przyzwyczajane do jedzenia przy włączonym telewizorze? Bo wtedy jedzą posłusznie, czasami nawet nie zauważając, co jedzą i ile. Tymczasem właśnie podczas marudzenia przy stole („A co to? A z czego? Ale dlaczego akurat dzisiaj? A co jutro?”) dziecko rozpoznaje, ile jest w stanie zjeść, co lubi, a czego nie. Skupiając się na jedzeniu, dziecko uczy się słuchać swojego ciała, czyli rozwija tę kompetencję, która najskuteczniej chroni przed otyłością albo niedojadaniem. Sprawdź, jak ochronić dziecko przed otyłością? 11 rad dla rodziców kilkulatków. Jak odzwyczaić dziecko od jedzenia przed telewizorem? Aby wyeliminować telewizor, warto zacząć od włączania dziecka w przygotowanie posiłków. Warto też, aby rodzic towarzyszył dziecku przy stole (jadł swój posiłek, choćby najmniejszy). Dobrze też zacząć uczyć się rozmawiania przy stole, ale na przyjemne tematy. Przy włączonym telewizorze dziecko jest uczone bierności – zarówno przy oglądaniu, jak i przy jedzeniu. Pytanie, czy na bardziej aktywne (zatem też pytające, marudzące, wymagające uwagi) dziecko rodzice są gotowi? Telewizor ograniczajmy stopniowo, aby dziecko nie pomyślało, że zakaz telewizji jest za karę. Można wybrać do oglądania jedną bajkę przed albo po posiłku i porozmawiać o niej przy stole. Budowanie nowego nawyku nie nastąpi z dnia na dzień, tym bardziej jeśli dziecko ma już swoje przyzwyczajenia. Ważne, aby pokazać wspólny posiłek jako coś atrakcyjnego. Warto wykrzesać trochę entuzjazmu: pozachwycać się wyglądem potraw (i rzeczywiście nad nim popracować), skupiać uwagę dziecka na tym, co jest na stole i kto przy nim siedzi, aby posiłek był ciekawy i rozwijający. Źródło: Korzystanie z urządzeń mobilnych przez małe dzieci w Polsce, Millward Brown Poland dla FDN, 2015 Zobacz też: 10 rzeczy, których dziecko nie powinno robić przy stole, czyli stołowy savoir-vivre Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak rozwija się roczne dziecko - 5 ważnych umiejętności
Gdy dziecko kończy roczek, jego ciekawość świata nie zna granic. Maluch zagląda we wszystkie zakamarki, wspina się na półki i pcha paluszki do szuflad. I w ogóle nie wierzy w zapewnienia rodziców, że ciekawość to pierwszy stopień do piekła. Zobacz, jak radzić sobie z ciekawskim maluchem.
Nawet na chwilę nie możesz teraz spuścić dziecka z oczu! Dziecko czuje się bardziej pewne siebie i częściej wypuszcza się na coraz dalsze wędrówki: np. do sąsiedniego pokoju albo nawet – ho, ho! – do bardzo ciemnej łazienki. Oddala się od ciebie – i powraca. Znowu odchodzi – i za chwilę znów jest z powrotem. Podczas tych wypraw badawczych czuje, że cały świat leży u jego stóp. I ma całkowitą rację. O co chodzi z tym bałaganem? Dziecko widzi, więc jest! Nauka przez naśladowanie Ćwiczenia pamięci Dlaczego ciągle pyta: "dlaczego?" Rady dla taty rocznego dziecka 1. Roczne dziecko robi bałagan Wasze mieszkanie wygląda jakby przeszedł po nim tajfun? To znak, że mieszkający w nim maluch rozwija się książkowo! Rozrzucające wokół siebie klocki i zabawki dziecko nie umie jeszcze skupić się na niczym dłużej niż chwilę – dlatego szybko porzuca każdą zabawkę. Zresztą małe dziecko, inaczej niż dorosły, dobrze czuje się w twórczym nieładzie – burząc zastany ład, doświadcza poczucia kontroli nad przedmiotami. Uwaga! Zamiast denerwować się, że po zabawie dziecka czeka cię sprzątanie, zachęć je do wspólnych porządków. Możesz mówić: „Teraz zawieziemy misie do domu”, „Zbudujemy mur z książeczek”, „Pomożemy kredkom ustawić się w kubku”. Taka zabawa spodoba się dziecku. Zobacz też: Zabawy dla rocznego dziecka 2. Roczne dziecko widzi, więc jest W tym denerwującym bałaganieniu kryje się coś więcej niż tylko chęć zapewnienia rodzicom zajęcia. Główną przyczyną działań malucha jest jego chęć do rozpoznawania funkcji przedmiotów. Po pierwszych urodzinach dziecko zaczyna eksperymentować, aby przekonać się, jakie skutki przyniosą jego działania. Nie potrafi przejść obojętnie wobec żadnego nowego przedmiotu: wszystkiego musi dotknąć, wszystko polizać, zrzucić na ziemię. Fascynują go przede wszystkim przedmioty często używane przez rodziców, dlatego przy każdej okazji będzie starał się sięgnąć po pilota do telewizora lub telefon komórkowy. Uwaga! Zniszczenia, jakich maluch może dokonywać w tym okresie, nie wynikają ze złośliwości, ale z naturalnej ciekawości typu: „Co się stanie, jeśli...?”. Zanim więc za karę włożysz dziecko do kojca, przypomnij sobie, że powiązanie przyczyny i skutku jest możliwe tylko dzięki eksperymentom. Jednak choć etap niszczenia jest naturalny, dziecko musi doświadczyć nieskuteczności tego sposobu poznawania świata (stłukłeś kubek – nie będziesz go miał). Poznaj 7 częstych błędów wychowawczych 3. Roczne dziecko naśladuje i się uczy Na szczęście dziecięca ciekawość ma też i swoje dobre strony. Już dwulatek jest bystrym obserwatorem zachowań dorosłych, a to, co zauważy, od razu stara się powtórzyć. Nie zdziw się więc, jeśli zastaniesz go pochłoniętego np. zmywaniem podłogi albo wycieraniem półek twoją koszulką. Dzięki nieustannej obserwacji życia szybko odgaduje przeznaczenie kosza na śmieci czy szczotki do włosów. Uwaga! Dziecko coraz lepiej poznaje zasady panujące w domu. Aby mu w tym pomóc, bądź konsekwentna. Nie może być tak, że raz zachwycasz się tym, że dziecko umie już odblokować klawiaturę w twoim telefonie, a innym razem złościsz się na niego za to i krzyczysz. 4. Roczne dziecko ćwiczy pamięć W pierwszych trzech latach życia dzieci chłoną wiedzę jak gąbka wodę i bez trudu utrwalają zdobyte wiadomości. Nigdy później nie będą uczyć się tak szybko i efektywnie. Nie oczekuj jednak od dziecka zbyt wiele – jego pamięć jest jeszcze za krótka, aby sobie przypomniało, gdzie zapodziało twoją ulubioną apaszkę. Uwaga! Aby ćwiczyć dziecięcą pamięć i zdolność kojarzenia faktów, bawcie się w chowanego. Na oczach dziecka schowaj misia, np. pod poduszkę czy za fotel, i poproś, by go znalazł. To wcale nie będzie takie łatwe, jak ci się wydaje! 5. Dziecko wciąż pyta: dlaczego? Im bliżej drugich urodzin, tym częściej dziecko – zamiast eksperymentować – stara się poznawać świat w sposób bardziej zorganizowany. I po raz kolejny wystawia na próbę twoją cierpliwość! Jak zdarta płyta będzie powtarzało w kółko dwa pytania: „Co to jest?” i „Dlaczego?”. Będzie dociekało, dlaczego musi zjeść śniadanie, dlaczego trzeba wieczorem iść spać, a przede wszystkim dlaczego nie powinno pytać mamy po raz setny: „Dlaczego?”. Nie ignoruj ciekawości dziecka. Kiedy odpowiadasz nawet setny raz na to samo pytanie, podsycasz jego apetyt na poznawanie świata. Uwaga! Nigdy nie odpowiadaj na pytania dziecka słowami: „Już ci to wczoraj wyjaśniałam”. Dziecko, aby coś zrozumieć i zapamiętać, po prostu musi usłyszeć albo zobaczyć coś przynajmniej kilka razy. To dlatego powtarzalność i rytuały są ważne nie tylko dla niemowlęcia, ale także dla starszaka. Sprawdź 6 sposobów, na jakie dziecko okazuje ci miłość Rady dla taty rocznego dziecka Jak zachęcać dziecko do dalszego poznawania świata? Czytaj. To pobudza rozwój mowy, poszerza słownictwo, ćwiczy pamięć i koncentrację uwagi. Rozmawiaj. Opowiadaj maluchowi, co właśnie robisz, zadawaj mu pytania i cierpliwie czekaj na jego odpowiedź. Zadbaj o emocje. Naucz dziecko rozpoznawać, co czują inni i ono samo. W tym celu nazywaj emocje, które maluch może przeżywać (np. „Jesteś zły, bo nie kupiłam ci lizaka”), oraz te, które malują się na twarzy innych („Ania jest smutna, bo nie pozwoliłeś jej pobawić się swoimi klockami”). Bywajcie w świecie. Z dwulatkiem możesz wybrać się do muzeum, restauracji, na basen, do lasu czy parku. Wzbogacaj jego świat o nowe przyjemne doznania. Zobacz też: 10 powodów, by iść na plac zabaw Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
7 szkodliwych mitów o spaniu z dzieckiem
Spanie z dzieckiem - wygodne czy niebezpieczne? O dzieleniu łóżka z niemowlakiem krąży wiele opinii. Sprawdzamy, które z nich to mity.
Gdyby dziecko mogło decydować, na pewno zrezygnowałoby z własnego łóżeczka i przynajmniej na kilka miesięcy przeniosło się ze spaniem do łóżka rodziców. Skoro jednak decyzja o tym, gdzie ma spać niemowlę, należy do dorosłych, nie jest tak łatwo ją podjąć. Idea rodzinnego łóżka ma zarówno swoich przeciwników, jak i zagorzałych zwolenników, jednak prawda na temat spania z dzieckiem, jak zwykle leży pośrodku. Spanie z dzieckiem jest niebezpieczne dla jego zdrowia W szkodliwość spania niemowlaka z mamą wierzy mnóstwo ludzi: w ubiegłym roku pojawiły się nawet w jednym z amerykańskich stanów billboardy ze zdjęciami śpiących bobasów i leżących obok nich... tasaków do mięsa. Napis nad kontrowersyjnym zdjęciem brzmiał: „Kiedy śpisz z dzieckiem, narażasz je na takie samo niebezpieczeństwo”. Mimo ogromnego rozgłosu, jaki wzbudziła cała akcja, większość pediatrów na świecie nie zgadza się z jej przesłaniem. Przeciwnie: spanie z dzieckiem jest, np. według doradców laktacyjnych, jednym z zalecanych sposobów na utrzymanie laktacji, karmienie piersią zaś pozytywnie wpływa na zdrowie dziecka. Naukowcy mówią też o tym, że kiedy w nocy czujemy kogoś obok siebie, śpimy bardzo czujnie. Jednocześnie odradzają spanie z dzieckiem wtedy, kiedy np. piliśmy alkohol (nawet jeśli to był tylko kieliszek wina) albo braliśmy leki uspokajające czy nasenne. Sypianie z niemowlęciem jest też niewskazane, jeśli rodzice palą papierosy, mają znaczną nadwagę albo chorują na choroby, które mogłyby przyczynić się do osłabienia czujności podczas snu. Wspólne spanie z dzieckiem jest niehigieniczne Jeszcze 20 lat temu lekarze zalecali jak najwcześniejsze oddzielenie niemowlaka od mamy i twierdzili, że osobne łóżeczko jest higieniczniejsze, a co za tym idzie, zdrowsze. Dzisiaj dobrze wiemy, że jest inaczej: częsty kontakt fizyczny z rodzicami wzmacnia układ odpornościowy dziecka, a spanie we wspólnej pościeli (wypranej w dziecięcym proszku do prania) na pewno nie zagrozi jego zdrowiu. Nawet noworodek nie potrzebuje sterylnych warunków, co więcej – nadmierna czystość może sprzyjać powstawaniu alergii. View Burdaffi on the source website Dziecko i mama, śpiąc razem, nie wysypiają się Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl poradnia laktacyjna Czytaj więcej Z tym akurat jest różnie. Wspólne spanie może być najlepszym wyjściem dla karmiącej piersią mamy: nie musi ona wstawać do głodnego dziecka, a po nakarmieniu zanosić go do łóżeczka. Wystarczy, że słysząc kręcenie się dziecka, podciągnie koszulkę i poda mu pierś. Wiele mam przyznaje, że podczas nocnego karmienia zasypia, dzięki czemu udaje im się lepiej wypocząć po całym dniu. Istnieje jednak i druga strona medalu: jeżeli maluch śpi niespokojnie i płytko, spanie obok np. chrapiącego taty może go budzić częściej niż zwykle. Spanie w jednym łóżku nie przynosi żadnych korzyści Jest wprost przeciwnie: przytulanie się do mamy pomaga dziecku w rozwoju! Według doktora Williama Searsa, amerykańskiego pediatry z ponad 30-letnią praktyką zawodową (oraz jednocześnie gorącego orędownika ruchu Rodzicielstwa bliskości), wspólne spanie ma szczególnie terapeutyczne znaczenie np. dla wcześniaków, które w nocy mogą doświadczać dodatkowej dawki dotyku i częściej ssać pierś. Rodzinne łóżko sprawdzi się też podczas chorób dziecka, bo śpiąc z chorym niemowlakiem możemy w nocy kontrolować jego oddech i temperaturę ciała. A korzyść dla mamy? Zapach niemowlęcia pobudza wydzielanie się endorfin w jej organizmie, a to wpływa pozytywnie na jej nastrój. [CMS_PAGE_BREAK] Spanie z dzieckiem rozbija związek mamy i taty Wcale nie musi tak być! Małżeńskie łóżko to przecież nie jedyne miejsce, w którym możecie okazać sobie czułość. Spanie w trójkę może też być dobrym rozwiązaniem dla młodego taty, który po porodzie czuje się odrzucony i niepotrzebny. Aby jednak spanie z dzieckiem nie stało się zarzewiem małżeńskiego kryzysu, zanim podejmiecie decyzję, szczerze porozmawiajcie o tym, jak wyobrażacie sobie wasze noce przez kolejne miesiące. To bardzo ważne, ponieważ, tak jak mówi przytaczany już wcześniej dr William Sears w swoim poradniku pt. „Zasypianie bez płaczu”: „Niezależnie od tego, jaki styl opieki wybierzesz, powinien cię on zbliżać do twojego partnera, a nie oddalać”. Zobacz, w jakich pozycjach układać niemowlę do snu. Dziecko zostanie w sypialni rodziców na lata Wydaje ci się, że spanie w trójkę tak się spodoba maluchowi, że trudno go będzie potem wyprosić z waszego łóżka? Na szczęście to nieprawda. Spanie razem z mamą to okres przejściowy, tak samo jak karmienie piersią czy np. podawanie dziecku smoczka. Narzędzia dla rodziców mamotoja.pl kalendarz rozwoju niemowlaka Czytaj więcej Według psychologów najlepszy okres na naukę spania we własnym łóżku przypada między 10. a 16. miesiącem życia dziecka. Właśnie wtedy dzieci zaczynają cenić swoją niezależność, a jednocześnie są jeszcze ugodowe (no, w miarę!) i nie buntują się przeciwko decyzjom rodziców. Nie bez znaczenia jest też to, że mniej więcej w 10. miesiącu życia wiele dzieci zaczyna przesypiać większą część nocy. Spanie z dzieckiem to najlepszy sposób na nawiązanie z nim więzi Ta opinia, często powtarzana przez zwolenników rodzinnego łóżka, także jest mitem! Bliskość można budować na wiele sposobów: poprzez tulenie, zabawy na dywanie, wieczorne usypianie itd. Jeżeli spanie z dzieckiem z różnych względów wam nie odpowiada, nie dajcie się zwariować: to rodzice wiedzą najlepiej, co jest najlepsze dla ich dziecka. Jeżeli skutkiem wspólnego łóżka miałoby być wasze niewyspanie albo konflikty między wami, lepiej (i dla was, i dla maluszka) będzie, jeśli zrezygnujecie z tego pomysłu. Nasz ekspert tłumaczy, jak przygotować miejsce do spania do niemowlaka: View Ediplayer on the source website Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak zaangażować tatę do opieki nad dzieckiem
Co zrobić, gdy tata nie odnajduje się w nowej roli? – Przyzwyczaił się do kąpania synka, jednak już się z nim nie bawi, nie zwraca uwagi, czy jest głodny – pisze nasza czytelniczka. Odpowiada psycholożka Julita Wojciechowska.
Choć synek ma już dwa lata, mój mąż nie umie odnaleźć się w roli taty. Gdy wraca do domu, robi tylko to, o co go poproszę, poza tym woli zajmować się swoimi sprawami. Przyzwyczaił się do kąpania synka, jednak już się z nim nie bawi, itd. Czasem zabierze go na basen lub na przejażdżkę w przyczepce rowerowej, ale to przecież nie jest zajmowanie się dzieckiem. Jak to zmienić? Już mi się znudziło to ciągłe przypominanie. Agnieszka Rozumiem, że najbardziej zależałoby pani na tym, aby mąż wykazywał więcej inicjatywy w opiece nad dzieckiem, bo ma pani wrażenie, że to, co robi, to zwykle jedynie wynik pani próśb. Powstaje oczywiście pytanie, dlaczego tak się dzieje. Inicjatywa własna zwykle zamiera, kiedy nie jest podtrzymywana nagrodami albo pochwałami oraz kiedy spotka się np. z krytyką. Akceptacja czy krytyka? Proszę zastanowić się, jak wyglądają Pani reakcje na to, co mąż chce robić z synkiem? Może jednak (w dobrej wierze) wciąż zwraca mu pani uwagę (za dużo czegoś, za mało czegoś) i mąż zaczął liczyć tylko na pani wyraźne wskazówki, co, jak i kiedy. Mógł też zwątpić w swoją intuicję i przestać z niej korzystać w relacji z dzieckiem: nie domyśla się, nie wyprzedza faktów (czy dziecko głodne itd.). Wynikać to może także z przekonania pani męża o tym, że dzieckiem powinna się zajmować głównie pani, a on może jedynie być „kołem ratunkowym”. Przede wszystkim rozmowa W takich sytuacjach warto porozmawiać o tym, jak sobie wyobrażacie siebie w tych domowych rolach. Badania wskazują, że ojcowie podejmują większą opiekę nad dziećmi, gdy osiągną one taki wiek, że są już w pełni sprawne komunikacyjnie, nabierają zainteresowań, pasji (więc czas taty pewnie przed pani mężem). Warto jednak omówić pani wątpliwości w szczerej rozmowie wprost, opierając się na faktach i unikając pouczeń oraz ewentualnych pretensji. ZOBACZ TEŻ: Macierzyństwo: – zyskasz tak wiele, a stracisz siebie Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Z miłością macierzyńską bywa różnie – nie zawsze tak, jak w poradnikach dla rodziców. Co robić, jeśli zamiast miłości do dziecka pojawia się baby blues, złość i rozczarowanie? Radzi Julita Wojciechowska, psycholożka.
Nawet jeśli przez całą ciążę czekałaś, aż wreszcie spojrzysz dziecku w oczy, na sali porodowej zamiast miłości do niego mogłaś poczuć tylko zmęczenie. Tak bywa. I to częściej niż mogłoby się wydawać. Wielkie uczucia rozwijają się stopniowo – czasem rzeczywiście szybko i bez problemów, ale niekiedy trzeba im trochę pomóc. Najpierw pojawia się czułość do dziecka... Kiedy po narodzinach noworodek leży na brzuchu mamy (według standardów okołoporodowych dobrze byłoby, aby ten kontakt „skóra do skóry” trwał nieprzerwanie przez dwie godziny po porodzie), w jej organizmie wydzielane są duże ilości oksytocyny. To bardzo ważny hormon, bo nie tylko umożliwia karmienie piersią, ale też sprzyja budowaniu więzi między mamą a dzieckiem. Nie bez przyczyny oksytocyna nazywana jest hormonem matek i zakochanych: inicjuje odczuwanie czułości i uczuć opiekuńczych. Te przyjemne emocje torują drogę miłości, jednak nie są nią samą – więcej mają wspólnego raczej z pojawiającym się zarówno u ludzi, jak i u zwierząt instynktem opieki nad potomstwem. ...a potem baby blues Zanim miłość się rozwinie, młoda mama może o wiele silniej odczuwać mniej pozytywne uczucia: smutek albo np. strach przed zmianami, jakie niesie ze sobą macierzyństwo. Taki stan ma swoją nazwę – to „baby blues” albo bardziej swojsko brzmiący „smutek trzeciego dnia” (bo często pojawia się właśnie trzy, cztery dni po porodzie). Jest zupełnie naturalny – wiele mam zmaga się z nim nawet przez cały okres połogu – i ma swoje źródło zarówno w trudnych poporodowych okolicznościach, jak i w hormonalnym chaosie, który panuje w organizmie kobiety. W dodatku maluszek, chociaż ma rozczulające oczka i słodkie paluszki, w pierwszych tygodniach po narodzinach nie ułatwia nam nawiązania z nim relacji. Pisze o tym Gertrude Teusen, autorka książki „Pierwsze dziecko zmienia wszystko”: „Miłość to dawanie i branie, ale w pierwszych tygodniach spędzonych z dzieckiem to wyłącznie mama jest stroną dającą (...). Dopiero gdy dziecko (...) jest w stanie przekazać jakieś znaki, matki dostają 'coś w zamian' i na tej pożywce może rosnąć miłość”. Nie nadaję się na matkę! Od momentu narodzin dziecka niemal bezustannie jesteśmy narażone na „dobre rady” i „życzliwą krytykę” wszystkich wokół. To może rodzić frustrację albo poczucie winy, które nie sprzyjają więzi między mamą a dzieckiem. O wiele lepiej byłoby, gdyby młoda mama na samym początku macierzyństwa czuła akceptację i wsparcie, zwłaszcza ze strony taty dziecka. Jego stosunek do nowych obowiązków (a wcześniej – nastawienie do ciąży) ma duże znaczenie w budzeniu się miłości mamy do dziecka. Według psychologów ważne jest też, aby miała ona poczucie bezpieczeństwa, czyli wiedziała, że ma z kim i za co wychować swoje dziecko. Dziecko płacze i płacze Wreszcie dochodzi jedna bardzo ważna, ale wstydliwie pomijana (także, a może nawet przede wszystkim przez same mamy) kwestia: nie wszystkie dzieci dają się tak samo łatwo kochać. Maluchy nerwowe albo np. trudno zasypiające mogą być trudniejsze do kochania niż słodkie bobasy jak z reklamy. Mamy płaczących prawie na okrągło dzieci nieraz znajdują się na krawędzi szaleństwa, a nie w macierzyńskim raju. Obrazowo przedstawia to Sheila Kitzinger w książce „Płaczące niemowlę”: „Życie matki, której dziecko bezustannie płacze, przypomina wciągający w głąb rzeki wir, matka zatraca siebie, swoje potrzeby i oczekiwania w tych codziennych zmaganiach. Spada coraz niżej, aż do momentu, w którym już nic z niej nie zostanie”. Jak sobie pomóc? Na szczęście mama, która ma problemy z odczuwaniem miłości do własnego dziecka, nie jest bezradna: może pomóc swoim pozytywnym uczuciom. Pierwszy ważny krok naprzód może uczynić, jeśli sama sobie da prawo i do złości, i do zmęczenia – to mit, że uśmiech dziecka wynagradza matkom nieprzespane noce. Kolejne rzeczy, które warto zrobić, to przestać ukrywać przed innymi, że wszystko jest w porządku. Czasem wystarczy powiedzieć na głos to, co czujemy, aby poczuć się lepiej. Dzięki takim rozmowom można się dowiedzieć, że z podobnymi uczuciami zmagają się też inne kobiety. I na koniec – bardzo wiele dla więzi z dzieckiem można zrobić, przebywając z nim, obserwując je, próbując zrozumieć. I mamie, i dziecku pomoże też fizyczny kontakt – codzienna bliskość naprawdę może zdziałać cuda. Pomocna jest też rozmowa z psychologiem. ZOBACZ TEŻ: Matka Polka to jest głupia... – felieton matki Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Dziecko, jak każdy z nas, przeżywa mnóstwo uczuć i ma potrzebę dzielenia się nimi z najbliższymi. Sprawdź, czy umiesz rozpoznać i akceptować jego emocje.
W jednej chwili się uśmiecha, w drugiej wykrzywia buzię w podkówkę – maleństwo w pierwszym roku życia jest wyjątkowo zmienne w nastrojach. Aby dostrzec wszystkie emocje, jakie nim targają, trzeba przyjrzeć mu się naprawdę uważnie. Mamo, kocham cię W pierwszym roku życia dziecka to mama jest jego jedyną ukochaną – nic w tym dziwnego. To ona najczęściej karmi i najwięcej czasu spędza z dzieckiem – choćby dlatego, że urlop macierzyński trwa około pięciu miesięcy, a tacierzyński tylko dwa tygodnie. Więź między nią a maluszkiem rodzi się już od pierwszych dni po narodzinach, ale według naukowców dziecko dopiero w drugim półroczu życia będzie miało na tyle rozwinięty mózg, aby odczuwać prawdziwe przywiązanie (tak, tak, zdolność odczuwania emocji ma wiele wspólnego z rozwojem układu nerwowego). Ci sami naukowcy przekonują też, że niemowlę jest w stanie pokochać niewiele osób. Dopiero w późniejszym wieku uczy się rozróżniać natężenie i rodzaj uczucia: co innego czuje do mamy, co innego do babci, a jeszcze co innego do misia. Patrz uważnie: Maluch cieszy się na twój widok i rozpacza, kiedy znikasz mu z oczu? Takie zachowanie w języku niemowląt to dowód, że między wami już istnieje uczuciowa więź. Od szóstego miesiąca, kiedy przywiązanie dziecka do rodziców przybierze na sile, oznaki jego ciepłych uczuć także będą wyraźniejsze. Czuję radość U najmłodszych dzieci radość ma źródło głownie w komforcie fizycznym. Każde maleństwo poczuje się szczęśliwe, kiedy będzie najedzone, przewinięte i przytulone do mamy. Patrz uważnie: Już w szóstym tygodniu życia maluch daje znać, że odczuwa radość: szeroki uśmiech na twarzy i uśmiechnięte oczka to przecież bardzo wyraźny sygnał. Co ciekawe, uśmiech dziecka jest nie tylko oznaką jego radości, ale też próbą nawiązania kontaktu z otoczeniem. Boję się Na szczęście maleńkie dziecko nie wie jeszcze, że powinno bać się ciemności albo czarownicy. Przerażają go bardziej prozaiczne rzeczy: nagły hałas, ostre światło. W okolicach ósmego miesiąca pojawi się tzw. lęk separacyjny: maluch będzie manifestował go, chodząc za tobą krok w krok albo płacząc na widok zbliżających się do niego innych osób. Pamiętaj, że chociaż strach to pożyteczne uczucie, niemowlę jest wobec niego zupełnie bezradne – nigdy nie zostawiaj go z tym uczuciem sam na sam. Patrz uważnie: Przestraszony maluch zaczyna gwałtownie i głośno płakać. Trudno go uspokoić nawet przez dłuższą chwilę. Może też odwracać się i zasłaniać oczy w geście rozpaczy. [CMS_PAGE_BREAK] Jestem wściekły Frustracja, złość albo wściekłość, tak samo jak i wspomniany przed chwilą strach, są korzystne, bo często stają się motorem do działania. Kiedy np. półroczny maluch dostrzeże leżącą obok grzechotkę, będzie dotąd starał się ją schwycić, aż wreszcie odrobinę posunie się do przodu – a wtedy jego frustracja zmieni się w bardzo przyjemną i podbudowującą ego satysfakcję. Patrz uważnie: Kiedy coś pójdzie nie po myśli twojego aniołka, w ciągu chwili zmieni się w prawdziwą Gburię-Furię. Zacznie krzyczeć, napnie mięśnie. Weź go na ręce, ale uważaj – dziecku może wpaść do głowy, by np. uderzyć cię albo ugryźć ze złości. Smutno mi „Och, nie rozpaczaj tak” – mówimy, gdy maluch aż zanosi się od płaczu. Często lekceważymy jego smutek: wydaje się nam, że w takich chwilach histeryzuje albo próbuje coś wymusić. Tymczasem psycholodzy są przekonani, że niemowlę, zwłaszcza w pierwszym półroczu życia, nie jest w stanie robić czegokolwiek „specjalnie”. Załóż zatem, że maluchem naprawdę targają trudne uczucia i potrzebuje wsparcia. Pozwól mu się wtedy wypłakać, ale nie samotnie w łóżeczku, tylko w twoich ramionach. Przecież i nam pomaga, kiedy najbliżsi dają nam prawo do przeżywania trudnych uczuć i towarzyszą w ich przezwyciężaniu. Patrz uważnie: Maluch w chwili smutku płacze inaczej niż wtedy, kiedy jest głodny albo zły. Jego niezbyt głośne zawodzenie brzmi żałośnie i może trwać dość długo. Czuję to, co czuje mama Maluchy szybko uczą się odczytywać emocje innych osób – już w pierwszych tygodniach umieją rozpoznawać, kiedy mama jest odprężona, a kiedy dopada ją stres, przygnębienie albo złość. Pamiętaj, że dziecko łatwo zaraża się emocjami dorosłych. Kiedy wokół niego panuje napięta atmosfera, np. po kłótni rodziców, ono samo, pozornie bez powodu, może mieć kłopot z wieczornym wyciszeniem albo stracić apetyt. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Co robić, jeśli dziecko jest nieśmiałe? Czy można mu pomóc w kontaktach z rówieśnikami? Jak reagować na jego nieśmiałość? Wyjaśnia Julita Wojciechowska, psycholog.
Mój trzyletni synek do tej pory był w domu ze mną, babciami lub opiekunką. Ma kontakt z dziećmi, np. na placu zabaw, ale zawsze z trudnością włącza się w zabawę z nimi. Muszę go namawiać, a najlepiej bawić się z nim. Często siedzi u mnie na kolanach i tylko obserwuje. Mały ma iść teraz do przedszkola i boję się, jak sobie poradzi, skoro jest taki nieśmiały. Czy to cecha wrodzona? Co robić? Iza z Wrocławia Zachowania synka mogą wynikać z jego temperamentu, czyli sposobu odbioru bodźców i reagowania na nie. Dziecko może należeć do typu dzieci „wolno rozgrzewających się”, które w nowej sytuacji są napięte, nieśmiałe, ostrożne, potrzebują czasu na przystosowanie się i oswojenie np. z rówieśnikami. Być może też Pani lub inni opiekunowie wzmacniają takie podejście do nowych sytuacji i ludzi, nie wiedząc o tym – poprzez unikanie miejsc hałaśliwych, ceniąc rutynę. Czytaj też: Sprawdź charakter swojego dziecka Mów dziecku o tym, co ma się wydarzyć Choć temperament jest częściowo wrodzony i ma charakter biologiczny, można go kształtować. Ważne, by nowe sytuacje wcześniej omawiać, aby dziecko zaczęło przystosowywać się, jeszcze zanim coś się wydarzy. Jeśli jest już np. na placu zabaw lub w przedszkolu, warto pozwolić mu na dłuższe niż innym dzieciom oswajanie się z sytuacją, czyli najpierw na spokojną obserwację z odległości lub z kolan opiekuna, potem zaangażowanie się w zabawę z mamą, a następnie powolne oddzielanie się od niej. Może to trwać dłużej lub krócej. Czytaj też: Maluch samotnik Cierpliwie tłumacz sytuacje Zdarza się, że dziecko nawet poinformowane o nowości, płacze, marudzi – wtedy nie należy się wycofywać, ale przekonywać, pokazać korzyści z nowej sytuacji. Bez takiego treningu z bliską osobą samo z siebie nie pozbędzie się nieśmiałości czy strachliwości, a nawet mogą się one z czasem pogłębić. Czytaj też: Dziecko nielubiane w przedszkolu – jak możesz mu pomóc? Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
W jaki sposób wpłynąć na dziecko, aby stało się bardziej posłuszne?
Zaplanowaliśmy już wyjazd na wakacje, ale chyba nie będzie udany, bo nasz trzyletni synek zrobił się trudny we współpracy – nie słucha się, jakby celowo wyprowadza nas z równowagi. Mąż często mu ustępuje dla świętego spokoju, ale ja nie chcę tak robić. Czuję się bezsilna. Co robić? Beata z Grójca Warto uświadomić sobie, dlaczego jednych rzeczy wymagają Państwo od synka, a innych zakazują, i odpowiedzieć na pytanie: po co ma on przestrzegać reguł? Ważne, by dziecko wiedziało, że jest to dobre nie tylko dlatego, że mama i tata pochwalą, ale też, że ułatwia życie, np. zabawy z dziećmi (jest większy dostęp do zabawek, gdy się nimi dzielimy) czy podtrzymywanie znajomości (inni chcą z nami spędzać czas, jeśli miło nas pamiętają). Dla Państwa trudne jest radzenie sobie z silnymi emocjami synka. Nie trzeba ich mu oszczędzać, ale warto pokazać, co robić, gdy biorą górę – jak unikać konfliktów, godzić się. Może być też trudno znaleźć złoty środek między podejściem miękkim a surowym, gdy rodzice nie są zgodni w niektórych sprawach. Zanim porozmawiacie Państwo z dzieckiem o regułach, proszę je wspólnie ustalić (nawet spisać). Zachowania niepożądane trzeba omówić tak samo jak pożądane, a także sprawy, co do których nie jesteście zgodni – dziecko chętnie wykorzystuje różnice między rodzicami. Gdy czują Państwo, że synek zaczyna celowo wyprowadzać Was z równowagi, lepiej pokazać, jakie są naturalne konsekwencje jego zachowań (spóźnienie to mniej czasu na zabawę), niż karać, np. nieoglądaniem bajki. Dziecko, które doświadczy konsekwencji, zacznie ich unikać. Wakacyjny wyjazd czasem to ułatwia. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
W jaki sposób ułożyć relacje dziecka z ojcem biologicznym i z ojcem, który je wychowuje? Radzi psycholożka Julita Wojciechowska.
Jestem samotną mamą. Gdy zaczęłam znów układać sobie życie, nagle pojawił się ojciec mojej rocznej córeczki. Dostał już wiele szans, ale nie uznaje mojego nowego związku, więc zabroniłam mu zabierać małą do siebie. Chcę, żeby o nas zapomniał – moja córka zaczyna już mówić do mojego partnera „tata”. A może powinnam dbać o kontakt ojca z dzieckiem? Kiedy jest dobry moment na powiedzenie dziecku prawdy? Kasia z Birmingham Prawdę mówić od razu Poruszyła Pani parę spraw związanych z budowaniem relacji z nieobecnym ojcem. Jeśli chodzi o poinformowanie dziecka o tym, kim jest osoba, z którą czasami spędza czas, warto to powiedzieć od razu, bo kiedykolwiek się Pani zdecyduje, i tak warto się nastawić na długie tłumaczenie dziecku tej sytuacji. Im wcześniej to Pani zrobi, tym wcześniej przyzwyczai się ono do sytuacji i nie będzie jej uznawało za niezrozumiałą. Dziecko jest wspólne Gdy ojciec biologiczny jest w trakcie godzenia się z rolą ojca, warto pamiętać, że dziecko jest wspólne. Dbając o kontakt z ojcem, zabezpiecza się też Pani przed częstymi trudnościami w okresie dojrzewania, gdy szczególnie ważna staje się wiedza, skąd się pochodzi. Poza tym zerwanie kontaktu z ojcem biologicznym pod wpływem emocji często nadweręża relacje z dzieckiem. Proszę zorientować się, gdzie w pobliżu są instytucje pomagające przy negocjacjach dotyczących opieki nad dzieckiem dla rodziców niebędących razem. Być może pozwoli to Pani ustabilizować podejście swoje i ojca dziecka do Pani nowego życia. Pomoże też zrozumieć, że nie można dziecka ojcu „dawać” lub „nie dawać” za karę albo w nagrodę. Dwóch ojców Ważne jest też, by oddzieliła Pani swoje racje z partnerem od relacji córka – ojciec, którym dla niej będzie zawsze, nawet jeśli nie będzie jej opiekunem i Pani partnerem. Wymaga to wysiłku i odwagi, ale też buduje zaufanie w relacjach z córką na przyszłość – jeśli relacja z ojcem nie zacznie wprowadzać utrudnień w jej życiu (w tym też pomagają mediacje). Wpływ na to ma też Pani nastawienie do wzięcia odpowiedzialności za to, że Pani córka zawsze będzie miała dwóch ojców, a jeden będzie „dochodzący”. ZOBACZ TEŻ: Jak zaangażować tatę do opieki nad dzieckiem – odpowiada psycholożka Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak pomóc dziecku przyzwyczaić się do żłobka? Jak samemu przeżyć rozstanie z dzieckiem? Porad udziela nasza psycholog.
Mój niespełna dwuletni Marcelek zadebiutował w żłobku. Płakałam razem z nim, stojąc za drzwiami i słuchając jego okropnego pisku, stukania w drzwi itp. Chciałam wejść i go przytulić, zabrać stamtąd. Jednak wiedziałam, że jeśli tak zrobię, nie będzie chciał wrócić. A na to sobie pozwolić nie mogłam, bo pracuję. Po ponadgodzinnym płaczu uspokoił się i włączył do zabawy. Z sali nadal dobiegał płacz innych dzieci. Chcę wierzyć, że synek da radę i z każdym dniem będzie lepiej. Ale rozterka pozostaje. Mama dwulatka Rozstanie z dzieckiem po dłuższym okresie bycia z nim w domu to ciężkie przeżycie dla mamy. Dla malca oznacza zmianę, która często wprowadza jego rozwój na nowe tory. Pani synek poszedł do żłobka w okresie, kiedy większość dzieci staje się powoli gotowa do separacji z mamą, do zwracania uwagi na inne dzieci i dorosłych, zaciekawienia nimi. Warto pamiętać, że w żłobku dziecko świetnie się rozwija, a im później dziecko pozna życie grupy, życie pozadomowe, tym separacja może być trudniejsza. Lepiej jednak wprowadzać te zmiany stopniowo. Innym sposobem, by pomóc i sobie, i dziecku w tej sytuacji, jest nabranie silnego przekonania, że dziecku nie dzieje się krzywda. Przeciwnie, to sytuacja potrzebna do prawidłowego rozwoju społecznego. Bez tego przekonania mamy często mają poczucie winy, które przekłada się na niepokój dziecka. Zaczyna ono odczuwać lęk przed rozstaniem i nowym miejscem jak przed czymś niebezpiecznym. Tak istotna zmiana w trybie życia malucha wymaga przekonania, że miejsce, w którym spędza on tyle godzin, jest dla niego dobre. Trzeba wybrać dobry żłobek, bo dziecku przestraszonemu zmianą warto o tym mówić, a jak najmniej pokazywać niepewność i lęki. W sytuacji rozstania łzy są nieuniknione. Radzę pytać opiekunki w żłobku, jak długo trwa adaptacja dziecka, czy potem zaczyna się ono bawić, słucha wskazówek. Jeśli malec płacze parę godzin, lepiej skrócić pobyt w żłobku, tak by moment powrotu do domu stał się dla dziecka przewidywalny i wyobrażalny. Pewność ponownego spotkania z mamą uspokaja. Zobacz, jak poprosić w żłobku o karmienie dziecka metodą BLW Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Od kiedy trzeba czytać dziecku książki i dlaczego tak wcześnie?
Z czytaniem nie warto czekać, aż dziecko podrośnie. Książka przyda się już teraz.
Wielu rodziców zastanawia się, od kiedy trzeba czytać dziecku bajki na dobranoc? Odpowiedź jest prosta – dziecko nigdy nie jest zbyt małe, żeby mu czytać. Potwierdzają to eksperymenty dokonywane na dopiero mających się narodzić dzieciach. Zapewniamy, że są zupełnie bezbolesne, a nawet przyjemne. Wynika z nich, że gdy przyszła mama czyta na głos książkę lub wiersz, maluch po narodzeniu rozpoznaje słyszany wcześniej tekst. Jak widać, już niemal od poczęcia można kształtować literacki gust. Gdy dziecko przyjdzie na świat, zyskujesz więcej możliwości, aby zaszczepić w nim miłość do literatury. By rozkochać malucha w czytaniu, potrzebna jest przede wszystkim dobra książka. Najlepiej mieć ją zawsze pod ręką i wykorzystywać w wielu sytuacjach, a korzyści, jakie przyniesie czytanie, przyczynią się także do lepszego rozwoju dziecka. Dlaczego warto dziecku czytać książki od początku? Czytanie dziecku sprawia, że lepiej rozwija się mózg – zanim maluch nauczy się mówić, stara się rozumieć naszą mowę. Aby do tego doszło, musi słyszeć, gdy się do niego mówi, a także czyta. Ta próba zmierzenia się ze słowami i rozszyfrowania, co znaczą, jest dobrym ćwiczeniem usprawniającym jego umysł. Pewnie mało kto zdaje sobie sprawę, jaką rolę odgrywają również wiersze. Dzieci fascynuje ich rytm, który wyczuwają w sposób naturalny, i lubią go naśladować, czasem nawet radośnie poruszają się w takt powtarzających się dźwięków. Takie doświadczenie korzystnie wpływa na rozwój ich zmysłów, układu nerwowego i koordynację słuchowo-ruchową. Dzieci, którym się czyta szybciej zaczynają mówić – od urodzenia dziecko chłonie język, z jakim się styka, tworzy wzorzec prawidłowej mowy. Gdy dziecko słyszy oprócz języka potocznego także język literacki, który ma inny rytm i melodię, oswaja się z nim i w przyszłości z łatwością będzie się nim posługiwać. Czytanie sprawia, że dzieci stają się elokwentne i skoncentrowane – czytanie zwiększa zasób słów. Maluchy lubią, gdy wiele razy czyta się im tę samą książeczkę. To ułatwia utrwalanie wiadomości, zapamiętywanie nowych słów i całych zdań. Zapamiętywanie jest najbardziej skuteczne, gdy czytasz przed popołudniową drzemką, gdy dziecko jest rozluźnione i spokojne. Słuchając bajeczki, uczy się koncentrować na jednym bodźcu – ta umiejętność przyda się później w przedszkolu i szkole. Gdy znajdujesz czas na codzienne czytanie, dziecko czuje się ważne i docenione, bo rodzice zawsze odkładają na bok inne zajęcia, aby mu poczytać. To buduje mocną więź między dorosłym i dzieckiem. W przypadku niemowlęcia wybieraj książeczki z wierszykami, które znasz na pamięć. Maluch jest bardziej zaangażowany w słuchanie, gdy mówisz, patrząc na niego i pokazujesz ilustracje. Z czasem coraz chętniej będzie oglądał obrazki. Czytanie książek uwrażliwia – przeżywając losy bohaterów, dziecko lepiej rozumie własne uczucia. Dowiaduje się też sporo o świecie – bo poznaje to, czego np. samo nie może doświadczyć. Czytanie odpowiednio dobranych książek pomaga rodzicom w wychowaniu, ułatwia przekazanie wartości moralnych, postaw godnych naśladowania. Nie musisz czytać tylko bajek na dobranoc Zwykle czyta się dzieciom przed snem, bo to miły, wyciszający rytuał. Ale książka przyda się również w innych porach niż wieczór i miejscach innych niż łóżko. Na kolanach – to ulubione miejsce wszystkich dzieci. Głaszcz dziecko przy okazji, czytanie musi mu się dobrze kojarzyć. Kołysz je w rytm czytanego tekstu, starając się poprawnie akcentować słowa. Podczas kąpieli – przecież też lubisz sobie poczytać w wannie. Tyle że maluchom potrzebna jest wodoodporna literatura. Na kanapie – bierzesz swoją książkę, maluch wybiera swoją (już dwulatka można zachęcać, by to robił), siadacie i czytacie. Nie licz jednak na razie na długą lekturę. Gdy maluch obejrzy obrazki, pewnie wciśnie ci się na kolana i zechce czytać z tobą. Z czasem zacznie poświęcać swoim bajkom więcej czasu. Poza domem – pakuj dziecięce książeczki, gdy wyruszasz w długą podróż, ale także, gdy wychodzisz z domu na spacer lub załatwić ważną sprawę. To najlepszy umilacz czasu, gdy będziecie musieli czekać, np. w poczekalni u lekarza, w kolejce do kasy albo w przedszkolu na starsze dziecko, które jeszcze je podwieczorek. Jak rozpoznać dobrą książkę dla małego dziecka? Jeśli nie wiesz, co czytać dziecku, możesz czytać książki, które pamiętasz z własnego dzieciństwa. Przeglądaj też pisma dla rodziców, aby zobaczyć, co eksperci polecają maluchom. Gdy kupujesz książki, zwróć uwagę, aby były dopasowane do „możliwości czytelniczych" twojej pociechy. Pamiętaj, że maluchy tarmoszą je, a często też próbują przeżuwać. Książki nie są ani zabawkami, ani produktami spożywczymi, więc nie obowiązują ich surowe normy bezpieczeństwa dotyczące innych produktów dla dzieci. Wielu rodziców o tym nie wie – mówi Katarzyna Szantyr-Królikowska, redaktor naczelna wydawnictwa BAJKA – Tymczasem małe dzieci „czytają” książeczki wszystkimi zmysłami, biorąc je nawet do buzi. Dlatego trzeba koniecznie sprawdzić, czy książka nie ma elementów, które mały czytelnik/oglądacz mógłby połknąć: gąbki na okładce, brokatu, cekinów albo pozytywki z maleńką jak pigułka bateryjką w środku. Trzeba być czujnym, bo na rynku jest bardzo wiele takich „ślicznych”, błyszczących, grających i mięciutkich, a zarazem bardzo niebezpiecznych dla dziecka książeczek-zabawek. Wybierajmy te „zwykłe”, bez fajerwerków, za to z zaokrąglonymi rogami i wydrukowane na mocnym kartonie, który jest odporny na działania zwinnych paluszków. Takie książeczki mają też zazwyczaj dobry tekst i ładne obrazki, dostosowane do możliwości percepcyjnych maluszka. Humor, rym, rytm, krótka, ale ciekawa bajeczka, która sama wpada w ucho – tego szukajmy w książkach dla małych dzieci, a wyrosną z nich prawdziwi czytelnicy. Co potrafi mały czytelnik: - 15-miesięczne dziecko pomaga przewracać kartki w książce - 18-miesięczne ogląda obrazki z zainteresowaniem - 2–3-latek zna kilka wierszyków Czytaj też: Czytanie dziecku może zdziałać cuda Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Rywalizacja między rodzeństwem – co robić?
Gdy w domu pojawia się drugie dziecko, starsze na początku zamiast radości może czuć się zazdrosne. Zobacz, jak zażegnać konflikty między rodzeństwem.
Urodził się braciszek i ...świat starszaka stanął na głowie! Do tej pory mama kochała go całym sercem – teraz nie zwraca na niego uwagi. Tata, najwierniejszy wielbiciel, dziś powtarza tylko: „pss, cicho!”. A to wszystko przez ten mały tobołek, który leży i ciągle śpi! Co by było, gdyby twój partner pewnego dnia przyprowadził do domu nową narzeczoną i oznajmił, że ty także powinnaś się z tego cieszyć? Straszna wizja, prawda? Tymczasem mniej więcej tak wyobraża sobie swoją sytuację kilkulatek, gdy rodzi się jego młodszy brat albo siostra. Dlatego na początku zamiast radości może czuć się bardzo zazdrosny, a nawet zdradzony przez rodziców. Gdy silne uczucia przytłoczą dziecko, jego zachowanie zmieni się nie do poznania. Zobacz, jakie kryzysy mogą was spotkać i jak je rozwiązać. Oddajmy go z powrotem Choć Maciek (cztery latka) z niecierpliwością czekał na brata, to gdy wróciłam ze szpitala, zmienił zdanie na temat rodzeństwa. W ogóle nie interesuje się braciszkiem, a ostatnio nawet poprosił, abyśmy zanieśli małego z powrotem do szpitala. Agnieszka z Ełku Kilkulatek, nawet jeśli czekał na młodszego braciszka, po jego narodzinach może poczuć się rozczarowany. On wyobrażał sobie kompana do zabawy, a nie małego łysolka, z którego nie ma żadnego pożytku. W takim zawiedzionym dziecku rodzi się złość i poczucie krzywdy. Nic dziwnego, że nie ma ochoty oglądać intruza i marzy o czasach, kiedy go nie było. Co radzi psycholog: Jeśli zostawisz dziecko samo z tymi trudnymi uczuciami, problem może ciągnąć się przez wiele tygodni. Nie wmawiaj: „Masz grzecznego braciszka” albo „Jaki on jest śliczny, prawda?”. Zaakceptuj to, co czuje starsze dziecko, i pomóż mu nazwać jego uczucia nieco łagodniej. Powiedz: „Wiem, że jesteś trochę rozczarowany młodszym braciszkiem.” Zapewnij go, że w następne wakacje młodszy brat będzie już o wiele lepszym partnerem do zabawy. Czytaj też: Życie z rodzeństwem Też chcę być dzidziusiem Kiedy urodziłam drugie dziecko, moja dwuipółletnia Ania zaczęła zachowywać się jak dzidziuś. Chce, abym przystawiała ją do piersi, znowu zaczęła siusiać w pieluszkę i mówić jak małe bobaski. Karcę ją za to i tłumaczę, że jest już duża, ale to wcale nie pomaga. Już nie wiem, co robić. Ewa z Poznania Dzieci często w trudnych sytuacjach przeżywają tzw. regres rozwojowy – cofają się do czasów, kiedy czuły się bezpiecznie. Narodziny młodszego dziecka sprawiają, że to starsze czuje się zaniedbane, mało ważne – zrobi więc wszystko, by zwrócić na siebie uwagę. Widząc, że rodzice skupiają się na maleństwie, zaczyna zachowywać się tak samo, jak ono. Co radzi psycholog: Warto pokazywać starszakowi, że jego wiek ma swoje przywileje – kiedy nie jest się już niemowlęciem, można oglądać bajkę, bawić się lalkami (samochodzikami), układać z mamą puzzle, rozmawiać. Jeśli dziecko zachowuje się dziecinnie, najlepiej to ignorować. Można pozwolić np. na spróbowanie mleka z butelki czy piersi, ale lepiej zrobić starszakowi pyszny deser. Czytaj też: Zazdrość o młodsze rodzeństwo [CMS_PAGE_BREAK] Już mnie nie kochacie Wiktoria, choć ma już sześć lat, po narodzinach młodszego braciszka zaczęła mocno się buntować. Nie chce się do nas przytulać, rozmawiać z nami, powtarza tylko, że my już jej nie kochamy. Ada z Michałowic Młodsze dziecko to naturalny rywal do maminego serca. Niektórzy psychologowie używają nawet sformułowania „szok detronizacyjny” i porównują pojawienie się rodzeństwa do rewolucji zakończonej obaleniem króla. Dziecko, które do tej pory było oczkiem w głowie rodziców, teraz widzi, jak uwaga mamy i taty przenosi się na tego nieznanego maluszka, którego ono jeszcze nie zdążyło pokochać. Co radzi psycholog: Dziecko może zareagować odtrąceniem najbliższych na zasadzie: „Skoro wy mnie nie chcecie, to ja was też nie!”. Nie daj się na to nabrać i co ważne – nie odpowiadaj obrazą. Córeczka wystawia cię na próbę, z której musisz wyjść zwycięsko. Cierpliwie zapewniaj ją o swojej miłości i okazuj uczucia na każdym kroku. Tuż po narodzinach młodszego dziecka to starszak potrzebuje cię najbardziej (kilkutygodniowemu maleństwu nie wpadnie do głowy, że go nie kochasz, ale starszak może długo w to wierzyć). Znajdź moment i siłę na zabawę tylko z córeczką. Co jakiś czas oddaj młodsze dziecko tacie i pójdźcie tylko we dwie do kina czy na spacer. Czytaj też: 10 sposobów na okazywanie dziecku miłości To moja kołysanka Mój trzyletni Adrian jest tak bardzo zazdrosny o swoją siostrę, że zakazuje nam śpiewania małej kołysanek, a nawet patrzenia w jej kierunku! Nie wiem już, jak sobie z nim radzić. Kinga z Jeleniej Góry Umiejętność dzielenia się „własną” kołysanką, zabawkami albo mamą nie jest mocną stroną żadnego dziecka. Zazdrość o to, co do tej pory „należało” tylko do dziecka, jest zupełnie naturalna. Co radzi psycholog: Nawet jeśli wydaje ci się, że zakaz śpiewania kołysanki jest niedorzeczny, uszanuj to, nie wystawiaj cierpliwości dziecka na próbę. Za kilka dni zaproponuj synkowi, aby sam pośpiewał siostrzyczce – być może w ten sposób uda wam się rozwiązać ten problem. Jeśli jednak to nie pomoże, pozwól starszemu dziecku na posiadanie własnych rytuałów tak długo, jak będzie tego potrzebowało. Dzięki temu dasz mu do zrozumienia, że nadal jest ważną osobą w twoim życiu. Pamiętaj też, że zazdrość między rodzeństwem nie zniknie. Dzieci będą rywalizować o te same zabawki, o siedzenie na twoich kolanach albo o to, kogo masz mocniej przytulić. Obejrzyj: Zazdrość o rodzeństwo – film Ona mnie kopnęła! Ostatnio zauważyłam, że nasza pięcioletnia Madzia podszczypuje swoją półroczną siostrę. Kiedy zwróciłam jej uwagę, córcia krzyknęła, że to nie ona zaczęła bójkę, tylko mała Sylwunia. Nie mogę przecież pozwalać na bicie i szczypanie niemowlęcia. Joanna z Gdańska Starsze dziecko może być złe na to młodsze nawet przez kilka, kilkanaście miesięcy. Ale agresji nie można tolerować. Co radzi psycholog: Cierpliwie, ale stanowczo tłumacz, że rozumiesz, co starsza córka czuje, ale na szczypanie czy bicie się nie zgadzasz. Znajdźcie sposób na odreagowanie negatywnych emocji: córka może na dworze krzyknąć jak najgłośniej albo w swoim pokoju uderzyć w poduszkę czy nadmuchać balon i go przekłuć. Tłumacz też, że maluszek, nawet jeśli szarpie za włosy albo wymierzy kopniaka prosto w twarz, nie robi tego złośliwie, a dlatego że nie zna swojej siły. Czytaj też: 7 sposobów na kłótliwe rodzeństwo [CMS_PAGE_BREAK] Ja będę go przewijać Mój pięcioletni Kamil przeżywa huśtawkę nastrojów: raz jest zazdrosny o naszą uwagę, a raz uwielbia swoją siostrzyczkę z całego serca. Domaga się wtedy, abym mu pozwoliła przewijać i kąpać malutką, a kiedy ja się na to nie zgadzam, wybucha płaczem, a nawet mnie bije. Karolina z Warszawy Kiedy powtarzasz dziecku, że nie wolno mu się zbliżać do siostry, ono może poczuć się odtrącone i niepotrzebne. Co radzi psycholog: Jeżeli synek ma ochotę na opiekę nad maleństwem, umożliwiaj mu ją. Pozwól asystować przy przewijaniu czy kąpieli, trzymać butelkę podczas karmienia lub wkładać siostrzyczce smoczek do buzi. Boisz się, że niechcący skrzywdzi niemowlę? Dyplomatycznie poproś go np., aby w tym czasie, kiedy kąpiesz malutką, on rozłożył ręcznik na przewijaku. Nie przesadzaj jednak w drugą stronę: zbyt częste angażowanie starszego dziecka do pomocy może zniechęcić je do zajmowania się maleństwem. Gdy synek poczuje, że np. kołysanie wózka jest jego świętym obowiązkiem, może się zbuntować. Czytaj też: Rodzeństwo – oni mogą żyć zgodnie! Lekcja wychowania rodzeństwa w zgodzie Oto co możesz zrobić, aby starsze dziecko jak najbardziej bezboleśnie przeżyło pojawienie się maluszka. Tłumacz już podczas ciąży. Uprzedź, że nie będzie cię kilka dni, że młodszy brat albo siostrzyczka będzie na początku tylko spać. Może odwiedzicie znajomych, którzy mają małe dziecko? Nigdy nie porównuj. Nie rób tego ani tuż po porodzie („Jaki on grzeczny, jakby nie moje dziecko!”), ani kiedy dzieci podrosną. To tylko podsyca rywalizację i zazdrość o uczucia mamy. Podziwiaj, chwal, doceniaj. Przypominaj sobie mocne strony starszego dziecka, zaspokajaj jego odmienne potrzeby. Proś znajomych, by nie roztkliwiali się tylko nad niemowlęciem ani nie wręczali prezentów tylko jemu. Pozwól starszemu być małym dzieckiem. Nie skazuj go na ciągłe bycie mądrzejszym i bardziej ustępliwym. Wtłaczanie starszego w niechcianą rolę może zaszkodzić relacjom między rodzeństwem. Powtarzaj: kocham cię! To zawsze działa jak balsam na zranioną dziecięcą duszę. Czytaj też: Fajnie mieć rodzeństwo Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Czy twoje dziecko kiedyś ci pomoże - zależy od ciebie
Pomaganie innym może być bardzo przyjemne. Pozwól dziecku poznać to uczucie. To od ciebie zależy, czy twoje dziecko nie przejdzie obojętnie obok osoby, która potrzebuje pomocy.
Gdy pomagasz innym, pomagasz swojemu dziecku. Angażując je w działania charytatywne, uwrażliwiasz na cudze problemy i rozwijasz empatię. Te cechy sprawią, że w przyszłości lepiej odnajdzie się w społeczeństwie niż myślące tylko o sobie maluchy. Najpierw jestem egoistą Dzieci do drugiego, trzeciego roku życia są skoncentrowane na sobie, trudno oczekiwać od nich oddawania innym własnych zabawek, dzielenia się ciasteczkami. Do takich odruchów serca muszą dojrzeć. Około trzecich urodzin pojawiają się pierwsze sygnały, że są w stanie rozumieć uczucia innych. Smucą się, gdy płacze kolega, przytulają mamę, gdy skarży się, że boli ją głowa. Cztero-, pięciolatki chętnie przygotowują prezenty dla bliskich i potrafią się dzielić. Starszaki świadomie i chętnie włączają się w pomoc słabszym i potrzebującym, a czasem same ją inicjują. Będą to robić jeszcze chętniej, gdy rodzice dadzą dobry przykład. Dawania muszę się nauczyć Aby zaszczepić w dzieciach potrzebę pomagania innym, nie wystarczy tylko wrzucać pieniądze do puszki. Maluchy potrzebują bardziej namacalnych i rozłożonych w czasie działań. Możecie razem przygotować ubrania dla potrzebujących – maluch pomoże ci je wybierać, układać, pakować, a ty przy okazji opowiesz mu, że to wszystko trafi do ludzi, których rzeczy są teraz zniszczone np. przez powódź. Przed świętami wybierzcie się razem do sklepu po produkty spożywcze, które oddacie w ramach zbiórki żywności dla potrzebujących. Takie działania lepiej zapadają w pamięć dziecka. Dobrą lekcją cieszenia się radością innych jest przygotowywanie z dzieckiem prezentów, np. dla taty na urodziny, dla babci z okazji imienin, ale również dla maluchów, które zaprosicie do domu na przyjęcie urodzinowe. Nie zabieraj mi zabawek Nawet całkiem małe dzieci przywiązują wagę do tego, co do nich należy. Mają prawo mieć swoje ulubione zabawki, przytulanki, którymi nie chcą się z nikim dzielić. Nie zmuszaj kilkulatka, by oddał innym dzieciom swoje niemowlęce książeczki, skoro teraz czytacie tylko książki dla przedszkolaków. Możesz jedynie złożyć taką propozycję i poczekać, aż dziecko do niej dojrzeje. Zabieranie zabawek po to, by oddać je innym dzieciom, może zaburzyć emocjonalny rozwój dziecka i wzbudzić w nim przekonanie, że nie zasługuje na to, by coś do niego należało. Cudze nieszczęście może mnie przestraszyć Czasem maluch może się bać, np. cudzego kalectwa. Nie zmuszaj go, by podszedł z tobą do inwalidy, którego się boi. W domu spokojnie opowiedz, na czym polega niepełnosprawność i dlaczego nie można być wobec niej obojętnym. Łatwiej to zrozumieć dzieciom, które mają niepełnosprawnych kolegów czy chodzą do przedszkola integracyjnego. Posyłanie dziecka do takiej placówki pomoże ten problem oswoić. Nie wdawaj się w rozmowie z dzieckiem w drastyczne szczegóły i zapewnij je, że dołożysz starań, aby ono nie znalazło się w sytuacji, o której mowa. [CMS_PAGE_BREAK] Szanuję starszych tak jak ty, mamo! Jeśli sama ustępujesz starszym osobom miejsca w tramwaju, dla twojego dziecka podobne postępowanie w przyszłości będzie sprawą oczywistą. Pod warunkiem, że teraz wytłumaczyć, dlaczego to robisz. Łatwiej to zrozumie, gdy dowie się, że starsza pani szybciej się męczy i lepiej zniesie podróż, gdy będzie siedzieć. Opowiadaj też, dlaczego robisz zakupy dla sąsiadki, której trudno wychodzić z domu, z jakiego powodu wręczasz pieniądze starszej pani, której zabrakło ich na wykupienie leków, i dlaczego wozisz babcię do przychodni samochodem, skoro kilka dni wcześniej, gdy lepiej się czuła, chętnie jeździła po mieście autobusem. Szacunek do starszych osób wynosi się głównie z domu. Małe dziecko uważnie obserwuje, jak odnosisz się do swoich rodziców, dziadków, a także do obcych osób, po to, by w większości przypadków przejąć od ciebie te wzorce. Jak pomagamy Z raportu przygotowanego przez TNS OBOP dla firmy ECCO „Charytatywność Polaków 2010” wynika, że nie mamy się czego wstydzić – zdaniem większości z nas pomaganie słabszym i pokrzywdzonym jest naszym społecznym obowiązkiem. 78% Polaków w ciągu roku przynajmniej raz udzieliło bezinteresownej pomocy 64% na cele charytatywne najchętniej przekazuje pieniądze 56% deklaruje również pomoc rzeczową – ubrania, zabawki, książki 37% wspiera osoby potrzebujące także własną pracą, usługami, wolontariatem Jak wychować altruistę Stopniowo przyzwyczajaj dziecko, by dostrzegało potrzeby innych, i nie zapominaj, by dawać dobry przykład. - Chwal, gdy częstuje smakołykami. Nie odmawiaj, gdy dziecko chce dać ci kawałek swojej ulubionej czekolady, nie protestuj, gdy pozwala koledze jeździć na swoim rowerku. Raczej powiedz: cieszę się, że troszczysz się o innych. - Zachęcaj do robienia prezentów. Kiedy w domu organizujesz urodziny dla malucha, razem przygotujcie drobne upominki dla zaproszonych dzieci – mogą to być, np. oryginalne temperówki czy upieczone wspólnie ciasteczka. - Pamiętaj, że jesteś pod obserwacją. Jeśli traktujesz innych życzliwie, częstujesz niespodziewanych gości ciastem i herbatą, dziecko w sposób naturalny naśladuje te zachowania. Zaczyna doznawać przyjemności w czynieniu dobra innym. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Mieszkanie z teściami może przerażać. Jak jednak nie dać się zwariować i odnaleźć pozytywy tej sytuacji?
Niedawno dowiedziałam się, że jestem w ciąży. Żyję z rodzicami mojego niedoszłego męża. Z tej przyczyny zaczęłam się bardzo denerwować, płakać, że sobie nie poradzimy, gdyż nie mamy gdzie pójść. A na dodatek teściowie będą uczyć nas, jak opiekować się dzieckiem. Boję się, że moja depresja może źle wpłynąć na rozwój dziecka. Przeraża mnie to. Proszę o pomoc. Elżbieta Domyślam się jedynie z Pani listu, że razem z partnerem w tym momencie nie planowaliście ciąży. Z Pani listu wynika również, że nie była Pani na nią przygotowana. To może wpływać na to, że perspektywę tak istotnej zmiany życiowej spostrzega Pani negatywnie, a wręcz katastroficznie. Nie przytacza Pani żadnych niepokojących faktów, a jedynie pisze o swoich wybiegających w przyszłość zamartwianiach się. Z jednej strony mogą Panią do tego skłaniać czynniki biologiczne (zmiany hormonalne), z drugiej sytuacja partnerska, ekonomiczna czy mieszkaniowa. Dla własnego dobra, dla dobra dziecka i własnych relacji z teściami i partnerem proszę się zastanowić, czy są twarde dowody na to, że nie będzie Pani dobrze traktowana przez rodziców partnera albo że sami Państwo sobie nie poradzą. Jeśli będzie się Pani zamartwiać, faktycznie może to utrudnić nawiązanie kontaktu z dzieckiem i mieć dla niego negatywne konsekwencje. Dobrze, że już teraz widzi Pani tę możliwość. Warto dla odmiany zastanowić się nad tym, co w tej sytuacji jest pozytywne, co dobrze rokuje, i odwrócić myślenie, choć oczywiście nie jest to łatwe. Ma Pani jeszcze czas, aby zacząć nad tym pracować i przestać pogrążać się w rozpaczy z powodu ciąży. Jeśli utrwali Pani taki sposób myślenia, to dziecko może zacząć odbierać siebie jako kogoś, kto zniszczył Pani życie lub je znacznie utrudnił – a ciężko żyć z takim poczuciem. A jak całą tę sytuację widzi Pani partner? Jak ocenia Wasze perspektywy? Czy rozmawiała Pani z nim o swoich zmartwieniach? Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jak nie zarazić dziecka swoim pesymizmem?
Co robić, by nie zarażać dziecka swoimi pesymizmem, a jednocześnie nie udawać, że życie układa się sielankowo? Sprawdź porady psychologa.
Nie mam natury optymistki. W dodatku trudno radzę sobie z bieżącymi problemami. Kłócę się z mężem, martwię się brakiem pieniędzy, źle znoszę wizyty teściowej. Wtedy moja roczna córka często widzi, że jestem zmartwiona, smutna i zdenerwowana. Co robić, by nie zarażać dziecka swoimi problemami, a jednocześnie nie udawać, że życie to tylko sielanka? Kinga z Jeleniej Góry Dziecko w pierwszych latach swojego życia nie poznaje otoczenia w taki sposób jak człowiek dorosły: poprzez analizę wydarzeń, przyczyn i skutków, raczej chłonie atmosferę emocjonalną wokół siebie. Dziecko myśli, że mama smuci się przez nie W sytuacji, kiedy ma Pani tendencje do zamartwiania się, córka nieuchronnie odczuje Pani emocje, a z czasem może sobie przypisywać udział w ich powstawaniu. Dzieje się tak, ponieważ kilkuletnie dzieci myślą, że wszystko, co dzieje się w ich otoczeniu, staje się wyłącznie pod ich wpływem. Czytaj też: Gdy puszczają nerwy. Jak okiełznać emocje? Trzeba zmienić się w większego optymistę Jeśli ma Pani świadomość, a na to wskazuje Pani list, że nie wpływa to korzystnie na dziecko, należy zacząć pracę nad sobą i swoim spostrzeganiem świata. Patrząc na do połowy wypełnioną szklankę, niektórzy widzą ją właśnie jako do połowy pełną, a inni – jako w połowie pustą. Pani najwidoczniej znajduje się w tej drugiej grupie. Sprawdź: Jak wychować optymistę Smutek pochłania naszą pozytywną energię Nad przewartościowaniem i życzliwszym ocenianiem siebie i innych warto popracować również z tego względu, że kiedy negatywne emocje dominują w naszych przeżyciach, pochłaniają dużo energii i zaangażowania. Gdy traktuje Pani i przeżywa wszystkie zdarzenia w duchu porażki, niepowodzenia, niezadowolenia i zamartwia się z ich powodu, w Pani psychice może zabraknąć uwagi dla córeczki, co może stać się przyczyną kłopotów w relacji z nią, a także w jej nastawieniu do świata. O tym, że życie nie jest sielanką, większość z nas przekonuje się nieuchronnie. Dziecku trzeba dać raczej ochronę przed pesymizmem i gotowość do zobaczenia tej wypełnionej do połowy szklanki. Zobacz też: Jesteś optymistką czy pesymistką? – test Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Dziewczynki kochają różowy? – Sprawdzamy
Czy ubierając córki na różowo albo kupując im buciki z kokardkami, można je skrzywdzić?
Sprawczyniami antyróżowego zamieszania są czterdziestoletnie bliźniaczki z Wielkiej Brytanii, Emma i Abi Moore. Założony przez nie dwa lata temu ruch społeczny Pink Stinks (ang. różowy śmierdzi) już w pierwszych miesiącach działania zdobył tysiące wielbicieli – i tyleż samo przeciwników! Zwolennicy przyklaskują pomysłowi ochrony kilkulatek przed przedwczesną seksualizacją i sprowadzaniem ich wyłącznie do roli ślicznych laleczek. Do ruchu przyłączyła się nawet angielska była minister sprawiedliwości Bridget Prentice, której zdaniem różowe stroje i zabawki zawężają horyzonty myślowe dziewczynek. Przeciwnicy ruchu zaś nie wierzą, że różowa garderoba może wyrządzić aż tyle zła. Do której z tych dwóch grup należysz? Czy wiesz, gdzie jest granica między odpowiadaniem na potrzeby naszych córeczek a kreowaniem małych strojniś? Zobacz: Różnice między płciami Róż? To jest całkiem naturalne Okres różu przechodzi każda dziewczynka, bez względu na to, czy jej rodzice to akceptują czy nie. Uwielbienie dla cukierkowych barw nie jest zwiastunem przyszłych problemów z logicznym myśleniem albo z poczuciem własnej wartości. Ten etap rozwoju jest zresztą uważany przez naukowców za konieczny do prawidłowego kształtowania się dziecięcej osobowości. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że każda grupa wiekowa ma swój dress code: dla pięciolatki będzie to spódniczka z falbankami, a dla szesnastolatki wyciągnięte koszulki w wypłowiałej czerni. To zupełnie naturalne: pięciolatka marzy o pałacu i szklanych pantofelkach znanych z bajek o Kopciuszku czy królewnie Śnieżce. A to, że te ich marzenia są nieco kiczowate? Cóż, każdy wiek ma swoje prawa. Czytaj też: Przedszkolne mody - ulegać im czy nie? Chodzi o stereotyp, a nie o kolor Problem leży trochę gdzie indziej. To nie zakładanie różowych ubrań jest złe, ale raczej wtłaczanie dzieci w role stereotypowo przypisane jednej płci. Dziewczynki mają umieć sprzątać, gotować i prasować. Nie dla nich są autka i klocki lego. Takie zaprogramowanie na zabawy zgodne z płcią widać np. w sklepach dla dzieci, a także w wielu przedszkolach. Podział zabawek na dziewczyńskie i chłopięce nie jest niczym uzasadniony. Nie ma psychologa, który odważyłby się stwierdzić, że dziewczynki nie lubią bawić się autkami, a chłopcy nie marzą czasami o powożeniu lalki w wózku. Czytaj też: Co z tą płcią, co z tym gender? Owszem, różnice w rozwoju i upodobaniach dziewcząt i chłopców istnieją. Ale ich przyczyną są nie tylko minimalne różnice w budowie mózgu, ale też sposób wychowania. To od nas zależy, czy ubierana na różowo kilkulatka będzie skupiać się tylko na swym wyglądzie czy też zakasze różowe rękawki, aby pobawić się w błocie. [CMS_PAGE_BREAK] Jestem tym, co mam na sobie, czyli zaniżone poczucie wartości Pora jednak na złą wiadomość: przesada rzeczywiście jest możliwa. Mała strojnisia, która określa się wyłącznie za pomocą strojów, może mieć niskie poczucie własnej wartości. Zaczyna myśleć: „Jestem fajna, gdy mam ładną sukienkę”. Jednak tu winowajcą nie jest kolor różowy, ale my sami. Kiedy mówimy: „Ładnie wyglądasz” zamiast „Ale szybko dobiegłaś do mety”, utrwalamy w dziewczynce stereotyp ślicznej lali, której zadaniem jest nie działać, ale wyglądać. Pamiętajmy też, że powtarzając (nawet w dobrej wierze) niepochlebne opinie o różowym kolorze, wmawiamy naszym dzieciom, że styl ubierania się wpływa na ich intelekt i umiejętności. Ubranie w kwiatuszki czy w moro? Strach przed różowym nie jest charakterystyczny tylko dla rodziców dziewczynek. Kiedy naszym znajomym urodził się synek, zaproponowałam, że oddam im śpioszki po mojej córce. Ucieszyli się – ale tylko z ubranek o neutralnych kolorach. Włożenie noworodkowi body z różowym kwiatkiem na przodzie było dla nich zbyt trudne! Dlaczego? Najpewniej dlatego, że stereotypy związane z płcią są w większości z nas silnie zakorzenione, nawet jeśli nie chcemy głośno się do tego przyznać. Czytaj też: Gender - moja rodzina to lubi! Kiedy niemowlęta zmieniają się w przedszkolaki, poglądy na temat ich stroju jeszcze się usztywniają. I co noszą mali chłopcy? Już przedszkolaki ubierane są w miniaturowe bojówki albo koszulki w szaro-zielone ciapki. Ale zaraz, chwileczkę, czy zamiłowanie do takich wojskowych wzorów nie grozi tym, że z naszych synków wyrosną kiedyś komandosi marzący o legii cudzoziemskiej? W tym przypadku nie jest już to tak oczywiste, prawda? Różowy jest obciachowy? Zdania dotyczące szkodliwości różowych zabawek i ubrań, są podzielone również wśród naukowców. • „Bardzo mnie martwi to zjawisko. Nie ma dziewczynek powyżej trzeciego roku życia, które nie miałyby obsesji na punkcie tego koloru. Poważnie ogranicza to ich wybory i decyzje” – twierdzi Sue Palmer, autorka poradników „Toksyczne dzieciństwo” i „Detoksykacja dzieciństwa”. • „Zachwyt nad różowym jest tymczasowy i nie ma on wpływu na psychikę” – mówi Michael Gurian, amerykański psycholog, autor książek „Zrozumieć nastolatka” czy „Wspaniały świat dziewcząt”. Zobacz też: Gender w przedszkolu? Sprawdzamy! Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Różowe czy niebieskie? A może najlepiej żółte? Bez względu na to, jakie śpioszki wybierzesz dla swojego dziecka, pamiętaj, że płeć jest ważną, ale nie jedyną cechą jego osobowości.
Gdyby policzyć, ile razy słyszałaś w ciąży pytanie: „synek czy córeczka?”, najpewniej nie wystarczyłoby palców u obu rąk. Płeć dziecka zawsze budzi emocje, bo, świadomie albo nie, oczekujemy właśnie konkretnie dziewczynki lub chłopczyka. Już po urodzeniu dyskusje na temat płci malca nie gasną. Inaczej przewija się córeczkę, a inaczej synka. Inaczej się ubiera i inaczej wychowuje. Czy to „inaczej” zawsze jest słuszne? Zobacz, kiedy wciskamy malca w ciasne płciowe role, a kiedy rzeczywiście odpowiadamy na jego naturalne potrzeby. XX albo XY O płci dziecka decyduje tylko jeden chromosom z materiału genetycznego plemnika (tak, tak, to od taty zależy, czy urodzi się synek, czy córeczka!). Jeśli wyścig do komórki jajowej wygra plemnik z parą chromosomów XX, urodzi się dziewczynka. Jeżeli zaś pierwszy dotrze ten, który zawiera parę XY – będzie chłopiec. Pierwsze różnice płciowe pojawią się jednak dopiero w szóstym tygodniu po zapłodnieniu. Wtedy chromosom Y, daje o sobie znać i to z wielką siłą. Pod jego wpływem zaczynają rozwijać się jądra, w których już niedługo ruszy pełną parą produkcja męskich hormonów (m.in. testosteronu odpowiedzialnego np. za skłonność do ryzyka, odwagę i agresję). Różnice po porodzie – nie tylko pod pieluszką Jesteś mamą chłopca? Najpewniej tuż po urodzeniu ważył on nieco więcej (średnio 100 g) niż jego koleżanki z sali porodowej. Statystycznie poród chłopca trwa prawie dwie godziny dłużej niż narodziny dziewczynki! Dziewczynki, choć rodzą się trochę mniejsze, za to często są nieco silniejsze i bardziej odporne. Częściej osiągają też wyższy wynik podczas oceny według skali Apgar, a do tego przez pierwsze miesiące stosunkowo szybciej rosną i przybierają na wadze (z tego powodu zostały opracowane różne siatki centylowe dla chłopców i dla dziewczynek). Już w siódmym miesiącu życia twoja córeczka wagowo dogoni swoich kolegów. Ach, te emocje – różnice między chłopcem a dziewczynką Kilkutygodniowe dziewczynki są bardziej towarzyskie od swoich rówieśników (dłużej patrzą mamie w oczy, częściej odwracają głowę w jej stronę). A nagroda, jaką za to otrzymują? Niebagatelna. Według badań małe dziewczynki są o wiele częściej i dłużej przytulane niż synowie. Rodzice – mimowolnie – więcej mówią do córek niż synów, uśmiechają się i okazują im więcej czułości. Być może właśnie dzięki temu dziewczynki lepiej radzą sobie ze złością i gniewem. Są spokojniejsze już od urodzenia i łatwiej dają się uspokoić. Ale uwaga! Mali chłopcy – wbrew obiegowym opiniom – tak samo potrzebują czułości i uwagi, choć nie zawsze umieją to okazać. Steve Biddulph, psycholog, autor książki „Wychowanie chłopców”, jest zdania, że chłopcy bardziej niż dziewczynki są podatni na stres związany z rozstaniem (np. po powrocie mamy do pracy). Nie szczędź więc synkowi czułości! Co się dzieje w głowie córki… Największej różnicy między chłopcem a dziewczynką nie zobaczymy gołym okiem. Jest ona bowiem umiejscowiona w... mózgu twojego dziecka! U dziewczynek między półkulami mózgowymi (prawą, która jest odpowiedzialna za wyobraźnię czy emocje, oraz lewą, „akademicką”, związaną z analizą i logicznym myśleniem) istnieje więcej połączeń nerwowych, dzięki czemu obie ściśle ze sobą współpracują. Skutek? Między innymi to, że statystyczna dziewczynka, a potem kobieta jest bardziej empatyczna, a do tego ma lepszą pamięć niż przeciętny mężczyzna. …a co w głowie syna Chłopcy, u których półkule mózgowe pracują bardziej niezależnie, mają większe trudności z rozpoznaniem i nazywaniem uczuć własnych i innych ludzi. Na szczęście to nie oznacza, że twój synek będzie zamkniętym w sobie egoistą. Rozmawiaj z nim jak najwięcej, pozwól mu otwarcie okazywać emocje, nie wyśmiewaj jego zabaw lalkami, a na pewno wyrośnie na wrażliwego, wspaniałego mężczyznę. Pamiętaj, że mózg nie jest w pełni ukształtowany już w chwili narodzin. Połączenia nerwowe powstają w nim pod wpływem odpowiedniej stymulacji (czyli np. zabaw, jakie zaproponujesz dziecku). [CMS_PAGE_BREAK] Nie tylko różnice – w czym chłopcy są podobni do dziewczynek Maluch przez pierwsze dwa lata życia nie rozumie do końca różnic między kobietami a mężczyznami. Roczni i dwuletni chłopcy lubią takie same zabawy jak ich rówieśniczki: układanie klocków, rysowanie albo utulanie lalki do snu czy malowanie paznokci na czerwono (pozwól na to synkowi!). Dopiero po drugich urodzinach coś się zmienia. Wtedy coraz częściej bawiące się do tej pory razem dzieci zaczynają dzielić się na dwie grupy. Dwa lata później różnice między chłopcami a dziewczynkami są maluchom już dobrze znane. Cztero- i pięciolatki zaczynają interesować się swoją płcią i poznają swoje ciała. Podczas przedszkolnych zabaw „w doktora” albo „w dom” uczą się, co łączy obie płcie, a co dzieli. Rodzice we władzy stereotypów A jak my, rodzice, postrzegamy różnice między synkiem a córeczką? Psychologowie przeprowadzili eksperyment. Jego uczestnicy oglądali film z płaczącym bobasem. Części z widzów powiedziano, że to chłopiec, drugiej – że dziewczynka. Co się okazało? Kiedy widzowie byli pewni, że płaczący maluch jest chłopcem, uznawali, że płacze ze złości. Ci zaś, którzy byli przekonani, że to dziewczynka, sądzili, że łzy zostały wywołane... strachem! Czy naprawdę to oczywiste, że dziewczynki są z natury bardziej strachliwe i rzadziej się złoszczą, a chłopcy – to ci nieodpowiedzialni, agresywni twardziele? Już od lat wiadomo, że to nie płeć, ale np. temperament malca wpływa na jego zachowanie. Tymczasem przekonania dotyczące płci, które wynosimy z własnego dzieciństwa, często decydują, jak wychowujemy malucha. Uważaj, aby schematy myślowe nie przeszkodziły ci w poznaniu, jakie naprawdę jest twoje dziecko! Rady dla taty córeczki Czy wiesz, że to od ciebie zależy poczucie własnej wartości twojej córki? Zatem od dziś: koniec dowcipów o blondynkach i komentarzy o babie za kółkiem. Jeśli będziesz wzbudzać w swojej córce poczucie własnej wartości – wyrośnie na samodzielną, mądrą i przebojową kobietę! Pamiętaj też, że twoja córka lubi przytulać się tak samo do mamy, jak i do taty, dlatego nie szczędź jej czułości. No i na koniec: postaraj się nie rozpieszczać za bardzo swojej małej księżniczki. Rady dla taty: uważaj na słowa! Czasem pozornie niewinne stwierdzenia mogą przynieść dużo szkody. Nigdy, nawet w żartach, nie mów: „Chłopaki się nie mazgają”. Kiedy nie dajesz przyzwolenia synkowi na smutek i płacz, jego poczucie wartości słabnie. Maluch może myśleć: „Skoro chłopcy nie płaczą, a mi czasem lecą łzy – to najpewniej ze mną jest coś nie w porządku”. „Dziewczynki są grzeczne”. Kiedy twoja córeczka uwierzy w te słowa, zacznie tłumić w sobie gniew i złość, a to może obrócić się przeciwko niej! Ułożone i zawsze opanowane dziewczynki mogą kierować swoją agresję przeciwko sobie i łatwo stają się ofiarami manipulacji. „Chłopcy muszą się wyszaleć”. To akurat jasne, że dzieci muszą biegać, krzyczeć i swobodnie wyrażać uczucia. Ale twierdzenie, że mogą to robić tylko chłopcy, jest nieprawdziwe. Twoja córeczka także jest wulkanem energii! [CMS_PAGE_BREAK] Rady dla mamy syna Nie mrucz pod nosem, że „facetom nie można ufać” albo że „oni wszyscy są tacy sami”. W ten sposób nawet nieświadomie możesz pokazać maluchowi, że nie do końca akceptujesz jego płeć. Z drugiej strony – nie zabraniaj mu zabaw lalką (wielu chłopców uwielbia to!). Dzięki takim zabawom kiedyś wyrośnie na czułego, opiekuńczego tatę. Wychowujesz synka samotnie? Dla jego dobra dbaj, aby jego kontakt z tatą był jak najczęstszy (malec bardzo potrzebuje męskiego wzorca). Rady dla taty syna Jesteś wzorem do naśladowania. To, co powiesz, twój synek przyjmie bez wątpliwości. To, co zrobisz, będzie chciał powtórzyć. Pamiętaj o tym i staraj się być blisko malca. Już dla sześcioletniego chłopca tata staje się niezastąpionym przewodnikiem. Teraz to on będzie wyrocznią (mama czasem przecież nie rozumie tych wszystkich chłopięcych spraw!). Maluch będzie starał się naśladować twój sposób mówienia, a nawet charakterystyczne gesty! Według psychologów tata utrwala w chłopcu wiarę we własne siły. Staraj się więc spędzać z nim jak najwięcej czasu – dzięki temu on kiedyś powie swoim dzieciom: „Pamiętam, jak dawno temu mój ojciec pokazał mi...”. Widać różnicę płci? To tylko statystyczne dane – pamiętaj, że twoje dziecko może się w nich nie mieścić. Rysunki. Łatwo poznać, kiedy obrazek narysowała dziewczynka, a kiedy chłopiec. Mała malarka zwykle umieszcza malunek na środku kartki, dba o symetryczne rozmieszczenie detali. Chłopięce rysunki zajmują więcej miejsca na kartce i trudniej na nich odnaleźć, co jest głównym obiektem. Co ciekawe – tylko wśród chłopców obserwuje się daltonizm – chorobę genetyczną, która objawia się nierozróżnianiem niektórych kolorów. Mowa. Dziewczynki szybciej wypowiadają pierwsze słowa, a potem wysławiają się łatwiej i bardziej precyzyjnie. Ma to dwie przyczyny. Po pierwsze: lewa półkula mózgowa (która odpowiada za mowę) jest u kobiet nieco lepiej rozwinięta. Po drugie: badania dowiodły, że rodzice częściej mówią do dziewczynek, ćwicząc z nimi w ten sposób! Uwaga, mamo chłopca: może postarasz się trochę podciągnąć statystykę? Różnice w mowie z wiekiem zwykle się zacierają, ale niektóre wady wymowy, np. jąkanie, o wiele częściej dotykają chłopców. Zdolności matematyczne. Pięć lat temu za słowa, że kobiety z natury są mniej utalentowane matematycznie niż mężczyźni, rektor Harvardu stracił swoje stanowisko! Zupełnie słusznie, bo zakrojone na szeroką skalę badania udowodniły, że różnice – choć owszem, istnieją – są minimalne. Za to dziewczynki (a nawet bardzo dorosłe kobiety) łatwo wierzą w zapewnienia, że ze względu na płeć mogą być w czymś gorsze. Psycholog Sylwia Bedyńska ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej przeprowadziła eksperyment, w którym wzięły udział dwie grupy jasnowłosych licealistek (wszystkie miały podobne oceny z matematyki i fizyki). Dziewczęta miały za zadanie (po wysłuchaniu kilku dowcipów) rozwiązać kilka matematycznych zadań. Okazało się, że ta grupa, która słuchała żartów o głupiutkich blondynkach, wypadła znacznie gorzej, niż ta, która słuchała dowcipów niezwiązanych z płcią! Umiejętności motoryczne. Według statystyk chłopcy zaczynają chodzić kilka miesięcy wcześniej niż dziewczynki. Zwyciężają też w bieganiu i skakaniu. Dziewczynki za to mają sprawniejsze dłonie. To one szybciej uczą się zapinać zamek w kurtce, rysować równe kółko i zawiązywać sznurówki. Zabawy. Wystarczy pójść na plac zabaw, aby dostrzec, że już kilkuletni chłopcy i dziewczynki bawią się zupełnie inaczej – i prawie zawsze w oddzielnych grupach. Masz córeczkę? Prawdopodobnie będzie wolała dołączyć do zabawy w domek z kilkoma, najlepiej dwiema albo trzema koleżankami. Jesteś mamą trzy-, czteroletniego chłopca? Najpewniej nie będziesz musiała długo zachęcać go do hałaśliwych zabaw w wojnę i wyścigi. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Kąpiel może być super! 8 sposobów, by przekonać o tym dziecko
Twoje dziecko właśnie ogłosiło strajk i absolutnie nie pozwala włożyć się do wanny. Znamy sztuczki, które pomogą przekonać je, że kąpiel jest fajna.
Niechęć dziecka do kąpieli zawsze ma swoją przyczynę, dlatego zwróć uwagę, kiedy dziecko zaczyna płakać albo się prężyć. Może np. nie lubić chwytania pod paszki, może być mu za zimno albo po prostu pamięta, że któregoś dnia podczas kąpieli odrobina mydła dostała mu się do oczu i strasznie wtedy piekło! Nie zawsze jest łatwo zachęcić dziecko do wieczornego mycia, ale jeśli będziesz spokojna i cierpliwa, w końcu któryś z trików zadziała. Zadbaj o komfort dziecka podczas kąpieli Kiedy dziecku jest w wanience wygodnie i ciepło, łatwiej się odpręży. A może nawet uda ci się namówić go do zabawy w wodzie? 1. Podkręć grzejnik w łazience. W pomieszczeniu, w którym kąpiesz małe dziecko, musi być ciepło (22–24°C). Zanim włożysz je do wanny, sprawdź temperaturę wody (powinna wynosić około 37°C). 2. Chroń oczka podczas spłukiwania głowy. Wiele dzieci broni się przed myciem główki, ponieważ boi się hałaśliwego szumu prysznica i wody spływającej po buzi. Spróbuj zatem spłukiwać włoski konewką albo kubkiem. Mniejszy strumień wody łatwiej jest kontrolować, a kiedy mama podlewa głowę jak kwiatki w doniczce, w wannie robi się całkiem zabawnie. 3. Zadbaj o bezpieczeństwo w wannie. Jeśli w wannie będzie ślisko, dziecko może stracić kontrolę nad swoim ciałem i np. niechcący zniknąć na chwilę pod wodą. Wyłóż więc dno wanny matą antypoślizgową z gumy albo gąbki. Po każdej kąpieli umyj matę środkiem czyszczącym (nie będą się na niej gromadziły bakterie czy grzyby) i powieś, żeby wyschła. Jeśli mata się zużyje, wymień ją na nową. 4. Zmień godzinę kąpieli. Najlepiej kąpać dziecko o stałej porze, mniej więcej godzinę po posiłku. Mycie przed snem odpręża, ale można to robić też po południu. Wieczorem dziecko może być zbyt zmęczone, senne. Zobacz też: Kiedy dziecko boi się kąpieli Przepędź nudę z wanny Roczne i starsze dziecko jest niecierpliwe i szybko się nudzi. Zadbaj więc, aby każdego dnia kąpiel była dla niego interesująca. 5. Do kąpieli zaproś zabawki. Co zachęci do wejścia do wanienki? Oczywiście miłe towarzystwo! Wrzuć do wody plastikową kaczuszkę albo piszczącego żółwika. Kiedy dziecko zobaczy, że w wodzie czekają na niego gumowi przyjaciele, łatwiej da się przekonać do mycia. 6. Pozwól na eksperymenty. A jeśli znane zabawki już się znudziły, zamiast kupować nowe, przekonaj dziecko do kąpieli niecodziennymi sztuczkami. Daj mu do zabawy np. sitko („Ale sika!”), plastikowe lusterko („Pod wodą wyglądam dziwnie”), korek albo piłeczkę pingpongową („Jak trudno ją utrzymać pod wodą!”). Możesz też wlać do wanny kilka kropel barwnika spożywczego (do kupienia np. w cukierni) albo – to prawdziwy łazienkowy hit! – wrzuć do wody w wannie kilka kostek galaretki spożywczej i zachęć malca do „łowienia meduz”. Zobacz też: Wszystko o atopowym zapaleniu skóry Zachęcaj do kąpieli, ale nie na siłę Kiedy każda kąpiel dziecka zaczyna się od wierzgania nóżkami, a kończy się na wrzasku, łatwo stracić kontrolę nad głosem. Pamiętaj jednak, że krzyki albo wkładanie dziecka do wody na siłę prowadzą donikąd. Maluch może wtedy na dobre zrazić się do wody. 7. Zachowaj spokój. Jeśli denerwujesz się na samą myśl o kąpieli dziecka, ono może wyczuć napięcie, nim jeszcze zobaczy wanienkę. Po czym pozna twoje zdenerwowanie? Gdy mniej się odzywasz, wykonujesz gwałtowne ruchy, krócej patrzysz mu w oczy – bo chcesz mieć kąpiel już za sobą. Dziecko może bać się wtedy nie wody, ale utraty kontaktu z mamą. Myj dziecko delikatnie, najlepiej samą dłonią, i cały czas mów spokojnym głosem. 8. Odczekaj kilka dni. Nic nie działa? Przez najbliższy czas nie myj dziecka w wannie, a jedynie miękką myjką albo gazikami nasączonymi ciepłą wodą - to tzw. mycie na sucho. Jest szansa, że po kilkudniowej przerwie dziecko zapomni o niechęci do kąpieli. Dyskutuj na forum: Przykre kąpiele » Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Często się nie rozumiecie. Wystarczy mała iskra, aby doszło do spięcia. Na szczęście nie musi tak być. Zobacz, jak zachowywać się w konkretnych podbramkowych sytuacjach z niegrzecznym dzieckiem, a czego lepiej nie robić.
Sprawdź, czy i ty nie odnajdziesz siebie w naszych scenkach, i zobacz, jak unikać przedstawionych w nich błędów. Kiedy dziecko gryzie Dziecko Myślę: Coś czuję, ale nie jestem pewien co. Muszę coś zrobić, bo zaraz wybuchnę jak bomba! Szkoda, że jeszcze nie umiem mówić. Już wiem, co mi pomoże. Ugryzę ten policzek, do którego się teraz przytulam! Mówię: Chrum! Robię: Przytulam się do ciepłego ciała jak najmocniej i zatapiam ząbki w policzku. Zastanawiam się, po co ten krzyk? Przecież nie zrobiłem nic złego... Mama lub tata Myślę: Auć! Boli! Muszę go tego oduczyć! Mówię: Tak nie można! Zobacz, jak to boli! Robię: Aby dziecko przekonało się, że gryzienie bardzo boli, w odpowiedzi lekko gryzę je w rączkę. Kiedy dziecko zaczyna płakać, szybko przytulam je i uspokajam. Cieszę się, że się czegoś nauczyło, już pewnie mnie nigdy nie ugryzie. Dobre rozwiązanie Gryzienie czasem wypływa ze złości, czasem jest świetną rozrywką, ale najczęściej jest jedyną dostępną dla dziecka formą poradzenia sobie z silnymi emocjami (pamiętasz to uczucie, kiedy spływa na ciebie tak silna miłość, że masz ochotę uścisnąć ukochanego tak, aby go bolało?). Aby dać dziecku do zrozumienia, że nie zgadzasz się na gryzienie, odstaw je na bok i stanowczym głosem zabroń tej praktyki. Nigdy nie odpowiadaj tym samym, bo możesz sprawić mu ból, a do tego uczysz je, że ono nie może tak robić, ale ty – owszem. Czy wiesz: Jak reagować na złe zachowanie dziecka? Kiedy dziecko nie chce założyć jakiejś rzeczy Dziecko Myślę: Nikt nie zmusi mnie do włożenia ubranka! To ja tu decyduję. Mówię: Głupia bluzeczka! Lubię tylko piżamkę! Nieeee! Robię: Wyszarpuję się mamie, wiję jak piskorz i ani myślę o ubraniu się. Im bardziej mama stara się nałożyć mi ubranko, tym głośniej płaczę. W końcu cały zapłakany poddaję się, ale zły humor mam już przez resztę dnia. Mama lub tata Myślę: Jest uparte i niegrzeczne. Przestało mnie w ogóle słuchać! A przecież to ja tu decyduję! Mówię: I tak cię ubiorę! Nie szarp się! Bo mnie zdenerwujesz! Robię: Zaczynam się denerwować i za wszelką cenę staram się udowodnić, kto tu rządzi. Na szczęście w końcu udaje mi się na siłę ubrać dziecko. Dobre rozwiązanie Im dziecko jest starsze, tym częściej próbuje przekraczać granice i za wszelką cenę stara się postawić na swoim. Nie pacyfikuj całkowicie władczych zapędów dziecka, daj mu poczuć smak niezależności i ucz samodzielności. Wyjmij z komody dwie bluzeczki i pozwól mu wybrać tę, którą woli włożyć. Nie traktuj go jak nierozumnej istoty. Pamiętaj, że bunt to oznaka wejścia dziecka na wyższy poziom rozwoju emocjonalnego i społecznego. Czytaj też: Gdy puszczają nerwy. Jak okiełznać emocje? [CMS_PAGE_BREAK] Gdy dziecko chce batonika Dziecko Myślę: Nuuudzę się... Ale, ale, co ja tu widzę? Na półkach tyle kolorów! Aż trudno oderwać od tego wzrok! Ale nie mogę dotknąć! Jestem jeszcze za mały, aby dosięgnąć do półki! Mówię: Daj! Mi! Teeeraz! Robię: Płaczę, wierzgam nogami i rzucam się na podłogę. Jak zwykle. Mama lub tata Myślę: Wstydzę się za moje dziecko. Wszyscy wokół pewnie pomyślą, że jestem złym rodzicem, skoro tak je wychowuję. Co za nieznośny smarkacz! Mówię: Masz tę czekoladkę i bądź wreszcie cicho! A jeżeli jeszcze choć raz mi urządzisz taką awanturę, to pamiętaj, że już nigdy nie zjesz nawet pół cukierka. Robię: Wściekam się na swoje dziecko, ze wstydu przed innymi ulegam jego żądaniom. Dobre rozwiązanie Dziecko jest za małe, aby oprzeć się sile marketingu (jak sądzisz, czemu półka z kolorowymi batonikami zawsze znajduje się tuż przy kasie?). W dodatku jest zmęczone (np. hałasem w sklepie) i znudzone zakupami. Kiedy następnym razem zauważysz, że dziecko zaczyna się wiercić w wózku, zrezygnuj z dalszej części zakupów. Nigdy nie potrząsaj płaczącym dzieckiem ani nie odchodź od niego, próbując przeczekać atak histerii. Ale też nie nagradzaj jego krzyków batonikiem. W ten sposób uczysz go, że płacz i wrzask to skuteczne narzędzia manipulacji. Jeśli dziecko nie chce dalej iść Dziecko Myślę: Halo, a co tu takiego? Muszę się temu przyjrzeć dłużej. Hej, mamo, nie szarp mnie! Zastanawiam się nad czymś! Mówię: Nie idę dalej z tobą! Robię: Spuszczam główkę, zaciskam wargi i nie ruszam się nawet o krok. Podkówka na mojej buzi robi się coraz większa, bo mama znów mnie nie rozumie. Mama lub tata Myślę: Znowu stroi fochy, a mi się dziś przecież wyjątkowo spieszy! Chyba po prostu robi mi na złość. Mówię: Jeśli w tej chwili nie zaczniesz iść, to cię tu zostawię. Pa, pa! Chodź wreszcie! Bo jak się po ciebie wrócę, to zobaczysz! Idziesz czy nie? Robię: Spokojne namowy nie działają, więc udaję, że odchodzę od dziecka. W końcu trzęsąc się ze złości, wracam po dziecko, biorę je pod pachę i ruszam. Dobre rozwiązanie Kilkulatek działa impulsywnie i jest jeszcze za mały, by przewidzieć skutki swojego postępowania. Zamiast ciągnąć go na siłę, zaciekaw go celem spaceru („Poszukajmy pieska/pani z bobaskiem”). Pomyśl też, czy naprawdę nie możesz ustąpić? Czy w tobie także nie budzi się mały buntownik (to ja tu decyduję!)? Pamiętaj, rezygnacja nie zawsze oznacza porażkę. Zobacz też: 23 pomysły na szalone zabawy ruchowe [CMS_PAGE_BREAK] Gdy dziecko nie chce jeść Dziecko Myślę: Znowu ta wstrętna zupa. A ja wolałbym naleśniczki. Albo ziemniaczka do rączki. A tak w ogóle to chce mi się spać, a nie jeść. Mówię: Ble! Ble! Nie chcę jeść! Robię: Odwracam głowę, odpycham miseczkę i łyżeczkę. Zaciskam buzię. Mama lub tata Myślę: W końcu zagłodzi się na śmierć. Muszę nakarmić go na siłę, mojego wróbelka kochanego. Niejadka. Mówię: Nie odwracaj główki! Zjesz pół porcji i dość! Nie odpychaj łyżeczki, bo ci przytrzymam rączki. No i czemu płaczesz? Robię: Karmię na siłę. Choć dziecko płacze, to przynajmniej nie będzie głodne. Dobre rozwiązanie Zmuszanie do jedzenia może prowadzić do wojen nad talerzem – i to nie dziecko okaże się przegranym. Dziecko zacznie kojarzyć posiłki z czymś nieprzyjemnym, a to źle wróży jego apetytowi. Lepiej więc pozwolić mu na małe porcje (ale nie podawać przekąsek). Szanuj też jego preferencje jedzeniowe i nie wmuszaj dań, których nie cierpi. Dziecko mówi „nie, bo nie" Dziecko Myślę: Ma być tak, jak ja chcę. I już! Mówię: Nie chcę serka! Ani lodów! Nie pójdę na spacer! Ani się kąpać! Robię: Nie zgadzam się na żadną propozycję. Wszystko robię na przekór. Chcę sam wybierać! Mama lub tata Myślę: Samo nie wie, czego chce. Jest za małe, aby decydować. Nawet nie rozumie, co do niego mówię! Mówię: Jeśli nie chcesz, to nie będę cię już o nic pytać! Robię: Nie zwracam uwagi na dziecko i realizuję swoje plany. Dobre rozwiązanie Postaraj się nie narzucać zbyt często dziecku swojej woli. Chcesz, aby zjadło serek? Postaw go w widocznym miejscu – po chwili samo po niego sięgnie. Dzięki dyplomatycznym sztuczkom nie tylko przeprowadzisz swój plan działania, ale też wzmocnisz poczucie własnej wartości dziecka. Czytaj też: O poczuciu własnej wartości, czyli jak wychować szczęśliwe dziecko Gdy dziecko nie chce spać Dziecko Myślę: Pójdę spać, ale wtedy, kiedy poczuję się senny. Na razie nie mam jeszcze ochoty na łóżeczko. Czemu oni przeszkadzają mi się bawić? Mówię: Nie pójdę spać! Nie lubię cię! Robię: Rzucam się na dywan, kopię nóżkami i biję pięściami o podłogę. Pluję albo szczypię. Po prostu bronię się. Mama lub tata Myślę: Już dochodzi ósma. Dziecko ładnie się bawi, no, ale cóż, pora spać. Mówię: Wstawaj, kotku, idziemy do łóżka. Nie, ani minutki dłużej. W tej chwili! Robię: Nie zwracam uwagi na to, że dziecko jest właśnie w trakcie układania klocków, i zanoszę go do sypialni. A tam usypiam go przez godzinę. Dobre rozwiązanie Aby uniknąć wieczornej awantury, daj dziecku szansę, aby przyzwyczaiło się do myśli o zbliżającym się końcu zabawy. Kilka minut wcześniej uprzedź dziecko, że nadchodzi pora zasypiania. Pamiętaj, że pośpiech przed zasypianiem to najprostsza droga do dziecięcej histerii. Nie zaniedbuj też wieczornych rytuałów, które będą sygnałem, że nadchodzi już pora snu. Zmień oświetlenie, przeczytaj książeczkę, włącz kołysanki. Czytaj też: Zdradzamy sposoby na dobry sen przedszkolaka Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Góra zabawek nie uszczęśliwi malucha. Ale jeśli uda ci się zaszczepić w dziecku pewność siebie, będziesz mogła sobie pogratulować.
Chcesz, aby twoje maleństwo było szczęśliwe i miało lepsze dzieciństwo niż ty? Uważaj, bo możesz przesadzić w drugą stronę. Socjolodzy nie mają złudzeń: nasze maluchy coraz częściej prezentują roszczeniowe postawy, które zwykle wynikają z wyuczonej bezradności dzieci. Rozkapryszonego malca łatwo rozpoznać: płacze z byle powodu, grymasi, wciąż czegoś żąda i myśli tylko o sobie. I choć zwykle wtedy współczujemy rodzicom, to – według psychologów – najbardziej nieszczęśliwy w rodzinie jest właśnie ten rozpieszczony ponad miarę maluch. Co zatem zrobić, aby dziecko nie wyrosło na bardzo smutnego egoistę? Pozwól dziecku na samodzielność Kiedy starasz się wyręczać malca we wszystkim, to tak, jakbyś mu mówiła: „Nie wierzę, że sam sobie poradzisz”. Owszem, mama kwoka pewnie nie raz i nie dwa uchroni swoje kurczątko przed siniakiem, ale jednocześnie zaszczepi w nim niechęć do podejmowania wyzwań. Dziecko nadopiekuńczych rodziców jest przekonane o tym, że nie ma wpływu na swoje życie, dlatego domaga się, aby wszystko za niego robili inni! Prawda, że brzmi to jak definicja małego, rozpuszczonego jak dziadowski bicz diabełka? Nie pozwól, aby twój maluch wyrósł na kogoś takiego. Niemowlę możesz uczyć samodzielnego zasypiania, roczny maluch przez kilka minut pobawi się bez mamy, a dwulatek sam poukłada klocki. I będzie z siebie bardzo dumny! Pomocne słowa: - Sprawdźmy, czy już umiesz... Np. ułożyć wieżę z klocków. Nawet jeżeli dziecku nie uda się ta sztuka – próba nie pójdzie na marne. W takich chwilach malec zdobywa nowe umiejętności. - Trzymam kciuki Wsparcie mamy i taty to warunek sukcesu malucha! Traktuj dziecko z szacunkiem To na pewno go nie rozpieści. Twoje słowa i zachowanie są dla maluszka głównym źródłem wiedzy o świecie i o sobie samym. Kiedy więc słuchasz go z uwagą i poważnie traktujesz jego zdanie, zaszczepiasz w nim przekonanie, że na to zasługuje. Pamiętaj jednak, aby szacunku w stosunku do ciebie i innych wymagać także od swojego dziecka. Pomocne słowa: - Dziękuję ... Maluch pomógł ci w domowych porządkach? Doceń to i głośno wyraź swoje uznanie. Słowa wdzięczności motywują do dalszych starań. Ale uwaga! Nie dziękuj maluszkowi np. za to, że ładnie zjadł. Lepiej powiedz, że cieszysz się, że danie smakowało. - Proszę... A co ty wolisz? Kiedy twój szef każe ci coś zrobić czy kiedy cię o to ładnie prosi? Wiadomo, zrobić trzeba i tak, ale forma polecenia może zmotywować – albo przeciwnie: zniechęcić. - Przepraszam... Dałaś się ponieść nerwom? Zamiast obwiniać maluszka: „byłeś za głośny”, „znowu mnie nie posłuchałeś”, przeproś i obiecaj, że postarasz się, aby to już się nie powtórzyło. Zasypuj dziecko całusami Nie martw się, że pieszczotami i miłymi słówkami „zepsujesz” dziecko. Tul je i całuj jak najwięcej, bo to wzmacnia jego wiarę w siebie. Nie odmawiaj mu wieczornego buziaka ani bajki na dobranoc, ale kiedy malec zacznie marudzić o kolejnym autku albo lalce, bądź nieugięta. Jeśli zabawek jest za dużo, dzieci nie umieją ich wykorzystać i szybko się nimi nudzą. Pomocne słowa: - Ładnie pachniesz Takie słowa sprawiają dziecku ogromną przyjemność! Nie bój się okazywać swojej miłości na wiele sposobów. - Lubię cię przytulać Kiedy obejmujesz dziecko swoimi ramionami, ono czuje się bardzo bezpiecznie. [CMS_PAGE_BREAK] Bądź konsekwentna wobec dziecka Wczoraj nie pozwoliłaś malcowi na lizaka, ale dziś masz lepszy humor, więc dałaś mu ich aż dwa? Takie niezrozumiałe zmiany (nawet jeśli przez chwilę cieszą!) mogą zburzyć spokój dziecka. Pamiętaj, że im jaśniej sformułujesz zasady postępowania, tym łatwiej będzie maluchowi ich przestrzegać. Niech zatem twoje „nie” nie zmienia się (zależnie od tego, jaki miałaś np. dzień w pracy) w „tak” czy „ale tylko raz”. Dzięki twojej stanowczości dziecko dowiaduje się, że w jego świecie panują niezmienne reguły. Pomocne słowa: - Wszyscy musimy przestrzegać zasad Kiedy powiesz „my” albo „wszyscy”, uświadomisz dziecku, że dorośli również są zobowiązani pamiętać o niewygodnych regułach. - Tak jak się umawialiśmy... Lepiej przypomnieć dziecku o waszych wcześniejszych ustaleniach, niż odburkiwać ze złością: „nie, bo nie”. Ucz dziecko optymizmu Psycholodzy są przekonani, że pogodny stosunek do świata to umiejętność, a nie wyłącznie wrodzona cecha! Aby maluszek nie wyrósł na wiecznie skrzywionego marudę, pielęgnuj w nim radość życia: razem śpiewajcie i śmiejcie się jak najczęściej. To udowodnione naukowo: dzieci wesołych rodziców wyrastają na optymistów, którym mało potrzeba do szczęścia. W pierwszych latach życia dziecko przyjmuje zachowania rodziców jako jedynie właściwe – wykorzystaj to i „zaprogramuj” malca tak, aby zawsze zwracał uwagę na jasne strony życia. Zamiast w kółko narzekać, opowiadaj o tym, co dziś wam się udało. Zamiast ciągle strofować, doceniaj dobre zachowanie. I najważniejsze. Sama zwykle widzisz tylko pustą połowę szklanki? Malec najpewniej przejmie twoje nastawienie do świata. Dla jego dobra postaraj się trochę popracować również nad sobą. Pomocne słowa: - Dziś na pewno nam wyjdzie! Jeżeli sama zaczniesz patrzeć ufnie w przyszłość, malec na pewno podchwyci twoje zachowanie. Nie bój się wyzwań! Nawet jeżeli coś wam się nie uda, przynajmniej nie będziecie żałować, że nie spróbowaliście. - Marzę o... Opowiadaj dziecku o tym, czego sama pragniesz, i pytaj malca o jego marzenia. Podczas takich rozmów poznajecie się lepiej, a więź między wami staje się coraz mocniejsza. Nie bój się odmawiać dziecku Zgadzasz się na lizaka w sklepie, bo boisz się kolejnego ataku histerii? Pozwalasz na kolejną bajkę w telewizji, bo wiesz, że twoja odmowa skończy się płaczem malca? Ataki gniewu, złość albo łzy łatwo stają się narzędziem dziecięcej manipulacji. Pamiętaj jednak, że w waszej drużynie to ty dowodzisz – choćby z tego powodu, że masz większe doświadczenie życiowe i wiesz, czym grozi jedzenie słodyczy albo oglądanie telewizji godzinami. Nadmierna uległość może zaszkodzić zdrowiu dziecka, a do tego zachwiać jego poczuciem bezpieczeństwa. Rozpieszczanie to częsty (zwykle nieświadomy) błąd rodziców, którzy niepewnie czują się w swojej roli. Spełniają wszelkie wymagania dziecka, by udowodnić, że są dla niego dobrzy. Uważają, że jeśli spełnią wszystkie prośby, maluch w zamian będzie ich mocniej kochał. Tymczasem dziecko, któremu wszystko wolno, w gruncie rzeczy czuje się zagubione i przygniecione odpowiedzialnością, do której jeszcze nie dorosło. Jasne granice są dla malca tym samym, czym dla niedoświadczonego kierowcy zasady ruchu drogowego. Pomocne słowa: - Przykro mi, ale... Jeśli to możliwe, przedstaw przyczyny swojej odmowy. - Niestety, nie mogę... np. spać z tobą w tym samym łóżku. Daj dziecku do zrozumienia, że odmowa nie sprawia ci radości, ale jest konieczna z ważnych powodów. [CMS_PAGE_BREAK] ...ale czasem idź dziecku na ustępstwa Nie zawsze jednak musisz postawić na swoim. Pozwól rocznemu maluszkowi wybrać książeczkę, którą będziecie czytać, dwulatkowi zostaw wybór bluzeczki, a trzylatka zapytaj, co chciałby zjeść na kolację: kanapkę czy płatki z mlekiem? Malec czuje wtedy, że jego zdanie się liczy i że może sam decydować o tym, co się dzieje. Taka świadomość wzmacnia jego poczucie własnej wartości. Nie musi wtedy kolejnymi kaprysami udowadniać sobie samemu, jak bardzo jest ważny dla innych ludzi. Do tego jeśli dasz się od czasu do czasu przekonać dziecku, własnym zachowaniem udowodnisz mu, że ustąpienie nie zawsze oznacza porażkę. Wtedy maluch, wiedząc, że o niektórych rzeczach może sam decydować, lepiej znosi sytuacje, gdy słyszy od mamy czy taty „nie”. Pomocne słowa: - Co sądzisz o tym, abyśmy... porysowali, poczytali, wybrali się na zakupy? Uwaga! Jeżeli nie dopuszczasz tego, że dziecko się nie zgodzi na twoją propozycję, lepiej nie pytaj, tylko spokojnie zapowiedz, że dziś będziecie musieli np. jechać do sklepu. - Jak ci się to podoba? Kiedy mama pyta o jego zdanie, maluch czuje się ważny dla niej i bardzo potrzebny. Czemu ustępujemy dzieciom? Amerykański psycholog Gereon Reimann, autor poradnika „Kochać, zamiast rozpieszczać”, wylicza główne przyczyny naszej nadmiernej pobłażliwości wobec dzieci. - Brak czasu. Gdy masz na głowie tysiąc spraw do załatwienia, łatwiej godzisz się (dla świętego spokoju) na kolejną bajkę albo czekoladkę. - Strach przed własną surowością. Boisz się, że swoją odmową skrzywdzisz dziecko, dlatego pozwalasz mu absolutnie na wszystko. - Fałszywe partnerstwo. Traktujesz malca prawie jak dorosłego: pozwalasz mu podejmować poważne decyzje (np. o której godzinie ma jeść albo pójść spać). - Nieumiejętność zaspokojenia prawdziwych potrzeb dziecka. Maluch marzy o zabawie z mamą – ona zamiast odrobiny siebie daje mu kolejną zabawkę. - Strata partnera, np. po rozwodzie. Aby wynagrodzić malcowi brak taty, rezygnujesz z wymagań wobec niego. Trzy razy nie, czyli na co nie pozwalać dziecku 1. Nie pozwól dziecku na szantaż. Pokaż, że ani tupanie nogami, ani wrzaski nie skłonią cię do zmiany zdania. 2. Nie proś dziecka po sto razy. Uprzedź tylko nieposłuszne dziecko, co się stanie, gdy cię nie posłucha. W konsekwencji np. nie obejrzy bajki, pójdzie spać bez czytania książki albo zostanie odesłany do innego pokoju. 3. Nie odwlekaj konsekwencji wobec dziecka. Maluchy szybko zapominają o swoich przewinieniach, dlatego gdy postanowisz ukarać malca, np. kilka godzin później, ono uzna, że jest niewinnie skrzywdzony przez niesprawiedliwą mamę. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Nadal wyręczasz dziecko we wszystkim? Rozczulasz się, że „taki mały, a już ma tyle na głowie”? Boisz się, że obowiązki zabierają mu dzieciństwo? W takim razie ten tekst jest właśnie dla ciebie.
Nikt nie lubi obowiązków – nawet dorośli. Ale uczą one odpowiedzialności i budują poczucie własnej wartości. I chociaż, gdy patrzysz na dziecko, może być ci trudno w to uwierzyć, to jednak obowiązki są dla niego powodem do dumy! Dlatego nie bój się włączyć dziecko w domowe prace. Dostosuj obowiązki do wieku dziecka Najważniejsze jest, abyś dostosowała zlecane dziecku zadania do jego wieku, bo nic tak nie zniechęca do działania, jak porażka już na samym początku. Zanim więc powierzysz dziecku kolejne obowiązki, sprawdźcie, czy ich wykonanie nie przerasta jego możliwości. Pięciolatek może np. sprzątać zabawki z dywanu i wkładać talerze do zlewu, zaś sześciolatek na pewno znajdzie jeszcze czas (i siłę!), aby pościelić swoje łóżko, podlać kwiatki, a nawet raz w tygodniu pójść na lekcje muzyki czy angielskiego. Zobacz też: Przegląd zajęć dodatkowych Dopinguj dziecko do bycia obowiązkowym Przygotuj się też na to, że dziecięcy zapał do pracy szybko mija. Spróbuj wtedy znaleźć sposób, aby na nowo zachęcić dziecko do obowiązków. Choć nie jest to najłatwiejsze, postaraj się też uświadomić mu, że wszyscy domownicy dbają o wspólne dobro, choć każdy z nich robi to na swój sposób. Dziecko, które od wczesnego dzieciństwa jest włączane w domowe prace, szybciej staje się systematyczne i odpowiedzialne – a przecież właśnie te cechy są warunkiem jego sukcesu w szkole. I jeszcze jedno. Dziecięce poczucie obowiązku wspaniale kształtuje posiadanie domowego zwierzątka. Ale nim kupisz dziecku kota albo psa, porozmawiajcie poważnie o tym, jakie codzienne zadania wiążą się z posiadaniem pupila. Nie spodziewaj się jednak, że dziecko zawsze będzie czyściło kocią kuwetę, i pamiętaj, że to ty jesteś odpowiedzialna za domowe zwierzaki. Czy kupić dziecku zwierzę? Sprawdź! Sposób na małego pomocnika Poznaj triki, dzięki którym domowe zadania przestaną straszyć! Strzeżcie się nudy. Może jutrzejszego poranka urządzicie np. wyścigi w słaniu łóżek? Jeśli przekonasz dziecko, że z obowiązkami wiąże się dużo zabawy, być może uda mu się je polubić. Ułóżcie listę obowiązków. Dziecko powinno wiedzieć jasno, co do niego należy. Zamiast ogólnego polecenia typu: „posprzątaj pokój”, wylicz: „zetrzyj kurz z komody i ułóż zabawki na półkach”. Takie rozbicie jednej wielkiej akcji na mniejsze czynności pomaga! Ustalcie nagrody... Może zapowiesz dziecku, że po lekcji angielskiego razem się pobawicie? ...i konsekwencje. Twoje dziecko nie wypełniło swoich obowiązków? Nie stosuj kar, ale po prostu ostrzeż szkraba, że np. pozostawione na dywanie zabawki powędrują na tydzień na pawlacz. Co zrobić, jeśli smyk buntuje się przeciw wypełnianiu swoich obowiązków? W końcu to ciągle jest bardzo małe dziecko, którego głównym zadaniem jest nauka i zabawa, prawda? Niestety, to nie do końca prawda. Malec, który nie ma żadnych obowiązków, może wyrosnąć na egoistę i niesumiennego ucznia. Oczywiście, kiedy jest zmęczony lub zajęty wyjątkowo ciekawą zabawą, można zaproponować mu pomoc w wykonaniu zadania, ale nie wyręczać go. W przeciwnym razie mógłby pomyśleć, że obowiązków tak naprawdę nie trzeba wypełniać, a takie przekonanie przynosi negatywne efekty, np. w szkole. Ważne też, aby konkretne zadania były przewidziane w planie dnia i przypominane: „Za 10 minut czas na...”. Dyskutuj na forum: Sposoby na leniuszki ;) » Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Roczny maluch potrafi zaskakiwać niezwykłą siłą i umiejętnościami, które wydają się być domeną starszych dzieci. No, ale jak się ma tyle energii i pomysłów...
W drugim roku życia dzieci stają się bardziej ruchliwe i silniejsze. Dzięki temu każdego dnia, niejako przy okazji, nabywają nowych umiejętności. Na pewno masz mnóstwo powodów, by być niezwykle dumna ze swojej pociechy. Drugi rok życia to również czas bardzo intensywnego rozwoju i kształtowania charakteru malucha, ale te kolejne osiągnięcia umożliwia właśnie rozwój ruchowy. Wulkan energii Od czasu, gdy dziecko przeszło samodzielnie kilka kroczków, zaczyna się prawdziwa rewolucja. Wchodzenie, schodzenie, dreptanie, wspinanie się – nie ma przeszkód nie do pokonania. Roczny maluch coraz sprawniej chodzi po schodach w górę i w dół. Pamiętaj, że choć domaga się samodzielności, trzeba trzymać go za rękę. Kilkunastomiesięczne dziecko częściej biega i skacze, niż chodzi, nadal szeroko rozstawiając nogi i unosząc je nisko nad ziemią. Siłacz i akrobata Teraz w błyskawicznym tempie rozwija się sprawność ruchowa całego ciała oraz rączek. Chodzący maluch jest tak silny, że umie np. popychać wózek z lalką czy swoje krzesełko, kopie dużą piłkę, a małą wyrzuca jedną ręką. Codziennie chodźcie na placyk zabaw, w domu skaczcie razem przez poduszki lub misie, bawcie się w chowanego i turlajcie do woli. Takie zabawy rozładowują energię, ćwiczą mięśnie, sprawność ruchową, pomagają poznawać ciało. Mały instruktor Pewnie zauważyłaś, że ulubione zabawy twojego dziecka to teraz wkładanie i wyjmowanie przedmiotów z różnych pojemników, układanie wież z klocków, wkładanie plastikowych kubeczków jeden w drugi itp. Pozwalaj swojemu dziecku na eksperymenty, nawet takie jak zabawa w karmienie zupką misiów czy mamy. Dzięki temu będzie coraz sprawniejsze. Czasem roczne dziecko potrafi już właściwie złapać kredkę, więc rysujcie razem (zachowaj pierwsze obrazy, bo to pamiątka na całe życie). Wszystkie te czynności są dobrymi ćwiczeniami rozwijającymi koordynację wzrokowo-ruchową – przygotowują do nauki pisania i czytania. Mój mądraliński Umiejętności ruchowe pomagają dziecku rozwijać się intelektualnie. Poznając otaczający je świat, zaczyna używać wyrazów dźwiękonaśladowczych. Zwykle mówi już ze zrozumieniem od kilku do kilkudziesięciu słów dwusylabowych. Potrafi też (gestem, słowem) odpowiedzieć na jasno i jednoznacznie zadane pytanie. Rozumie oraz wykonuje proste polecenia. I... powoli odkrywa siłę słówka: „nie”. Konsultacja merytoryczna dr Julita Wojciechowska Psycholożka, pracuje na Wydziale Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu