karmienie piersią przy koronawirusie
fot. AdobeStock

Koronawirus a karmienie piersią – zalecenia WHO, CDC i polskiego konsultanta ds. neonatologii

Koronawirus a karmienie piersią – podajemy zalecenia opracowane przez krajowego konsultanta w dziedzinie neonatologii, Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego oraz zalecenia WHO i CDC dla mam karmiących, które podejrzewają, że mogą być chore na COVID-19 lub zostały już zdiagnozowane.
Małgorzata Wódz
karmienie piersią przy koronawirusie
fot. AdobeStock
Zalecenia dotyczące karmienia piersią w czasie zagrożenia koronawirusem SARS-CoV-2 opublikowane przez Światową Organizację Zdrowia 13 marca 2020 nadal obowiązują. Zawierają wskazówki dla kobiet, które podejrzewają, że mogą się u nich rozwijać objawy infekcji koronawirusem lub już mają zdiagnozowaną chorobę COVID-19. Tego samego dnia poznaliśmy również stanowisko CDC, czyli Amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób (odpowiednik polskiego Sanepidu). Znamy również rekomendacje krajowego konsultanta w dziedzinie neonatologii, prof. dr hab. n. med. Ewy Helwich oraz zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego.

Spis treści:

Koronawirus a karmienie piersią – stanowisko WHO i CDC

Zdaniem ekspertów WHO w obu przypadkach kobiety mogą karmić piersią z zachowaniem „szczególnych środków ostrożności”. Podobne zaleca CDC. Wśród możliwych środków ostrożności wymienia się m.in.:
  • Staranne mycie rąk według obowiązujących zaleceń przed dotknięciem dziecka
  • W miarę możliwości noszenie przez mamę podczas karmienia piersią maski na twarz 
  • Jeśli odciągamy mleko, mycie rąk przed dotknięciem jakiejkolwiek części laktatora lub butelki do karmienia
  • Po skorzystaniu z laktatora, wysterylizowanie go ściśle wg zaleceń producenta (podobnie należy postąpić z butelką do karmienia). 
  • Eksperci zwracają uwagę, że w sytuacji, gdy u mamy potwierdzono COVID-19, idealnie byłoby, gdyby odciągała mleko, które poda dziecku inna niezakażona osoba. Jest to uzasadnione tym, że osoby z koronawirusem SARS-CoV-2 powinny być odizolowane od innych członków rodziny (np. przebywać w oddzielnym pokoju). 
Wydane zalecenia CDC są tymczasowe i opierają się na aktualnym stanie wiedzy na temat infekcji wywołanych koronawirusem oraz innych infekcji dróg oddechowych i będą aktualizowane, jeśli pojawią się nowe informacje czy wyniki badań.

Koronawirus a karmienie piersią – polskie zalecenia 

- Nie zalecamy karmienia noworodków w szpitalu mlekiem zarażonej mamy lub podejrzewanej o zarażenie – podkreśla krajowa konsultant w dziedzinie neonatologii, prof. Ewa Helwich. Dziecko nie może dostać pokarmu mamy do czasu, aż jej wyniki będą wskazywały, że nie jest nosicielką wirusa SARS-CoV-2. Rekomendacje wydane przez prof. Helwich, dotyczące karmienia piersią przez matkę zakażoną koronawirusem oraz diagnozowaną w kierunku COVID-19:

  • Wyniki badań dotyczące braku przedostania się koronawirusa do pokarmu matek są oparte na niewielu przypadkach, dlatego powinny być traktowane z dużą ostrożnością.
  • W przypadku kobiet zakażonych koronawirusem lub w okresie diagnozowania w kierunku COVID zalecana jest izolacja dziecka od matki. Należy umożliwić matce odciągane mleka, by utrzymać laktację.
  • Po potwierdzeniu ustania ryzyka transmisja zakażenia z matki na dziecko (dwukrotny ujemny test u matki zakażonej i pojedynczy test ujemny u podejrzanej) możliwe jest karmienie naturalne.


- Polskie zalecenia są bardziej restrykcyjne niż wydane przez WHO i CDC. Wynika to ze szczególnej i niebezpiecznej sytuacji, w jakiej się znaleźliśmy – tłumaczy prof. Ewa Helwich i zwraca uwagę na fakt, że WHO zaleca m.in. zapewnienie mamom po urodzeniu dziecka pojedynczych sal, oddzielnych pielęgniarek  i maseczek ochronnych – nie jakichkolwiek, ale specjalnych, jakimi obecnie nie dysponujemy.

- Jak wiemy, pielęgniarki w ciągu doby musiałyby kilka lub nawet kilkanaście razy zmieniać odzież chroniącą przed przeniesieniem wirusa. W sytuacji pandemii, gdy brakuje nam jednorazowych środków ochronnych, gdy w grę wchodzi również olbrzymie obciążenie stresem personelu medycznego, nie mamy możliwości, żeby takie środki ostrożności, o jakich mówi WHO, zapewnić – tłumaczy prof. Helwich.

  • Po przyjściu na świat noworodki mam zakażonych, do czasu uzyskania przez mamę negatywnego testu, będą karmione mlekiem z banku mleka lub pokarmem sztucznym.
  • Mama powinna odciągać mleko, aby podtrzymać laktację. 
  • W chwili obecnej w szpitalach zakaźnych nie jest możliwe profilaktyczne pasteryzowanie odciągniętego pokarmu i podawanie go dziecku.

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego oraz Krajowego Nadzoru w Dziedzinie Neonatologii zalecają karmienie naturalne, ale pod pewnymi warunkami:
  • „zawsze należy podtrzymywać laktację, aczkolwiek  jedynym przeciwskazaniem do takiego postępowania może być ciężki stan kliniczny matki
  • Nie są znane skutki uboczne karmienia piersią w chwili zażywania przez matkę  remdesiviru czy hydroxychloroquinu 
  • Aktualne zalecenia WHO, AAP UENPS nie przedstawiają przeciwwskazań do karmienia piersią od pierwszych chwil po urodzeniu, nakazując jednocześnie stosowanie zasad prewencji  zakażeń – izolację, zakładanie maseczek, higienę rąk i piersi. Schematy pochodzące z Chin wręcz odwrotnie – nakazują 14-dniowe oddzielenie noworodka od matki do czasu uzyskania ujemnych wyników, a następnie karmienie pokarmem. Bardzo ważnym czynnikiem w podjęciu decyzji jest odpowiednie uświadomienie matki o ryzyku i uzyskanie jej zgody na podjęcie decyzji o karmieniu pokarmem naturalnym".

Zalecenie dotyczące noworodków przebywających w domu

  • Jeśli niepokojące objawy pojawią się u mamy noworodka, która wcześniej była zdrowa, przebywa w domu i karmi dziecko piersią, mama może kontynuować karmienie do czasu wykonania testu na koronawirusa. 
  • Idealnie byłoby, jeśli test zostałby wykonany u dziecka. Jeśli dziecko też będzie miało pozytywny wynik, rozłączanie mamy z dzieckiem nie ma sensu. W takiej sytuacji należy karmić piersią, aby dziecko otrzymało przeciwciała znajdujące się pokarmie mamy. 
  • Jeśli u dziecka test będzie ujemny, a u mamy dodatni, mama powinna być izolowana w domu, a dziecko nie powinno otrzymywać jej mleka do czasu, aż wynik jej testu będzie ujemny. Trzeba pamiętać, że izolacja w ramach jednego mieszkania nie jest izolacją pełną.


Opisane wyżej polskie rekomendacje dotyczą noworodków, czyli dzieci w pierwszym miesiącu życia (także przedwcześnie urodzonych).

Czy koronawirus przenosi się przez mleko mamy?

Ekspertom do tej pory nie udało się ostatecznie ustalić, czy koronawirus SARS-CoV-2 może przenosić się na niemowlę w wyniku karmienia piersią. W amerykańskich badaniach opublikowanych w drugiej połowie 2020 roku wykryto RNA wirusa SARS-CoV-2 w mleku zakażonych matek. Nie udało się jednak wykluczyć, czy mleko nie zostało zakażone już po jego pobraniu. Jak dotąd nie opublikowano też badań, w których wykryto by całego, zdolnego do namnażania koronawirusa w mleku matek, ani takich, w których udowodniono by, że niemowlę zakaziło się poprzez picie mleka chorej na COVID-19 matki. Jednak nadal nie ma pewności, czy kobiety zakażone mogą przekazać wirusa SARS-CoV-2 dziecku poprzez swój pokarm. Dlatego niektóre organizacje zalecają, aby matki, pomimo zakażenia, karmiły swoje dzieci piersią, ale z zachowaniem środków ostrożności. Inne podchodzą do tego tematu ostrożniej.

Zobacz też:
Redakcja poleca: Jak można zarazić się gruźlicą? [WIDEO]
Gruźlicą można zarazić się od osoby, która na nią choruje. Na gruźlicę w Polsce wcale nie zapadają przede wszystkim ludzie w podeszłym wieku. Według danych Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc grupy ryzyka nieco się zmieniły i dzieci mogą zarazić się gruźlicą także od osób w średnim wieku.
Oceń artykuł

Ocena 5 na 4 głosy

Zobacz także

Popularne tematy