Kampania społeczna „Przyjaźni Mamom Rh(-)”
fot. Adobe Stock

Konflikt serologiczny – co należy wiedzieć?

– Konflikt serologiczny ma miejsce wtedy, gdy kiedy przeciwciała matki po dostaniu się do krwiobiegu płodu spowodują rozpad jego krwinek – tłumaczy dr hab. n. med. Tadeusz Issat, prof. IMID, Kierownik Kliniki Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka.
Kampania społeczna „Przyjaźni Mamom Rh(-)”
fot. Adobe Stock
Panie Profesorze kiedy mówimy o konflikcie serologicznym a kiedy o niezgodności?
Jak wiadomo, każdy ma określoną grupę krwi. Na powierzchni krwinek czerwonych znajdują się różne białka, zwane antygenami. Jednym z antygenów jest słynny Rh. Jeśli kobieta nie posiada tego antygenu, grupa oznaczana jest jako Rh ujemna. W przypadku, gdy płód posiada antygen Rh na swoich krwinkach, mówimy o niezgodności w układzie Rh - krwinki matki i płodu różnią się wtedy w tym zakresie, jednak nie dochodzi jeszcze do powikłań. 
Czasami niestety dochodzi do przecieku krwinek płodu do krwioobiegu matki. W przypadku, gdy matka naturalnie nie posiada antygenu Rh, jego pojawienie się powoduje swego rodzaju "uczulenie" i jej układ odpornościowy traktuje krwinki płodu jako wrogi element, na który zaczyna wytwarzać przeciwciała. Mówimy wtedy o konflikcie serologicznym.
 
Czy konflikt serologiczny może być groźny podczas pierwszej ciąży?
Do przecieku krwinek płodu do krwioobiegu matki może dojść już podczas pierwszej ciąży, a do wytworzenia przeciwciał wystarczy objętość mniejsza niż 1 ml. Mitem jest więc informacja, iż problem ten nie dotyczy pacjentek w pierwszej ciąży. 
 
A kiedy mówimy o zrealizowanym konflikcie serologicznym?
O zrealizowanym konflikcie mówimy, kiedy przeciwciała matki po dostaniu się do krwiobiegu płodu spowodują rozpad jego krwinek, a tym samym następstwa konfliktu serologicznego. Płód z niedostateczną liczbą krwinek zaprezentuje objawy niedokrwistości, czyli anemii. W takim przypadku możemy przetoczyć krwinki wewnątrzpłodowo, jednak zabieg ten wiąże się z dużym ryzykiem powikłań, łącznie z obumarciem płodu. Co więcej, zabieg ten musi być powtarzany w określonych odstępach czasu.

Jak można zapobiec konfliktowi serologicznemu?
Najskuteczniejszą formą zapobiegania konfliktowi serologicznemu jest niedopuszczenie do wytworzenia przeciwciał u matki. Służy temu podanie immunoglobuliny, która neutralizuje krwinki płodu we krwi matki tak, aby niejako oszukać jej układ odpornościowy. Dokonujemy tego w każdym przypadku, w którym może dojść do przecieku krwinek, a więc na przykład po poronieniu, zabiegu inwazyjnym, urazie, krwawieniu na późniejszym etapie ciąży, porodzie, czy też po prostu między 28-30 tygodniem każdej ciąży u kobiety Rh (-), ze względu na występujący naturalnie przeciek krwinek płodu.
 
Czym jest immunoglobulina anty-D i jak przebiega sama procedura profilaktyki śródciążowej?
Immunoglobulina jest mieszanką białek, które mają na celu związanie się z krwinkami płodu. Szczegółowe dawki i czas podania regulują zalecenia dotyczące stosowania immunoglobuliny anty-RhD w profilaktyce konfliktu matczyno-płodowego w zakresie antygenu D z układu Rh z 18 grudnia 2015 roku. 

Czy jest ona refundowana?
Tak, zarówno profilaktyka śródciążowa, jak i podanie immunoglobuliny w każdym przypadku, gdy jest ono konieczne, jest refundowane. 
O ile podanie immunoglobuliny po porodzie, poronieniu lub zabiegu jest standardem, z uwagi na dotychczasowy brak refundacji podania preparatu w trakcie ciąży wiele pacjentek nie otrzymywało propozycji iniekcji między 28 a 30 tyg. ciąży i to w tej grupie dochodziło najczęściej do zaniedbań. W obecnej sytuacji każda pacjentka Rh minus, u której nie wykryto przeciwciał, powinna otrzymać immunoglobulinę w określonych ramach czasowych.

Dlaczego Pan Profesor zaangażował się w kampanię i jakie nadzieje z nią wiąże?
Zaangażowałem się w kampanię, ponieważ profilaktyka jest pierwszym krokiem do sukcesu. Wzrost świadomości wśród pacjentek pozwoli na uniknięcie sytuacji, w której z różnych przyczyn podanie immunoglobuliny mogłoby być pominięte. W krajach Europy zachodniej profilaktyka śródciążowa jest standardem od wielu lat, co znacznie wpłynęło na zmniejszenie częstości występowania konfliktu serologicznego.
Z drugiej strony zespół prowadzony przeze mnie posiada sprzęt i umiejętności pomocy dzieciom i ich matkom w przypadku wystąpienia konfliktu. Prowadzimy pacjentki z konfliktem serologicznym w ciąży jak i przeprowadzamy zabiegi transfuzji dopłodowej, gdy zajdzie taka potrzeba. Mam jednak głęboką nadzieję, że za kilka lat będziemy obserwowali konflikt jedynie sporadycznie. 

Kampania społeczna Przyjaźni Mamom Rh(-) powstała, aby szerzyć edukację na temat diagnostyki, profilaktyki i leczenia konfliktu serologicznego wśród społeczeństwa w Polsce. Jest odpowiedzią na wciąż obecne wątpliwości, dezinformację oraz obawy występujące wśród kobiet w tym temacie.
W działania zaangażowało się wielu wybitnych Ekspertów z dziedziny położnictwa, ginekologii i perinatologii.
- Prof. dr hab. n.med. Mirosław Wielgoś- Krajowy Konsultant ds. perinatologii
- Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Czajkowski- Krajowy Konsultant ds. położnictwa i ginekologii
- Prof. dr hab. n. med. Jarosław Kalinka - Prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej
- Prof. CMKP dr hab. n. med. Marzena Dębska- Uniwersyteckie Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka WUM
- Prof. UM dr hab. n. o zdr. Beata Pięta – Prezes Polskiego Towarzystwa Położnych
- dr hab. n.med. Tadeusz Issat - Kierownik Kliniki Kierownik Kliniki Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka
Dzięki zaangażowaniu mediów, wspólnie z ekspertami chcemy budować świadomość na temat występowania konfliktu serologicznego, jego przeciwdziałania, ale i skutków, jakie może nieść za sobą. Celem nadrzędnym kampanii jest wyrównanie dostępu do profilaktyki śródciążowej.

W ramach działań powstaje Sieć Placówek Przyjaznych Mamom Rh(-), w których kobiety w ciąży mogą liczyć na niezbędną edukację na temat konfliktu serologicznego oraz zastosowanie profilaktyki śródciążowej w przypadku wystąpienia wskazań. Każda kobieta, która ma potwierdzoną niezgodność antygenową oraz brak przeciwciał stwierdzony w teście Coombsa będzie mogła liczyć na podanie immunoglobuliny anty-D, bez względu na to, gdzie prowadzi ciąże.

Aktualna lista Placówek Przyjaznych Mamom Rh(-) dostępna jest >>> TUTAJ

Materiał powstał we współpracy z organizatorami kampanii Przyjaźni Mamom Rh(-)
Redakcja poleca: Pielęgnacja skóry twarzy w ciąży: lato
Wiosną i latem skóra twarzy przyszłej mamy może sprawiać problemy. Hormony sprawiają, że lubi się przetłuszczać, więc powstają zaskórniki i niedoskonałości, a słońce może powodować przebarwienia, czyli ostudę. Jak pielęgnować skórę twarzy latem, podpowiada Izabela Czernuszczyk, kosmetyczka z warszawskiego salonu Studio Style.
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy