Kleszczowe zapalenie mózgu
fot. AdobeStock

Kleszczowe zapalenie mózgu: jakie są objawy i kiedy podać szczepionkę?

Kleszczowe zapalenie mózgu to jedna z chorób wywoływanych przez kleszcze. Jak na razie jedyna, przed którą można się zaszczepić. Objawy KZM mogą przypominać grypę lub przeziębienie. Zarazić dziecko może nawet niemal niewidoczna larwa kleszcza.
Katarzyna Pinkosz
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski
Kleszczowe zapalenie mózgu
fot. AdobeStock
Źródłem zakażenia nie musi być dorosły kleszcz, ale też nimfa lub niemal niewidoczna larwa. Co roku w Polsce na kleszczowe zapalenie mózgu choruje od 50 do 250 osób, najwięcej w rejonach północno-wschodniej Polski. Wśród zarażonych są zarówno dzieci, jak i dorośli.

Spis treści:

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu u dziecka

Choroba zwykle wylęga się w ciągu 7-14 dni od czasu, gdy dziecko ugryzie kleszcz. Pierwotne zakażenie zwykle przebiega bezobjawowo lub objawy przypominają grypę (gorączka, bóle głowy, mięśni, katar, kaszel, nudności, wymioty).
 

Jeśli nie dochodzi do zajęcia układu nerwowego, dziecko zdrowieje. Gdy wirusy przedostaną się do układu nerwowego, po kilku dniach rozwija się druga faza choroby. Dziecko może mieć:
  • wysoką gorączkę (ok. 40 st. C),
  • silne bóle głowy,
  • światłowstręt,
  • oczopląs,
  • drgawki,
  • podwójne widzenie,
  • niedosłuch, spadek ciśnienia krwi,
  • zaburzenia i utratę świadomości,
  • sztywność karku.

Może też dojść do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenia mózgu.
Redakcja poleca: Rośliny odstraszające kleszcze. Co zasadzić w przydomowym ogródku?
Rośliny odstraszające kleszcze są nie tylko pożyteczne, lecz także wiele z nich pięknie wygląda (np. kocimiętka, clematis czy chryzantema). Nie powinno ich zabraknąć zwłaszcza w wilgotnych i zacienionych ogrodach, w których kleszcze lubią się pojawiać.

Powikłania kleszczowego zapalenia mózgu

Skutkami kleszczowego zapalenia mózgu mogą być:
  • trwałe niedowłady i objawy neurologiczne,
  • uszkodzenie nerwów,
  • uszkodzenie słuchu,
  • nadmierna drażliwość,
  • agresja wobec otoczenia,
  • drżenie rąk,
  • upośledzenie ruchów rąk.
U 1 proc. osób kleszczowe zapaleniem mózgu kończy się śmiercią.

Szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu

W Polsce dostępne są 2 szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu o prawie takich samych właściwościach. Obydwie zawierają wirusy inaktywowane (zabite). Trzeba przy tym pamiętać, że szczepienie to jest szczepieniem zalecanym, czyli płatnym. Cena szczepionki na kleszczowe zapalenie mózgu to ok. 100 zł za jedną dawkę.
Aby uzyskać pełną ochronę, należy podać 3 dawki w szczepieniu podstawowym, a następnie dawkę przypominającą co 3-5 lat (dawkę przypominającą trzeba powtarzać). Można szczepić dzieci już od 2. roku życia.
Przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu nie powinno się szczepić dzieci uczulonych na białko kurze, u których wystąpiła ostra reakcja po szczepieniu innymi szczepionkami.

Niepożądane odczyny poszczepienne po szczepionce przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu

Po podaniu tej szczepionki mogą wystąpić odczyny poszczepienne miejscowe, takie jak obrzęk, bolesność, zaczerwienienie. Mogą pojawić się też odczyny ogólne (najczęściej gorączka, bóle głowy lub mięśni). U osób uczulonych na białko kurze i formalinę istnieje ryzyko poważnych problemów, nawet wstrząsu anafilaktycznego.

Zobacz także: Niepożądany odczyn poszczepienny: nadmierna reakcja organizmu na szczepionkę

Czym różni się kleszczowe zapalenie mózgu od boreliozy?

Jeżeli kleszcz przekazał bakterię powodującą boreliozę, to po około 2 tygodniach w miejscu ukłucia pojawi się czerwona plamka. Nie będzie swędzieć ani boleć, tylko się powiększać, stąd jej nazwa: rumień wędrujący. W przypadku zakażenia kleszczowym zapaleniem mózgu taki objaw nie występuje. 

Niestety, rumień pojawia się tylko u części zakażonych boreliozą. U pozostałych początki choroby mogą być niezauważone lub przypominają grypę. Dziecko może się źle czuć, skarżyć się na ból głowy. Jeśli maluch nie będzie leczony, mogą pojawić się kolejne objawy boreliozy: bóle mięśni, stawów, porażenie nerwu twarzowego (po jednej stronie maluch nie domyka powieki, opada mu kącik ust).

Zobacz także:
dr Paweł  Grzesiowski
Konsultacja: dr Paweł Grzesiowski

Pediatra, immunolog, ekspert ds szczepień, kieruje Fundacją "Instytut Profilaktyki Zakażeń" oraz punktem konsultacyjnym szczepień w Centrum Medycznym "ŻELAZNA" w Warszawie.

Oceń artykuł

Ocena 5 na 18 głosy

Zobacz także

Popularne tematy