GRY

Czy można uniknąć konfliktu serologicznego i co zrobić, jeśli wystąpi?

Konflikt serologiczny to wyjątkowo niebezpieczne powikłanie w ciąży, któremu na szczęście można zapobiec. Podanie immunoglobuliny anty-D i sprawdzanie odczynu Coombsa to część profilaktyki u kobiet z grupy ryzyka.

kobieta u lekarza ginekologa
fot. Adobe Stock
Konflikt serologiczny to problem związany z różnicami w grupach krwi przyszłej mamy i taty. Polega na tzw. ustawieniu konfliktowym – kiedy kobieta o grupie krwi Rh– spodziewa się dziecka o grupie krwi Rh+ (odziedziczonej po tacie). Dochodzi wtedy do sytuacji, w której organizm kobiety, która nosi w sobie dziecko, traktuje płód jako ciało obce i próbuje się go pozbyć, atakując go przeciwciałami. Konflikt serologiczny może również wystąpić przy pewnych różnicach w obrębie grup A, B, AB i 0. Na szczęście współczesna medycyna jest w stanie sobie poradzić z taką niezgodnością.
Samo występowanie niezgodności pomiędzy krwią mamy i dziecka nie jest równoznaczne z pojawieniem się konfliktu serologicznego, ale do konfliktu może dojść nawet jeśli przyszła mama ma grupę krwi inną niż Rh–. Aby do niego doszło, układ odpornościowy kobiety musi wytworzyć przeciwciała atakujące krwinki dziecka. Jest to możliwe dopiero wtedy, gdy wnikną one do jej krwiobiegu. Najczęściej dostają się tam podczas porodu, poronienia, przerwania ciąży oraz niektórych zabiegów i badań genetycznych dla ciężarnych, takich jak amniopunkcja.

Kiedy dochodzi do konfliktu serologicznego?

Kiedy występuje konflikt serologiczny występujący niestandardowo, poza sytuacją, w której krwinki dziecka dostają się do krwiobiegu matki? Zdarza się to również, jeśli kobieta przyjmie niewłaściwie oczyszczoną szczepionkę, co obecnie jest bardzo rzadkie. W ciągu kilkunastu godzin po wniknięciu obcych krwinek powstają przeciwciała skierowane przeciw intruzowi. Najsilniejszą reakcję obronną wzbudza brak zgodności czynników Rh, bo w osoczu krwi nie ma naturalnych przeciwciał anty-Rh. Powstają one zawsze w wyniku uodpornienia, stąd najczęściej mówi się o konflikcie Rh.
Redakcja poleca: USG w ciąży
Po co są badania USG w ciąży i jak często je robić? Zobacz film i dowiedz się więcej.

Grupy krwi w konflikcie serologicznym

Nie byłoby żadnego problemu, gdyby każdy z nas miał identyczną grupę krwi i czynnik Rh. Tak jednak nie jest. Dziecko dziedziczy po rodzicach różne cechy, w tym grupę krwi. Jego krew może być więc podobna do krwi mamy albo taty. Różnice te odzwierciedlają odmienne oznaczenia: A, B, AB, 0 oraz Rh+, Rh–. Na tej podstawie mówi się o zgodności pomiędzy grupami krwi. Ale nawet niewielkie rozbieżności pomiędzy właściwościami krwi mogą mieć duże znaczenie.

Co to oznacza w praktyce? To, że krwi nie można mieszać ze sobą. Organizm zabezpiecza się przed tym na dwa sposoby. Z jednej strony w krwinkach czerwonych znajdują się substancje zwane antygenami, które – gdy dostaną się do krwiobiegu osoby o innej grupie – wywołują alert w jej układzie obronnym. Z drugiej – w osoczu występują naturalne przeciwciała gotowe rozpoznać i zwalczyć krwinki pochodzące z obcych grup. Uaktywnienie tych „zabezpieczeń” jest szczególnie ważne podczas ciąży, kiedy krew mamy i dziecka sąsiaduje ze sobą przez łożysko, a czasem trochę się miesza. Zazwyczaj nie wywołuje to żadnych skutków. Niekiedy jednak właściwości krwi na tyle się różnią, że może wystąpić silna reakcja obronna, określana właśnie jako konflikt serologiczny.

Na czym polega konflikt serologiczny?

Mechanizm powstawania konfliktu serologicznego jest podobny do obrony przed wirusami. Dochodzi do ukształtowania się odporności ułatwiającej zwalczenie wroga. Jednak, o ile w przypadku drobnoustrojów chorobotwórczych ma to działanie korzystne, to przy konflikcie serologicznym szkodzi, bo wywołuje chorobę dziecka. Dzieje się tak, ponieważ nowe przeciwciała, które powstały w wyniku pierwszego kontaktu z obcą krwią, nie giną. Przez wiele lat czekają, by zacząć działać, gdy nadarzy się okazja. Także dlatego można mówić o konflikcie serologicznym w drugiej ciąży lub kolejnej.

Zobacz także: Groźne objawy w ciąży – co to jest ciąża zagrożona?

Czemu organizm matki zwalcza krwinki dziecka?

Przy ponownym kontakcie z taką samą krwią układ odpornościowy kobiety reaguje ze wzmożoną siłą. Atakuje jednak nie tylko wrogie cząsteczki (antygeny), ale całe krwinki czerwone. Co najważniejsze – oprócz tych, które dostały się do jej organizmu – zwalcza również krwinki w krwiobiegu dziecka. Jest to możliwe, bo nowe przeciwciała są dużo mniejsze od występujących naturalnie w osoczu. Mogą więc z łatwością przedostać się przez łożysko do krwiobiegu maleństwa. Ten obronny atak prowadzi do choroby hemolitycznej dziecka, która może pojawić się jeszcze przed narodzinami lub po przyjściu na świat. Profilaktyka konfliktu serologicznego jest możliwa, a gdy do konfliktu dojdzie, skutkiem jest najczęściej anemia albo żółtaczka. Na szczęście można temu zapobiec!

Zobacz także: 10 ciążowych dolegliwości, o których musi wiedzieć twój lekarz

Doładuj
Przeładuj

Popularne tematy

To Cię zainteresuje

Narzędzia dla mam

Więcej

Starania o ciążę

Cesarskie cięcie