GRY

Encyklopedia zdrowia dziecka

Jądro niezstąpione (wnętrostwo)

Siódmy miesiąc życia płodowego to czas, kiedy jądro przechodzi z tylnej ściany brzucha (tam się rozwija), przez kanał pachwinowy, by w następnym miesiącu zstąpić do worka mosznowego. Zaburzenia tego procesu mogą sprawić, że zatrzyma się ono w jamie brzusznej, przestrzeni zaotrzewnowej, w kanale pachwinowym lub u podstawy moszny. Taki stan nosi nazwę wnętrostwa prawdziwego. Wada ta występuje u 0,5 proc. chłopców.

Przyczyny
Nie wiadomo do końca, dlaczego jądro zatrzymuje się podczas wędrówki do moszny. Może się tak dziać z przyczyn hormonalnych, z powodu przeszkód mechanicznych, np. przepukliny pachwinowej, lub wady samego jądra.

Dlaczego jądro powinno znaleźć się w mosznie zaraz po urodzeniu chłopca?
Otóż budowa moszny stwarza najlepsze warunki do jego rozwoju. Temperatura wewnątrz niej jest niższa o 1–2°C niż w jamie brzusznej (taka temperatura jest optymalna do rozwoju komórek plemnikotwórczych). Dłuższe przebywanie jądra poza moszną może je więc bezpowrotnie zniszczyć.
Brak jądra najczęściej stwierdza pediatra podczas okresowego badania bilansowego dziecka (czasami ma ono już wtedy kilka lat). Każdy rodzic musi mieć więc świadomość, że jąderka powinny być w mosznie u chłopca od razu po urodzeniu. Można to sprawdzać podczas kąpieli, bo ciepła woda rozluźnia wszystkie mięśnie i skórę moszny. W razie wątpliwości trzeba odwiedzić chirurga dziecięcego.

Leczenie
Rozpoczyna się je wcześnie, tzn. po pierwszym roku życia. Istnieją dwa sposoby leczenia. Pierwszy, który ma mniej zwolenników, to leczenie hormonem gonadotropowym. Drugi to leczenie operacyjne. Jeśli w trakcie operacji chirurg znajdzie jądro o nieprawidłowej budowie, to będzie musiał je usunąć. Może ono być źródłem nowotworu. Poza tym jądro takie wytwarza przeciwciała przeciw jądru po stronie przeciwnej i może doprowadzić do uszkodzenia jego czynności. Po usunięciu jądra wszczepia się chłopcu protezę, która przywraca mosznie naturalny wygląd.

Konsultacja: lekarz medycyny Lucyna Michalska, pediatra

Rodzice pytają, odpowiada dr Arkadiusz Michalski, chirurg ze Szpitala Dziecięcego im. prof. dr. Jana Bogdanowicza w Warszawie.

Co to jest jądro wędrujące?
- U chłopców od drugiego do ósmego roku życia często spotyka się tzw. jądro wędrujące, określane także mianem wnętrostwa rzekomego. Powstaje wskutek działania silnie rozwiniętego w tym wieku mięśnia dźwigacza jądra, który przemieszcza je do góry w kierunku kanału pachwinowego. Jądro znajduje się wówczas w górnej części moszny lub w kanale pachwinowym. Można je bez trudu sprowadzić do moszny ręcznie, a w pewnych warunkach, takich jak: sen, ciepła kąpiel, siad po turecku, schodzi do moszny samo. Przed okresem dojrzewania jądra wędrujące samoistnie schodzą do dna moszny. Jądro wędrujące nie jest patologią i nie wymaga żadnego leczenia.

Kiedy rozpocząć leczenie chłopca z niezstąpionym jądrem?
- Jąderko powinno znajdować się w mosznie najpóźniej między pierwszym a drugim rokiem życia. Błędem jest nie tylko zbyt późne zgłaszanie się z malcem do chirurga, ale także opóźnianie i odwlekanie leczenia przez lekarzy pierwszego kontaktu. Często słyszy się opinię, że jądro ma czas na zejście do moszny do piątego-szóstego roku życia. Nic bardziej błędnego! Tylko jądro wędrujące może być obserwowane tak długo i to przez doświadczonego chirurga.