Głoski
fot. AdobeStock

Głoski: czym się różni głoska od litery, co to są spółgłoski i samogłoski?

Głoski to najmniejsze wyodrębnione, niepodzielne dźwięki mowy. Mogą być dźwięczne lub bezdźwięczne, twarde lub miękkie oraz ustne albo nosowe. Znaczna część głosek w języku polskim to spółgłoski, jest też 8 samogłosek.
Milena Oszczepalińska
Głoski
fot. AdobeStock
Głoski to najmniejsze dźwięki mowy, takie, których nie da się podzielić, ale da się je wyodrębnić za pomocą słuchu. Głoski bywają uważane za tożsame z literami, ale nie jest to prawdą. Podpowiadamy, jakie są rodzaje głosek, co to są spółgłoski, a co to samogłoski oraz jaka jest różnica między głoskami a literami.

Spis treści:

Co to są głoski?

Głoski to najmniejsze jednostki fonetyczne, które wymawia się zawsze w takim samym układzie narządów mowy. Mogą być dźwięczne lub bezdźwięczne, twarde lub miękkie (wyłącznie spółgłoski), ustne albo nosowe:
  • głoski dźwięczne – to takie, przy których artykulacji czujemy drgania na wysokości krtani; głoski dźwięczne to wszystkie samogłoski oraz b, d, dz, dż, g, j, l, ł, m, n, ń, r, w/v, z, ż/rz, ź;
  • głoski bezdźwięczne – artykulacja ich nie wywołuje drgań (p, f, t, c, ć, s, ś, cz, sz, ś, k, ch/h);
  • głoski twarde – to takie, które podczas artykulacji nie wywołują unoszenia języka, pozostaje on na dnie jamy ustnej; znaczna większość polskich głosek jest twarda;
  • głoski miękkie – artykułując je, środkowa część języka unosi się w kierunku podniebienia twardego; głoski miękkie to: ć, dź, ś, ź, ń, oraz j;
  • głoski ustne – to takie, przy których wymawianiu języczek podniebienny jest podniesiony i umożliwia swobodny przepływ powietrza do jamy ustnej; większość głosek w języku polskim to głoski ustne;
  • głoski nosowe – przy ich wymawianiu języczek podniebienny jest opuszczony i tylko część  powietrza wpływa do jamy ustnej, a część do jamy nosowej; głoski nosowe to: ą, ę, m, m’, n oraz n’.
Redakcja poleca: Bezpieczna samochodowa podróż z maluchem [LIVECZAT Z EKSPERTAMI]
Jakie są zasady przewożenia dzieci samochodem? Co robić, aby rodzinne podróże były bezpieczne i wygodne? I wreszcie – jak wybrać najlepszy fotelik? Na te i inne pytania młodych rodziców odpowiadali podczas liveczatu na profilu fb „Mamo To Ja” eksperci: Kamil Kasiak, ratownik medyczny oraz Tomasz Świergolik, przedstawiciel firmy Marko, doradca w zakresie fotelików samochodowych. Obejrzyjcie nasz film!

Głoski a litery

Najprościej można powiedzieć, że głoska jest dźwiękiem, a litera zapisem graficznym. Głoska od litery różni się tym, że głoskę słyszymy i wymawiamy, a literę widzimy i zapisujemy.

Bywa, że głoska odpowiada literze, np. w wyrazie „moneta” – mamy tu 6 głosek i również 6 liter. Czasami jednak jedna głoska zapisywana jest za pomocą dwóch liter, czyli jest tzw. dwuznakiem. Np. w wyrazie „deszcz” mamy 4 głoski („d”, „e”, „sz”, „cz”), ale 6 liter. W tym wyrazie znajdują się dwie głoski, które są dwuznakami. Wszystkie dwuznaki w języku polskim to: „sz”, „rz”, „cz”, „dż”, „dź” oraz „ch”.

Spółgłoski i samogłoski

Głoski mogą być spółgłoskami lub samogłoskami.

Co to są spółgłoski?

Spółgłoski mogą być dźwięczne lub bezdźwięczne, twarde lub miękkie, ustne lub nosowe. Kiedy je wymawiamy, słychać jest więcej, niż jeden dźwięk, np. „k” = „ka”, „z” = „zet”. Spółgłoski to wszystkie głoski, które nie są samogłoskami.
Wypowiadając spółgłoski, narządy mowy zamykają się lub zbliżają do siebie.

Co to są samogłoski?

To głoski, które są dźwięczne – nie ma samogłosek bezdźwięcznych. Kiedy wymawiamy samogłoskę, słychać jest tylko jeden dźwięk. W języku polskim istnieje 8 samogłosek – 6 ustnych (a, e, i, o, u/ó, y) oraz 2 nosowe (ą, ę). Podział głosek na twarde i miękkie nie dotyczy samogłosek.

Wypowiadając samogłoski, używamy jedynie wiązadeł głosowych. Strumień powietrza przechodzi przez gardło i następuje rozwarcie narządów mowy. Dzięki samogłoskom mówienie staje się bardziej melodyjne, są nośnikami akcentu.

Zobacz także:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy