jaką metodę antykoncepcji wybrać?
fot. Fotolia

Kobieta u ginekologa: jak zapobiegać ciąży?

Każda z nas szuka idealnej metody zapobiegania ciąży. Idealnej, czyli przede wszystkim skutecznej i dającej pewność, że nie zawiedzie. Zobacz, jakie metody antykoncepcyjne poleca lekarz ginekolog.
jaką metodę antykoncepcji wybrać?
fot. Fotolia
Antykoncepcja nie tylko nie może szkodzić zdrowiu, ale także powinna dawać kobiecie dodatkowe korzyści. Idealna antykoncepcja powinna nie dawać skutków ubocznych, być skuteczna i niekłopotliwa w stosowaniu. Zaskakujące? Niekoniecznie. Są przecież metody zapobiegania ciąży, które dodatkowo sprawiają, że młoda dziewczyna może na przykład pozbyć się szpecącego trądziku, a czterdziestolatka wyleczyć z anemii spowodowanej zbyt obfitymi miesiączkami. Naprawdę teraz każda z nas może znaleźć sposób, który właśnie dla niej spełni wszelkie wymagane kryteria.

Oto jeden dzień pracy prof. Violetty Skrzypulec, ginekologa z ogromnym doświadczeniem. Przedstawiamy kobiety, które zgłosiły się do jej gabinetu z prośbą o wybranie najlepszej dla nich metody antykoncepcji. O tym, który sposób każdej z nich zaproponowała i dlaczego właśnie ten, przeczytaj sama. Ważne, że skuteczność tych metod jest w zasadzie taka sama i wynosi blisko 100 proc.

Dla kogo pigułka antykoncepcyjna?

Ewa, 30 lat: Ma jedno dziecko, nie wie jeszcze, czy chciałaby kiedyś urodzić następne. Teraz chce mieć pewne zabezpieczenie przed ciążą, bo niedawno wróciła do pracy po urlopie wychowawczym.

Wybór lekarza: Najkorzystniejszą metodą zapobiegania ciąży w takich przypadkach jest doustna antykoncepcja hormonalna. Zabezpiecza skutecznie przed zajściem w ciążę, a jednocześnie daje możliwość szybkiego powrotu do płodności po odstawieniu tabletek (najczęściej już w następnym cyklu, choć niektórzy lekarze doradzają odczekanie kilku miesięcy). Pigułki tego typu zawierają dwa rodzaje hormonów: gestagen i estrogen, a ich działanie polega na zahamowaniu owulacji. Przyjmuje się je przez 21 dni, w czasie tygodniowej przerwy w ich stosowaniu pojawia się krwawienie (około 2–3 dni po przyjęciu ostatniej pigułki). Jest ono jednak najczęściej mniej obfite i krótsze, niż zwykła miesiączka.

Wady tej metody: konieczność regularnego przyjmowania pigułek. Kobiety, które zaszły w ciążę mimo stosowania antykoncepcji, przyznają, że po prostu czasem zapominały wziąć pigułkę. Innym często wymienianym skutkiem ubocznym tabletek hormonalnych jest utrata ochoty na seks. Jednak w takiej sytuacji często wystarczy zmienić preparat na taki, który zawiera więcej estrogenu lub mniej progesteronu. Podobnie w przypadku przybierania na wadze, co także czasem się zdarza.
Redakcja poleca: Lęk przed ciążą blokuje kobietę w łóżku. Jak temu zaradzić? - mówi seksuolog [WIDEO]
Płodność po porodzie może wrócić znacznie wcześniej, niż się tego spodziewałaś, dlatego jeżeli chcesz cieszyć się seksem po ciąży, warto pomyśleć o dobrej anytkoncepcji - radzi seksuolog dr Sylwia Jędrzejewska. Zobacz film, w którym seksuolog mówi co zrobić, aby lęk przed ciążą nie był "hamulcowym" w twojej sypialni.

Co zrobić, jeśli zapomnisz połknąć pigułkę?

Jeśli od pominięcia pigułki antykoncepcyjnej minęło mniej niż 12 godzin, trzeba przyjąć zapomnianą pigułkę jak najszybciej, a następną o zwykłej porze. Ale jeżeli upłynęło już więcej niż 12 godzin lub pominięto więcej pigułek, przez kolejne 7 dni trzeba stosować dodatkowe zabezpieczenia antykoncepcyjne (np. prezerwatywę). Szczegółowe instrukcje postępowania są zamieszczone zawsze na ulotce każdego preparatu.

Po jakim czasie regularnego stosowania pigułek trzeba zrobić przerwę?

Kiedyś zalecano miesięczne lub dwumiesięczne przerwy w braniu pigułek antykoncepcyjnych mniej więcej co 2–3 lata. Obecnie stosowane preparaty zawierają znacznie mniej hormonów i można je przyjmować przez wiele lat bez przerwy. Trzeba tylko pamiętać o regularnych wizytach kontrolnych u ginekologa i wykonywaniu wszystkich zleconych przez niego badań.

Dla kogo plastry hormonalne?

Agata, 38 lat: Ma już dwoje dzieci, ale nie wyklucza urodzenia jeszcze jednego. Niezwykle zajęta, stale w delegacjach. Często bywa na służbowych kolacjach, które przeciągają się do późna w nocy.

Wybór lekarza: Ze względu na dość nieunormowany tryb życia ta pacjentka mogłaby mieć problemy z regularnym przyjmowaniem pigułek antykoncepcyjnych. Posiłki w różnych restauracjach, czasem alkohol sprzyjają wystąpieniu kłopotów żołądkowych (np. wymiotów, biegunek), a to może znacznie obniżyć skuteczność antykoncepcji doustnej. Dlatego w takich sytuacjach szczególnie polecam stosowanie plastrów hormonalnych. Są one naklejane raz w tygodniu, najlepiej na pośladku, ramieniu, łopatce lub podbrzuszu. Plastry zawierają takie same substancje jak dwuskładnikowa pigułka antykoncepcyjna. Substancje czynne przenikają jednak do krwi bezpośrednio przez skórę, omijając przewód pokarmowy, co zapewnia dostarczanie stale tej samej ilości hormonów. Działanie antykoncepcyjne polega na zablokowaniu owulacji. Plaster przykleja się zawsze w pierwszym dniu cyklu (czyli gdy tylko zaczyna się miesiączka), następne dwa w odstępach tygodniowych. Po trzech tygodniach naklejania plastra robi się siedmiodniową przerwę, w czasie której występuje krwawienie.

Wady tej metody: jeśli plaster przyklejony jest niestarannie, na przykład na wilgotną, źle osuszoną skórę, może się odkleić, nawet tylko częściowo. To sprawia, że dawka hormonów dostarczanych do organizmu jest mniejsza, niż powinna być. Nie można także stosować tej metody u kobiet, które ważą powyżej 90 kg, bo wtedy bywa po prostu nieskuteczna.

Czy plaster antykoncepcyjny można moczyć?

Plastry hormonalne można moczyć w wodzie. Można więc z przyklejonym plastrem antykoncepcyjnym kąpać się w wannie i pływać na basenie. Plaster trzyma się mocno i zwykła kąpiel nie powoduje jego odklejenia się. Warto jednak co jakiś czas (np. podczas wieczornej kąpieli) sprawdzać, czy dobrze przylega.

Dla kogo spirala, czyli wkładka domaciczna?

Joanna, 36 lat: Ma już dwoje dzieci i nie planuje następnych. Chciała otrzymać receptę na pigułki. Jednak okazało się, że nie może ich brać, bo od dawna pali papierosy.

Wybór lekarza: Kobietom, które nie planują już więcej dzieci, zakładam zwykle wkładkę domaciczną. To niewielki przedmiot w kształcie litery T, zrobiony najczęściej z plastiku z dodatkiem metalu (np. miedzi). Spiralę umieszcza się w macicy. Zmienia ona śluz szyjkowy, tak by plemniki nie mogły przedostać się do komórki jajowej. Dodatkowo uniemożliwia zagnieżdżenie się zarodka. Jest też w Polsce dostępna wkładka Mirena, która zawiera dodatkowo zbiorniczek z hormonami, stopniowo uwalniającymi się do jamy macicy. Działa ona jak minipigułka. Zakłada się ją na 5 lat. Ale jeśli w tym czasie pacjentka zmieni zdanie i będzie chciała mieć dziecko, spiralę można w każdej chwili wyjąć. Płodność powróci i po 3–4 miesiącach można zajść w ciążę. Uwaga! Po każdej miesiączce kobieta powinna sprawdzać, czy wkładka nadal tkwi na swoim miejscu (można ją wyczuć, dotykając palcami szyjki macicy). Zdarza się bowiem, choć na szczęście rzadko, że w czasie menstruacji spirala się wysuwa i przestaje chronić przed zajściem w ciążę.

Wady tej metody: niektóre kobiety mają po założeniu wkładki bardzo obfite i bolesne miesiączki. Spirali nie mogą stosować alergiczki (zwłaszcza osoby uczulone na miedź) ani kobiety podatne na infekcje pochwy (sprzyja ich rozwojowi).

Czy wkładka wewnątrzmaciczna ma działanie wczesnoporonne?

Odpowiedź: Nie. To metoda zapobiegania ciąży, która polega na uniemożliwieniu plemnikom dotarcia do komórki jajowej. Jeśli jednak tak by się mimo wszystko zdarzyło, wkładka sprawia, że zarodek nie może zagnieździć się w macicy. Zgodnie z definicją medyczną o ciąży mówimy dopiero wtedy, gdy zarodek już jest zaimplantowany w śluzówkę macicy.

Dla kogo minipigułka?

Katarzyna, 27 lat: Niedawno urodziła dziecko, które karmi piersią. Ale słyszała, że karmienie wcale nie chroni przed zajściem w ciążę, dlatego przyszła prosić o skuteczną metodę antykoncepcji, która nie zaszkodziłaby jej dziecku. Za 2–3 lata chciałaby ponownie zajść w ciążę.

Wybór lekarza: U kobiet karmiących piersią ze względu na wysoki poziom prolaktyny (hormonu wywołującego laktację) krwawienie miesiączkowe nie pojawia się nawet przez kilka miesięcy. Jednak owulacja może powrócić w każdej chwili, dlatego możliwe jest zajście w ciążę, nawet jeśli po porodzie kobieta nie miała ani jednej menstruacji (pierwsze krwawienie wystąpi przecież dopiero po 2 tygodniach po owulacji). Nie można jednak w tym okresie stosować zwykłej dwuskładnikowej pigułki antykoncepcyjnej ze względu na zawarty w niej estrogen. Ten hormon przenika do mleka matki, a więc dociera także do organizmu dziecka i może wpływać na jego rozwój. Jedyna pigułka antykoncepcyjna, którą można przyjmować w czasie karmienia piersią, to minipigułka. Zawiera wyłącznie progestageny, które zwiększają gęstość śluzu szyjkowego, uniemożliwiając zapłodnienie komórki jajowej. Preparat nie wpływa na ilość wydzielanego mleka, choć w niewielkiej ilości do niego przenika. Nie ma jednak dowodów na negatywny wpływ tej dawki progestagenów na noworodka. Pigułkę można zacząć brać już miesiąc po porodzie (niektórzy lekarze zalecają odczekanie minimum 6 tygodni). Bierze się ją stale, bez siedmiodniowych przerw.

Wady tej metody: Tabletkę trzeba przyjmować niezwykle regularnie, codziennie dokładnie o tej samej porze. Do niedawna uważano, że już trzygodzinne odstępstwo od reguły powinno być powodem do stosowania dodatkowych zabezpieczeń (np. prezerwatywy) przez najbliższe 7 dni. Ale z najnowszych badań wynika, że okresem bezpiecznym jest nawet 12 godzin. W czasie stosowania minipigułek u niektórych kobiet możliwe są też plamienia okołomiesiączkowe, jednak zwykle zanikają one najpóźniej po kilku miesiącach.

Dla kogo zastrzyki hormonalne?

W czasie karmienia piersią można także przyjmować zastrzyki hormonalne, np. Depo-Provera. Zawierają one dużą dawkę progestagenu, co pozwala na zatrzymanie owulacji. Pierwszą dawkę preparatu kobieta może wziąć 6–8 tygodni po porodzie, następne zastrzyki podaje się co 3 miesiące. Ich niewątpliwą zaletą jest to, że zwalniają z konieczności codziennego pamiętania o połknięciu pigułki.

Wady tej metody: jeśli u kobiety wystąpią jakieś skutki uboczne (na przykład przybieranie na wadze, ciągłe plamienia, zbyt częste i nieregularne krwawienia miesiączkowe), trzeba je znosić tak długo, jak długo trwa działanie tego leku, czyli nawet przez trzy miesiące.

Czy będę mogła zajść w ciążę zaraz po odstawieniu zastrzyków hormonalnych?

Po stosowaniu zastrzyków antykoncepcyjnych powrót do naturalnej płodności trwa dość długo, nawet 6–12 miesięcy. Ciążę będziesz więc musiała zaplanować z dużym wyprzedzeniem.

Antykoncepcja a menopauza

Maria, 48 lat: Do tej pory stosowała metody naturalne, jednak teraz obawia się, że ją zawiodą, ponieważ miesiączkuje bardzo nieregularnie.

Wybór lekarza: Kobiety zbliżające się już do okresu menopauzy mają zwykle duże kłopoty z ustaleniem dni płodnych. Miesiączki są bardzo nieregularne, a owulacja może pojawić się nawet po dłuższej przerwie. Dlatego w tym okresie poleca się stosowanie antykoncepcji hormonalnej, najlepiej pigułki niskodawkowej, takiej jak u młodych dziewcząt. Dodatkowa korzyść z ich stosowania to ochrona przed osteoporozą i złagodzenie objawów zbliżającej się menopauzy. Dzięki dostarczanej do organizmu dawce hormonów słabną i stają się rzadsze uderzenia gorąca, zmniejszają się kłopoty ze snem i nadpotliwością, a także poprawia się nastrój.
Inny sposób dla Marii: W okresie okołomenopauzalnym można także stosować plastry antykoncepcyjne lub hormonalną wkładkę wewnątrzmaciczną (Mirena).
Wady tych metod: wszystkie zostały opisane przy poprzednich przypadkach.

Czy stosowanie antykoncepcji hormonalnej w okresie menopauzy nie zwiększa ryzyka raka?

Nie ma dowodów na związek między stosowaniem antykoncepcji w okresie przed lub w trakcie menopauzy a występowaniem nowotworów. Jednak lekarze zalecają kobietom stosującym w tym okresie jakąkolwiek formę terapii hormonalnej, np. antykoncepcję, hormonalną terapię zastępczą (HTZ), żeby wykonywały wyjątkowo regularnie badania w kierunku raka piersi (np. mammografię zaleca się wówczas co rok).

Konsultacja: Prof. Violetta Skrzypulec, ginekolog, Kierownik Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiej Akademii Medycznej.
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy