fot. Edipresse

Jak dotyk wpływa na noworodka

Dotyk twoich dłoni to dla noworodka niezwykłe doświadczenie. Tak przekazujesz mu miłość, chronisz przed chorobami, wpływasz na jego rozwój.
Małgorzata Wódz
fot. Edipresse
Noworodek, który przychodzi na świat, widzi, słyszy, czuje zapach i smak. Jednak największych wrażeń doświadcza, kiedy go dotykasz. Dlaczego tak się dzieje. Dotyk w chwili narodzin jest jednym z najlepiej rozwiniętych zmysłów, mimo że nie jest jeszcze w pełni dojrzały.
Teraz dużo mówi się i pisze o złym dotyku. Tym bardziej warto podkreślać ogromną rolę tego dobrego. Przyjazny dotyk ma wielki wpływ na relacje między rodzicem a dzieckiem, a także na pełny rozwój fizyczny i psychiczny dziecka. Czułość, jaką możesz przekazać dziecku w ten sposób, nie ma sobie równych.

Noworodek ma zmysł dotyku

Zmysł dotyku rozwija się pierwszy, więc już w twoim brzuchu dziecko doświadcza wielu bodźców dotykowych. Otaczają go wody płodowe, które dostarczają mu licznych wrażeń odbieranych przez receptory na powierzchni skóry całego ciałka. Prostując rączki i nóżki, sam dostarcza sobie różnorodnych wrażeń czuciowych, bawi się pępowiną, wkłada rączkę do buzi.
Uwaga: Już od 12. tygodnia ciąży całe ciało dziecka reaguje na dotyk. Z pewnym wyjątkiem. Jest nim wierzch i tył główki. Te miejsca muszą pozostać niewrażliwe, by zapewnić dziecku bardziej komfortowe narodziny. Takie „znieczulenie” to cudowny wynalazek natury.
Redakcja poleca: Dotykanie przez dziecko narządów płciowych – czy jest powód do niepokoju? [WIDEO]
Zaciekawienie rocznego dziecka narządami płciowymi to nie powód do niepokoju – wyjaśnia psycholog i seksuolog kliniczny dr Agnieszka Izdebska. Dzieci w tym czasie są zafascynowane całym swoim ciałem i jest to jak najbardziej normalne.

Noworodek jest wrażliwy na dotyk

W chwili przyjścia na świat zmysł dotyku nie jest całkiem dojrzały. Upłynie jeszcze sporo czasu, zanim się udoskonali. Ale już od pierwszych dni życia dziecko czuje, kiedy je dotykasz – odczuwa nacisk, ból i temperaturę dłoni (to dotyk pierwotny). W porównaniu ze wzrokiem noworodka, który pozwala mu dostrzec jedynie pochyloną nad nim twarz, zmysł dotyku jest wprost rewelacyjny. Wystarczy musnąć policzek maleństwa, by odwróciło się w kierunku, z którego doświadczyło dotknięcia, i odruchowo szukało piersi. Gdy pogłaszczesz je po czółku albo położysz rękę jego na piersi, uspokoi się. Trzymanie za rączkę daje mu poczucie bezpieczeństwa i pozwala łatwiej zasnąć.
Uwaga W pierwszym roku życia dziecko uczy się, że coś jest gładkie lub szorstkie, miękkie lub twarde, okrągłe lub kanciaste itp. Z czasem zyskuje świadomość, z którego miejsca dotyk pochodzi. Im jest starszy, tym łatwiej mu opowiedzieć, co go boli (precyzyjnie wskaże miejsce bólu).

Usta i język to u noworodka miejsca najbardziej wrażliwe na dotyk

Początkowo najbardziej wrażliwe na dotyk są usta i język – dzięki nim dziecko rozpoznaje gotową do karmienia go pierś. A już wkrótce wykorzysta je do poznawania świata. Będzie wkładał do buzi wszystko, co go zaciekawi. Dziecko, biorąc przedmiot do ust, nie tylko go czuje, ale niejako ogląda językiem. W jego mózgu tworzy się wtedy obraz tej rzeczy. Starsze niemowlęta potrafią wzrokowo rozpoznać zabawkę, którą wcześniej trzymały w buzi.
Uwaga Wrażliwość dotykowa dłoni jest na początku słabsza. Rozwija się z wiekiem, wraz z doskonaleniem chwytania całą dłonią, a potem opuszkami palców. Sprzyja temu odpowiednia stymulacja, np. podawanie dziecku materiałów o różnej fakturze, by mogło w ten sposób uczyć się różnic między nimi. Ten skomplikowany mechanizm odbierania i rozpoznawania bodźców – podobnie jak poznawanie buzią – bardzo korzystnie wpływa na rozwój mózgu dziecka. Im więcej ma do tego okazji, tym lepiej.

Polecamy: Zabawy rozwijające zmysły dziecka

Dotykaj noworodka 

Kontakt fizyczny, czyli noszenie na rękach, tulenie, głaskanie, jest niezbędny maluchowi do prawidłowego rozwoju. Nie ograniczaj mu tej bliskości, szczególnie tuż po narodzinach, gdy dziecko chłonie cię całym ciałem. W ten sposób pomagasz także sobie – fizyczna bliskość pozwala się narodzić i rozkwitnąć łączącej was więzi. 

Jak na noworodka wpływa dotyk?

  • noworodek jest spokojniejszy – głaskanie po urodzeniu powoduje, że w sytuacjach stresowych wydziela się mniej hormonu stresu,
  • noworodek mniej choruje – gładzenie ciałka, tulenie poprawia pracę układu odpornościowego, który chroni przed chorobami,
  • noworodek będzie lepiej rozwinięty fizycznie – czuła opieka jest ważniejsza niż dieta, dzięki niej dzieci lepiej przybierają na wadze,
  • noworodek będzie odporny na stres – łatwiej poradzi sobie z wszelkimi kłopotami i szybciej po nich dojdzie do siebie,
  • noworodek będzie bardziej uspołeczniony – delikatne bodźce odbierane przez skórę dają poczucie bezpieczeństwa. To w przyszłości ułatwi dziecku podejmowanie odważnych zadań, angażowanie się w sprawy innych. Taki maluch wie, że ma wsparcie mamy i taty, a pozytywne emocje usprawniają pracę jego układu nerwowego.

Wszechstronne wspomaganie noworodka

Brak bodźców dotykowych może upośledzić pracę mięśni, prowadzić do zaburzeń emocjonalnych, trudności w uczeniu się. Nie trzeba wiele, żeby stymulować dziecko przez dotyk. Służą temu przedmioty i zabawki o rozmaitej fakturze i kształcie, które pozwalasz poznawać maluchowi rączkami i ustami lub którymi dotykasz jego ciałka. Ale także zabawy wodą (polewanie różnych części ciałka dziecka w kąpieli), zabawy w „ciepło-zimno” (np. z wykorzystaniem chłodzących gryzaczków), przytulanie nagiego maleństwa bezpośrednio do własnego ciała, delikatny masaż.
Uwaga U noworodka wrażliwość na dotyk jest tak silna, że wszelkie zabiegi pielęgnacyjne mogą sprawiać mu dużą przyjemność, pod warunkiem że jest zdrowy. Wykorzystaj te momenty przy zmianie pieluszki, wcieraj oliwkę w jego ciałko po kąpieli, głaszcz go podczas zmiany ubranka, tul przed snem w ramionach. Niektóre dzieci źle znoszą przebieranie, dużo płaczą także na rękach mamy i potrzebują dotyku piersi nawet wtedy, gdy są już najedzone. To znak, że nie czują się dobrze w swojej skórze. Musisz poznać przyczynę takich zachowań dziecka. Poradź się szybko pediatry lub neurologa.

Masaż noworodka

Pamiętasz błogostan po dobrym masażu? Chcesz, by tak czuło się też twoje dziecko? Delikatnie masować można już trzy- lub czterotygodniowego noworodka. Ale powinien być wyspany i syty. Nie rób tego jednak tuż po karmieniu. Pierwszy masaż małego ciałka polega na jego subtelnym gładzeniu i nacieraniu, początkowo tyko kilka minut. Sprawdzaj, czy to, co robisz, sprawia dziecku przyjemność. Masuj całą powierzchnią dłoni, lekko przesuwając ją po skórze, nie ugniatając.
Uwaga Dzieci, które skończyły pierwszą dobę życia, reagują już na ciepło i zimno, np. cofają rączkę przed zbyt zimnym lub za ciepłym przedmiotem. Kobiety często skarżą się na słabsze ukrwienie dłoni i stóp, które objawia się ich ziębnięciem, a to nie jest miłe dla maluszka. Jeśli dotykasz go, zadbaj, by twoje ręce były przyjemnie ciepłe. Łatwo je rozgrzejesz, myjąc w ciepłej wodzie lub pocierając jedną o drugą. Powodzenia!

Polecamy: Masaż dziecka - techniki i korzyści

Konsultacja: DR N. Med. Grażyna Banaszek, neurolog dziecięcy, prowadzi Ośrodek Wspierania Rozwoju Dziecka „Elpis” w Warszawie.

 
Oceń artykuł

Ocena 4 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy