jelitówka u dziecka
fot. Adobe Stock

Jelitówka u dziecka - objawy, przyczyny, sposoby leczenia

Biegunka i wymioty to najczęstsze objawy jelitówki u dziecka. Choroba wymaga szybkiego działania, gdyż może doprowadzić do odwodnienia malucha.
Beata Turska
jelitówka u dziecka
fot. Adobe Stock
Choroba ma ostry przebieg i jest jedną z najczęstszych dolegliwości u bardzo małych dzieci - noworodków i niemowląt. Szczyt zachorowań na jelitówkę przypada od stycznia do marca, kiedy najbardziej spada odporność organizmu i jest on szczególnie narażony na wirusy. Opisujemy najczęstsze jej objawy i podajemy najlepsze metody jej leczenia.

Spis treści:

Jelitówka u dziecka - ogólna charakterystyka choroby

Jelitówka to popularna nazwa dla grypy jelitowej, zwanej także grypą żołądkową. To choroba zakaźna wywołana przez rotawirusy wywołująca zakażenie układu pokarmowego (żołądek i jelita).

Bardzo łatwo się nią zarazić, w efekcie czego w jednym czasie mogą na nią zachorować wszyscy w rodzinie - zarówno dzieci, jak i dorośli. Jednym z najbardziej charakterystycznych jej objawów jest biegunka, która jest szczególnie groźna dla niemowląt, gdyż może prowadzić do ich błyskawicznego odwodnienia.
Wirusy wywołujące jelitówkę, nie mają nic wspólnego z wirusem grypy.
Redakcja poleca: Wyprawka do szpitala – dla mamy i dziecka [WIDEO]
Nie warto zwlekać do ostatniej chwili ze spakowaniem rzeczy do szpitala dla ciebie i dla dziecka. Zrób to na około miesiąc przed planowanym terminem porodu. Zobacz w naszym filmie, co powinno się w znaleźć w torbie do szpitala.

Grypa jelitowa u dziecka - objawy

Grypa żołądkowa na ogół ma bardzo gwałtowny przebieg. Rotawirusy wnikają w błonę śluzową jelit i niszczą ją, wywołując bolesne dolegliwości. 

Objawami jelitówki są:
  • wymioty - bardzo intensywne, dziecko wymiotuje kilka razy w ciągu doby,
  • biegunka - wodnista, trudna do zahamowania, towarzyszy jej ból brzucha,
  • gorączka - może być niewielka, ale może także dochodzić do 40°C,
  • bóle brzucha i głowy,
  • bóle mięśni,
  • nudności,
  • dreszcze,
  • katar,
  • ból gardła,
  • osłabienie.

Objawy jelitówki można na początku choroby pomylić z zatruciem pokarmowym, jednak jej przebieg jest dużo poważniejszy. Najgroźniejsze powikłanie jelitówki to odwodnienie. Jeżeli nie jest leczone, może spowodować u dziecka zaburzenia elektrolitowe, drgawki, zaburzenia pracy serca, a nawet zapaść.
Objawy jelitówki pojawiają się nagle i utrzymują się do 4 dni, chociaż mogą trwać nawet ponad tydzień. 

Grypa żołądkowa u dziecka - przyczyny

Jelitówkę powodują przede wszystkim rotawirusy grupy A, a także norowirusy, sapowirusy oraz astrowirusy i adenowirusy, które przenoszą się do organizmu:
  • drogą pokarmową, 
  • poprzez kontakt z kałem,
  • przez dotykanie zanieczyszczonych przedmiotów,
  • poprzez brudne ręce,
  • jedzeniem nieumytych warzyw i owoców,
  • drogą kropelkową (kaszel, kichanie, rozmowa),
  • poprzez bezpośredni kontakt z chorą osobą.

Jeżeli w przedszkolu jest epidemia grypy jelitowej, zatrzymaj dziecko w domu. W ten sposób uchronisz je przez zakażeniem i przeniesieniem choroby do domu. 
Chory na grypę jelitową może zarażać inne osoby nawet przez 2 tygodnie, także wtedy, gdy sam nie ma już objawów choroby. 

Jelitówka u dziecka - leczenie

Grypy jelitowej nie powinno się leczyć na własną rękę, zwłaszcza w przypadku niemowląt. Dlatego koniecznie trzeba wezwać do dziecka lekarza pediatrę. 

Lekarz prawdopodobnie zaleci:
  • preparaty nawadniające - np. Gastrolit, ORS 200, Saltoral, Floridral, uzupełnienie płynów i elektrolitów jest teraz najważniejsze; podawaj je po łyżeczce - lekarze nazywają to doustną kroplówką, maluch może protestować, bo są niesmaczne, jednak naprawdę dużo dają i często pomagają uniknąć szpitala,
  • probiotyki - np. Trilac, Lakcid, Lacidofil, Dicoflor,
  • leki obniżające gorączkę - w czasie biegunki lepiej podawać je doustnie (a nie w czopku), łyżeczką z niewielką ilością płynu.

Dbaj o higienę dziecka. Jeżeli korzysta z pieluch, zmieniaj je, jak tylko zostaną zabrudzone. Dokładnie myj pupę dziecka, zabezpieczaj skórę przed odparzeniem. Wyjątkowo starannie myj ręce! Ułóż dziecko do snu w bezpiecznej pozycji. Maluch powinien spać na boku, aby nie zadławić się wymiocinami, jeżeli zwymiotuje nocą.
Niezależnie od wieku dziecka wezwij lekarza, jeżeli biegunka i wymioty nasilają się, w kupie widać śluz albo krew, a dziecko ma objawy odwodnienia. Może się zdarzyć, że maluszek będzie musiał trafić do szpitala. Nie protestuj: kroplówki uzupełnią płyny i zapobiegną komplikacjom związanym z odwodnieniem u dziecka. 
Pediatra doradza, po pomoże na ból brzucha u dziecka:


Grypa żołądkowa u dziecka - dieta

Pilnuj, aby dziecko piło. Jeżeli karmisz piersią, rób to nadal, jednak podawaj również dodatkowe płyny, które pozwolą uchronić maluszka przed groźnym odwodnieniem - np. niegazowaną wodę mineralną, herbatkę koperkową lub miętową. Podawaj je po łyżeczce, inaczej dziecko od razu zwymiotuje większą ilość.

Nie zmuszaj dziecka do jedzenia. Jeżeli ma apetyt, podawaj lekkostrawne potrawy:
  • kleik ryżowy lub rozgotowany ryż,
  • marchiwankę - gotowana, przetarta marchewka,
  • kleik marchwiowo-ryżowy ORS 200.

Nie podawaj dziecku chleba (gluten może dodatkowo podrażnić jelita), mleka i jego przetworów (poza mlekiem z piersi), świeżych warzyw i owoców. 

Grypa jelitowa u dziecka - zapobieganie poprzez szczepienia przeciw rotawirusom

Zachorowanie na jelitówkę nie uodparnia na powtórne zarażenie się nią. Jest jednak dobra wiadomość, gdyż kolejne infekcje mają na ogół łagodniejszy przebieg. 

Dziecko można zaszczepić przeciw rotawirusom. Szczepienie nie jest obowiązkowe (a więc trzeba za nie zapłacić, cena jednej dawki wynosi od 280 do 350 złotych), ale Ministerstwo Zdrowia zaleca je wszystkim niemowlętom od 6. do 24. tygodnia życia. Warto zaszczepić jak najmłodsze dziecko. 

Eksperci rekomendują podanie pierwszej dawki do 12. tygodnia życia. Ostatnia dawka, w zależności od rodzaju szczepionki powinna zostać podana do 24. lub 26. tygodnia, czyli do 6. miesiąca życia. Odstępy pomiędzy kolejnymi dawkami powinny wynosić co najmniej cztery tygodnie.

Grypa żołądkowa u dziecka - zapobieganie odwodnieniu organizmu

Odwodnienie to bardzo niebezpieczny stan dla małego dziecka. Im młodsze, tym szybciej może do niego dojść i tym groźniejsze mogą być jego skutki. Nie wolno czekać, aż pojawią się niepokojące objawy odwodnienia, np. śluzówki staną się suche, a skóra mało elastyczna. Trzeba działać – to znaczy podawać wodę i płyny nawadniające.

Objawy odwodnienia u dziecka:
  • niewielkie - brak wyraźnych objawów, można próbować opanować je w domu,
  • umiarkowane - niepokój, pragnienie (nie zawsze), brak łez, suche usta i język; potrzebna jest konsultacja lekarza,
  • ciężkie - apatia, osłabienie, zaburzenia świadomości, sucha, nieelastyczna skóra, malec nie siusia; dziecko musi być leczone w szpitalu – to stan zagrożenia życia.
Jeżeli np. ważący 5 kilogramów maluch dwa razy zwymiotuje i zrobi 3 wodniste kupy, może stracić nawet 10 procent masy ciała! To stan zagrażający życiu. Nie można do niego dopuścić. 
Konsultacja: dr Małgorzata Czyżewska, konsultant wojewódzki ds. neonatologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Zobacz też:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 28 głosy

Zobacz także

Popularne tematy