Krew pępowinowa: możliwość pobrania (komówrki macierzyste) i zdeponowania krwi pępowinowej

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej

Krew pępowinowa do tej pory była deponowana w bankach rodzinnych, co wiązało się z kosztami. Od pewnego czasu można skorzystać z możliwość bezpłatnego zdeponowania 
komórek macierzystych z krwi pępowinowej w banku publicznym.
Krew pępowinowa: możliwość pobrania (komówrki macierzyste) i zdeponowania krwi pępowinowej

Zanim odpowiemy, co trzeba zrobić, by zdeponować krew pępowinową w banku publicznym, postaramy się przybliżyć temat. Bo co to są komórki macierzyste i dlaczego pobiera się je z krwi pępowinowej? Kto może korzystać z tak pobranych komórek macierzystych? I jak pobierana jest krew pępowinowa?

Co to jest krew pępowinowa?

Układ krążenia rozwijającego się płodu wypełniony jest krwią. Po urodzeniu dziecka pewna ilość krwi noworodka (krew pępowinowa) pozostaje w łożysku oraz w naczyniach krwionośnych (dwóch tętnicach i jednej żyle) znajdujących się w pępowinie (sznurze pępowinowym).

Krew pępowinowa stanowi bogate źródło komórek macierzystych. Dawniej łożysko i sznur pępowinowy wraz z zawartą w nich krwią traktowano jako zbędny odpad. Obecnie coraz częściej zabezpiecza się krew i komórki macierzyste w specjalnych bankach komórek macierzystych – publicznych lub niepublicznych (tzw. bankach rodzinnych).

Redakcja poleca: Czy warto przechowywać krew pępowinową dziecka? [WIDEO]
O plusach i minusach przechowywania krwi pępowinowej rozmawiamy z dr Tomaszem Baranem z Polskiego Banku Komórek Macierzystych.

Czym są komórki macierzyste?

Komórki macierzyste to pierwotne komórki, zdolne m.in. do samoodnowy i różnicowania, dające początek wszystkim komórkom organizmu, np. komórkom tkanki nerwowej, kostnej, mięśniowej 
i komórkom krwi. Krwiotwórcze komórki macierzyste (multipotencjalne) mają zdolność samoregeneracji i różnicowania, dając początek kolejnym generacjom komórek, z których powstają następnie dojrzałe krwinki.

Komórki krwi pępowinowej są podobne do komórek macierzystych znajdujących się w szpiku kostnym i mobilizowanej w sposób farmakologiczny krwi obwodowej.

ZOBACZ TEŻ: kiedy podjąć decyzje o zdeponowaniu krwi pępowinowej i czy warto zdecydować się na bank krwi pępowinowej


Czym charakteryzują się komórki macierzyste z krwi pępowinowej?

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej są młodsze od komórek macierzystych ze szpiku czy krwi obwodowej – szacuje się, że mają one wielokrotnie większą zdolność regeneracyjną. Łatwiejsze jest dobranie do przeszczepienia zgodnych komórek z krwi pępowinowej niż ze szpiku, a powikłania po przeszczepieniu są rzadsze.

Jak pobierana jest krew pępowinowa?

Krew pępowinowa pobierana jest tuż po porodzie ze sznura pępowinowego. Zabieg jest całkowicie nieinwazyjny, bezbolesny i neutralny dla matki oraz noworodka:
  • krew pępowinowa pobierana jest przez położną przy wykorzystaniu specjalnego zestawu pobraniowego
  • pojemnik z krwią jest transportowany do laboratorium, gdzie dodaje się do niego środek krioochronny (chroniący komórki podczas zamrażania).
  • następnie pojemnik z krwią jest zamrażany i przenoszony do zbiornika z ciekłym azotem o temperaturze -190°C, w którym może być przechowywany przez ponad 50 lat.
Pobranie krwi jest możliwe w szpitalach współpracujących z bankami krwi pępowinowej, których zasięg działania może być lokalny lub ogólnopolski. Przeciwwskazaniami do pobrania krwi pępowinowej są choroby matki, takie jak:
  • HIV
  • HPV (więcej o wirusie brodawczaka ludzkiego)
  • WZW
  • zakażenie
  • infekcja
  • choroby nowotworowe
  • niektóre leki przyjmowane przez ciężarną (np. immunosupresyjne).

W jakich sytuacjach wykorzystuje się komórki macierzyste z krwi pępowinowej?

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej najczęściej wykorzystuje się do leczenia chorób nowotworowych (m.in. białaczki, chłoniaki, szpiczak mnogi i inne) oraz nienowotworowych wrodzonych (defekty układu krwiotwórczego i niedobory odporności) lub nabytych (aplazja szpiku). Trwają badania nad szerszym zastosowaniem komórek macierzystych w medycynie regeneracyjnej 
(np. w leczeniu uszkodzeń tkanki nerwowej czy mięśnia sercowego).

ZOBACZ TEŻ: 7 rzeczy, które trzeba zrobić przed zajściem w ciążę



Kto może skorzystać z komórek macierzystych z krwi pępowinowej?

Komórki macierzyste, w niektórych przypadkach można wykorzystać do leczenia pacjenta, od którego zostały pobrane. Po wykonaniu badań zgodności komórki macierzyste z krwi pępowinowej mogą posłużyć również choremu rodzeństwu lub innemu zgodnemu biorcy.

Przeciętna porcja krwi pępowinowej wystarczy dla biorcy o ciężarze ciała około 40 kg. Stosuje się ponadto łączenie krwi pępowinowej ze szpikiem lub krwią obwodową, co jest rozwiązaniem dla osób o większym ciężarze ciała.

ZOBACZ TEŻ:  wywiad z dr. Tomaszem Baranem z Polskiego Banku Komórek Macierzystych


Jak wygląda przyszłość komórek macierzystych?

Obecnie na świecie w Polsce i prowadzone są badania i próby zastosowania komórek macierzystych 
w terapii:
  • udaru mózgu
  • uszkodzeń tkanki nerwowej i mięśnia sercowego
  • leczeniu choroby Alzheimera
  • cukrzycy
  • stwardnienia rozsianego
  • tocznia
  • innych chorób autoimmunologicznych.

Możliwość leczenia tych chorób opiera się na zdolności komórek macierzystych do przekształcania się w różne typy komórek takich jak komórki nerwowe, mięśnia sercowego, wątroby czy trzustki.

Czy pobranie krwi pępowinowej jest płatnym zabiegiem?

W bankach rodzinnych, gdzie krew jest przechowywana dla ewentualnego zastosowania dla dziecka lub jego rodziny jest to płatna usługa. W bankach publicznych jest to bezpłatne, ale wówczas dysponentem krwi jest bank a nie rodzice.

Gdzie można się zgłosić, jeśli ktoś podejmie decyzję o pobraniu komórek macierzystych z krwi pępowinowej?

Krew pępowinową można oddać do rodzinnego banku krwi pępowinowej, np. do Polskiego Banku Komórek Macierzystych. Rodzice, którzy zdecydowali się na oddanie krwi pępowinowej:
  • podpisują stosowną umowę z bankiem komórek.
  • otrzymują tzw. zestaw pobraniowy, oznakowany i przygotowany specjalnie dla dziecka, w którym znajdują się sterylne elementy, służące do pobrania krwi oraz wszystkie niezbędne materiały pomocnicze i dokumenty.
  • taki zestaw należy zabrać ze sobą w dniu porodu do szpitala i przekazać go położnej – szpital, 
w którym odbędzie się poród, zostanie poinformowany przez bank o pobraniu krwi pępowinowej dziecka.
  • bezpośrednio po porodzie personel szpitala powiadamia bank komórek macierzystych 
o pobraniu krwi pępowinowej – krew zazwyczaj dociera do banku w ciągu kilkunastu godzin od porodu, maksymalnie mogą to być 72 godziny. 
  • w ciągu kilkunastu dni po porodzie, bank powiadamia telefonicznie i listownie o wstępnych wynikach przeprowadzonych w laboratorium, a po uzyskaniu ostatecznych wyników przesyła rodzicom Certyfikat o zdeponowaniu krwi w banku krwi pępowinowej.

Cena bankowania krwi pępowinowej w Polskim Banku Komórek macierzystych to:
  • 600 zł – opłata wstępna, po której rodzice otrzymują zestaw pobraniowy,
  • ok. 2 tygodnie po porodzie wnoszona jest opłata podstawowa – ok. 1500 zł,
  • roczny koszt bankowania krwi pępowinowej w rodzinnym banku krwi pępowinowej – ok. 300–400 zł.


ZOBACZ TEŻ: dlaczego warto rodzić naturalnie – 5 powodów



Przeszczepianie komórek macierzystych z krwi pępowinowej w Polsce i na świecie

W POLSCE
  • Według danych Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek do końca 2009 r. w Polsce przekazano do transplantacji 13 porcji krwi pępowinowej z banków komórek macierzystych.
  • Pierwsze przeszczepienie miało miejsce w latach dziewięćdziesiątych, a w publikacjach wskazuje się rok 2000 r. kiedy to dokonano pierwszej transplantacji u chłopca chorego na białaczkę wykorzystując wyłącznie krew jego młodszej siostry.
  • Przełomem był rok 2007, w którym po raz pierwszy użyto do transplantacji krwi pępowinowej z rodzinnego banku krwi – Polskiego Banku Komórek Macierzystych (PBKM).
  • Od tego czasu krew z PBKM wykorzystywano w leczeniu czterokrotnie.
  • Obecnie w naszym kraju wykonuje się około 
22 przeszczepień krwiotwórczych komórek macierzystych na milion mieszkańców, czyli dwa razy mniej niż na Zachodzie. Ponadto w Polsce krew pępowinowa nie jest używana jako źródło komórek macierzystych przeszczepień tak często, jak ma to miejsce np. w Stanach Zjednoczonych.

NA ŚWIECIE
  • Przeprowadzono ponad 20 000 przeszczepień komórek macierzystych z krwi pępowinowej i liczba ta stale rośnie.
  • W Stanach Zjednoczonych i Japonii częściej przeszczepia się komórki macierzyste z krwi pępowinowej niż ze szpiku.

ZOBACZ TEŻ: co będzie sie działo w czasie porodu – 3 ważne okresy


Możliwość bezpłatnego zdeponowania 
komórek macierzystych z krwi pępowinowej w banku publicznym

Z inicjatywy Polskiego Banku Komórek Macierzystych został utworzony publiczny bank krwi pępowinowej. Na początek bezpłatne pobranie oraz zdeponowanie krwi pępowinowej będzie dostępne w Szpitalu Klinicznym Dzieciątka Jezus w Warszawie.

Inicjatywa utworzenia publicznego banku jest odpowiedzią na potrzeby społeczne. Celem jest zwiększenie zasobów przechowywanej krwi pępowinowej i jednocześnie zwiększenie wykorzystywania krwi pępowinowej do przeszczepień 
w Polsce tak, jak się to dzieje w krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych. Tam znaczna część przeszczepianych komórek pochodzi ze zgromadzonych porcji krwi pępowinowej w bankach publicznych i bankach rodzinnych.

ZOBACZ TEŻ: jak wygląda poród naturalny


Badania naukowe – ciąg dalszy

Możliwość oddania krwi pępowinowej będzie dostępna dla kobiet, które zdecydują się na poród 
w Szpitalu Klinicznym Dzieciątka Jezus w Warszawie. Pobrana krew zostanie przekazana 
do laboratorium PBKM, gdzie następnie będzie poddana analizie (m.in. na obecność wirusa HCV).

Porcje pobranej krwi o pojemności powyżej 75 ml zostaną rutynowo poddane oznaczeniu antygenów HLA*. Reszta zostanie przekazana do badań naukowych. Informacje o ich zdeponowaniu będą udostępnione w rejestrze Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. transplantacji POLTRANSPLANT. W przypadku zgłoszenia przez POLTRANSPALNT zapotrzebowania na konkretną porcję krwi pępowinowej zgodnej tkankowo z krwią biorcy, PBKM dostarczy ją do wskazanego przez POLTRANSPLANT ośrodka transplantacyjnego.

Dodatkowo Polski Bank Komórek Macierzystych sfinansuje cały proces pobrania, analizy oraz przechowywania porcji krwi pępowinowej. Koszt pobrania oraz przebadania krwi pępowinowej na potrzeby banku wynosi około 2500 zł.

*Antygeny HLA (Human Leukocytes Antigen) - antygeny zgodności tkankowej, które determinują podobieństwo i „zgodność” pomiędzy biorcą, a potencjalnym dawcą przeszczepienia. Wymagana zgodność w przypadku  przeszczepienia komórek macierzystych z krwi pępowinowej to 4 zgodne antygeny na 6 badanych, w przypadku szpiku 9 na 10.

ZOBACZ TEŻ: Rewolucja na porodówce – nowe prawa mamy i dziecka

Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy