Na własne życzenie wychowujemy pokolenie ciamajd. Ze smutkiem patrzyłam, co ten 11-latek robi w nadmorskiej smażalni
Nie spodziewałam się, że zwykły obiad nad morzem skłoni mnie do takiej refleksji. Stałam w kolejce do nadmorskiej smażalni i obserwowałam rodzinę przede mną. Niby nic szczególnego, a jednak jedna scena została ze mną na długo.
Przede mną przy kasie stanął chłopiec. Na oko miał 11 lat. Nie był to maluch, który dopiero uczy się świata, ale już prawie nastolatek. Kasjerka uśmiechnęła się i zapytała: – Co podać? Chłopiec spojrzał na nią, potem na mamę. Nie odpowiedział. Mama natychmiast wkroczyła do akcji. – Dla syna dorsz, frytki i surówka. I poprosimy jeszcze sos. Chłopiec nawet nie musiał się odzywać. Nie chciałam oceniać, ale trudno było się powstrzymać Pomyślałam wtedy: może jest nieśmiały. Może miał gorszy dzień. Może po prostu nie lubi rozmawiać z obcymi. Jedna scena nie świadczy o całym dziecku. Ale chwilę później wydarzyło się coś, co kazało mi spojrzeć na to inaczej. Kiedy rodzina usiadła przy stoliku, chłopiec zaczął jeść. Po chwili okazało się, że nie dostał sztućców, których potrzebował. Zamiast sam podejść do obsługi albo poprosić kelnera, siedział i czekał. – Mamo, nie mam widelca. Mama wstała i poszła po widelec dla syna. Kilka minut później chłopiec zauważył, że napój, który dostał, nie był tym, który chciał. – Mamo, chciałem colę, to jest lemoniada. I znów to samo. Zamiast prostego: „Przepraszam, czy mogę prosić o inny napój?”, problem rozwiązywał dorosły. Patrzyłam na tę scenę i pomyślałam, że być może największym problemem współczesnych dzieci nie jest to, że są leniwe czy niezaradne. Problem w tym, że często nie dajemy im szansy, żeby nauczyły się radzić sobie same. Rodzice nie pozwalają dzieciom na samodzielność Bo przecież samodzielność nie pojawia się nagle w dniu osiemnastych urodzin. Nie buduje się jej wielkimi życiowymi decyzjami. Buduje się ją właśnie w takich drobiazgach: kiedy dziecko samo zamówi obiad, zapyta o coś kelnera, poprosi o pomoc, powie, że czegoś potrzebuje. Tymczasem wielu rodziców – z troski, wygody albo zwykłego pośpiechu – wyręcza dzieci niemal we wszystkim. Łatwiej samemu zamówić jedzenie. Łatwiej samemu zapytać. Łatwiej samemu załatwić sprawę niż czekać, aż dziecko się przełamie. Tylko że dziecko, któremu zawsze pomagamy, nie uczy się, że potrafi. Oczywiście nie chodzi o to, żeby wymagać od 11-latka dorosłości. Dzieci mają prawo być nieśmiałe, zagubione i popełniać błędy. Ale mają też prawo – i potrzebę – ćwiczyć niezależność. Bo być może za kilka lat ten sam chłopiec nie będzie musiał zamówić ryby w smażalni. Będzie musiał zadzwonić w ważnej sprawie, załatwić coś w urzędzie, porozmawiać z obcą osobą albo samodzielnie rozwiązać problem. I wtedy nikt nie będzie już stał obok niego, żeby odpowiedzieć za niego. Może więc warto czasem pozwolić dzieciom poczuć tę niezręczność. Pozwolić im się zająknąć, pomylić, powiedzieć coś nieidealnie. Bo właśnie w takich małych sytuacjach uczą się największej rzeczy: że mogą sobie poradzić. Czytaj także: „Współczesne dzieci to społeczne niedojdy”. Scena z 10-latkiem na deptaku ujawnia smutną prawdę o pokoleniu Alfa
„Zamknęłyśmy Andzię w stodole, bo przeszkadzała nam paplająca 5-latka. Nigdy nie wybaczę sobie tego, co się z nią stało”
Zamknęłam pięcioletnią siostrzenicę w stodole, a gdy wszyscy w panice jej szukali, nie powiedziałam prawdy. Kłamstwo wyszło na jaw miesiące później, a moja siostra nigdy mi nie wybaczyła.
Wszystko zaczęło się niewinnie. Rodzinny zjazd z okazji okrągłej rocznicy ślubu moich dziadków zgromadził w starym siedlisku na wsi niemal całą rodzinę. Wokół biegała chmara dzieciaków, dorośli siedzieli przy długich stołach ustawionych pod jabłoniami, a z prowizorycznego grilla unosił się dym. Miałam wtedy czternaście lat i rozpaczliwie pragnęłam wkupić się w łaski starszych kuzynek – szesnastoletniej Kaśki i siedemnastoletniej Mai. Były dla mnie uosobieniem dorosłości. Siedziały na ławce nieco na uboczu, śmiejąc się z czegoś, co czytały w telefonach, a ja kręciłam się w pobliżu, licząc na to, że pozwolą mi dołączyć do swojego elitarnego grona. Problem w tym, że wszędzie za mną chodziła Andzia. Andzia była córką mojej najstarszej siostry, Magdy. Miała pięć lat i nie zamykała się ani na chwilę. Zadawała miliony pytań, ciągnęła mnie za rękaw i upierała się, że mam się z nią bawić w kucyki. – Ala, zrób coś z tym dzieciakiem, bo zaraz oszaleję – rzuciła Kaśka, przewracając oczami, gdy Andzia po raz setny zapytała, dlaczego trawa jest zielona. – No, weź ją gdzieś, my tu gadamy o ważnych rzeczach – dodała Maja. Poczułam, jak oblewam się rumieńcem. Chciałam im zaimponować, pokazać, że też jestem „dorosła” i że pięciolatka mnie nie interesuje. I wtedy wpadłam na najgłupszy pomysł w moim życiu. – Zagramy w chowanego! – powiedziałam głośno, żeby dziewczyny słyszały. – Andziu, idź schowaj się w stodole, a ja zaraz cię poszukam. Mała klasnęła w dłonie, zachwycona, że wreszcie zwróciłam na nią uwagę, i pobiegła w stronę starych, drewnianych wrót. Kiedy zniknęła w środku, podeszłam i szybko zasunęłam zewnętrzny skobel. Odwróciłam się z triumfalnym uśmiechem do kuzynek. – No, mamy z głowy na jakiś czas – powiedziałam, siadając obok nich. Kaśka parsknęła śmiechem. – Niezła jesteś – rzuciła z uznaniem, a ja poczułam, że rosnę. Byłam w ich paczce. Pierwsze ukłucie paniki Minęło może dwadzieścia minut. Śmiałyśmy się z chłopaków z sąsiedztwa, a ja zupełnie zapomniałam o Andzi. Dopiero gdy usłyszałam głos Magdy, mojej siostry, zesztywniałam. – Ala, widziałaś Andzię? – zapytała, podchodząc do nas. – Miała z tobą iść. Serce podeszło mi do gardła. Spojrzałam na stodołę. Była zamknięta, tak jak ją zostawiłam. Nie słyszałam żadnego płaczu ani wołania. – Yyy... nie – skłamałam, czując, jak dłonie zaczynają mi się pocić. – Pobiegła gdzieś w stronę sadu. Magda zmarszczyła brwi, ale pokiwała głową i odeszła w stronę drzew. Spojrzałam na kuzynki. Obie miały miny równe przerażone jak moja. – Zamknęłaś ją tam? – syknęła Maja. – Idź ją wypuść, bo będzie dym. Wstałam na miękkich nogach i pobiegłam do stodoły. Odsunęłam skobel, który teraz wydawał mi się ciężki jak z ołowiu, i wślizgnęłam się do środka. Wewnątrz panował półmrok, pachniało starym sianem i kurzem. – Andzia? – zawołałam szeptem. – Andzia, wychodź, koniec zabawy. Cisza. Przeszłam przez całą stodołę, zaglądając za stare maszyny rolnicze i stosy skrzynek. Nikogo nie było. Dopiero na samym końcu zobaczyłam, że małe, boczne drzwi prowadzące na pole są uchylone. Odetchnęłam z ulgą, ale jednocześnie ogarnęła mnie panika. Wyszła sama. Ale gdzie poszła? Wokół były tylko pola i las. Wyszłam ze stodoły i pobiegłam do kuzynek. – Nie ma jej – powiedziałam zdyszana. – Wyszła drugimi drzwiami. – O Boże – jęknęła Kaśka. – My nic nie wiemy, jasne? Nie mieszałaś nas w to. Festyn zmienia się w koszmar Pół godziny później cały zjazd zamienił się w akcję poszukiwawczą. Dorośli biegali po posesji, nawoływali, ktoś dzwonił po sąsiadach. Magda była blada jak ściana, jej mąż, Robert, biegał po sadzie z latarką, choć jeszcze nie było ciemno. – Gdzie ona może być?! – krzyczała Magda, płacząc. – Przecież nigdy sama nie oddalała się z podwórka! Stałam w kącie z kuzynkami, dygocząc z nerwów. Chciałam krzyknąć, powiedzieć prawdę, przyznać się, że zamknęłam ją w stodole, ale strach mnie paraliżował. Wyobrażałam sobie, jak wszyscy na mnie patrzą, jak Magda mnie nienawidzi, jak rodzice krzyczą. Milczałam. Czas mijał, a atmosfera gęstniała. Ktoś zaproponował telefon na policję. Wtedy, zza rogu domu, wyszła Andzia. Miała ubrudzoną sukienkę i buzię upapraną jagodami. – O, tu jesteście! – powiedziała wesoło. – A ja byłam u pani Krystyny zobaczyć małe kotki. Pani Krystyna mieszkała dwa domy dalej. Magda rzuciła się z płaczem i zamknęła małą w ramionach. Wszyscy odetchnęli z ulgą. Nikt nie pytał, jak Andzia wyszła z podwórka. Wszyscy po prostu cieszyli się, że nic jej nie jest. Ja też. Ulga była tak wielka, że omal nie zemdlałam. Wymieniłyśmy z kuzynkami porozumiewawcze spojrzenia. Nasza tajemnica była bezpieczna. Prawda po miesiącach Życie toczyło się dalej. Wróciliśmy do domu, rozpoczęła się szkoła, a incydent na zjeździe rodzinnym stał się tylko wspomnieniem z kategorii „dobrze, że nic się nie stało”. Jednak poczucie winy mnie nie opuszczało. Za każdym razem, gdy widziałam Magdę, czułam ścisk w żołądku. A widywałyśmy się często, bo wpadała do nas na niedzielne obiady z Andzią i Robertem. Zawsze byłam dla nich miła, a dla małej wyjątkowo cierpliwa, co moja mama chwaliła, mówiąc, że w końcu dojrzewam. Prawda wyszła na jaw w najmniej oczekiwanym momencie. To było w grudniu, tuż przed świętami. Byliśmy u Magdy, pomagając jej lepić pierogi. Andzia bawiła się na podłodze swoimi figurkami. – A pamiętasz, mamo, jak Ala mnie zamknęła u pradziadków? – zapytała nagle, układając kucyki w rzędzie. W kuchni zapadła martwa cisza. Magda, z rękami umazanymi mąką, spojrzała na córkę, a potem na mnie. – O czym ty mówisz, kochanie? – zapytała cicho. – No, bawiliśmy się w chowanego i Ala mnie zamknęła w tej wielkiej szopie. Ale ja wyszłam drugimi drzwiami i poszłam do kotków – powiedziała mała, w ogóle nie zdając sobie sprawy z wagi swoich słów. Spojrzałam na siostrę. Jej twarz zmieniła wyraz z zaciekawienia w niedowierzanie, a potem w coś, czego nigdy u niej nie widziałam. Zimny, twardy gniew. – Ala? – jej głos był niebezpiecznie spokojny. – To prawda? Zrobiło mi się słabo. Nie mogłam już kłamać. – Ja... ja nie chciałam... – wydukałam, czując, jak łzy napływają mi do oczu. – Chciałam, żeby poszła się schować, i zamknęłam drzwi... ale myślałam, że zaraz ją wypuszczę... – Zamknęłaś pięcioletnie dziecko w stodole? – wtrącił się Robert, który do tej pory milczał. – I kiedy jej szukaliśmy, kiedy Magda odchodziła od zmysłów, ty milczałaś?! Rozpłakałam się na dobre. – Przepraszam! Bałam się! – szlochałam. Magda wytarła ręce w ścierkę. Jej ruchy były powolne i przerażająco opanowane. – Wyjdź – powiedziała tylko. – Magda, proszę... – zaczęła moja mama, która do tej pory zszokowana przysłuchiwała się całej wymianie zdań. – Powiedziałam, wyjdź! – krzyknęła Magda, aż Andzia podskoczyła. – Nie chcę cię tu widzieć. Ty wiesz, co ja wtedy przeżywałam? Ty w ogóle masz pojęcie, co mogło się stać?! Po tamtym dniu nic już nie jest takie samo Święta w tamtym roku były okropne. Magda i Robert nie przyjechali do nas na Wigilię. Moja relacja z siostrą, która zawsze była moją powierniczką i oparciem, legła w gruzach. Rodzice, choć z początku wściekli na mnie za to, co zrobiłam, z czasem próbowali mediować, ale Magda była nieugięta. Nie potrafiła mi wybaczyć nie tyle samego głupiego zachowania – choć zamykanie dziecka w stodole było skrajnie nieodpowiedzialne – ale tego, że potrafiłam patrzeć jej w oczy, gdy płakała ze strachu, i kłamać, by ratować własną skórę. Od tamtej pory minęło kilka lat. Magda w końcu zaczęła ze mną rozmawiać, ale to już nie jest to samo. Nasze rozmowy są płytkie, ograniczają się do pytań o szkołę i zdrowie. Nigdy nie zostawia mnie samej z Andzią, choć z małą mam wciąż świetny kontakt. Kiedy wpadam do nich z wizytą, czuję się jak intruz, który jest tolerowany tylko ze względu na więzy krwi. Czasem wieczorem wracam myślami do tamtego letniego popołudnia. Myślę o tym, jak bardzo chciałam zaimponować starszym kuzynkom. One nawet nie pamiętają już całej tej sytuacji. Dla nich to był tylko jeden z wielu wakacyjnych dni. Dla mnie – moment, w którym z głupoty zniszczyłam zaufanie najważniejszej osoby w moim życiu. Ala, 19 lat Zobacz też: „Mój mąż przepadł, gdy byłam w 9. miesiącu ciąży. Po 3 latach stanął w drzwiach i zadał tylko 1 pytanie, a mnie zabrakło tchu”
„Odkąd powiedziałam mężowi o ciąży, zaczął znikać wieczorami i nawet nie dotknął mojego brzucha. Dopiero sąsiadka zdradziła mi jego tajemnicę”
„Zamiast cieszyć się ciążą, codziennie płakałam w poduszkę. Mój mąż zaczął znikać po godzinach, tłumacząc się pracą. Aż pewnego dnia odkryłam, co naprawdę robi po południu.”
Zawsze marzyłam o tym momencie. Gdy wreszcie na teście zobaczyłam dwie kreski, pobiegłam do Grześka, śmiejąc się przez łzy. Myślałam, że weźmie mnie na ręce, że będzie tak samo szczęśliwy jak ja. W końcu od kilku miesięcy mówiliśmy o dziecku, o tym, że czas powiększyć naszą rodzinę. Ale jego reakcja była daleka od tego, co sobie wyobrażałam. – Aha. Czyli się udało – powiedział cicho, patrząc na plastikowy patyczek, jakby to był wyrok. Uśmiech na mojej twarzy zgasł. Próbowałam tłumaczyć to sobie szokiem. Przecież to wielka zmiana, każdy ma prawo na chwilę zwątpić. Jednak mijały dni, a on z każdym kolejnym zamykał się w sobie coraz bardziej. Przestał mnie dotykać, unikał mojego wzroku. A co najgorsze, zaczął znikać. Nagle zaczął mieć nadgodziny Początkowo wracał do domu godzinę później niż zwykle. Mówił, że w firmie jest nowy projekt, że musi się wykazać, żebyśmy mieli lepszą sytuację finansową. – Dziecko kosztuje, Magda – rzucił pewnego wieczoru, gdy próbowałam z nim porozmawiać o wózku, który znalazłam w internecie. – Muszę zabezpieczyć naszą przyszłość. Brzmiało to logicznie, więc przez jakiś czas mu wierzyłam. Ale z czasem te nadgodziny stały się codziennością. Wracał o dwudziestej, dwudziestej pierwszej. Wykąpał się, zjadł kolację i od razu szedł spać. Czułam się coraz bardziej samotna. Zamiast cieszyć się z rosnącego brzucha, spędzałam wieczory na płaczu w poduszkę. Zaczęłam podejrzewać, że kogoś ma. To była pierwsza myśl, która przyszła mi do głowy. Skoro ucieka z domu, unika bliskości i jest nieobecny, to musi być inna kobieta. Sprawdzałam jego telefon, kiedy brał prysznic, ale nie było tam żadnych podejrzanych wiadomości. Przeglądałam ubrania w poszukiwaniu zapachu cudzych perfum, ale niczego takiego nie znalazłam. Zupełnie nie wiedziałam, co robić. Moja frustracja rosła z każdym dniem. Próbowałam z nim o tym porozmawiać, ale zbywał mnie krótkim: – Magda, jestem zmęczony. Daj mi spokój. Przypadkowe spotkanie w sklepie Pewnego popołudnia, wracając z wizyty u lekarza, spotkałam Ewkę z drugiego piętra. Pracowała w tym samym biurowcu co Grzesiek, tylko na innym piętrze. Zawsze uważałam ją za trochę wścibską, ale tym razem jej towarzystwo okazało się zbawienne. – Cześć, Magda! Jak się czujesz? Brzuszek już widać! – zagadała, opierając się o koszyk w markecie. – Cześć, Ewka. Dziękuję, dobrze – odpowiedziałam z wymuszonym uśmiechem. Zaczęłyśmy rozmawiać o codziennych sprawach, aż zeszło na pracę Grześka. – No ten to się nie przepracowuje. Codziennie o siedemnastej mija mnie w holu – powiedziała żartobliwie. Zamrugałam, nie do końca rozumiejąc. – Jak to o siedemnastej? Przecież on ma nadgodziny. Wraca o dwudziestej. Ewka spojrzała na mnie dziwnie. – Magda, on wychodzi z biura punktualnie o piątej. Widzę go codziennie, jak wsiada do auta. Raz nawet chciałam go poprosić o podwózkę, ale zanim zdążyłam do niego podejść, odjechał w stronę tego małego skweru za biurowcem. Moje serce zaczęło bić szybciej. Zrobiło mi się słabo. – Jesteś pewna? – zapytałam, czując, jak nogi robią się jak z waty. – Na sto procent. Nie chciałam cię martwić, ale pomyślałam, że powinnaś wiedzieć. Gdzie on podziewa się popołudniami? Kiedy wróciłam do domu, nie mogłam znaleźć sobie miejsca. Skoro wychodzi z pracy o siedemnastej, a w domu jest po dwudziestej, co robi przez trzy godziny? Gdzie jeździ? Z kim się spotyka? Postanowiłam to sprawdzić. Następnego dnia, około szesnastej, pojechałam w okolice jego biurowca. Zaparkowałam kilka ulic dalej i poszłam na piechotę pod budynek. Czekałam w ukryciu. Równo o siedemnastej Grzesiek wyszedł z biura. Wsiadł do samochodu i odjechał. Szybko wróciłam do swojego auta i pojechałam za nim. Nie musiałam jechać daleko. Zatrzymał się na parkingu przy małym skwerze, zaledwie kilkaset metrów od firmy. Zgasił silnik. Czekałam, obserwując z bezpiecznej odległości. Minęło piętnaście minut, pół godziny. Grzesiek nie wysiadł. Nie podeszła do niego żadna kobieta. Siedział sam w samochodzie. Zaczęłam się zastanawiać, o co tu chodzi. Postanowiłam podejść bliżej. Kiedy byłam tuż przy jego aucie, zajrzałam przez szybę. Siedział z odchyloną głową, patrząc w punkt przed sobą. W ręku trzymał telefon, ale na niego nie patrzył. Wyglądał na kompletnie załamanego. Zapukałam w szybę. Drgnął, jakby raził go prąd. Kiedy mnie zobaczył, jego twarz pobladła. Otworzył drzwi, nie mówiąc ani słowa. Rozmowa, która wszystko zmieniła – Co ty tu robisz, Grzesiek? – zapytałam drżącym głosem. – Miałeś być w pracy. Ewka powiedziała mi, że codziennie wychodzisz o siedemnastej. Przez chwilę milczał, unikając mojego wzroku. W końcu ukrył twarz w dłoniach. – Magda, ja… ja po prostu nie daję rady – powiedział cicho, ledwo powstrzymując łzy. – Z czym nie dajesz rady? Z pracą? Ze mną? Z dzieckiem? Spojrzał na mnie, a w jego oczach zobaczyłam przerażenie. – Ze wszystkim. Boję się, że nie podołam. Że będę beznadziejnym ojcem. Że nie zapewnię wam odpowiedniego życia. Za każdym razem, gdy o tym myślę, czuję, jakbym się dusił. Zamarłam. Nie spodziewałam się takich słów. Zamiast zdrady czy obojętności, zobaczyłam człowieka, którego przytłoczyła odpowiedzialność. – Dlaczego mi nie powiedziałeś? – zapytałam, siadając obok niego w samochodzie. – Bo mi wstyd. Ty się tak cieszysz, planujesz, a mnie skręca z nerwów na samą myśl o wózku czy łóżeczku. Nie chciałem ci psuć tej radości. Myślałem, że jak będę siedział tutaj sam, to jakoś to sobie ułożę w głowie. Ale jest tylko gorzej. Siedzieliśmy w milczeniu przez dłuższą chwilę. Nie wiedziałam, co powiedzieć. Z jednej strony było mi go żal, z drugiej czułam złość, że okłamywał mnie przez tyle czasu, zostawiając mnie samą z moimi lękami i podejrzeniami. – Ucieczka niczego nie rozwiąże, Grzesiek – powiedziałam w końcu. – Zostawiłeś mnie samą. Ja też się boję, ale chciałam, żebyśmy byli w tym razem. Skinął głową, a po jego policzku spłynęła pojedyncza łza. – Wiem. Przepraszam cię. Ja po prostu spanikowałem. Czeka nas trudna droga Wróciliśmy do domu razem, ale atmosfera między nami wciąż była gęsta. Powiedziałam mu, że nie mogę zaakceptować takich kłamstw, nawet jeśli wynikały ze strachu. Że jeśli mamy być rodziną, musimy ze sobą rozmawiać, a nie uciekać do samochodu na trzy godziny. Grzesiek obiecał, że to się zmieni. Zaproponował, że pójdzie na terapię, żeby poradzić sobie z lękami. Zgodziłam się, ale w głębi duszy czułam, że to dopiero początek naszej trudnej drogi. Zaufanie zostało nadszarpnięte, a przed nami wciąż była perspektywa narodzin dziecka. Teraz, kiedy patrzę na niego, jak składa łóżeczko, widzę, że się stara. Ale czasami wciąż dostrzegam ten strach w jego oczach. I zastanawiam się, czy kiedykolwiek naprawdę poczuje się gotowy na bycie ojcem. Bo ja już sama nie wiem, czy jesteśmy na to wszystko gotowi. Magda, 29 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Mój mąż przepadł, gdy byłam w 9. miesiącu ciąży. Po 3 latach stanął w drzwiach i zadał tylko 1 pytanie, a mnie zabrakło tchu” „Gdy po 5 latach starań zaszłam w ciążę, mąż mi nie uwierzył i wyprowadził się z domu. Myślał, że go zdradzam, a prawda była bardziej bolesna” „Ożenił się ze mną z obowiązku, bo zaszłam w ciążę. Myślałam, że dziecko nas połączy. Teraz przykro mi, że skrzywdziłam syna takim ojcem”
Nieprzyzwoite sceny nad mazurskim jeziorem: nie wiedział, że dzieci patrzą? „Tatuś chyba się zapomniał”
Pewien tatuś z koca obok kompletnie stracił kontakt z rzeczywistością i urządził takie widowisko, że wszystkie dzieci w promieniu kilkunastu metrów po prostu zamurowało, a mi zabrakło słów, żeby wytłumaczyć synkowi, co ten pan właściwie wyprawia.
Wszystko zaczęło się od tego, że ten facet budował ze swoim synkiem wielki zamek z piasku tuż przy samej wodzie, w miejscu, gdzie biegało mnóstwo innych dzieciaków. Wiadomo, jak to jest na publicznej plaży − jest ciasno, maluchy biegają z wiadereczkami, chlapią się i bawią w berka. W pewnym momencie dwójka obcych, może czteroletnich brzdąców, przeogromnie zaaferowana gonitwą, potknęła się i przez przypadek wpadła prosto w misternie usypaną wieżę zamkową tego mężczyzny. Skandaliczne zachowanie dorosłych na plaży nad jeziorem To, co wydarzyło się sekundę później, po prostu zmroziło krew w żyłach wszystkim dookoła, bo ten dorosły, potężny chłop wyskoczył jak oparzony i z czerwoną z wściekłości twarzą zaczął wrzeszczeć na te biedne maluchy. Zamiast machnąć ręką, przyjąć przeprosiny od zdezorientowanych dzieci czy obrócić sytuację w żart, zaczął na nie ryczeć, pytając, czy są ślepe, gdzie mają oczy i czy nikt ich nie nauczył szacunku do cudzej pracy. Moje dzieci patrzyły na to z wielkimi oczami, a zaatakowane maluchy natychmiast wybuchnęły potwornym płaczem, kuląc się ze strachu przed obcym, agresywnym facetem. Mój mąż tylko złapał się za głowę i mruknął pod nosem, że tatuś chyba się zapomniał i pomylił plażę z areną walki, bo to, co robił, było skrajnie nieakceptowalne. Bezpieczeństwo dzieci nad wodą a zachowanie rodziców Najgorsze w tym wszystkim było to, co działo się, kiedy do akcji wkroczyli zszokowani rodzice tych przestraszonych dzieciaków, bo wtedy widowisko osiągnęło apogeum żenady. Zamiast zreflektować się, że przesadził z agresją wobec kilkulatków, pan tata zaczął skakać do gardła również dorosłym, krzycząc na całe kąpielisko, że są nieodpowiedzialni i nie potrafią upilnować swoich dzieciorów. To było po prostu nieprzyzwoite, jak bardzo ten człowiek miał w głębokim poważaniu obecność dziesiątek innych małych dzieci, które chłonęły każde jego słowo i patrzyły na dorosłego, który zachowywał się gorzej niż rozkapryszony trzylatek. Gdzie my mamy głowę jako rodzice, skoro zamiast dawać dzieciom przykład empatii, spokoju i rozwiązywania konfliktów, dorosły chłop na oczach całej plaży urządza karczemną awanturę o kupę mokrego piasku? Przecież taki potworny stres zafundowany małym dzieciom nad wodą może skończyć się tym, że maluchy po prostu zaczną bać się wyjścia na plażę, a wszystko przez jednego furiata, który nie potrafi zapanować nad swoimi emocjami. Jak reagować na niewłaściwe zachowanie na plaży? Siedziałam na tym kocu i autentycznie trzęsłam się ze złości, zastanawiając się, czy powinnam wstać i podejść tam, żeby w dosadnych słowach uświadomić mu, że na tej plaży nie jest sam i nie ma prawa drzeć się na obce dzieci. Ostatecznie sprawę załatwili inni ojcowie, którzy otoczyli furiata i dość stanowczo kazali mu się zamknąć albo opuścić teren kąpieliska, co poskutkowało tym, że żona tego faceta zrobiła się czerwona jak burak i zaczęła go szybko pakować. Napisałam do Was ten list, bo mam już serdecznie dosyć tego, że idąc z dzieciakami w publiczne miejsce, zamiast relaksu muszę fundować im oglądanie popisów agresywnych ludzi, którzy chyba zostawili mózgi i resztki kultury w domach przed wyjazdem na urlop. Agnieszka Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Teściowie nie dołożyli nam złamanego grosza do nowego domu. Ale na grilla wpraszają się co weekend i nawet dzieciom arbuza nie przywożą”
Rodzice nadają to krępujące imię na potęgę, bo nie wiedzą, co oznacza. Jak dziecko się dowie, będzie mu wstyd
To imię kojarzy się z elegancją, siłą i historią starożytnego Rzymu. Niewielu rodziców zdaje sobie jednak sprawę, że jego pierwotne znaczenie jest zaskakująco dosłowne i dziś dla wielu może brzmieć wręcz zabawnie.
Imię Cezary nie należy dziś do ścisłej czołówki najczęściej nadawanych imion dla chłopców, ale wciąż regularnie pojawia się w urzędach stanu cywilnego. Wielu rodziców wybiera je ze względu na dostojne brzmienie i skojarzenia z historią. Mało kto zastanawia się jednak nad jego prawdziwym znaczeniem, a to może naprawdę zaskoczyć. Znaczenie i pochodzenie imienia Cezary Imię Cezary wywodzi się z łacińskiego Caesarius, które oznaczało „należący do Cezara” lub „związany z rodem Cezarów”. Samo nazwisko Caesar ma jednak znacznie starsze korzenie i według najbardziej rozpowszechnionej teorii pochodzi od łacińskiego słowa caesaries, oznaczającego gęste, bujne włosy. To właśnie dlatego wielu językoznawców tłumaczy pierwotne znaczenie imienia Cezary jako „owłosiony”, „długowłosy” lub „ten, który ma bujną czuprynę”. Dziś może to wywoływać uśmiech, bo współcześnie mało kto spodziewa się, że dostojnie brzmiące imię ma tak przyziemną etymologię. Istnieją również inne hipotezy dotyczące pochodzenia nazwiska Caesar, jednak to właśnie związek z łacińskim caesaries jest najczęściej przywoływany w słownikach imion i opracowaniach językoznawczych. Historia i popularność imienia Cezary w Polsce Do Polski imię Cezary trafiło za pośrednictwem tradycji chrześcijańskiej. Przez wieki nie należało do najczęściej nadawanych, jednak było obecne w wielu krajach Europy dzięki kultowi świętych noszących to imię. Największą popularność w Polsce zdobyło w drugiej połowie XX wieku. Wielu dorosłych Cezarych urodziło się właśnie w latach 70. i 80. Dziś rodzice wybierają je znacznie rzadziej niż Nikodema, Antoniego czy Jana, ale wciąż nie zniknęło z list nadawanych imion. Przyciąga klasycznym brzmieniem, łatwą wymową i ponadczasowym charakterem. To przykład imienia, które nie poddaje się chwilowym modom. Nie jest ani przesadnie popularne, ani całkowicie zapomniane, dzięki czemu wielu rodziców postrzega je jako bezpieczny i elegancki wybór. Ciekawostki o imieniu Cezary Największą ciekawostką pozostaje jego etymologia. Dla współczesnego odbiorcy określenie „gęstowłosy” czy „owłosiony” może wydawać się dość zabawne, zwłaszcza że z takim znaczeniem raczej nie kojarzy się dostojne imię Cezary. W czasach starożytnego Rzymu bujna fryzura była jednak symbolem młodości, zdrowia i urody, dlatego nie miało ono żadnego negatywnego wydźwięku. Imię nosiło wielu świętych i duchownych, a jego prestiż wzmacniały skojarzenia z rzymskim rodem Cezarów. W Polsce jest rozpoznawalne również dzięki znanym osobom ze świata kultury, sportu i mediów, co sprawia, że kolejne pokolenia rodziców wciąż biorą je pod uwagę przy wyborze imienia dla syna. Choć dziś niewiele osób wie, że Cezary oznacza „tego o bujnych włosach”, ta nieoczywista etymologia pokazuje, jak bardzo przez wieki zmienia się sposób, w jaki odbieramy imiona. To, co dla starożytnych było komplementem, współcześnie stało się przede wszystkim ciekawostką językową. Czytaj także: Dostał nietypowe imię po pradziadku, przez co koledzy mu dokuczają. „Syn mówi, że zniszczyłam mu życie. Ma dopiero 9 lat” To imię dla dziewczynki zyskuje w Polsce rzesze wielbicieli. Brzmi jak melodie z rzymskich uliczek, a pachnie słońcem Italii To jedno z najrzadszych imion dla dziewczynek w Polsce. Jest delikatne i pachnie jak lato w Prowansji
„To żaden wyczyn jechać na all inclusive i pokazać dziecku basen”. Matka chwali się, że jej syn zwiedził pół Polski, zamiast leżeć plackiem
Wakacje z dziećmi potrafią zamienić się w prawdziwy festiwal próżności i licytowania się na grubość portfela. Choć letnie wyjazdy powinny być czasem ładowania baterii i budowania rodzinnych wspomnień, coraz częściej przypominają bezwzględny wyścig.
Wszystko zaczęło się od niewinnego pytania zadanego na jednej z facebookowych grup dla mam, gdzie użytkowniczka zapytała wprost, czy w pracy lub wśród znajomych spotykają się z przeświadczeniem, że wyjazd na zagraniczne wakacje jest lepszy dla dziecka i automatycznie świadczy dobrze o rodzicach. Pod postem natychmiast pojawiły się liczne komentarze, a jedna z odpowiedzi idealnie punktuje problem, z którym mierzy się dziś wiele z nas. Autorka wpisu bez owijania w bawełnę skrytykowała panujący w biurach i na placach zabaw wakacyjny snobizm. Napisała bez ogródek, że to żaden wyczyn jechać na all inclusive i pokazać dziecku basen. Pochwaliła się, że jej syn zwiedził już pół Polski, zamiast leżeć plackiem na leżaku. Trudno nie przyznać jej racji, bo presja otoczenia na egzotyczne kierunki stała się po prostu przytłaczająca, a miarą dobrego rodzicielstwa w oczach wielu stała się liczba gwiazdek przy hotelowym basenie. Wakacyjny snobizm wśród rodzin z dziećmi Każda mama, która po powrocie z urlopu siada przy biurowym ekspresie do kawy, doskonale zna ten moment dyskomfortu, gdy koleżanki rzucają nazwami egzotycznych kurortów w Grecji, Turcji czy Hiszpanii. Kiedy w odpowiedzi słyszą, że ktoś spędził urlop na Mazurach, w Karkonoszach czy w Górach Świętokrzyskich, w powietrzu nagle zapada pełna politowania cisza, jakby dziecko z polskiego pensjonatu było w jakiś sposób poszkodowane przez los. Ten snobizm sprawia, że zaczynamy oceniać jakość opieki nad maluchem przez pryzmat stanu konta i prestiżu wycieczki z biura podróży. Tymczasem pójście na łatwiznę, zamknięcie się w luksusowym resorcie z opcją pełnego wyżywienia i animacjami, wcale nie rozwija dziecka bardziej niż lokalne podróże. Wielu turystów przez dwa tygodnie nie opuszcza terenu hotelu, fundując maluchom sterylną, plastikową rozrywkę, która z prawdziwym poznawaniem świata i budowaniem życiowych wspomnień ma niewiele wspólnego. Co jest lepsze dla dziecka na wakacje? Wspomniana autorka internetowego wpisu z dumą opowiedziała, jak jej siedmioletni syn zamiast hotelowych animacji chłonie polską kulturę, naturę i historię. Chłopiec „zwiedził kilkanaście zamków, twierdz, bunkrów, widział całe nasze wybrzeże, pływał po największych jeziorach mazurskich, wszedł na Morskie Oko, widział wydmy, Pustynię Błędowską i ma zaliczonych większość parków narodowych”. Takie doświadczenia budzą w małym człowieku autentyczną ciekawość świata, uczą zaradności i rozwijają wyobraźnię tysiąc razy mocniej niż kolejny zagraniczny kurort i wszystko podstawione pod nos. Dla kilkuletniego dziecka największą przygodą jest bliskość rodziców, wspólne brodzenie w błocie po kolana, pieczenie ziemniaków w ognisku czy ucieczka przed ulewą na szlaku. Maluch nie potrzebuje Palmy de Mallorca, by poczuć magię przygody, bo dla niego liczy się uwaga dorosłego i emocje, a te smakują tak samo dobrze na bałtyckiej dzikiej plaży, jak i na drugim końcu świata. Jak zorganizować ciekawe wakacje z dzieckiem w Polsce? Niestety w dzisiejszych czasach bardzo łatwo dajemy się wkręcić w konsumpcyjną spiralę, zapominając, że nasza rodzima Polska ma do zaoferowania niesamowite, magiczne miejsca, które potrafią zachwycić każdego kilkulatka. Zamiast szukać aprobaty w oczach znajomych z pracy poprzez kupowanie drogich wycieczek, warto czasem spakować plecaki, wsiąść w pociąg lub auto i ruszyć przed siebie w poszukiwaniu lokalnych legend i dzikich zakątków. Czas, abyśmy jako rodzice przestali wreszcie patrzeć na siebie wilkiem i licytować się na wakacyjne luksusy, bo żadne all inclusive nie zastąpi dziecku mamy i taty, którzy nie gapią się w telefon przy hotelowym barze, ale są tu i teraz. Najważniejsza relacja buduje się poprzez wspólny czas i autentyczne przeżycia, a nie przez prestiżową lokalizację zaznaczoną na Instagramie. Zobacz też: „Zafundowałam 14-letniemu synowi wakacje marzeń w Egipcie. Gdy zobaczyłam, co ten niewdzięcznik robi w pokoju, serce mi pękło”
Lista 10 zakazanych animacji, które ogłupiają dziecko. Rodzice non stop włączają je na YouTube, bo myślą, że to niewinne bajeczki
Ta lista może zaskoczyć wielu rodziców: znajdują się na niej tytuły uwielbiane przez dzieci. A jednak: oglądane zbyt długo, bez nadzoru i rozmowy albo w nieodpowiednim wieku mogą zaszkodzić rozwojowi dziecka.
Chociaż nie istnieje żadna oficjalna lista bajek uznanych za „szkodliwe”, są tytuły, których lepiej nie włączać małemu dziecku. Problemem bywa tempo montażu, nadmiar bodźców, humor oparty na agresji czy brak realistycznych konsekwencji zachowań. To właśnie na te elementy zwracają uwagę psychologowie dziecięcy, pedagodzy i badacze mediów. Specjaliści podkreślają, że znaczenie mają także: wiek dziecka, długość oglądania, wspólne oglądanie z rodzicem i rozmowa o tym, co dzieje się na ekranie, odpowiedni dobór treści do etapu rozwoju. Nieodpowiednia bajka może niekorzystnie wpływać na rozwój lub zachowanie dziecka. Lista 10 zakazanych bajek dla dzieci Poniżej znajdziesz listę najczęściej wymienianych produkcji, które budzą kontrowersje: 1. Cocomelon (Cocomelon) Gdzie oglądać: YouTube, Netflix Dlaczego budzi kontrowersje? To jedna z najczęściej krytykowanych bajek dla najmłodszych. Charakteryzuje się bardzo szybkim montażem, intensywnymi kolorami i nieustanną stymulacją. Zdaniem części specjalistów może utrudniać wyciszenie oraz koncentrację u małych dzieci. 2. Psi Patrol (PAW Patrol) Gdzie oglądać: Netflix, SkyShowtime, telewizja Dlaczego budzi kontrowersje? Bajka ma szybkie tempo i niemal każdy odcinek opiera się na akcji oraz rozwiązywaniu kolejnych kryzysów. U bardziej wrażliwych dzieci może powodować przebodźcowanie. 3. Masza i Niedźwiedź (Masha and the Bear) Gdzie oglądać: YouTube, Netflix Dlaczego budzi kontrowersje? Główna bohaterka często nie słucha dorosłych, psoci i niszczy przedmioty, a jej zachowanie rzadko spotyka się z realnymi konsekwencjami. Niektóre dzieci mogą naśladować takie wzorce. 4. Świnka Peppa (Peppa Pig) Gdzie oglądać: Netflix, YouTube Dlaczego budzi kontrowersje? Niektórzy psychologowie zwracają uwagę, że Peppa często żartuje z taty i bywa wobec niego lekceważąca, co część dzieci może przenosić do codziennych relacji. 5. Tom i Jerry (Tom and Jerry) Gdzie oglądać: Platformy VOD (w zależności od oferty), telewizja Dlaczego budzi kontrowersje? To klasyczna kreskówka pełna przemocy przedstawionej w humorystyczny sposób. Dzieci mogą nie rozumieć, że takie zachowania w prawdziwym życiu mają konsekwencje. 6. Looney Tunes (Looney Tunes) Gdzie oglądać: Max, telewizja Dlaczego budzi kontrowersje? Podobnie jak „Tom i Jerry”, bazuje na komediowej przemocy, wybuchach, pościgach i robieniu sobie krzywdy dla efektu humorystycznego. 7. SpongeBob Kanciastoporty (SpongeBob SquarePants) Gdzie oglądać: Netflix, SkyShowtime, telewizja Dlaczego budzi kontrowersje? Bajka jest bardzo dynamiczna, pełna absurdalnego humoru, krzyków i szybkich dialogów. Część rodziców i specjalistów uważa, że może być zbyt chaotyczna dla młodszych dzieci. 8. Teen Titans Go! (Teen Titans Go!) Gdzie oglądać: Max, Cartoon Network Dlaczego budzi kontrowersje? Humor opiera się na wygłupach, krzykach i celowo przesadzonych zachowaniach. Bajka jest bardzo szybka i pełna bodźców. 9. Grizzy i Lemingi (Grizzy and the Lemmings) Gdzie oglądać: Netflix, YouTube Dlaczego budzi kontrowersje? Humor opiera się głównie na gonitwach, przepychankach i przemocy slapstickowej. Konflikty rzadko są rozwiązywane rozmową. 10. Oggy i karaluchy (Oggy and the Cockroaches) Gdzie oglądać: Netflix (w zależności od kraju), YouTube, telewizja Dlaczego budzi kontrowersje? Głównym motywem są niekończące się psikusy, przemoc slapstickowa i wzajemne robienie sobie krzywdy, bez pokazywania realnych konsekwencji. Zobacz także: To najlepsza bajka edukacyjna w historii telewizji. Wyrastają na niej inteligentne i ciekawe świata dzieci
Jeden rzut oka na sukienkę córki po powrocie z kolonii i matka zamarła. „Wychowawca pozwolił im na to w biały dzień”
Dosłownie godzinę temu odebrałam moją 9-letnią córkę Wiktorię z jej pierwszych w życiu kolonii letnich na Mazurach. Zamiast spodziewanej radości i wzruszenia, czuję w sobie tak gigantyczny miks złości, bezsilności i totalnego szoku, że po prostu muszę to z siebie wyrzucić.
Spakowałam córkę od stóp do głów w porządne, markowe ubrania, żeby na obozie czuła się komfortowo i ładnie. Wydałam na tę wyprawę małą fortunę, licząc na profesjonalizm kadry i bezpieczną zabawę. Niestety, jeden rzut oka na sukienkę córki po powrocie z kolonii i po prostu zamarłam. To, w jakim stanie wróciło moje dziecko, przechodzi ludzkie pojęcie. Gdy autokar zajechał na parking, stałam z mężem z przodu, wypatrując naszej małej księżniczki. Kiedy Wiktoria wreszcie wysiadła na krawężnik, zdrętwiałam. Moja córka miała na sobie swoją ukochaną, śnieżnobiałą, hiszpańską sukienkę z delikatnej bawełny, którą kupiłam jej specjalnie na pożegnalną dyskotekę. Sukienka była bezpowrotnie zniszczona. Całą od góry do dołu pokrywały ją wielkie, zaschnięte, neonowe plamy w kolorze różu, zieleni i błękitu. Materiał był sztywny od jakiejś dziwnej chemii, a na plecach ziała wielka dziura. Zniszczone ubrania na kolonii − kto odpowiada za rzeczy dziecka? Stałam jak wryta, gapiąc się na własne dziecko, a w głowie miałam absolutny chaos. Pierwsza myśl? Moja córka padła ofiarą jakiegoś nękania rówieśniczego, ktoś ją oblał, zniszczył jej ubrania dla głupiego żartu. Rzuciłam się w stronę wychowawcy grupy, młodego chłopaka, który z uśmiechem na twarzy rozdawał dzieciom bagaże. Zapytałam go, ledwo panując nad drżącym głosem, co tutaj się wydarzyło i dlaczego nikt nie dopilnował mojego dziecka. Tłumaczenie tego opiekuna po prostu mnie osłabiło. Chłopak spojrzał na mnie z absolutnym luzem, wręcz z lekkim rozbawieniem, i oświadczył, że przecież nic złego się nie stało. Wybąkał, że ostatniego dnia turnusu zorganizowali dzieciakom wielką bitwę na farby, tak zwany festiwal kolorów. Wychowawca pozwolił im na to w biały dzień, dając dzieciom pełną swobodę w oblewaniu się z wiaderek i rzucaniu w siebie barwnikami. Kiedy zapytałam go, dlaczego nie kazali dzieciom ubrać starych rzeczy na wyrzucenie, tylko pozwolili Wiktorii zniszczyć drogą, wyjściową sukienkę, wzruszył ramionami. Powiedział, że dzieci były tak podekscytowane, że nikt nie kontrolował, kto co ma na sobie, a najważniejsza była przecież integracja i dobra zabawa. Jak spakować dziecko na kolonie − błędy rodziców i wpadki kadry Słuchałam tego i czułam, jak krew uderza mi do głowy. Przecież to jest jawne niedopełnienie obowiązków i brak jakiejś wyobraźni ze strony dorosłych ludzi, którym powierza się pod opiekę maluchy. Rozumiem, że kolonie rządzą się swoimi prawami, że dzieci się brudzą, biegają po lesie, skaczą w błocie. Na takie okazje Wiktoria miała w walizce stertę starych T-shirtów, ciemne spodenki i dresy, które mogły wylądować w koszu po powrocie. Po to rodzic spędza pół nocy na pakowaniu i segregowaniu ubrań, żeby opiekunowie na miejscu wykazali się chociaż odrobiną zdrowego rozsądku. Pozwolenie dziewięciolatkom na rzucanie się niezmywalnymi barwnikami w ich najlepszych, wyjściowych ubraniach to dla mnie szczyt lenistwa kadry. Najłatwiej jest dać dzieciom farby i mieć święty spokój przez trzy godziny, zamiast zorganizować im mądre, kreatywne zajęcia, które nie niszczą mienia rodziców. Ta sukienka nadaje się teraz wyłącznie do śmietnika. Próbowałam ją zaprać w domu odplamiaczem, ale ten neonowy badziew wżarł się w bawełnę tak mocno, że nic tego nie rusza. Odpowiedzialność wychowawcy na obozie − gdzie są granice zabawy? Mój mąż twierdzi, że przesadzam, bo Wiktoria wróciła z uśmiechem od ucha do ucha i była zachwycona tą całą bitwą. Ale dla mnie to jest kwestia zasad. Szkoła życia szkołą życia, ale wychowawca na obozie jest od tego, żeby myśleć za dzieci. Dziewięciolatka nie zastanawia się nad kosztami ubrań ani nad tym, czy plama zejdzie w praniu − ona widzi zabawę. To dorosły człowiek ma za zadanie powiedzieć: stop, idź do domku i przebierz się w coś starego. Czuję się po prostu zlekceważona jako rodzic, który płaci ciężkie pieniądze za turnus. Jak mam teraz reagować? Powinnam pisać oficjalną skargę do kierownika obozu i żądać zwrotu kosztów za zniszczone ubrania, czy machnąć ręką dla świętego spokoju, bo dziecko bawiło się dobrze? Doradźcie coś, drogie mamy, bo do teraz trzęsą mi się ręce ze złości na tę całą bezmyślną kadrę. Pozdrawiam całą Redakcję, Monika Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: „Wnuczka zamieszkała ze mną na czas remontu. Miałam jej pilnować, a ona zapadła się pod ziemię. Jak mogłam tak zawieść córkę i zięcia?”
Dziadkowie powinni fundować wnukom kolonie? „Niech się chociaż dorzucą, skoro wymigują się od opieki”
Mamy lipiec, środek wakacji, a dla pracujących rodziców takich jak ja i mój mąż to jest regularna walka o przetrwanie. Codziennie rano staję na rzęsach, żeby pogodzić pracę na etacie z organizacją czasu dla dzieciaków. I wiecie co? Ogarnia mnie potworna wściekłość, kiedy myślę o tym, jak zachowują się dziadkowie moich dzieci.
Zarówno moi rodzice, jak i teściowie, są już na emeryturach, mają mnóstwo wolnego czasu, zdrowie im dopisuje, a od opieki nad wnukami wymigują się na wszystkie możliwe sposoby. Uważam, że skoro nie chcą dać nam żadnego wsparcia fizycznego, to dziadkowie powinni fundować wnukom kolonie. Niech się chociaż dorzucą, skoro stale brakuje im czasu dla własnej rodziny. Kiedy pod koniec czerwca zapytałam teściową, czy wzięłaby dzieciaki do siebie na chociaż jeden tydzień w lipcu, usłyszałam całą litanię wymówek. A to, że kręgosłup jej strzyka, a to, że jadą na działkę, a to, że mają swoje plany i na stare lata chcą wreszcie odpocząć. Moja własna matka nie była lepsza. Stwierdziła, że ona swoje dzieci już wychowała, a teraz ma czas na uniwersytet trzeciego wieku i wyjazdy do sanatorium. No po prostu ręce opadają. Opieka nad wnukami w wakacje − dlaczego dziadkowie odmawiają pomocy? Dzisiejsi emeryci kompletnie różnią się od dziadków, jakich my pamiętamy z własnego dzieciństwa. Kiedyś jeździło się do babci na całe dwa miesiące, jadło pierogi i biegało po podwórku, a rodzice mogli spokojnie pracować. Teraz dziadkowie stali się potwornie wygodni. Żyją swoim życiem, podróżują, realizują pasje i uważają, że wnuki to jest problem, który ich nie dotyczy. Rozumiem, zapracowali na odpoczynek, nikt im tego nie odbiera. Ale czy spędzenie jednego tygodnia z dzieciakami, które ich uwielbiają, to naprawdę jest aż takie potworne poświęcenie? Przez ich totalną obojętność zostaliśmy z mężem zmuszeni do szukania płatnych opcji. Ceny kolonii i obozów letnich w tym roku po prostu zwalają z nóg. Za tygodniowy obóz sportowy dla Kacpra i kolonie językowe dla Oliwki musieliśmy zapłacić prawie sześć tysięcy złotych. Przecież to jest ponad jedna porządna pensja. Finanse młodych małżeństw w dzisiejszych czasach są napięte, a my musimy brać nadgodziny, żeby dzieci nie siedziały przez dwa miesiące same przed ekranem komputera w dusznym bloku. Koszt kolonii letnich dla dzieci − czy starsze pokolenie powinno pomóc? Wczoraj przy stole nie wytrzymałam. Powiedziałam wprost moim rodzicom i teściom, ile kosztowały nas te wyjazdy i że skoro żadne z nich nie miało czasu, by zaprosić wnuki do siebie, to byłoby bardzo miło, gdyby chociaż sfinansowali połowę tych kosztów. W końcu oboje z mężem harujemy też na to, żeby im żyło się dobrze, a oni mają stałe dochody i zerowe opłaty na wychowanie dzieci. Reakcja starszego pokolenia po prostu mnie osłabiła. Zaczęli prychać, kręcić głowami i patrzeć na mnie, jakbym co najmniej chciała ich okraść. Teść stwierdził z pełną powagą, że za jego czasów nikt nie jeździł na żadne luksusowe obozy, dzieci bawiły się na trzepaku pod blokiem i wyrosły na ludzi. Moja mama dodała, że im nikt grosza nie dawał i musieli radzić sobie sami. No tak, tylko za ich czasów dziadkowie zapewniali opiekę. Dzisiaj wszystko jest na głowie rodzica. Uważam, że dorzucenie się do wakacji wnuków to nie jest żadna jałmużna, tylko zwykły, rodzinny obowiązek. Skoro dziadkowie oszczędzają swoje siły i nie chcą gotować obiadów ani prać ubrań wnuków przez tydzień, to ich wkład finansowy powinien być czymś całkowicie naturalnym. Finansowanie wakacji przez dziadków a relacje w rodzinie Po tym obiedzie atmosfera w domu jest tak gęsta, że można ją kroić nożem. Mąż uważa, że zrobiłam straszny obciach i nie powinnam wyciągać ręki po pieniądze rodziców. Ale ja czuję potworny żal. Widzę znajomych z pracy, których rodzice sami z siebie kupują wnukom bilety, opłacają wycieczki i cieszą się, że mogą pomóc młodym. U nas jest tylko wieczne narzekanie i pilnowanie własnego nosa. Dziadkowie mają usta pełne frazesów o tym, jak to bardzo kochają Kacperka i Oliwkę, kupują im tanie czekoladki na urodziny, a kiedy przychodzi do realnej pomocy, gdy rodzice toną w obowiązkach, to nagle wszyscy znikają. Ta sytuacja totalnie zniszczyła moje zaufanie do nich. Nie wyobrażam sobie, jak mam teraz udawać na kolejnych świętach, że jesteśmy zgraną, wspierającą się rodziną. Chciałam zapytać inne mamy czytające ten portal: czy Waszym zdaniem przesadzam? Czy oczekiwanie wsparcia finansowego od niepracujących i dobrze sytuowanych dziadków w dobie tak kosmicznych cen za kolonie to faktycznie roszczeniowość, czy może po prostu normalna, zdrowa solidarność pokoleń? Doradźcie coś, bo czuję się z tym wszystkim potwornie sama. Pozdrawiam całą Redakcję, Marta Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Dziwne zwyczaje na all inclusive w Grecji. „Nie miałam pojęcia, dlaczego kelner pyta moją córkę o numer pokoju”
„Mąż miał uczyć Ignasia jazdy na rowerze. Gdy wrócił po 2 godzinach z samym kaskiem, poczułam lodowaty ucisk w brzuchu”
„Kiedy Igor pojawił się w drzwiach bez Ignasia, a w rękach miał tylko dziecięcy kask, na moment wstrzymałam oddech”.
Zawsze myślałam, że takie rzeczy przytrafiają się innym, tym, którzy nie patrzą, nie przewidują, nie martwią się na zapas. Tymczasem to ja, ostrożna, przewrażliwiona matka, wpadłam w panikę, jakiej nie znałam wcześniej. Tylko dlatego, że Igor wrócił do domu bez Ignasia. Ten dzień miał być zwyczajny, ale od rana czułam niepokój. Może to kwestia braku snu, może natłoku spraw, które kotłowały mi się w głowie. Zamiast spokojnego śniadania – szybkie kanapki, Igor marudzi, że nie może znaleźć kluczy, Ignaś płacze, bo chce na plac zabaw, a ja próbuję ogarnąć dom, zanim reszta dnia rozleci się na kawałki. Dzień, który miał być spokojny W sobotnie przedpołudnie w naszym trzypokojowym mieszkaniu, jak zwykle, każdy robił swoje. Ja krążyłam w szlafroku między kuchnią a łazienką, ścierka w jednej ręce, kubek zimnej kawy w drugiej. Pranie już samo wychodziło z kosza, mleko wykipiało na kuchence, a w głowie układałam listę zakupów. Igor, z typowym dla siebie spokojem, ubierał Ignasia do wyjścia, jakby na świecie nie było żadnych problemów. – Ubierz mu ten nowy kask z dinozaurami, dobrze się w nim czuje – mruknęłam z łazienki, starając się nie pokazać, jak bardzo jestem zmęczona. – Jasne, kochanie. Chcesz, żebym coś jeszcze zabrał? – Bidon! I chusteczki! – wykrzyknęłam, bo dobrze wiedziałam, że bez tego wrócą zasmarkani i spragnieni. Przytuliłam Ignasia na pożegnanie, pocałowałam w czoło, jakby miał jechać gdzieś daleko. Nigdy nie potrafiłam po prostu puścić go na plac zabaw bez miliona instrukcji. Patrzyłam, jak Igor zapina mu kask, sprawdza rowerek, poprawia sznurówki. Zawsze był odpowiedzialny, ale dzisiaj w mojej głowie rozgrywały się najróżniejsze scenariusze. Usłyszałam, jak z trzaskiem zamykają się drzwi. Przez chwilę w mieszkaniu panowała cisza. Tylko pralka buczała w tle, a ja poczułam, jak powoli uchodzi ze mnie napięcie. Odetchnęłam, mając przed sobą dwie godziny względnego spokoju. Ale ten spokój był tylko pozorny. Czułam napięcie w karku, jakby coś miało się wydarzyć. Niechciana cisza i rosnący niepokój Zabrałam się za sprzątanie, szorowałam blaty i ścierałam kurze, ale głowa wciąż była gdzie indziej. Myślałam o Ignasiu: czy nie przewróci się na rowerze, czy Igor przypilnuje, żeby nie pił wody z fontanny... Tak, zdarzyło się, nie pytajcie. Każda matka wie, jak trudno przestać się martwić. W pewnym momencie złapałam się na tym, że słucham odgłosów z klatki schodowej. Każdy stukot, każde wciśnięcie windy sprawiało, że serce lekko przyspieszało. Pomyślałam, że powinnam się zabrać do roboty, żeby wszystko ogarnąć. Na chwilę tylko usiadłam na kanapie, żeby zebrać siły, ale z każdą minutą narastał we mnie niepokój. Zerkam na telefon – żadnej wiadomości. Czas płynął powoli, a ja nie potrafiłam się odprężyć. Przez okno widziałam kawałek placu zabaw, ale dzieciaków nie było widać. Zatrzymany oddech Zegar wskazywał już prawie trzynastą, kiedy usłyszałam dzwonek do drzwi. Zdziwiło mnie to – zwykle Igor dzwoni tylko wtedy, gdy zapomni kluczy. Otworzyłam i… zamarłam. Igor stał w progu, z telefonem w jednej ręce i dziecięcym kaskiem w drugiej. Bez Ignasia. – Igor, gdzie jest Ignaś?! Głos mi się załamał. Igor spojrzał na mnie zdezorientowany, jakby nie rozumiał, o co chodzi. Dopiero po chwili zobaczyłam, jak dociera do niego, co się właśnie wydarzyło. – Ja… skoczyłem na górę po portfel, chciałem zabrać chłopaków na lody. Oni są na placu z ciocią Martą i Maćkiem. Zostawiłem rowerek na dole, a kask… nawet nie zauważyłem, że go zabrałem. Przez ułamek sekundy w mojej głowie przewinęły się najgorsze możliwe scenariusze. Widziałam porzucony rower, zgubiony kask, a w wyobraźni już malowały się obrazy, o których żadna matka nie chce myśleć. – Igor, naprawdę nie mogłeś po prostu napisać SMS-a?! – Przepraszam, Haniu. Myślałem, że zdążę na szybko. Marta przyszła na plac z Maćkiem, Ignaś od razu pobiegł do nich. Pomyślałem, że skoczę po portfel i jeszcze ich zabiorę na lody, a potem… wziąłem kask, bo cały czas miałem go w ręce. Z przyzwyczajenia. Nawet nie zauważyłem. Oddychałam coraz spokojniej, ale w środku wciąż trzęsłam się jak galareta. Wiedziałam, że Marta to nasza sprawdzona sąsiadka – ciocia, która zawsze ma oko na dzieci i jest dla Ignasia niemal jak druga mama. Ale ten widok: Igor z kaskiem, bez synka… Ten moment zostanie mi pod powiekami na długo. Szukanie ukojenia na placu zabaw Nie czekając na więcej wyjaśnień, chwyciłam torebkę i zeszliśmy razem na plac zabaw. Słońce prażyło niemiłosiernie, powietrze drgało od upału, a ja czułam, jak pot spływa mi po plecach. Po drodze Igor próbował mnie uspokoić, tłumacząc jeszcze raz, że Marta jest odpowiedzialna, że zna dzieci od lat, że przecież nic złego nie mogło się wydarzyć. Ale ja nie byłam w stanie tego przyjąć. Na placu zabaw zobaczyłam ich od razu. Ignaś śmiał się głośno, biegając wokół z Maćkiem, a Marta siedziała na ławce z książką i raz po raz podnosiła wzrok na chłopców. Gdy mnie zobaczyła, uśmiechnęła się szeroko: – Haniu, nie martw się, są pod moją opieką. Igor mówił, że zaraz wróci, ale widzę, że nie wytrzymałaś! Uśmiechnęłam się, próbując ukryć łzy, które napłynęły mi do oczu. Podbiegłam do Ignasia i przytuliłam go mocno. Był cały, bezpieczny, szczęśliwy. Spojrzał na mnie zdziwiony: – Mamusiu, idziemy na lody? Patrząc na niego, poczułam niewyobrażalną ulgę. Marta tylko kiwnęła głową i dodała: – Dobrze, że się pilnujemy nawzajem. Przytuliłam jeszcze mocniej Ignasia, a potem usiadłam z Martą na ławce. Rozmawiałyśmy o wszystkim i o niczym, a ja co chwilę zerkałam na synka, sprawdzając, czy wciąż tam jest. Igor kupił lody dla wszystkich, próbując rozładować atmosferę. Było mi głupio, że wybuchłam, ale jednocześnie nie potrafiłam się uspokoić. Wieczorna rozmowa, której nie chciałam Wieczorem, kiedy Ignaś już spał, usiedliśmy z Igorem w salonie. Widziałam, że jest mu głupio. Kręcił się na kanapie, bawił się pilotem do telewizora, jakby nie wiedział, co powiedzieć. W końcu odezwał się cicho: – Przepraszam, Haniu. Nie powinienem cię tak wystraszyć. Chciałem tylko wszystko załatwić szybko, ale nie pomyślałem, jak to będzie wyglądało… Pokręciłam głową i uśmiechnęłam się smutno. – Wiem, że nie chciałeś źle. Ale dla mnie… ten kask bez Ignasia… To był najgorszy moment mojego życia. Nawet jeśli to tylko chwila, muszę wiedzieć, gdzie jest nasze dziecko. Nie mogę żyć w niepewności, nawet przez pięć minut. Igor ścisnął moją dłoń i spojrzał mi prosto w oczy: – Obiecuję, że już nigdy więcej cię tak nie przestraszę. Następnym razem dam znać. Kartka, SMS, cokolwiek. Czułam, jak powoli odpuszcza mi napięcie. Ale jeszcze długo nie mogłam zasnąć. W głowie wciąż miałam ten obraz: Igor z kaskiem, bez Ignasia. Zrozumiałam wtedy, że rodzicielstwo to wieczny niepokój i że nawet najspokojniejszy dzień może zmienić się w koszmar w jednej chwili. Ale wiem też, że nie jestem w tym sama. Są ludzie, którym mogę zaufać, mąż, na którym mogę polegać – mimo drobnych błędów. I syn, który daje mi siłę, by każdego dnia walczyć z własnym lękiem. Hania, 32 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Mam 43 lata i czasem żałuję, że nigdy nie usłyszę tupotu małych stópek w sypialni. Opływanie w luksusach i kochający mąż to marne pocieszenie” „Dziadkowie zabrali Tymonka na działkę, bo w bloku piekarnik. Gdy wieczorem przywieźli tylko reklamówkę mokrych ubrań, nie mogłam wydobyć słowa” „Teściowa od lat powtarzała, że dom będzie dla wnuków. Gdy podczas remontu mąż znalazł list schowany pod deskami, wiedziałam, że musimy zabrać stamtąd dzieci”
Z urlopu w Ustce wróciła zdruzgotana. „Nigdy nie zapomnę twarzy tego dziecka. Matka udawała, że nic się nie stało”
„Najpierw pomyślałam, że chyba źle widzę. Po chwili zaczęłam się rozglądać, licząc, że za moment wszystko się wyjaśni. Minuty mijały, a ja coraz bardziej czułam, że jeśli zaraz nie zareaguję, długo będę mieć wyrzuty sumienia. Tego widoku z plaży w Ustce nie zapomnę chyba do końca życia” – pisze nasza czytelniczka.
Wakacje nad Bałtykiem mają być czasem odpoczynku i beztroski. Nasza czytelniczka przyznaje jednak, że z tegorocznego wyjazdu do Ustki najbardziej zapamiętała nie piękne zachody słońca ani spacery czy czas spędzony z rodziną, lecz kilka minut, które – jak twierdzi – nie powinny się wydarzyć. „Na twarzy tej dziewczynki malowała się rozpacz” Dzień dobry, pojechaliśmy z mężem i dwójką dzieci na tydzień do Ustki. Trafiliśmy na piękną pogodę, więc niemal całe dnie spędzaliśmy na plaży. Każdy, kto był tam w sezonie, wie, jak wygląda taki obrazek – setki parawanów, dzieci biegające z wiaderkami, kolejki po lody i tłumy ludzi. Kilka metrów od naszego parawanu leżała kobieta z córeczką, która miała może pięć albo sześć lat. Dziewczynka bawiła się przez dłuższą chwilę, potem położyła się na ręczniku i najwyraźniej zasnęła. Nie zwróciłabym na to większej uwagi, gdyby po jakimś czasie kobieta nie wstała. Poprawiła kapelusz, wzięła telefon, zarzuciła na ramię plażową torbę i odeszła w stronę promenady. Zdziwiłam się, bo ja nigdy nie zostawiłabym dziecka samego, ale pomyślałam, że na pewno zaraz wróci. Minęło kilkanaście minut. Dziewczynka otworzyła oczy i usiadła na ręczniku. Najpierw spokojnie rozejrzała się dookoła, jakby chciała sprawdzić, gdzie jest mama. Po chwili wstała i zaczęła chodzić wokół parawanu. Patrzyłam na nią coraz bardziej zaniepokojona. Słyszałam, jak woła: – Mamusiu?! Na jej twarzy pojawił się strach, którego chyba nigdy nie zapomnę. Nie płakała jeszcze, ale było widać, że za chwilę wpadnie w panikę. Nie potrafiłam siedzieć bezczynnie. Podeszłam do niej, bo sama jestem mamą i wiedziałam, jak przerażające musi być dla kilkuletniego dziecka obudzenie się na zatłoczonej plaży bez najbliższej osoby. Zapytałam spokojnie, jak ma na imię i czy wie, gdzie jest mama. Dziewczynka tylko pokręciła głową i powiedziała, że „chyba poszła”. Usiadłam z nią na ręczniku i próbowałam ją uspokoić. Powiedziałam, że na pewno zaraz wróci i że nie jest sama. „Mama wróciła z kawą i gofrem” Po kilku minutach zobaczyłam kobietę wracającą od strony deptaka. W jednej ręce trzymała kawę, w drugiej papierowe tacki z goframi. Podeszła do parawanu zupełnie spokojnie. Dziewczynka od razu się do niej przytuliła. Spodziewałam się, że usłyszę przeprosiny albo zobaczę choć odrobinę skruchy. Nic takiego się nie wydarzyło. Kobieta spojrzała na mnie i powiedziała tylko: – Przecież spała. Nie będę jej budzić. Byłam tak zaskoczona, że przez chwilę nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Wydukałam w końcu, że mała obudziła się kilka minut temu i bardzo się przestraszyła. Kobieta wzruszyła ramionami. – Nic jej się przecież nie stało. To zdanie zostało ze mną do końca wakacji. Nie wiem, czy ta mama zdaje sobie sprawę, co mogło się wydarzyć. Nie chodzi nawet o najczarniejsze scenariusze. Na tak zatłoczonej plaży wystarczy chwila, żeby przestraszone dziecko zaczęło szukać rodzica na własną rękę. Wystarczy, że pójdzie między parawany albo w stronę zejścia z plaży i po kilku minutach samo nie będzie wiedziało, gdzie jest. Nie potrafię sobie wyobrazić, żebym świadomie zostawiła je same na plaży, nawet jeśli śpią. Kawa i gofr mogą poczekać. Poczucie bezpieczeństwa dziecka nie. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Komentarz redakcji Pozostawienie małego dziecka bez opieki na plaży może wiązać się z poważnym ryzykiem. W zatłoczonych nadmorskich miejscowościach wystarczy chwila, by maluch po przebudzeniu oddalił się w poszukiwaniu rodzica i stracił orientację. W takich sytuacjach liczy się każda minuta. Jeśli dorosły musi odejść choćby na chwilę – do toalety, po napój czy przekąskę – najbezpieczniej zrobić to na zmianę z drugim opiekunem albo poprosić zaufaną (!) osobę o przypilnowanie dziecka. Nawet krótka nieobecność może być dla kilkuletniego dziecka źródłem ogromnego stresu, zwłaszcza gdy budzi się w obcym, pełnym ludzi miejscu. Zobacz także: Karygodne zachowanie matki na plaży nad Bałtykiem. „Puściły jej wszystkie hamulce. Biedne dziecko” Dantejskie sceny za parawanem w Kołobrzegu. „Po wszystkim matka wytarła ręce i udawała, że nic się nie stało” Kłopotliwa scena na plaży w Międzyzdrojach: matka myślała, że nikt nie zauważy? „Ludzie odwracali wzrok”
„Pojechałam z dziećmi odwiedzić teściową w sanatorium, ale w jej pokoju była tylko męska marynarka. Wtedy syn powiedział coś, co otworzyło mi oczy”
„Pojechałam do sanatorium z obowiązku, spodziewając się kolejnej porcji narzekań. To, co tam zobaczyłam, całkowicie zburzyło mój obraz teściowej jako cierpiącej wdowy.”
Droga do Ciechocinka mijała nam spokojnie, choć w głowie układałam sobie najczarniejsze scenariusze. Zbyszek prowadził, a z tyłu nasz siedmioletni syn, Antoś, oglądał świat przez okno. Jechaliśmy w odwiedziny do mojej teściowej, Ireny, która od dwóch tygodni przebywała w sanatorium. Irena to kobieta, z którą zawsze miałam trudne relacje. Po śmierci jej męża, a mojego teścia, te relacje jeszcze bardziej się ochłodziły. Zbyszek był jej jedynym synem, a ona po prostu nie potrafiła odnaleźć się w samotności. Każdy telefon od niej to była litania narzekań, żalów i pretensji o to, że jesteśmy zapracowani, że nie mamy dla niej czasu, że jest opuszczona i samotna. Zgodziłam się na ten wyjazd z ciężkim sercem, tylko po to, żeby Zbyszek miał poczucie, że dbamy o jego matkę. – Myślisz, że będzie znowu narzekać na jedzenie? – zapytał Zbyszek, przerywając moje rozmyślania. – Z pewnością. Przecież tam podają chleb, który nie smakuje jak ten z jej ulubionej piekarni, a zupa jest zawsze za mało słona – odpowiedziałam, próbując uśmiechnąć się z przymusem. Antoś z tyłu zaśmiał się. – Babcia mówiła przez telefon, że poznała fajną koleżankę! – rzucił wesoło. Fajną koleżankę? Zdziwiłam się, bo Irena rzadko nawiązywała nowe znajomości. Raczej trzymała ludzi na dystans, uważając, że nikt nie jest w stanie zrozumieć jej straty i bólu. Ten pokój skrywał więcej, niż się spodziewałam Dotarliśmy na miejsce wczesnym popołudniem. Budynek sanatorium robił wrażenie – otoczony starymi drzewami, z pięknym, zadbanym ogrodem. Znaleźliśmy pokój Ireny. Zbyszek zapukał, a po chwili usłyszeliśmy znajomy głos: – Proszę! Weszliśmy do środka. Irena siedziała przy stoliku, przeglądając jakąś gazetę. Wyglądała... inaczej. Zazwyczaj ubierała się w ciemne, stonowane kolory, a jej twarz rzadko zdobił uśmiech. Teraz miała na sobie jasną, kwiecistą bluzkę, a jej włosy były starannie ułożone. – O, jesteście! – powiedziała, wstając i uśmiechając się do nas. – Nie spodziewałam się was tak wcześnie. Przywitaliśmy się. Antoś od razu pobiegł do okna, żeby zobaczyć widok, a my ze Zbyszkiem usiedliśmy na brzegu łóżka. Pokój był niewielki, ale przytulny. I wtedy to zauważyłam. Na oparciu krzesła, tuż obok szafy, wisiała marynarka. Męska, szara marynarka w delikatną kratę. Zdecydowanie nie należała do Ireny, a już na pewno nie do Zbyszka. Moje serce zabiło mocniej. Czyżby Irena kogoś poznała? A jeśli tak, to kim był ten mężczyzna? Przez głowę przemknęły mi najróżniejsze myśli. Czy to był jakiś kuracjusz? A może pracownik sanatorium? A co, jeśli to był ktoś, kto chciał ją wykorzystać? Spojrzałam na Zbyszka, ale on wydawał się niczego nie zauważać. Rozmawiał z matką o jej zabiegach, o tym, jak się czuje. Ja jednak nie mogłam oderwać wzroku od tej marynarki. Czułam narastający niepokój. Znałam Irenę od lat i wiedziałam, że po śmierci teścia całkowicie zamknęła się na świat. Nie mogłam uwierzyć, że tak po prostu wpuściła do swojego życia kogoś nowego. Prawda, która uderzyła mnie prosto w serce Postanowiłam działać ostrożnie. Nie chciałam od razu rzucać oskarżeń, ale musiałam dowiedzieć się prawdy. – A ta koleżanka, o której mówiłaś Antosiowi przez telefon? – zapytałam, próbując brzmieć swobodnie. – To jakaś fajna babka z turnusu? Irena zawahała się przez ułamek sekundy, po czym uśmiechnęła się lekko. – Tak, bardzo miła. Ma na imię Krystyna. Siedzimy razem przy stoliku w jadalni. Krystyna? A ta marynarka to co? Jej mąż zostawił ją tu przez przypadek? Nie, to się nie trzymało kupy. Czułam, że Irena coś przed nami ukrywa. Wtedy Antoś odwrócił się od okna i podbiegł do krzesła z marynarką. – O, jaka ładna marynarka! – powiedział, dotykając materiału. – To dla dziadka? Irena zbladła, a Zbyszek w końcu zwrócił uwagę na to, co wisiało na krześle. – Mamo, czyja to marynarka? – zapytał, marszcząc brwi. Irena spuściła wzrok, a jej ręce zaczęły lekko drżeć. – To... to pana Henryka – powiedziała cicho, niemal szeptem. – Jakiego pana Henryka? – drążył Zbyszek. – Z pokoju obok. On... my czasem... pijemy razem herbatę. Zostawił ją tu wczoraj, bo było mu za gorąco. Zapadła niezręczna cisza. Patrzyliśmy na nią w szoku. Irena, która od lat żyła wspomnieniami o zmarłym mężu, która odtrącała każdą próbę pomocy czy wyciągnięcia jej z domu, teraz spędzała czas z jakimś panem Henrykiem? Byłam wściekła. Jak mogła nam to zataić? Dlaczego wymyśliła jakąś Krystynę? Czułam się oszukana i zdradzona. Zbyszek też wyglądał na zdezorientowanego. Dziecięca szczerość, która zmieniła wszystko Wtedy odezwał się Antoś. – A wiesz co, babciu? – powiedział z powagą, patrząc prosto w jej oczy. – Myślę, że dziadek na pewno by się ucieszył, że masz z kim pić herbatę. On by nie chciał, żebyś była cały czas sama i smutna. Jego słowa zawisły w powietrzu. Irena spojrzała na wnuka, a w jej oczach pojawiły się łzy. Zbyszek objął matkę ramieniem, a ja poczułam, jak cały mój gniew uchodzi ze mnie jak powietrze z przekłutego balonu. Nagle dotarło do mnie, jak bardzo byłam niesprawiedliwa. Oczekiwałam, że Irena będzie do końca życia tkwić w żałobie, że będzie uosobieniem cierpiącej wdowy. Tymczasem ona po prostu próbowała na nowo nauczyć się żyć. Znalazła kogoś, kto dotrzymywał jej towarzystwa, z kim mogła porozmawiać, wypić herbatę. A ja, zamiast się z tego cieszyć, poczułam się zagrożona. Podeszłam do Ireny i dotknęłam jej dłoni. – Antoś ma rację, mamo – powiedziałam cicho. – Dobrze, że kogoś poznałaś. Nie musisz nam o wszystkim mówić, ale wiedz, że chcemy, żebyś była szczęśliwa. Irena uśmiechnęła się przez łzy. – Dziękuję, Magdo – szepnęła. Wróciliśmy do domu w milczeniu, ale to było dobre milczenie. Zbyszek prowadził, a ja patrzyłam w okno, czując ulgę i... wdzięczność. Wdzięczność za to, że mój siedmioletni syn miał w sobie więcej mądrości i zrozumienia niż ja. Od tamtej pory nasze relacje z Ireną uległy poprawie. Pan Henryk okazał się bardzo sympatycznym starszym panem, wdowcem, który, podobnie jak Irena, szukał towarzystwa na jesień życia. Nie zamieszkali razem, nie wzięli ślubu. Po prostu spotykali się na herbatę, spacery i długie rozmowy. A ja nauczyłam się, że miłość i zrozumienie nie zawsze mają taki kształt, jakiego byśmy oczekiwali. Magda, 38 lat Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Mama od przyjazdu do sanatorium nie dawała znaku życia. Po 3 dniach jej telefon odebrał jakiś mężczyzna. Powiedział 2 słowa” „Teściowa od miesięcy prosiła nas o pożyczki. Gdy przypadkiem zobaczyłam jej zdjęcia z uzdrowiska, aż mnie zamurowało” „Babcia chce wziąć na wakacje tylko jedno z moich dzieci. Mogłaby się bardziej postarać i zabrać dwoje”
ZUS przypomina rodzicom o 300 plus. Ta data może zdecydować o terminie wypłaty
Nowy rok szkolny zbliża się wielkimi krokami, co oznacza konieczność skompletowania wyprawki dla dziecka. Dobra wiadomość jest taka, że ZUS rozpoczął już wypłaty świadczenia Dobry Start. Część rodzin ma już pieniądze na kontach, ale warto pamiętać o ważnym terminie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłaty świadczenia Dobry Start, czyli jednorazowego wsparcia w wysokości 300 zł na wyprawkę szkolną. Do 17 lipca rodzice i opiekunowie złożyli już blisko 1,4 mln wniosków, które obejmują ponad 2 mln dzieci. Na konta rodzin trafiło już prawie 173 mln zł. Jeśli jeszcze nie złożyłeś wniosku, warto zrobić to odpowiednio wcześnie. Termin ma znaczenie, bo od niego zależy, kiedy pieniądze zostaną wypłacone. Do kiedy złożyć wniosek o 300 plus? Wnioski o świadczenie Dobry Start można składać od 1 lipca do 30 listopada 2026 roku. ZUS przypomina jednak, że rodzice, którzy prześlą prawidłowo wypełniony wniosek do końca sierpnia, otrzymają pieniądze najpóźniej do 30 września. To ważna informacja dla rodzin, które właśnie kompletują szkolną wyprawkę. Świadczenie można przeznaczyć m.in. na zakup plecaka, zeszytów, podręczników, przyborów szkolnych czy sprzętu komputerowego potrzebnego do nauki. Kto może otrzymać 300 plus? Świadczenie Dobry Start wynosi 300 zł i przysługuje raz w roku na każde uczące się dziecko, niezależnie od dochodów rodziny. Wsparcie otrzymają rodzice i opiekunowie dzieci: do ukończenia 20. roku życia, do ukończenia 24. roku życia, jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności. Program obejmuje uczniów szkół podstawowych, ponadpodstawowych, policealnych oraz innych placówek edukacyjnych. ZUS przypomina jednak o dwóch ważnych wyjątkach. Świadczenie nie przysługuje dzieciom uczęszczającym do tzw. zerówek ani studentom. Co ważne, wiek uprawniający do świadczenia liczony jest rocznikowo. Oznacza to, że wsparcie mogą otrzymać również uczniowie ostatnich klas liceów, techników i szkół policealnych, którzy ukończyli 20 lub 24 lata jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. Jak złożyć wniosek o Dobry Start? Wniosek można złożyć wyłącznie przez internet. Rodzice mają do wyboru cztery kanały: aplikację mZUS, portal eZUS, bankowość elektroniczną, portal Emp@tia. Przed wysłaniem formularza warto dokładnie sprawdzić: numer PESEL dziecka, dane szkoły, do której dziecko uczęszcza lub będzie uczęszczać, numer rachunku bankowego. To właśnie na konto wskazane we wniosku ZUS przelewa świadczenie. We wniosku należy również podać adres e-mail oraz numer telefonu. 300 plus także dla cudzoziemców O świadczenie mogą ubiegać się również cudzoziemcy mieszkający razem z dziećmi w Polsce. W przypadku obywateli państw spoza Unii Europejskiej, EFTA i Wielkiej Brytanii oraz obywateli Ukrainy posiadających status UKR obowiązuje co do zasady wymóg wykazania aktywności zawodowej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Przepisy przewidują jednak wyjątki. Warunek ten nie obowiązuje m.in. wtedy, gdy wniosek dotyczy dziecka posiadającego polskie obywatelstwo, dziecka z niepełnosprawnością, dzieci wskazanych przez władze kraju pochodzenia lub osób uczących się i objętych programem usamodzielniania. Zainteresowanie programem jest ogromne Program Dobry Start od lat cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Jak podaje ZUS, tylko do 17 lipca tego roku rodzice złożyli blisko 1,4 mln wniosków na ponad 2 mln dzieci, a ZUS wypłacił już prawie 173 mln zł. Najwięcej dzieci zgłoszono w województwie mazowieckim – prawie 284 tys. Kolejne miejsca zajmują województwa śląskie (239 tys.) i wielkopolskie (210 tys.). Najmniej zgłoszeń odnotowano w województwie opolskim, gdzie wnioski dotyczą nieco ponad 48 tys. dzieci. Skala programu najlepiej pokazuje ubiegły rok. Do ZUS wpłynęło wtedy ponad 3,3 mln wniosków, obejmujących niemal 4,9 mln dzieci, a łączna kwota wypłaconych świadczeń przekroczyła 1,4 mld zł. Jeśli więc chcesz otrzymać pieniądze jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego, nie warto zwlekać ze złożeniem wniosku. Wystarczy kilka minut, aby świadczenie trafiło na konto i pomogło sfinansować część wydatków związanych z przygotowaniem dziecka do szkoły. Źródło: zus.pl Zobacz także: 1000 zł na dziecko zamiast 800 plus już od stycznia? Wiadomo, co z waloryzacją
Naczelna sprawdza: małe letnie przyjemności mamy. Oto 5 rzeczy, które pomagają mi złapać oddech
Lato z dzieckiem rzadko wygląda jak na Instagramie. Zamiast leniwych poranków częściej mamy: "Mamo, nudzi mi się!", piasek w butach i kolejne pranie po powrocie z placu zabaw. Przez lata wydawało mi się, że odpoczynek zaczyna się dopiero wtedy, gdy wsiadam do samolotu. Dziś wiem, że czasem wystarczy kilka drobnych rytuałów, które pomagają mi na chwilę zwolnić i przypomnieć sobie, że ja też jestem ważna.
Postanowiłam sprawdzić, czy małe letnie przyjemności rzeczywiście mają znaczenie. Oto pięć rzeczy, które tego lata pomagają mi złapać oddech. 1. Poranna kawa wypita w ciszy Nie zawsze mam na nią czas., dlatego postanowiłam wstawać chwilę wcześniej, gdy "dom jeszcze śpi". Czasem trwa pięć minut, czasem piętnaście. Ale odkąd przestałam pić ją w biegu między pakowaniem plecaka a odpowiadaniem na wiadomości, zauważyłam, że inaczej zaczynam dzień. Co mnie zaskoczyło? To, że kilka minut ciszy naprawdę wpływa na moje samopoczucie. Dla kogo to ma sens? Dla mam, które mają poczucie, że od rana są "na posterunku". Dla kogo raczej nie? Dla osób, które najlepiej odpoczywają w ruchu i nie potrzebują takich rytuałów. 2. Spacer z psem przed rozpoczęciem dnia Kluska nie wie, czym jest lista zadań ani deadline. Kiedy wychodzimy na spacer, przypomina mi, że świat nie kończy się na obowiązkach. To zaledwie kilkanaście minut, ale wracam z nich spokojniejsza. Co mnie zaskoczyło? Jak bardzo kontakt z naturą pomaga uporządkować myśli. Dla kogo to ma sens? Dla rodziców, którzy potrzebują choć chwili poza domowym chaosem. Dla kogo raczej nie? Dla osób, które nie przepadają za poranną aktywnością. 3. Książka noszona w torebce Nie pamiętam, kiedy ostatnio przeczytałam książkę w jeden weekend. Teraz czytam po kilka stron - w poczekalni, podczas treningu dziecka czy wieczorem przed snem. Co mnie zaskoczyło? Że nawet 10 minut dziennie wystarczy, by wrócić do nawyku czytania. Dla kogo to ma sens? Dla mam, które tęsknią za czymś, co należy tylko do nich. Dla kogo raczej nie? Dla osób, które wolą podcasty lub seriale. 4. Lody po placu zabaw To chyba najbardziej niedoceniana letnia przyjemność. Nie chodzi nawet o same lody, ale o ten moment, kiedy siadamy na ławce i nigdzie nie musimy się spieszyć. Co mnie zaskoczyło? Jak szybko zwykły spacer może zamienić się we wspomnienie, które dziecko zapamięta na długo. Dla kogo to ma sens? Dla rodzin, które chcą celebrować małe momenty. Dla kogo raczej nie? Dla osób, które nie przepadają za spontanicznymi przystankami w ciągu dnia. 5. Wieczór bez telefonu Udaje mi się robić to codziennie. Odkładam telefon, gdy siedzę w ogrodzie, idę z psem na spacer, a wieczorem włączam tryb samolotowy. Dzięki temu przypominam sobie, że nie muszę być dostępna przez cały czas. Co mnie zaskoczyło? Jak często sięgam po telefon zupełnie bezwiednie. Dla kogo to ma sens? Dla rodziców, którzy czują, że ich głowa nigdy nie jest naprawdę offline. Dla kogo raczej nie? Dla osób, których praca wymaga stałej dostępności. Czy zrobię to ponownie? Tak. Bo odkryłam, że lato nie musi być idealne, żeby było dobre. Nie potrzebuję egzotycznych wakacji ani perfekcyjnie zaplanowanych atrakcji. Czasem wystarczy kubek kawy, spacer z psem i chwila, w której nikt niczego ode mnie nie chce. Jeśli więc czujesz, że to lato znowu przecieka ci przez palce, spróbuj znaleźć jedną małą przyjemność tylko dla siebie. Być może okaże się, że to właśnie ona uratuje ci niejeden dzień.
Na placach zabaw co drugi chłopiec ma tak na imię. Jest nudne i toporne, ale rodzice nie mogą się powstrzymać
Rodzice chcą, żeby ich dzieci się wyróżniały. Problem w tym, że coraz częściej nadają im... dokładnie to samo imię. Efekt? Na placach zabaw i w przedszkolach robi się coraz bardziej monotonnie.
Jeszcze nigdy wybór rodziców nie był aż tak zgodny. Choć mówi się o potrzebie indywidualizmu i wyjątkowości, statystyki pokazują coś zupełnie innego. Coraz więcej dzieci nosi dokładnie to samo imię, a wielu rodziców nawet nie zastanawia się, czy za kilka lat ich syn nie będzie jednym z pięciu Nikodemów w klasie. Nikodem to nowa Julia? Rodzice zakochali się w jednym imieniu Trudno znaleźć dziś przedszkole, szkołę czy osiedlowy plac zabaw, na którym nie bawi się przynajmniej jeden Nikodem. W wielu grupach jest ich dwóch, trzech, a czasem nawet więcej. Według danych Ministerstwa Cyfryzacji tylko w 2025 roku imię to otrzymało 5772 chłopców, co dało mu pierwsze miejsce w rankingu najczęściej nadawanych imion. To zaskakujące, bo jeszcze kilkanaście lat temu Nikodem uchodził za wybór nietuzinkowy. Brzmiał elegancko, nieco staroświecko i wyróżniał się na tle wszechobecnych Kacprów, Jakubów czy Michałów. Dziś sytuacja całkowicie się odwróciła. Paradoks polega na tym, że rodzice, którzy chcą nadać dziecku imię wyjątkowe, często wybierają dokładnie to samo co tysiące innych rodzin. Nie wszystkim podoba się również jego brzmienie. Dla jednych jest dostojne i klasyczne, inni określają je jako ciężkie, toporne, a nawet pozbawione lekkości. Mimo to jego popularność nie słabnie. Wydaje się, że raz rozpoczęta moda żyje już własnym życiem. Dlaczego Nikodem stał się tak popularny? Popularność imion rzadko jest przypadkiem. Socjologowie od lat zwracają uwagę, że rodzice zwykle wybierają to, co wydaje się jednocześnie modne i bezpieczne. Nikodem idealnie wpisuje się w ten schemat. Jest dobrze znany, ma długą historię, nie budzi kontrowersji, a jednocześnie jeszcze do niedawna nie był spotykany na każdym kroku. Dziś działa już jednak efekt kuli śnieżnej. Skoro imię pojawia się wśród znajomych, w mediach społecznościowych czy rankingach popularności, kolejne osoby nabierają przekonania, że to najlepszy wybór. W efekcie moda sama się napędza. To ciekawy paradoks naszych czasów. Z jednej strony rodzice chcą, by ich dzieci były wyjątkowe i wyróżniały się z tłumu. Z drugiej – bardzo często wybierają dokładnie te same rozwiązania co wszyscy inni. W przypadku Nikodema widać to wyjątkowo wyraźnie. Znaczenie i pochodzenie imienia Nikodem Popularność nie zmienia jednak faktu, że Nikodem ma niezwykle ciekawe pochodzenie. Wywodzi się z greckiego imienia Nikodemos, które powstało z połączenia dwóch słów: nike oznaczającego „zwycięstwo” oraz demos – „lud”. Najczęściej tłumaczy się je jako „ten, który zwycięża dla ludu” albo „zwycięzca ludu”. Imię znane było już w starożytności. W tradycji chrześcijańskiej szczególne miejsce zajmuje święty Nikodem – faryzeusz, który według Ewangelii prowadził rozmowy z Jezusem i uczestniczył w przygotowaniu jego ciała do pochówku. To właśnie dzięki tej historii imię przetrwało kolejne stulecia i trafiło do wielu europejskich krajów. Choć jego znaczenie jest szlachetne, dziś coraz częściej mówi się o nim przede wszystkim w kontekście rekordowej popularności. Dla jednych Nikodem pozostaje pięknym, ponadczasowym imieniem. Dla innych stał się symbolem rodzicielskiej ostrożności i dowodem na to, że nawet w tak osobistej decyzji, jak wybór imienia dla dziecka, bardzo łatwo ulec modzie. Czy to oznacza, że Nikodem jest złym wyborem? Niekoniecznie. Warto jednak pamiętać, że za kilka lat w jednej klasie może siedzieć kilku chłopców noszących właśnie to imię. A przecież wybierając imię dla dziecka, wielu rodziców marzy o tym, by było ono naprawdę wyjątkowe. Zobacz także: To imię to plaga w przedszkolach. Jest nudne i bez wyrazu, a rodzice wciąż uparcie nazywają tak dziewczynki Dostał nietypowe imię po pradziadku, przez co koledzy mu dokuczają. „Syn mówi, że zniszczyłam mu życie. Ma dopiero 9 lat” Ranking najbardziej obciachowych imion. Nr 2 to wstyd za granicą, ale z nr 5 śmieją się wszyscy w Polsce
"Nigdy nie jest za późno". Edyta Litwiniuk o tym, jak zadbać o ciało po 40.
Czy po czterdziestce warto jeszcze zacząć ćwiczyć? Edyta Litwiniuk przekonuje, że nigdy nie jest za późno, by zadbać o swoje ciało. W podcaście "Mamy to!" opowiada, dlaczego spacer, rozciąganie i 10 minut ruchu dziennie mogą być ważniejsze niż pogoń za idealną sylwetką.
Mamy nastolatków i dorosłych dzieci często przez lata stawiają siebie na końcu listy priorytetów. Kiedy dzieci stają się bardziej samodzielne, pojawia się pytanie: "Czy nie jest już za późno, żeby zacząć dbać o swoje ciało?". - Absolutnie nigdy nie jest za późno. Naprawdę nigdy nie jest za późno - mówi Edyta Litwiniuk w podcaście "Mamy to!". Jej zdaniem nie trzeba zaczynać od intensywnych treningów ani kupowania karnetu na siłownię. Wystarczy zrobić pierwszy krok - dosłownie. Spacer to niedoceniana aktywność - Zawsze mówię mamom: zacznij od spaceru. Spacer jest bardzo niedocenianą formą aktywności - podkreśla Litwiniuk. Jak zauważa, współczesny styl życia sprawia, że coraz mniej się ruszamy. Jeździmy samochodami, pracujemy przy komputerach i często dopiero wieczorem orientujemy się, że przez cały dzień niemal nie wstaliśmy z krzesła. Według Edyty Litwiniuk już 20 minut spędzonych na świeżym powietrzu może pozytywnie wpłynąć na samopoczucie. - Spacer dotlenia organizm, pomaga obniżyć poziom stresu i ma wiele innych zalet - mówi. Po 40. zmienia się cel Ekspertka przyznaje, że sama zauważa różnicę między swoim organizmem dziś a tym sprzed kilku lat. - Mam 41 lat i widzę inny poziom zmęczenia organizmu. Jeszcze kilka lat temu robiłam Ironmany, maratony i długie treningi bez większego problemu. Dziś widzę, że moje ciało potrzebuje czegoś innego - opowiada. Jak tłumaczy, wraz z wiekiem zmienia się gospodarka hormonalna, dlatego warto podchodzić do swojego ciała z większą wyrozumiałością i szacunkiem. - To jest moment, kiedy warto słuchać swojego organizmu - mówi. Jej zdaniem dojrzałe kobiety nie muszą już skupiać się wyłącznie na wyglądzie. - Nie chodzi o to, żeby mieć idealnie jędrne pośladki. Chodzi o to, żeby mieć sprawne ciało, które będzie nam służyło przez kolejne lata. 10 minut ruchu ma znaczenie Litwiniuk zachęca, by szukać ruchu w codzienności. Rozciąganie podczas oglądania serialu, kilka przysiadów czy krótki trening w domu mogą być dobrym początkiem. - Oglądasz podcast albo serial? Porozciągaj się. Wyciągnij ręce do góry, zrób kilka skrętów. To są bardzo proste rzeczy, które znamy jeszcze z lekcji WF-u, ale one naprawdę działają - mówi. Dodaje, że organizm potrzebuje bodźców, które pomogą utrzymać sprawność. - Można zrobić kilka przysiadów, siadając i wstając z kanapy. Można wziąć do ręki nawet arbuza i potraktować go jak delikatny ciężar. To będzie miało dobry wpływ na nasze ciało i kości - tłumaczy. Jej historia pokazuje, że zadbanie o siebie nie musi oznaczać rewolucji. Czasem wystarczy 20 minut spaceru, kilka prostych ćwiczeń i odrobina wyrozumiałości dla własnego ciała. Bo - jak mówi Edyta Litwiniuk - nigdy nie jest za późno, żeby zacząć. Całą rozmowę z Edytą Litwiniuk obejrzysz w podcaście "Mamy to!" na kanale YouTube Mamotoja.
"Byłam wrakiem człowieka". Edyta Litwiniuk o tym, czego nikt nie mówi młodym mamom
"Chciałam być supermamą i udowodnić, że ze wszystkim sobie poradzę" - wspomina Edyta Litwiniuk. W podcaście "Mamy to!" opowiada o samotności, niewyspaniu i połogu, które sprawiły, że pierwsze tygodnie macierzyństwa okazały się dużo trudniejsze, niż się spodziewała.
"Nie sprzątaj, nie gotuj, wyśpij się" Co powiedzieć mamie małego dziecka, która jest niewyspana, zmęczona i przytłoczona chaosem codzienności? Od czego powinna zacząć, jeśli chciałaby poczuć się choć trochę lepiej? Edyta Litwiniuk nie ma wątpliwości: od odpoczynku. - Moja położna powiedziała mi jeszcze w ciąży: "Póki nie ma zagrożenia życia w tym domu, nie sprzątaj, nie gotuj, wyśpij się" - wspomina w podcaście "Mamy to!". Jak przyznaje, początkowo sama nie potrafiła zastosować się do tej rady. Po narodzinach pierwszej córki czuła się silna i przekonana, że musi poradzić sobie ze wszystkim. - Myślałam: przecież ją urodziłam, karmię ją, wrócę do domu i wszystko musi być na tip-top. Posprzątane, ugotowane. Chciałam być supermamą i superżoną - opowiada. "Chciałam pokazać, że sobie radzę" Sytuacja zmieniła się, kiedy jej mąż wrócił do pracy, a ona została sama z dzieckiem. Zamiast poczucia siły pojawiły się samotność, płacz i ogromne zmęczenie. - Przygniotła mnie samotność i połóg. Wiem, że gdyby Wojtek nie zrobił mi śniadania, przez cały dzień nic bym nie zjadła, bo nie miałam siły - mówi. W pewnym momencie postanowiła zrezygnować z próby utrzymania wszystkiego pod kontrolą. - Powiedziałam sobie: koniec całego cyrku. Żadnego sprzątania, prania, gotowania i ogarniania domu na tip-top tylko po to, żebym dalej pokazywała, że sobie radzę. Idę spać. Jak wspomina, w pierwszych tygodniach macierzyństwa, kiedy tylko miała taką możliwość, jadła, płakała i spała. Dom nie musi być idealny Edyta Litwiniuk podkreśla, że młoda mama nie musi samodzielnie gotować każdego posiłku ani utrzymywać domu w perfekcyjnym porządku. Może zamówić jedzenie, poprosić bliską osobę o przygotowanie obiadu albo wcześniej zamrozić kilka porcji. Nic złego nie stanie się również wtedy, gdy pranie czy sprzątanie zostaną odłożone na później. - Jeżeli możesz, kochana mamo, po prostu się wyśpij. Naprawdę nic się nie stanie, jeśli czasem zamówisz jedzenie albo poprosisz mamę, żeby przygotowała ci rosół czy coś w słoikach - mówi. Sen na początku macierzyństwa nie zawsze oznacza jednak spokojną, nieprzerwaną noc. Częściej jest próbą wykorzystania nawet krótkiego momentu, kiedy ktoś inny może zająć się dzieckiem. - Jeśli jesteśmy niewyspane, trudno jest robić cokolwiek. Sen jest głównym narzędziem regeneracji i daje nam też większy spokój w głowie - zauważa Litwiniuk. "Kiedy jestem wyspana, mam siłę rozwiązywać problemy" Prowadząca rozmowę również przyznaje, że to właśnie fizyczne zmęczenie było dla niej jednym z najtrudniejszych elementów wczesnego macierzyństwa. Z czasem pojawiają się inne wyzwania i problemy, ale kiedy matka jest wypoczęta, ma więcej siły, żeby się z nimi mierzyć. Gdy zmęczenie odbiera jej energię, nawet niewielka trudność może wydawać się przytłaczająca. - Kiedy jestem wyspana, mam siłę rozwiązywać problemy. Ale kiedy czuję, że już "siadam", nie mam siły radzić sobie jeszcze ze wszystkim dookoła - mówi prowadząca. Niemowlę nie zawsze "śpi jak aniołek" Edyta Litwiniuk wspomina również, że odpoczynek utrudniała jej nieustanna czujność. Przed porodem słyszała, że dziecko śpi spokojnie jak aniołek. Tymczasem noworodek podczas snu sapie, kwili, popiskuje i wydaje wiele innych dźwięków. - Byłam tak zestresowana, że chyba trzy razy chodziłam do różnych kardiologów. Nie mogłam uwierzyć, że nie mam stanu przedzawałowego - wspomina. Każdy dźwięk dziecka wybudzał ją albo sprawiał, że nie była w stanie wejść w głęboki sen. W końcu poprosiła męża, by po powrocie z pracy wychodził z córką na spacer. - Chciałam jej nie słyszeć. Tego sapania, kwilenia i popiskiwania. Chciałam wejść w głęboki sen, bo na początku macierzyństwa było to dla mnie nierealne. Spałam bardzo płytko i byłam wrakiem człowieka. Sen matki to często półczuwanie Czujność nie zawsze znika, gdy dzieci dorastają. Zmieniają się tylko powody, dla których matka nasłuchuje. Kiedy dzieci są małe, budzi ją płacz lub wołanie. Gdy są starsze, może czekać, aż wrócą z imprezy albo upewniać się, że wszystkie są już bezpieczne w domu. - Śmieję się, że mój sen matki do dziś jest takim półczuwaniem. Dopiero kiedy wszystkie wrócą, czuję spokój i mogę głęboko zasnąć - opowiada Litwiniuk. Jak usłyszała kiedyś od swojej lekarki, od momentu zobaczenia dwóch kresek na teście ciążowym matka prawdopodobnie już nie przestaje się martwić. - Nieważne, czy masz dziecko trzytygodniowe, roczne, dziewiętnastoletnie czy dwudziestoletnie. Nie przestajesz się martwić i pozostajesz czujna - mówi. Ta czujność jest częścią macierzyństwa. Nie oznacza jednak, że kobieta powinna rezygnować ze swoich podstawowych potrzeb. Czysty dom i ugotowany od podstaw obiad mogą poczekać. Sen, jedzenie i regeneracja nie są luksusem ani nagrodą za wykonanie wszystkich obowiązków. Są tym, czego młoda mama potrzebuje, żeby mieć siłę przeżyć kolejny dzień. Całą rozmowę z Edytą Litwiniuk obejrzysz w podcaście "Mamy to!" na kanale YouTube Mamotoja.
To już plaga wśród rodziców: zabierają na wakacje darmową „nianię” i mają spokój. Po co w ogóle mieć dzieci?
Rodzice lenią się przy hotelowym basenie albo na plaży, a dziecko siedzi obok ze smartfonem w rączkach. Ekran daje chwilę wytchnienia: maluch nie marudzi, nie mówi co pięć minut, że mu się nudzi, nie domaga się uwagi. Jest darmową „nianią”, którą można zabrać ze sobą wszędzie. Tylko czy właśnie tak powinien wyglądać rodzinny odpoczynek?
Na wstępie zaznaczę: nie chodzi o to, by demonizować tablety i telefony. Każdy rodzic wie, że są sytuacje, w których ekran naprawdę staje się wybawieniem: w przychodni, gdy przestraszone dziecko zanosi się płaczem, podczas długiej podróży, gdy ulubione zabawki, kolorowanki i książeczki zawodzą, gdy trzeba pilnie coś zrobić podczas pracy zdalnej... To się zdarza, w końcu rodzice są tylko ludźmi, nawet jeśli niektórzy próbują z nich zrobić superbohaterów. Problem pojawia się wtedy, gdy urządzenie przestaje być narzędziem wsparcia, a zaczyna zastępować rodzica, z którym dziecko spędza wolny czas. Na wakacjach rodzice często rezygnują z zasad Badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii przez biuro podróży Thomas Cook pokazuje, że aż 64 proc. rodziców nie ustala żadnych zasad dotyczących korzystania z urządzeń podczas wakacji. Ograniczenia wprowadza jedynie 36 proc. Dla wielu rodzin jest to zrozumiałe. Wakacje mają być przecież odpoczynkiem od codziennej rutyny, obowiązków i nieustannych negocjacji. Rodzice nie chcą kolejny raz słyszeć: „Jeszcze pięć minut”, a dzieci oczekują większej swobody. Podobny trend widać w Polsce. Z badania przeprowadzonego przez Komputronik wynika, że 46 proc. rodziców na wakacjach całkowicie znosi limity grania albo wyraźnie je zwiększa. Kolejne 27 proc. przyznaje, że zasady są wprawdzie nadal obecne, ale znacznie łagodniejsze. Tylko co piąty rodzic utrzymuje wakacyjne reguły na takim samym poziomie jak w ciągu roku. Jedna z najbardziej niepokojących danych dotyczy czasu spędzonego przed ekranem. Średnio dziecko poniżej 10. roku życia spędza przed ekranem 93 minuty dziennie. Najwięcej czasu korzystają z urządzeń sześciolatki – średnio 104 minuty. Nawet dzieci poniżej pierwszego roku życia spędzają przed ekranami około godziny dziennie. Problemem nie zawsze jest liczba minut Łatwo powiedzieć: „Moje dziecko korzysta z tabletu tylko godzinę dziennie”. Trudniej odpowiedzieć na pytanie, co w tym czasie zostało przez ekran zastąpione. Specjaliści z Child Mind Institute podkreślają, że nie zawsze najważniejsze jest samo liczenie minut spędzonych przed ekranem. Warto spojrzeć szerzej: czy dziecko dobrze sypia? Czy jest aktywne fizycznie? Czy spędza czas z rodziną i rówieśnikami? Czy ma zainteresowania, które nie wymagają ekranu? Jeśli odpowiedzi są twierdzące, dodatkowy odcinek bajki podczas wakacji prawdopodobnie nie będzie powodem do niepokoju. Jeśli jednak telefon wypiera sen, ruch, wspólne posiłki, zabawę lub relacje, wtedy warto przyjrzeć się zasadom. Jak podkreślają eksperci, nie chodzi wyłącznie o to, ile czasu dziecko spędza przed ekranem, ale o to, co przez ten ekran traci. Jak postawić granice bez codziennej wojny? Wakacyjne zasady nie muszą być surowe. Zamiast całkowicie zakazywać korzystania z urządzeń, można ustalić konkretne momenty, kiedy dziecko ma czas na telefon lub tablet. Na przykład pół godziny po obiedzie albo podczas odpoczynku w hotelu. Dziecko wie wtedy, czego się spodziewać, i rzadziej pyta o ekran przez cały dzień. Rodzice mogą też wspólnie z nim przygotować „wakacyjne menu” aktywności bez telefonu. Mogą znaleźć się na nim gry planszowe, czytanie, rysowanie, budowanie z piasku, pływanie czy zabawa z rodzeństwem. Specjaliści zwracają również uwagę, że samo odebranie urządzenia nie wystarczy. Jeśli mówimy dziecku: „Nie możesz teraz korzystać z tabletu”, warto jednocześnie podpowiedzieć, co może zrobić zamiast tego. Nuda nie musi być czymś złym, ale dzieci potrzebują czasu, by nauczyć się samodzielnie wymyślać zajęcia. Ważna jest też postawa rodziców. Trudno oczekiwać, że dziecko odłoży telefon, jeśli dorosły przez cały dzień przegląda media społecznościowe. Wspólne momenty bez ekranów mogą dotyczyć wszystkich – na przykład posiłków, wyjścia na plażę czy wieczornego spaceru. Ekran może pomagać. Nie powinien jednak zastępować rodzica Nowe zasady często wywołują protest. Dziecko może się złościć, negocjować albo wielokrotnie prosić o wyjątek. Eksperci podkreślają, że jest to normalna reakcja na zmianę. Najważniejsza jest konsekwencja – szczególnie na początku. Dzieci zwykle potrzebują czasu, by przyzwyczaić się do nowych granic. Jednocześnie rodzice nie muszą dążyć do perfekcji. Jeśli tablet pozwoli dorosłemu spokojnie zjeść posiłek, odpocząć albo przez chwilę zadbać o własne potrzeby, pojedynczy wyjątek nie przekreśla wszystkich zasad. Elastyczność czasem pomaga obniżyć napięcie w całej rodzinie. Może więc problem nie polega na tym, że rodzice zabierają tablet na wakacje. Problem zaczyna się wtedy, gdy urządzenie staje się głównym sposobem na zajęcie dziecka, a wspólny wyjazd zamienia się w kilka równoległych wakacji – rodzice odpoczywają, dzieci oglądają, a rodzinne chwile przechodzą obok. Bo ekran może być pomocnikiem. Nie powinien jednak stać się kimś, kto przeżywa wakacje z dzieckiem za rodziców. Źródła: childmind.org, thomascook.com, wp.pl Zobacz także: 5-punktowy plan, by odkleić przedszkolaka od ekranu. Zacznij dziś, bo będzie tylko gorzej
Już jest kalendarz roku szkolnego 2026/2027: więcej laby niż nauki. Będą dłuższe wakacje, zmiany w organizacji ferii
To jeden z tych komunikatów, na które co roku czekają tysiące rodziców. Ministerstwo Edukacji Narodowej podało już terminy ferii, przerw świątecznych i zakończenia roku szkolnego 2026/2027. Sprawdź, kiedy twoje dziecko będzie miało wolne.
Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało oficjalny kalendarz roku szkolnego 2026/2027. Rodzice mogą już zaplanować urlopy, zimowe wyjazdy czy opiekę nad dziećmi podczas przerw w nauce. Wiadomo, kiedy rozpocznie się rok szkolny, w jakich terminach odbędą się ferie zimowe w poszczególnych województwach oraz kiedy uczniowie rozpoczną wakacje. Kalendarz roku szkolnego 2026/2027. Najważniejsze daty Zgodnie z komunikatem MEN zajęcia dydaktyczno-wychowawcze rozpoczną się 1 września 2026 roku (wtorek), a zakończą 25 czerwca 2027 roku (piątek). Wakacje rozpoczną się dzień później i potrwają do końca sierpnia. Najważniejsze terminy roku szkolnego 2026/2027: 1 września 2026 r. (wtorek) – rozpoczęcie roku szkolnego, 23–31 grudnia 2026 r. – zimowa przerwa świąteczna, 18–31 stycznia 2027 r. – ferie zimowe w województwach: podkarpackim, podlaskim, dolnośląskim, łódzkim, śląskim i opolskim, 1–14 lutego 2027 r. – ferie zimowe w województwach: mazowieckim, pomorskim, świętokrzyskim i lubelskim, 15–28 lutego 2027 r. – ferie zimowe w województwach: lubuskim, kujawsko-pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim, zachodniopomorskim i małopolskim, 25–30 marca 2027 r. – wiosenna przerwa świąteczna, 30 kwietnia 2027 r. – zakończenie zajęć dla klas programowo najwyższych liceów, techników i szkół branżowych II stopnia, 25 czerwca 2027 r. (piątek) – zakończenie roku szkolnego, 26 czerwca – 31 sierpnia 2027 r. – wakacje. Ferie zimowe 2027. Sprawdź termin dla swojego województwa Podobnie jak w poprzednich latach ferie zimowe zostaną podzielone na trzy tury. Dzięki temu ruch turystyczny rozkłada się w czasie, a rodziny mogą łatwiej zaplanować wyjazdy. Terminy ferii wyglądają następująco: 18–31 stycznia 2027 r. – województwa: podkarpackie, podlaskie, dolnośląskie, łódzkie, śląskie i opolskie, 1–14 lutego 2027 r. – województwa: mazowieckie, pomorskie, świętokrzyskie i lubelskie, 15–28 lutego 2027 r. – województwa: lubuskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie i małopolskie. Warto pamiętać, że terminy ferii wpływają nie tylko na organizację życia rodzinnego, ale również na ceny noclegów i dostępność miejsc w popularnych kurortach. Przerwy świąteczne i zakończenie roku szkolnego W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie będą mieli dwie dłuższe przerwy świąteczne. Zimowa potrwa od 23 do 31 grudnia 2026 roku, natomiast wiosenna została zaplanowana na 25–30 marca 2027 roku. Starsi uczniowie zakończą naukę wcześniej. Klasy programowo najwyższe liceów, techników i szkół branżowych II stopnia zakończą zajęcia 30 kwietnia 2027 roku, aby przygotować się do egzaminów. Ministerstwo przypomina również, że szczegółowy harmonogram egzaminu ósmoklasisty, matur i egzaminów zawodowych Centralna Komisja Egzaminacyjna opublikuje do 20 sierpnia 2026 roku. Dopiero wtedy uczniowie i rodzice poznają dokładne terminy egzaminów. Ważne informacje dla rodziców Według wyliczeń rok szkolny 2026/2027 będzie oznaczał nawet 187 dni bez zajęć dydaktycznych, jeśli uwzględnić wakacje, ferie, święta, weekendy oraz dni ustawowo wolne od pracy. Dla uczniów to dobra wiadomość, natomiast rodzice już teraz mogą wykorzystać opublikowany przez MEN kalendarz, aby z odpowiednim wyprzedzeniem zaplanować urlopy, wyjazdy i opiekę nad dziećmi. Źródło: gov.pl Zobacz także: Nauczyciele nie biorą jeńców: od września zmiany w szkołach. „Żadnych wycieczek, festynów, zebrania z rodzicami do 15”
Nauczyciele zapowiadają strajk. Rodzice mają dość: „Niech pracują też w wakacje. My musimy uczyć dzieci, żeby coś umiały”
Napięcie między nauczycielami a rodzicami rośnie. Po informacji, że pedagodzy nie dostaną kolejnych podwyżek, pojawiły się zapowiedzi protestu i pomysłu ograniczenia pracy do absolutnego minimum. Dyskusja, która rozgorzała pod tekstem o „cichym strajku”, pokazała, jak bardzo Polacy różnią się w ocenie pracy nauczycieli.
Nauczyciele liczyli na podwyżki, ale ich postulaty nie zostaną spełnione. Rada Ministrów nie przyjęła propozycji zwiększenia wynagrodzeń, a Ministerstwo Edukacji tłumaczyło decyzję ograniczeniami finansowymi. W odpowiedzi Związek Nauczycielstwa Polskiego zapowiedział protest 31 sierpnia przed gmachem Ministerstwa Edukacji. To jednak niejedyny sposób, w jaki część środowiska nauczycielskiego chce wyrazić swoje niezadowolenie. Coraz częściej mówi się o tzw. cichym strajku, czyli ograniczeniu pracy wyłącznie do obowiązków wynikających z przepisów. „Minimum, tak jak wypłata”. Nauczyciele chcą postawić granice O pomyśle nauczycieli zrobiło się głośno po komentarzu opublikowanym na profilu „NIE dla chaosu w szkole”. Jego autor napisał, by zrezygnować z wycieczek, festynów, a zebrania organizować wyłącznie do 15, w godzinach pracy nauczycieli. Pomysł szybko wywołał ogromne emocje. Zwolennicy takiego rozwiązania przekonują, że nauczyciele od lat wykonują wiele obowiązków, za które nie otrzymują dodatkowego wynagrodzenia. Ich zdaniem organizacja wycieczek, konkursów, wydarzeń szkolnych czy kontakt z rodzicami po godzinach nie powinny być traktowane jako coś oczywistego. Przeciwnicy odpowiadają natomiast, że ograniczenie dodatkowych aktywności najbardziej odczują uczniowie i rodzice. Rodzice zabrali głos. Jedni popierają nauczycieli, inni są oburzeni Pod naszym tekstem dotyczącym planowanego „cichego protestu” opublikowanym w mediach społecznościowych pojawiły się setki komentarzy. Dyskusja szybko pokazała, jak bardzo podzielone są opinie na temat pracy nauczycieli. Część rodziców uważa, że pedagodzy mają prawo postawić granice i przestać wykonywać obowiązki po godzinach. „No i bardzo dobrze. Dodałabym do tego zero przygotowywania w domu materiałów z własnej kieszeni, kserowania, drukowania na własny koszt, zero odbierania telefonów po godzinach pracy. Nikt nie pracuje po pracy charytatywnie, nauczyciele też powinni przestać” – napisała jedna z internautek. Podobne głosy zwracały uwagę, że problemem nie są same dodatkowe wydarzenia, ale oczekiwanie, że nauczyciel będzie stale dostępny. „Kiedyś nauczyciel był osobą szanowaną i ten zawód miał wysoką rangę społeczną. A teraz? Teraz każdy rodzic uważa, że wie wszystko lepiej, że dzieci są zawsze i wszędzie grzeczne, tylko nauczyciel sobie nie radzi” – komentował inny rodzic. „Zawsze możecie zmienić zawód”. Nie wszyscy stanęli po stronie pedagogów Niektórzy rodzice zwracali również uwagę na to, że ich zdaniem nauczyciele zbyt często skupiają się na własnych trudnościach, zapominając o przywilejach związanych z tym zawodem. Inni porównywali dzisiejszą szkołę z tą sprzed lat i przekonywali, że kiedyś nauczyciele wykonywali wiele dodatkowych obowiązków bez narzekania. „Nie rozumiem, dlaczego dawniej nauczyciele sprawdzali klasówki, jeździli na wycieczki, byli mili i uśmiechnięci w stosunku do uczniów, a teraz wciąż mało i niedobrze? Większość z was jest nauczycielami nie z powołania, tylko z konieczności. Nawet uczyć nie potraficie, skoro większość uczniów ma korepetycje. Leniuchy i obiboki z was i tyle” – napisał jeden z internautów. Niektórzy zwracali uwagę na wakacje i czas pracy nauczycieli: „Też niech mają tylko 30 dni urlopu w ciągu roku. Większość chciałaby mieć pobory nauczycieli, trzy miesiące wakacji i pracować najwyżej pięć godzin dziennie” albo „Niech pracują też od 8 do 16 podczas wakacji!” – pisali internauci. Pojawiły się również zarzuty dotyczące jakości nauczania: „Niech oni tak uczą, jak zakłada ich zawód. Prawda jest taka, że rodzice i tak muszą siedzieć i uczyć dzieci, żeby coś umiały”. Spór o nauczycieli pokazuje większy problem polskiej szkoły Dyskusja wokół „cichego strajku” nie dotyczy wyłącznie wycieczek czy festynów. W tle jest znacznie większy problem – pytanie o to, czym właściwie powinna być praca nauczyciela i czego społeczeństwo ma prawo od niego oczekiwać. Dla jednych nauczyciel to osoba, która powinna nie tylko przekazywać wiedzę, ale także angażować się w życie szkoły i wspierać uczniów na wielu poziomach. Dla innych – to pracownik, który ma określony zakres obowiązków i nie powinien stale wykonywać dodatkowej, często niewidocznej pracy. Jedno jest pewne – wrzesień 2026 może przynieść kolejną odsłonę konfliktu wokół polskiej edukacji. A emocje, które wywołał jeden internetowy komentarz, pokazują, że problem dawno przestał dotyczyć wyłącznie nauczycieli. Zobacz także: Nauczycielka: „Drugiego dnia urlopu dostałam SMS-a od matki ucznia. Aż oplułam się kawą mrożoną, gdy zobaczyłam, czego żąda”
„Powiedziałam mężowi, że gdybym mogła cofnąć czas, nie chciałabym mieć dzieci. Następnego dnia zrobił coś, czego nigdy mu nie wybaczę”
„Wykorzystał moją szczerość przeciwko mnie. Lepiej, gdyby po prostu spakował walizki i odszedł. On wolał, żeby z naszej rodziny zostały zgliszcza.”
Gdyby Przemysław po prostu spakował walizki i wyszedł, byłabym w stanie mu wybaczyć. Zdrada boli, ale to, co zrobił, zostawiło ślad o wiele głębszy. Życie z kimś, komu ufasz, a potem odkrycie, że ta osoba potrafi wykorzystać twoje słabości przeciwko tobie, to jak żyć z cieniem nad głową. I tej tajemnicy długo nie potrafiłam nikomu wyznać. Siedziałam późnym wieczorem w kuchni, niemal słysząc bicie własnego serca. W domu panowała zupełna cisza – nawet zegar wydawał się milczeć. Myślami błądziłam wokół spraw, których nigdy nie odważyłam się wypowiedzieć na głos. – Jesteś tu? – Przemysław pojawił się w drzwiach, ziewając i rozciągając się leniwie. Usiadł naprzeciwko mnie. Widziałam, że czeka na rozmowę, chociaż nie miałam na nią siły. – Wiesz, czasem mam wrażenie, że zgubiłam się gdzieś po drodze – odezwałam się cicho. – Pamiętasz, jak mówiłam o marzeniu o własnej galerii? Teraz marzę tylko o pięciu minutach ciszy. Popatrzył na mnie uważnie, a ja naiwnie uwierzyłam, że mnie rozumie. – Bycie matką to nie zawsze bajka – dodałam, spuszczając wzrok. – Kocham Tosię i Tymka, ale czasem wszystko mnie przerasta. Czuję się, jakbym straciła siebie. Czasem chciałabym na chwilę uciec, po prostu znów być Elizą, nie tylko mamą i żoną. Nie wiem, czy zdecydowałabym się na dzieci, gdybyśmy znów mieli po 25 lat. Nie powiedział ani słowa, tylko kiwnął głową. Z tą iluzją zrozumienia poszłam spać, przekonana, że może coś się zmieni. Najgorszy poranek mojego życia Obudził mnie harmider z kuchni. Zeszłam na dół, jeszcze w piżamie. Przemysław stał przy blacie, a naprzeciwko niego – nasza czternastoletnia Tosia i dwunastoletni Tymek. Ich spojrzenia były pełne lęku. – Co się dzieje? – zapytałam, próbując zrozumieć sytuację. Tymek popatrzył na mnie, a jego oczy były zupełnie inne niż zwykle – zimne, obce. – To prawda? – spytał cicho. – Co masz na myśli? – zmarszczyłam brwi. Tosia zaczęła płakać. – Tata powiedział, że nas nie kochasz. Że chcesz nas zostawić i wyjechać – wyszeptała przez łzy. Zamarłam. Spojrzałam na Przemysława. Stał tam niewzruszony, z kubkiem kawy. – Co im powiedziałeś?! – warknęłam, czując, jak narasta we mnie złość i bezsilność. – Powiedziałem tylko to, co mi wczoraj wyznałaś – wzruszył ramionami. – Że bycie z nimi cię męczy, że żałujesz, że nie masz własnego życia i że chciałabyś stąd uciec. Nie mogłam uwierzyć, że tak łatwo oddał dzieciom moje najgłębsze lęki, moje zmęczenie – i to w najgorszym możliwym świetle. – To nieprawda! – próbowałam uspokoić Tosię, wyciągając do niej ręce. Odsunęła się jednak ze strachem. – Nie kłam, mamo! Przecież tata wszystko nam powiedział! – Tymek podniósł głos. – Zawsze wybierałaś siebie, a teraz po prostu chcesz nas zostawić! Próba naprawienia szkód Próbowałam im tłumaczyć, że to nie tak, że miałam tylko trudny moment. Ale było już za późno. Ziarno niepewności zostało zasiane. Przemysław wyszedł do pracy, zostawiając mnie samą z rozbitymi dziećmi. Resztę dnia spędziłam, próbując rozmawiać z Tosią i Tymkiem, ale każde zamknęło się w swoim pokoju. Kiedy zapukałam do Tosi, usłyszałam tylko: – Zostaw mnie! Skoro chcesz odejść, to po prostu odejdź! Czułam, jak serce mi pęka. Nie mogłam zrozumieć, co kierowało Przemysławem. Czy chciał mnie ukarać za szczerość? Zemścić się za to, że mam własne myśli, własne potrzeby? Wieczorem, gdy wrócił, czekałam na niego w salonie. – Dlaczego to zrobiłeś? – zapytałam bez owijania w bawełnę. Spojrzał na mnie z czymś na kształt satysfakcji. – Muszą wiedzieć, jaka jesteś naprawdę. Nie możesz udawać idealnej matki, skoro w głębi duszy chcesz ich zostawić. – Przecież dobrze wiesz, jak to powiedziałam i co miałam na myśli! – Słowa mają znaczenie, Elizo – rzucił zimno. – Teraz wiedzą, na czym stoją. Nowa rzeczywistość Minęły dwa tygodnie. W domu jest lodowato. Tymek mnie unika, Tosia odzywa się tylko, gdy musi. Zawsze byliśmy blisko, a teraz czuję się jak obca. Próbuję odbudować zaufanie, ale każde moje słowo odbija się od nich jak od muru. Te słowa, które powierzyłam Przemysławowi, stały się narzędziem do zburzenia wszystkiego, co budowałam latami. Z Przemysławem prawie nie rozmawiamy. Mieszkamy razem, ale jesteśmy sobie wrogami. Już wiem, że nie chodziło o dzieci – chodziło o władzę i kontrolę. O zemstę za to, że ośmieliłam się marzyć o czymś więcej. Siedzę w tej samej kuchni, dopijam zimną herbatę i myślę, czy cokolwiek da się jeszcze naprawić. Czy moje dzieci kiedyś znowu mi zaufają? Czy kiedykolwiek przestanę czuć się winna za to, że chciałam choć przez chwilę być po prostu sobą? Eliza, 42 lata Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe. Zobacz także: „Mam 43 lata i czasem żałuję, że nigdy nie usłyszę tupotu małych stópek w sypialni. Opływanie w luksusach i kochający mąż to marne pocieszenie” „Teściowa od lat powtarzała, że dom będzie dla wnuków. Gdy podczas remontu mąż znalazł list schowany pod deskami, wiedziałam, że musimy zabrać stamtąd dzieci” „Ten jeden raz to mąż miał odebrać Gabrysia z przedszkola, ale do domu wrócił sam, z cieniutką kurteczką w ręce. Mój świat się zatrzymał”
Pozwala synowi chodzić w sukienkach i bawić się lalkami. „Po tym, co zrobili dziadkowie, już nigdy nie zobaczą wnuka”
„Mój syn wrócił z wakacji od dziadków jakiś... inny. Cichszy? Niewidzialny? Jakby zgasła w nim jakaś iskierka. Po krótkiej rozmowie zrozumiałam, że ktoś właśnie odebrał mojemu pięcioletniemu dziecku coś znacznie ważniejszego niż zwykłą sukienkę” – pisze nasza czytelniczka.
Ustalmy coś na wstępie: ubrania nie mają płci. Podobnie jak zabawki, szkolne zeszyty, kubeczki, talerzyki czy inne przedmioty. Choć przez lata wmawiano nam, że niebieski jest dla chłopców, a różowy dla dziewczynek, dzisiejsi rodzice z dumą wyłamują się z krzywdzących schematów. Niestety, wciąż nie wszyscy potrafią to zaakceptować, o czym przekonała się Sandra. „Spakowałam sukienkę razem z ubraniami” Dzień dobry, mam troje dzieci. Dwie starsze córki i pięcioletniego syna, który jest oczkiem w głowie całej naszej rodziny. Dziewczynki od kilku lat uwielbiają „Krainę Lodu”, więc trudno się dziwić, że ich młodszy brat również zna wszystkie piosenki na pamięć. Kiedy w domu leci „Mam tę moc”, cała trójka śpiewa razem i nikt nie zastanawia się, kto powinien być Elsą, Anną czy Olafem. Kilka miesięcy temu syn powiedział, że marzy o sukience Elsy. Nie o sukience „dla dziewczynek”, tylko o stroju swojej ulubionej bohaterki. Założył ją kilka razy w domu, biegał po salonie, udawał, że rzuca śnieżne zaklęcia i świetnie się bawił z siostrami. Co roku dzieci spędzają dwa tygodnie u moich teściów na Mazurach. Mają tam dom z ogrodem, jezioro niedaleko i zawsze wracają zachwycone. Pakując walizki na tegoroczny wyjazd, wrzuciłam do środka także sukienkę Elsy. Wiedziałam, że syn lubi się w nią przebierać, więc nie widziałam powodu, żeby mu tego zabraniać. Nie przyszło mi nawet do głowy, że właśnie ta jedna rzecz wywoła taką awanturę. „Babcia mówi, że to dla bab” Dzieciaki były u dziadków dwa tygodnie. Już przez telefon czułam, że z moim synem jest coś nie tak, ale on sam nie pisnął nawet słowa, a teściowa uznała, że mi się wydaje. Po powrocie do domu od razu zauważyłam, że w walizce nie ma stroju Elsy. Zadzwoniłam do teściowej z pytaniem, gdzie jest sukienka. Czy może się gdzieś zawieruszyła albo została w praniu. Teściowa spokojnym tonem oznajmiła, że oddała sukienkę wnuczce sąsiadki, bo „i tak bardziej jej się przyda”. Na początku myślałam, że to jakiś żart i trochę mnie zatkało. Teściowa dodała wtedy: – Chłopak nie będzie chodził po moim domu w sukience. To jest wstyd. Zamarłam, a po chwili po prostu się rozłączyłam. Zapytałam o to synka. Powiedział mi, że babcia śmiała się, kiedy chciał włożyć sukienkę, a potem powiedziała, że „księżniczki są dla dziewczynek”. Czułam, że próbuje być twardy, ale wieczorem długo płakał. Nie dlatego, że stracił ulubione przebranie. Dlatego, że ktoś, kogo bardzo kochał, dał mu do zrozumienia, że z nim jest coś nie tak. „Nie chodzi o sukienkę” Teściowie dzwonią do nas od kilku dni. Mówią, że przesadzam, że robię awanturę o kawałek materiału. Tylko że dla mnie to nigdy nie była awantura o sukienkę. To była awantura o szacunek do mojego dziecka. Nikt nie miał prawa zabierać jego rzeczy, wyśmiewać go ani zawstydzać tylko dlatego, że bawi się inaczej, niż oczekuje starsze pokolenie. Powiedziałam teściom, że dopóki nie zrozumieją, dlaczego zrobili mu krzywdę, nie zostawię u nich dzieci bez opieki. Właściwie w ogóle nie zostawię. Nie dlatego, że chcę ich ukarać. Po prostu moim obowiązkiem, jako matki, jest chronić syna. Jeżeli dziś pozwolę komuś wmówić mu, że jest „gorszy”, bo lubi Elsę, jutro ktoś inny powie mu, że nie może być sobą z kolejnego równie absurdalnego powodu. Na to po prostu nie ma mojej zgody. Komentarz redakcji Dzieci w wieku przedszkolnym bardzo często bawią się w odgrywanie ról i przebieranie za ulubionych bohaterów. Psychologowie podkreślają, że takie zabawy rozwijają wyobraźnię, kreatywność, empatię i kompetencje społeczne. Sam wybór zabawki, koloru czy przebrania nie pozwala wyciągać wniosków na temat przyszłości dziecka ani jego tożsamości. Coraz więcej specjalistów zwraca też uwagę, że przypisywanie zabawek czy ubrań wyłącznie do jednej płci może niepotrzebnie ograniczać dziecięcą swobodę i sprawiać, że dziecko zaczyna odczuwać wstyd z powodu swoich zainteresowań. Rolą dorosłych jest zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa i akceptacji. To właśnie ono buduje zdrowe poczucie własnej wartości – znacznie bardziej niż to, czy kilkuletni chłopiec wybierze strój Elsy, superbohatera czy strażaka. Zobacz także: Babcia załamana ubiorem 2-letniego wnuka na chrzest. „Synowa zamówiła jakiś badziew na Temu. Ze wstydu chciałam uciec z kościoła” „Dzieci wróciły od dziadków odmienione. Opowieści o zwyczajach teścia mnie zmroziły: codziennie o 18 wyjmował czerwony notes” Dziadkowie nie chcą zajmować się wnukami w wakacje. „Teściowie wolą jechać do Egiptu, a chciałam im nawet zapłacić”
„Moja babcia odeszła dzień przed narodzinami prawnuczki. Gdy na dnie szafy znalazłam jej list, osunęłam się na ziemię”
Czytając list babci, poczułam, jak mój świat się wali. Moja mama całe życie nosiła nazwisko kogoś, kto nie był z nią spokrewniony.
Dom babci Marii zawsze pachniał pastą do podłóg i starym drewnem. Po jej śmierci to ja wzięłam na siebie zadanie uporządkowania jej rzeczy. Z maleńką Lilą, która właśnie skończyła miesiąc, w chuście na piersi, metodycznie przeglądałam kolejne szafy. Zofia, moja mama, nie miała na to siły, a ja potrzebowałam jakiegoś zajęcia na urlopie macierzyńskim, żeby nie zwariować w pustym mieszkaniu. Wielka dębowa szafa w sypialni była pełna równo ułożonej pościeli i starych ubrań pachnących lawendą. Na samym dnie, pod stertą poszewek w kwiaty, znalazłam płaskie tekturowe pudełko. Nie było nawet ukryte – po prostu leżało tam, zapomniane albo celowo zostawione na samym spodzie. Lila wierciła się przez chwilę, po czym znowu zasnęła, oddychając miarowo. Usiadłam na brzegu skrzypiącego łóżka i otworzyłam pudełko. W środku znajdował się tylko jeden list. Koperta była zżółknięta, ale niezaadresowana. Wewnątrz był złożony na pół arkusz papieru, zapisany drobnym, starannym pismem babci. Zaczęłam czytać, spodziewając się jakichś sentymentalnych wspomnień albo uwag dotyczących pogrzebu. Prawda zapisana na pożółkłym papierze Pierwsze zdania były dość zwyczajne. Babcia pisała o tym, że życie mija szybciej, niż nam się wydaje, i że czasem decyzje podjęte w młodości rzucają cień na całą resztę naszych dni. Ale im dalej czytałam, tym bardziej czułam, jak żołądek podchodzi mi do gardła. List był zaadresowany do mojej mamy, Zofii, choć najwyraźniej babcia nigdy nie odważyła się go jej wręczyć. „Córeczko” – pisała babcia. „Kiedy to czytasz, mnie pewnie już nie ma. Nie miałam odwagi powiedzieć ci tego w twarz. Całe życie nosiłam ten ciężar sama. Twój ojciec, Tadeusz, wspaniały człowiek, którego kochałaś ponad wszystko, nie był twoim biologicznym ojcem”. Przestałam czytać. Musiałam zamknąć oczy, żeby litery przestały skakać. Dziadek Tadeusz. Ten sam, którego nazwisko nosiłam z dumą przed ślubem. Ten, który uczył mnie jeździć na rowerze i opowiadał historie o swoim ojcu i dziadku. Nasze rodowe dziedzictwo, którym zawsze tak bardzo się szczyciliśmy. Spojrzałam na list. Wróciłam do czytania, czując dziwne dzwonienie w uszach. „To był krótki moment słabości. Romans z Antonim, tym malarzem, który przyjechał na plener do naszej wsi. Tadeusz wiedział. Wybaczył mi, przyjął cię jak własną córkę i nigdy, absolutnie nigdy nie dał mi odczuć, że jesteś kimś innym niż jego ukochanym dzieckiem. Błagał, żebym ci nigdy nie mówiła. Chciał być twoim jedynym ojcem. I był nim. Ale teraz, kiedy zbliżam się do końca, czuję, że musisz znać prawdę o swojej krwi”. Antoni. Malarz. Próbowałam przypomnieć sobie, czy kiedykolwiek słyszałam to imię z ust babci. Nigdy. Spojrzałam na śpiącą Lilę. Jej mała, spokojna twarzyczka była wtulona w moją klatkę piersiową. Zawsze mówiono mi, że mam oczy po dziadku Tadeuszu. Ciemne, głębokie. Zofia też takie miała. A teraz dowiedziałam się, że to nie były oczy Tadeusza. To były oczy jakiegoś obcego człowieka, artysty, który przewinął się przez życie mojej babci i zniknął. Świat, który przestał do nas pasować Siedziałam w ciszy przez długi czas. Świat wokół mnie wydawał się nagle obcy. Zastanawiałam się, jak by to było powiedzieć o tym mamie. Zofia miała teraz sześćdziesiąt lat. Jej tożsamość, jej wspomnienia o ukochanym ojcu, jej poczucie przynależności do rodziny – wszystko to opierało się na kłamstwie. Dobrze strzeżonym, podyktowanym miłością, ale jednak kłamstwie. – Klaudia? – Głos z przedpokoju wyrwał mnie z zamyślenia. To był mój mąż, Piotrek. – Jesteś tu? Szybko złożyłam list i wsunęłam go do kieszeni spodni. Nie byłam jeszcze gotowa, żeby komukolwiek o tym mówić. Nawet jemu. – W sypialni! – odkrzyknęłam, starając się, by mój głos brzmiał normalnie. Piotrek wszedł do pokoju z uśmiechem, niosąc siatki z zakupami. – Pomyślałem, że przywiozę obiad. Jak wam idzie? – Powoli – odpowiedziałam, patrząc na stosy ubrań. – Chyba na dzisiaj skończę. Wróciłam do domu z głową pełną myśli. Przez kolejne dni nie mogłam przestać myśleć o liście. Wyciągałam go ukradkiem, kiedy Piotrek był w pracy, a Lila spała. Analizowałam każde słowo babci. Zastanawiałam się nad Tadeuszem – dziadkiem, który wiedział, a mimo to kochał moją mamę bezwarunkowo. Jak wielkim musiał być człowiekiem, żeby udźwignąć taki ciężar i nigdy nie dać po sobie poznać? Ale z drugiej strony czułam złość. Złość na babcię za to tchórzostwo. Dlaczego napisała ten list? Żeby zrzucić z siebie poczucie winy? Przecież wiedziała, że zburzy to cały świat jej córki. A może wierzyła, że prawda, bez względu na to, jak bolesna, jest ostatecznie lepsza od kłamstwa? Wybór, przed którym stanęłam Nadeszła niedziela. Zofia przyjechała do nas na obiad. Siedziała na kanapie, trzymając Lilę na kolanach i gruchając do niej cicho. – Popatrz tylko, Klaudia – powiedziała, gładząc małą po główce. – Ona ma te same usta co twój dziadek Tadeusz. Ten sam kształt. Pamiętasz, jak zawsze krzywił wargi, kiedy nad czymś myślał? O, właśnie tak! Patrzyłam na mamę i czułam, jak list w mojej kieszeni pali mnie żywym ogniem. Wystarczyłoby jedno słowo. Jedno zdanie: „Mamo, musimy porozmawiać”. I nagle usta Lili nie byłyby już ustami Tadeusza. Zofia straciłaby kawałek siebie. Ja straciłabym dziadka, którego znałam. Czy prawda była warta zniszczenia spokoju starszej kobiety? Zofia i tak niedawno pochowała matkę. Była krucha, zmęczona. A z drugiej strony – czy miałam prawo decydować o tym, co powinna wiedzieć o własnym życiu? Wzięłam głęboki oddech. Patrzyłam, jak mama uśmiecha się do mojej córki, widząc w niej odbicie człowieka, który dał jej całą swoją miłość, bez względu na biologię. – Tak, mamo – powiedziałam w końcu cicho. – Ma usta dziadka Tadeusza. Nie wiem, czy kiedykolwiek dam jej ten list. Na razie schowałam go w szkatułce z moimi starymi pamiątkami. Może kiedyś, gdy ból po stracie babci zelżeje, znajdę odwagę. A może zniszczę go, zanim ktokolwiek inny go znajdzie. Na ten moment po prostu żyję z tą wiedzą, próbując odnaleźć nową siebie w rodzinie, która nagle okazała się zupełnie inna, niż myślałam. Klaudia, 32 lata Zobacz też: „Teściowa nie pozwalała nam wchodzić do jednego pokoju. Gdy przypadkiem zobaczyłam, co tam skrywa, długo nie mogłam dojść do siebie”
Zabrała dzieci na wakacje autokarem, a koleżanki ją wyśmiały. „Jak można kisić dziecko 20 godzin?”
W te wakacje postanowiłam zrobić moim chłopcom niespodziankę życia – kupiłam wycieczkę objazdową autokarem do Disneylandu pod Paryżem. Kiedy zadowolona opowiedziałam o tym w biurze, spotkałam się z takim niezrozumieniem i kpinami ze strony koleżanek, że do teraz chce mi się ryczeć.
Gdy tylko wspomniałam, że jedziemy autokarem, w pokoju socjalnym zapadła cisza. Pierwsza odezwała się Marta, która co roku lata z dziećmi na luksusowe wczasy na Kretę. Spojrzała na mnie z takim politowaniem, jakbym co najmniej wywoziła dzieci na syberyjską tułaczkę. Podróż autokarem z dzieckiem za granicę − czy to faktycznie męka? Marta od razu podniosła głos i zapytała mnie z pretensją, jak można kisić dziecko przez ponad dwadzieścia godzin w jednej pozycji. Reszta dziewczyn momentalnie podchwyciła temat. Usłyszałam, że to jest czyste znęcanie się nad maluchami, że dzieci dostaną świra, że podróż autokarem z dzieckiem na tak długiej trasie to jakiś średniowieczny pomysł i skrajny egoizm z mojej strony, bo powinnam polecieć samolotem jak cywilizowany człowiek. Jedna z nich palnęła nawet, że jak mnie nie stać na bilety lotnicze dla trzech osób i drogi hotel na miejscu, to powinnam z dziećmi siedzieć na tyłku na działce u mamy, a nie fundować im taki obóz przetrwania. Siedziałam tam czerwona jak burak, starając się przełykać łzy i tłumaczyć, że przecież moje chłopaki to już nie są niemowlaki w pieluchach. To duże, samodzielne dzieci, które doskonale rozumieją, dokąd jadą i na co się piszą. Dla nich wizyta w świecie Myszy Miki to absolutne spełnienie marzeń, o którym mówią od trzech lat. No ale dla moich wielkich przyjaciółek z pracy jazda autobusem to skrajny obciach i narażanie dzieci na potworne katusze. Wycieczka do Disneylandu autokarem − koszty a marzenia dzieci Prawda jest taka, że finanse w dzisiejszych czasach dla samotnej matki bywają bezlitosne. Gdybym miała kupić bilety lotnicze do Paryża dla trzech osób w szczycie sezonu, opłacić transfery, koszmarnie drogi hotel przy samym parku rozrywki i bilety wstępu na własną rękę, musiałabym wziąć potężny kredyt, który spłacałabym przez kolejne pięć lat. Wycieczka zorganizowana autokarem przez sprawdzone biuro podróży kosztowała mnie jedną trzecią tej kwoty. W cenie mamy wszystko − przejazd, ubezpieczenie, noclegi w przyzwoitym hotelu pod miastem, opiekę pilota i wejściówki do parku. Dla mnie to była jedyna szansa, żeby pokazać dzieciom ten magiczny świat, zanim całkiem wyrosną z bajek. Czy naprawdę jestem złą matką, bo zamiast wygodnego fotela w samolocie oferuję moim synom dwadzieścia godzin spędzonych w nowoczesnym, klimatyzowanym autokarze z Wi-Fi, gniazdkami do ładowania telefonów i toaletą na pokładzie? Moje chłopaki spakowały już powerbanki, pobrały ulubione filmy, kupiły poduszki rogale na szyję i traktują tę całą podróż jak wielką, ekscytującą przygodę. Oni nie mogą się doczekać, a dorosłe baby w pracy robią ze mnie potwora bez serca. Wakacje autokarem z dziećmi − jak przetrwać długą drogę Najbardziej boli mnie ten wszechobecny lincz i ocenianie innych przez pryzmat własnego portfela. Łatwo jest krytykować i rzucać jadowitymi uwagami, kiedy mąż zarabia kokosy i co roku funduje wakacje bez liczenia się z kosztami. Ja każdą stówę ciężko wypracowuję na nadgodzinach. Uważam, że długa droga wcale nie musi być traumą. Biuro podróży zaplanowało regularne postoje co trzy, cztery godziny na dużych stacjach benzynowych, gdzie można rozprostować nogi, zjeść coś ciepłego i odetchnąć świeżym powietrzem. Większość trasy i tak przejedziemy nocą, więc dzieciaki po prostu prześpią kilkanaście godzin, a rano obudzą się już prawie we Francji. Wróciłam do domu z potwornym buczeniem w głowie i zaczęłam się zastanawiać, czy te moje biurowe koleżanki nie mają jednak trochę racji. Może faktycznie porywam się z motyką na słońce i ta podróż okaże się jednym wielkim pasmem marudzenia, bólów brzucha i płaczu? Chciałam zapytać Was, drogie czytelniczki i inne mamy, które mają to już za sobą: czy podróżował ktoś z Was na tak długiej trasie autokarem ze starszymi dziećmi? Czy faktycznie jest się czego bać, czy to po prostu kolejna porcja snobizmu ze strony ludzi, którzy zapomnieli, jak to jest nie mieć kasy na luksusy? Pomóżcie, bo ten cały entuzjazm ze mnie wyparował, a wyjazd już za dwa tygodnie. Pozdrawiam Was serdecznie, Ula Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Nauczyciele powinni opiekować się dziećmi w wakacje? „Dorobiliby 500 zł do pensji, dla nich to przecież dużo”
"Wyjście na spacer też jest aktywnością". Edyta Litwiniuk: mamy nie potrzebują kolejnej presji
"Masz wrócić do formy w sześć tygodni", "Powinnaś już ćwiczyć", "Inne mamy jakoś dają radę". Wokół macierzyństwa od lat narasta presja, a media społecznościowe skutecznie ją podsycają. Tymczasem - jak mówi Edyta Litwiniuk w podcaście "Mamy to!" - kobietom po porodzie dużo bardziej niż kolejnego planu treningowego potrzeba zrozumienia, wsparcia i zdjęcia z nich ciężaru ciągłego "muszę".
- Z perspektywy 15 lat macierzyństwa stwierdziłam, że wszystko o powrocie do formy fizycznej zostało już powiedziane. Kobietom brakuje dziś bardziej otulenia niż kolejnych poradników - mówi Edyta Litwiniuk. Podkreśla, że młode mamy często słyszą, co powinny robić, a zdecydowanie za rzadko ktoś mówi im, że nie muszą być idealne. - Dziewczyny piszą do mnie, że w końcu ktoś powiedział im: "nie musisz". Że wyjście na spacer to już jest trening. Że to już jest aktywność, która pozwala zadbać o ciało i psychikę - opowiada. Małe kroki zamiast wielkich postanowień Zdaniem Edyty Litwiniuk aktywność fizyczna po porodzie nie musi oznaczać godzin spędzonych na siłowni. Czasem wystarczy znaleźć kilka minut w codzienności. - Jeśli zaparzasz kawę, możesz zrobić kilka wspięć na palce albo delikatnych przysiadów. To są małe kroki, ale one też mają znaczenie - mówi. Jednocześnie zaznacza, że dbanie o siebie nie powinno ograniczać się wyłącznie do ruchu. Ważne jest także znalezienie przestrzeni dla siebie - wyjście z przyjaciółką, rozwijanie pasji czy po prostu chwila odpoczynku. - Mamo, jesteś w tej całej układance najważniejsza. Jeśli my nie będziemy zaopiekowane, zadbane i choć trochę wypoczęte, bardzo trudno będzie nam dawać innym to, czego potrzebują - podkreśla. Instagram pokazuje życie, którego nie ma Rozmówczynie zwracają uwagę, że współczesne matki żyją pod ogromną presją porównywania się do innych. W mediach społecznościowych widzą idealnie urządzone mieszkania, perfekcyjnie ubrane dzieci i mamy, które zdają się radzić sobie ze wszystkim. - Odpalam Instagram i widzę piękne mieszkania, wysprzątane kuchnie, świeży makijaż, dzieci, które bez awantur wychodzą do szkoły. Tylko że życie tak nie wygląda - mówi Edyta Litwiniuk. Jak podkreśla, jej doświadczenie pracy z kobietami pokazuje, że niemal każda z nich - niezależnie od etapu życia - mierzy się z własnymi trudnościami. Dlatego zamiast dokładać sobie kolejnych obowiązków, warto nauczyć się odpuszczać. Wspierający partner robi różnicę W rozmowie pojawia się także temat zaangażowanego ojcostwa. Litwiniuk zauważa, że na szczęście wiele się zmieniło w porównaniu z pokoleniem naszych rodziców. - Kiedyś tata wracał z pracy, jadł obiad i siadał przed telewizorem. Dziś coraz częściej wychodzi z dziećmi na spacer, zmienia pieluchy, odwozi na zajęcia i aktywnie uczestniczy w życiu rodziny - mówi. Jednocześnie przyznaje, że mamy nie zawsze potrafią oddać część kontroli. - Często myślimy: "Ja zrobię to lepiej". A przecież partner też uczy się rodzicielstwa. Ja również nigdy wcześniej nie zmieniałam pieluchy, więc skąd miałam wiedzieć, że robię to lepiej? - mówi z uśmiechem, wspominając historię ze szkoły rodzenia, kiedy jej mąż podczas ćwiczeń "urwał nóżkę" lalce treningowej. Jak przyznaje, dzięki wsparciu partnera mogła wrócić do pracy, rozwijać swoje pasje i zadbać także o siebie. Macierzyństwo to nie sport indywidualny Ekspertka podkreśla jednak, że nie każda kobieta może liczyć na wsparcie partnera. Dlatego tak ważne jest budowanie własnej sieci pomocy - wśród rodziny, przyjaciół czy sąsiadów. - Musimy nauczyć się prosić o pomoc. Bez względu na to, czy jesteśmy mamami samodzielnymi, czy żyjemy w związku. Warto odważnie powiedzieć: "Czy możesz pójść z dzieckiem na spacer?" - podkreśla. Jej zdaniem współczesnym rodzinom brakuje dziś tego, co kiedyś było naturalne - wielopokoleniowej wspólnoty. - Skoro nie mamy już domów wielopokoleniowych, twórzmy swoje małe wioski wsparcia. Nie bójmy się prosić o pomoc i korzystać z niej, kiedy jest nam potrzebna - słyszymy w podcaście "Mamy to!". Bo być może właśnie tego młode mamy potrzebują dziś najbardziej: nie kolejnego przypomnienia, że powinny robić więcej, ale zapewnienia, że już teraz robią wystarczająco dużo. Zobacz cały odcinek: Koniec z udawaniem idealnej mamy z Instagrama. Edyta Litwiniuk o byciu wystarczającą.