kolka u niemowlaka
fot. Adobe Stock

Kolki u niemowląt: objawy i przyczyny. Ile trwają kolki i co pomoże dziecku?

Kolki u niemowląt pojawiają się około 3 tygodnia życia. Podczas ataku kolki niemowlę pręży się, gwałtownie podkurcza nogi i płacze – to najczęstsze objawy. Niestety kolki mogą trwać nawet przez 3 miesiące. Jednym ze sposobów na kolkę niemowlęcą jest masaż brzuszka. Pomagają też m.in. ziołowe herbatki, kropelki, rurki doodbytnicze, probiotyki. Wyjaśniamy, jak można zapobiec kolce u niemowląt.
Małgorzata Wódz
Konsultacja: dr n. med. Lilianna Baran
kolka u niemowlaka
fot. Adobe Stock

Kolki u niemowląt to zupełnie naturalne zjawisko, najprawdopodobniej spowodowane niedojrzałością układu trawiennego malucha. Objawy kolki pojawiają się w wieku ok. 3 tygodni i trwają przez 3-4 miesiące, po czym samoistnie znikają. Choć na kolkę niemowlęcą nie ma jednej zawsze działającej metody, nie jesteś wobec niej zupełnie bezradna. Najważniejsze to poznać przyczyny kolki. Jeśli twoje dziecko cierpi z powodu bólu brzuszka, możesz zmienić pozycję, w której karmisz piersią, smoczek, z którego pije mleko, spróbować masażu lub noszenia w chuście. Zebraliśmy sposoby na kolkę u niemowlaka, w tym skuteczne domowe metody, żebyś mogła znaleźć coś, co zadziała u twojego maluszka.

Spis treści:

Co to są kolki u niemowląt?

Kolka niemowlęca jest nazywana koszmarem 100 dni, bo tyle mniej więcej czasu twa. Kolki pojawia się jeszcze u noworodka, pod koniec trzeciego lub czwartego tygodnia życia. Kolka jest uciążliwa i trudna do zniesienia, ale nie świadczy o żadnych kłopotach ze zdrowiem. Niemowlę, które ma kolkę, wydaje się bardzo cierpieć, a wraz z nim cierpią rodzice. Rozdzierający wieczorny płacz (ataki kolki niemowlęcej najczęściej zdarzają się wieczorami) jest trudny do utulenia i jest dużym obciążeniem dla psychiki rodziców. Skurcze jelit podczas ataku kolki u niemowlaka wynikają najprawdopodobniej z niedojrzałości jego układu pokarmowego.

Walkę z kolką potraktuj zadaniowo – musicie przejść przez ten etap, nie tracąc przy tym zbyt dużo nerwów. Pomoże wam świadomość, że kolki u niemowląt mijają same, zwykle w 4. miesiącu życia dziecka. Czasem jednak dokuczają dłużej i ustępują dopiero między 6. a 9. miesiącem. Jednak nie każdy płacz i ból brzuszka u niemowlaka spowodowany jest kolką, ważne jest więc, żebyś umiała odróżnić objawy kolki od innych przyczyn niepokoju dziecka.

Kolki u niemowląt - objawy

Kolkę u niemowlaka można łatwo rozpoznać. Oto jak wyglądają ataki kolki – dziecko:
  • nagle zaczyna płakać,
  • ma wzdęty brzuszek,
  • kurczowo zaciska piąstki,
  • próbuje podkurczać nóżki do klatki piersiowej,
  • gwałtownie macha rączkami.

Kolka u niemowlaka często występuje wieczorami, po karmieniu, a czasem i w trakcie. Dzieje się tak na skutek zatrzymania gazów, które powodują ból brzuszka u niemowlaka.

Objawy, które NIE świadczą o kolce u niemowląt

Zdarza się, że kolkę mylimy z innymi dolegliwościami dziecka. To raczej nie jest kolka, jeśli niemowlę:
  • nie krzyczy, tylko popłakuje z różnym natężeniem przed zaśnięciem,
  • łatwo się uspokaja, gdy je nosisz i kołyszesz,
  • płacz pojawia się o różnych porach dnia.
     
Takie objawy mogą świadczyć o stanie typowym dla noworodków, który jest określany jako marudzenie fizjologiczne.

Przyczyny kolek u niemowląt

Zdania na temat przyczyn kolki są podzielone. Jest kilka teorii mówiących o tym, od czego są kolki. Bóle brzuszka u niemowląt może powodować:
  • niedojrzałość układu pokarmowego – żołądek i jelita dopiero uczą się swoich obowiązków,
  • niedojrzałość układu nerwowego dziecka,
  • nadmierne gromadzenie się gazów,
  • połykanie powietrza w trakcie ssania piersi spowodowane złą techniką ssania,
  • alergia pokarmowa – to prawdopodobne, gdy choruje na nią ktoś z bliskiej rodziny,
  • kontakt z dymem papierosowym – dzieci palących rodziców częściej mają kolkę,
  • stres rodziców – dzieci starszych i lepiej wykształconych mam częściej miewają kolkę. Być może dlatego, że w tych mamach jest więcej lęku o dziecko.
Coraz częściej lekarze mówią o psychologicznych przyczynach kolki u niemowląt – płaczem i bólem brzuszka niemowlę odreagowuje napięcie, jakiego doświadcza w ciągu dnia (kto z nas nie przeżywał dolegliwości żołądkowych w stresowych sytuacjach?). Może właśnie dlatego ataki kolki pojawiają się najczęściej wieczorem, po całodziennych atrakcjach.

Co na kolki u niemowląt?

Bardzo często kolce da się zaradzić domowymi sposobami, bez korzystania z leków. Co można wypróbować na kolkę u niemowlaka?
 
  • Zmień pozycję podczas karmienia – jeżeli niemowlę ssie zbyt szybko pierś, krztusi się i przełyka łapczywie, spróbuj je karmić lekko odchylona do tyłu, tak aby mleko płynęło „pod górkę”. Dzięki temu dziecko będzie piło wolniej. Taki sposób karmienia polecany jest także w przypadku ulewania u niemowląt.
  • Sprawdź, jak dziecko ssie – sprawdź, czy niemowlę w trakcie ssania obejmuje ustami większą część brodawki razem z otoczką. Jeśli dobrze chwyta brodawkę, jest mniejsza szansa, że w trakcie ssania nałyka się powietrza. Doradcy laktacyjni zalecają też, aby w wypadku kolkowych dzieci odciągać z piersi pierwszą partię mleka (1-2 łyżeczki).
  • Karm częściej, ale nieco krócej – to także działa antykolkowo. Zalecane jest też, aby dziecko najpierw opróżniło jedną pierś, a dopiero potem ewentualnie przystaw je do drugiej. Mleko, jakie wypływa na początku, ma mniej tłuszczu, a więcej cukru, który może powodować kolkę.
  • Przygotuj ciepły okład lub kąpiel – podczas ataku kolki zrób rozgrzewający okład z pieluszki tetrowej (ogrzanej np. żelazkiem lub na grzejniku). Możesz też ogrzać brzuszek strumieniem powietrza z suszarki (nie gorącym), położyć na nim termofor z ciepłą wodą lub zrobić dziecku kąpiel w wanience. Ciepło rozluźnia mięśnie i łagodzi bóle brzucha.

Można też spróbować w porę zapobiec kolce u niemowląt. Aby nie doszło do bolesnych skurczów jelit:
  • Pilnuj dziurki w smoczku – jeśli karmisz dziecko butelką, smoczek nie powinien mieć zbyt dużej dziurki. Powinien być w trakcie karmienia całkowicie wypełniony mlekiem. Najlepiej jest sprawić dziecku butelkę antykolkową.
 
  • Pamiętaj o odbijaniu – po karmieniu kładź niemowlę na swoim ramieniu i czekaj kilka minut, aż mu się odbije (nie musi się to zdarzyć zawsze).
  • Noś w chuście – dzieci noszone w chuście przynajmniej przez dwie godziny dziennie o wiele rzadziej mają kolki niż maluchy bezchustowe. Noszenie pionowe (na brzuchu w pozycji żabki albo na ramieniu, jak do odbicia) pomaga także już podczas wieczornego napadu płaczu.
  • Kanguruj – kangurowanie to kontakt dziecka z ciałem rodzica (skóra do skóry). Niemowlę całą powierzchnia brzuszka – od pępka do szyi – dotyka twojego ciała, a nóżki ma zgięte. Kontakt z twoim ciałem jest formą masażu dla brzuszka.
  • Stosuj chwyt kolkowy – układasz dziecko na przedramieniu, brzuszkiem do dołu, by główka opierała się na dłoni, a rączki i nóżki zwisały po bokach i w tej pozycji nosisz dziecko.
  • Masuj brzuszek – otwartą dłonią kreśl kółka na brzuchu, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Lekko dociskaj dłoń, aby pobudzić jelita do pracy. Taki masaż brzuszka na kolkę rozkurcza jelita i działa uspokajająco. Uwaga: masaż skutkuje, gdy jest stosowany zapobiegawczo: nie w czasie ataku, ale kilka razy w ciągu dnia. Wtedy w brzuszku nie będą się gromadzić gazy. 
  • Otocz spokojem – wieczorem wyeliminuj wszystko, co może rozdrażnić dziecko. Na jego układ nerwowy mają wpływ np. migające obrazy z telewizora (to silny bodziec dla niemowlęcia), goście w domu albo podniesione głosy mamy i taty. Postaraj się, aby ostatnie godziny dnia upłynęły wam w spokoju. 
  • Ucisz emocje – dzieciom łatwo udziela się zły humor mamy, więc jeśli jesteś już zniecierpliwiona i wyczerpana, oddaj maleństwo w ramiona taty.
  • Zabierz dziecko na spacer albo przejażdżkę autem. Wiele maluchów zasypia podczas takich wycieczek prawie natychmiast. Gdy wiesz, o której godzinie najczęściej zaczyna się atak, możesz wybrać się na spacer „zapobiegawczo’’.
  • Odkręć kran albo włącz suszarkę – wiele maluszków uspokaja się i usypia pod wpływem monotonnych dźwięków. Wypróbuj działanie białego szumu.
  • Nie rozbawiaj dziecka – po ostatnim karmieniu wieczornym powinno spokojnie strawić posiłek.

Leki na kolki u niemowląt

Jeśli wszystkie domowe sposoby na kolkę zawiodą, możesz spróbować innych metod w postaci lekarstw, herbatek ziołowych bądź rurek do odgazowywania.
Redakcja poleca: Jak nauczyć dziecko samodzielnego spania? - film
Zobacz porady psychologa, które pomogą ci nauczyć dziecko przesypiania całych nocy.

Herbatki ziołowe na kolki

Niemowlakowi z kolką nie możesz podawać żadnych leków bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Podobnie z herbatką koperkową – chociaż kiedy s sądzono, że pomaga na kolki, obecnie specjaliści odradzają podawanie jej niemowlętom oraz dzieciom do 4 roku życia.

Na kolki może się jednak sprawdzić rumianek, który ma działanie rozkurczowe, oraz mięta, która łagodzi wiele dolegliwości układu trawiennego. Zachowaj jednak ostrożność, ponieważ rumianek często uczula.

Krople na kolkę u niemowlaka

Leki na kolki u niemowląt przeważnie są dostępne w formie kropelek. Możesz je wypróbować, ale tylko pod warunkiem, że wcześniej zapytasz o zgodę pediatrę. Co prawda krople można kupić w aptece bez recepty, ale małym dzieciom lepiej nie podawać ich na własną rękę. Jakie kropelki na kolkę warto wybrać? Możesz zapytać o to swojego lekarza przy okazji konsultacji. 

Rurki do odgazowywania niemowląt

Coraz częściej proponowanym rozwiązaniem na bolesne wzdęcia, kolki i inne problemy z gromadzeniem się gazów w brzuszku jest rurka doodbytnicza dla niemowląt. Rurki, znane także jako katetery i kaniule, posiadają ograniczniki, które teoretycznie zapobiegają zbyt głębokiemu umieszczeniu rurki. Stanowią one jednak pewne zagrożenie przy niewłaściwej aplikacji: nawet wkładając rurkę bardzo płytko można uszkodzić zwieracz odbytu bądź śluzówkę.

Kolka u niemowlaka a karmienie piersią

Nie należy przerywać karmienia piersią, gdy niemowlę cierpi na kolki. Twoje mleko jest najlepszym pokarmem dla dziecka i na pewno mu nie szkodzi. Nie ma dowodów na to, że dieta mamy karmiącej może wywoływać kolki. Czasem jednak dziecko ma objawy alergii pokarmowej, m.in. bóle brzuszka, a wtedy warto porozmawiać z lekarzem. 
Choć kolka u niemowlaka nie jest chorobą, koniecznie opowiedz o niej pediatrze. Bóle brzuszka czasami świadczą np. o zapaleniu ucha, zakażeniu układu moczowego, wadach przewodu pokarmowego. Lekarz powinien zbadać dziecko, aby wykluczyć te choroby.  
Zobacz też:
Konsultacja: dr n. med. Lilianna Baran

pediatra neonatolog, pracuje w I Klinice Położniczej we Wrocławiu

Oceń artykuł

Ocena 5 na 47 głosy

Zobacz także

Popularne tematy