Jak wygląda terapia zaburzeń integracji sensorycznej?
fot. AdobeStock

Co to jest integracja sensoryczna? Na czym polega terapia integracji sensorycznej?

Twój kilkulatek nie lubi się huśtać, niezgrabnie biega, bardzo przeszkadzają mu metki w ubraniach? To mogą być objawy kłopotów ze zmysłami, czyli z integracją sensoryczną. Zobacz, co to jest i kiedy dziecku może być potrzebna terapia.
Aleksandra Sobieraj
Jak wygląda terapia zaburzeń integracji sensorycznej?
fot. AdobeStock

Dziecko może też się bać wchodzić na drabinki, często się potykać i wciąż przewracać przedmioty, po które sięga. W dodatku nie lubi rysować i kąpać się w ciepłej wodzie. Dziwne? Niekoniecznie. Takie problemy nie muszą wcale znaczyć, że masz trudne dziecko albo że jest ono mniej inteligentne niż rówieśnicy, którzy dobrze funkcjonują i nie mają z podobnymi zadaniami kłopotów. W przypadku niektórych dzieci powodem problemów jest nieprawidłowe przetwarzanie wrażeń zmysłowych. Bo to właśnie one mają wpływ na to, jak dziecko radzi sobie na co dzień.

Co to jest integracja sensoryczna?

Jest to zdolność dziecka do odczuwania i reagowania na informacje dostarczane z otoczenia i własnego ciała. Gdy wszystko działa dobrze, dziecko sprawnie porusza się, odbiera bodźce z zewnątrz i zachowuje się odpowiednio do sytuacji. U większości dzieci integracja sensoryczna rozwija się w sposób naturalny, między innymi dzięki zabawom. Jednak niektóre badania pokazują, że kłopoty z integracją zmysłów może mieć nawet 15–45% dzieci.
Redakcja poleca: Jakie objawy mogą świadczyć o zaburzeniach integracji sensorycznej?
Sprawdź, jakie objawy u dzieci mogą świadczyć o tym, że dziecko ma problemy z integracją sensoryczną.

Kiedy potrzebna jest terapia integracji sensorycznej?

Twoje dziecko może potrzebować pomocy, żeby jego wszystkie rozwijające się zmysły zaczęły ze sobą współpracować. W takich sytuacjach pomaga Terapia Integracji Sensorycznej (SI). Są to zajęcia, dzięki którym kilkulatek lepiej będzie sobie radził na co dzień, a w przyszłości będzie miał mniej problemów w szkole i dorosłym życiu. Terapia SI pomaga też w trudnościach z czytaniem i różnych problemach z mową. Im wcześniej zacznie się ćwiczenia, tym lepiej.

Oto opowieść o 6-letnim chłopcu, który ma problemy z integracją sensoryczną:

Jest siódma. Pawełek budzi się. Jest mu zimno, bo w nocy zdjął bluzę od piżamy, gdyż uwierała go metka (nadwrażliwość na dotyk). Wstaje i idzie do łazienki. Po drodze zderza się z futryną (problem z oceną odległości). Korzysta z toalety, ale nie chce spuścić wody, bo denerwuje go ten dźwięk (nadwrażliwość słuchowa). Z trudem odkręca kurek (problem ze sprawną rączką), myje się w zimnej wodzie (problem z dotykiem) i zapomina wytrzeć ręce w ręcznik, bo nie czuje wilgoci.

Następnie Pawełek idzie na śniadanie. Po drodze potyka się o krzesło (problem z równowagą i wyczuciem własnego ciała). Na śniadanie nie chce jeść płatków, bo nie znosi chrupiącego jedzenia (nadwrażliwość na dotyk i bodźce słuchowe). Przed wyjściem mama daje mu kurtkę, ale on protestuje, mówiąc, że nie jest mu zimno i nie lubi szelestu kurtki (problemy z dotykiem, bodźcami słuchowymi, odczuwaniem zimna). W końcu Pawełek wkłada polar.

W drodze do przedszkola trochę się denerwuje, bo w są tam zwykle zajęcia plastyczne, np.:
  • lepienie z plasteliny,
  • rysowanie,
  • malowanie,
za którymi nie przepada (trudności z dotykiem i sprawną rączką). Obawia się też zajęć ruchowych, na których słabo sobie radzi (kłopoty z równowagą i wyczuciem ciała).

Jak działają zmysły dziecka?

Człowiek (od chwili narodzin, a nawet jeszcze w łonie mamy) odbiera świat nie tylko pięcioma podstawowymi zmysłami, takimi jak:
  • dotyk,
  • smak,
  • słuch,
  • węch,
  • wzrok.
Ważne są też informacje płynące z innych źródeł – wpływ na nas mają także ruch, siła grawitacji i pozycja ciała. 

Układy zmysłów ważne dla integracji sensorycznej

W teorii integracji sensorycznej mówi się o trzech układach:
• dotykowym – pozwala na odczuwanie zimna, ciepła, bólu, właściwości i rodzajów przedmiotów, dzięki niemu np. po ciemku jesteśmy w stanie znaleźć przedmiot, którego szukamy,
• przedsionkowym – koordynuje ruchy oczu, głowy oraz całego ciała, pozwala balansować bez spadania na równoważni, bujać się na huśtawkach, w miarę sprawnie łapać równowagę, kiedy na przykład się potkniemy,
• proprioceptywnym – odbiera informacje z naszych mięśni i stawów, żeby informować mózg o pozycji naszego ciała. Dzięki niemu umiemy dobrze posługiwać się ołówkiem lub odbijać piłkę o ziemię.
Te wszystkie systemy zmysłowe powinny nie tylko bardzo dobrze funkcjonować, ale również ściśle ze sobą współdziałać.

Jak sprawdzić, czy dziecko ma kłopoty z integracją sensoryczną?

Obserwuj dziecko i patrz, czy:
  •  Nie lubi nowych zapachów, dźwięków, nadmiaru kolorów. Może też źle reagować na dotyk innych osób lub nie chcieć się bawić w niektóre zabawy (np. uwielbia zjeżdżalnię, ale nie znosi bujać się na huśtawce). Być może także nie przepada za kąpielą, myciem zębów czy czesaniem się.
  • Poszukuje silnych wrażeń dla zmysłów. Skacze, tarza się po podłodze, zderza z przedmiotami, uderza innych, taranuje kolegów i dorosłych, przewraca się lub kręci w kółko.
  • Jest go wszędzie pełno. Albo też jest bardzo ospały i wszystko przychodzi mu z dużym trudem.
  • Ma kłopoty ze swobodnym poruszaniem się. Dotyczy to całego ciała albo np. tylko rączek. Miewa problemy z utrzymaniem równowagi.
  • Występują u niego trudności z mówieniem. Mogą to być kłopoty z wymawianiem niektórych głosek, płynnym mówieniem, poprawnym budowaniem zdań.
  • Ma problemy z utrzymaniem porządku. Dotyczy to starszych przedszkolaków – dziecko ma kompletny chaos w szafce lub swoim pokoju. Nie umie również zaplanować i przygotować potrzebnych do jakiejś czynności przedmiotów (nie jest w stanie np. przyszykować kartki i nożyczek, gdy chce coś wyciąć). Bardzo łatwo się rozprasza i potrzebuje pomocy, by doprowadzić do końca rozpoczętą czynność.
  • Źle się zachowuje. Nie panuje nad emocjami (bardzo szybko zmienia nastroje: od wesołości w mgnieniu oka przechodzi do agresji czy smutku), jest nieposłuszny, ucieka, chowa się przed dorosłymi, łatwo wpada w złość. Unika bliskości.

Wpływ zaburzeń integracji sensorycznej na samopoczucie dziecka

Z powodu różnych trudności dziecko źle się czuje. Nie jest w stanie samo dobrze radzić sobie na co dzień z działaniami i zabawami, z którymi inne dzieci nie mają kłopotów. Jego zachowanie najczęściej jest również powodem negatywnych reakcji otoczenia – wszyscy się skarżą, że dziecko jest niegrzeczne, co jeszcze mocniej obniża jego samoocenę. 

Jak poznać, czy konieczna jest terapia integracji sensorycznej?

Nie ma człowieka, którego zmysły działałyby absolutnie idealnie. Kiedy zatem iść do specjalisty? Warto sobie zadać pytanie, na ile kłopoty dziecka wpływają na jego:
  • codzienne życie,
  • relacje z rówieśnikami i dorosłymi,
  • naukę w przedszkolu,
  • zachowanie.
Jeśli czterolatek dobrze funkcjonuje na co dzień, a jedynie nie chce włożyć ręki do piaskownicy, bo nie lubi dotyku piasku, to nie jest to duży problem. Prawdopodobnie z tego wyrośnie lub nie będzie mu to przeszkadzało w dorosłym życiu. Natomiast jeśli dziecko nie tylko nie chce bawić się w piasku, ale do tego:
  • brzydzi się dotykać plasteliny lub farb,
  • boi się zjeżdżalni,
  • odmawia zakładania pewnych rodzajów ubrań,
  • odmawia jedzenia niektórych potraw,
może to być sygnał, żeby poszukać pomocy specjalisty. Oceni on stopień zaburzeń integracji sensorycznej i w razie potrzeby spróbuje pomóc dziecku.

Jak wygląda terapia integracji sensorycznej?

Najpierw specjalista postawi diagnozę, opierając się na obserwacji dziecka podczas zabawy. Ważna jest również rozmowa z rodzicami. Gdy problemy dziecka potwierdzą się w diagnozie, terapeuta opracowuje program zajęć i ćwiczeń. Będą one potem modyfikowane w zależności od potrzeb i postępów dziecka. Terapia odbywa się poprzez ruch i zabawę. Nie polega natomiast na trenowaniu tych czynności, które na co dzień sprawiają dziecku trudność.

Aby dziecko zaczęło sprawnie pedałować na rowerku, nie każe mu się więcej na nim jeździć. Terapeuta proponuje za to takie zajęcia, dzięki którym dziecko nie będzie się już bało oderwać nóżek od ziemi i łatwiej będzie mu na przemian poruszać nimi podczas pedałowania. Czyli – poprzez odpowiednie zabawy stara się usprawnić te zmysły, dzięki którym jeżdżenie na rowerku nie sprawia trudności. W rezultacie dziecko będzie to robiło chętniej i lepiej.

Jakie przedmioty wykorzystuje się w terapii SI?

Do terapii wykorzystuje się:
  • piłki,
  • trampolinki,
  • wałki,
  • miękkie materace,
  • drabinki,
  • równoważnie,
  • deskorolki terapeutyczne,
  • różnego rodzaju huśtawki.
Dzieciaki naprawdę to lubią!

Konsultacja: Barbara Płuska, pedagog specjalny, rehabilitant, terapeuta SI z Przedszkola Integracyjnego „Bajkowy Świat” w Warszawie
 
Zobacz też: 
Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Zainspiruj się!

Warto wiedzieć