mama, dziecko, tulić, smutek

Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci, aby go nie przestraszyć?

Trudno unikać tematu przemijania, bo jest ono nierozłącznie związane z życiem. Jak odpowiedzieć dziecku na pytanie, dlaczego nie ma już dziadka czy babci, by nas zrozumiało?
Aleksandra Sokalska
mama, dziecko, tulić, smutek
Początkowo dziecko nie dzieli osób na stare i młode. Jako kilkulatek zaczyna jednak zauważać, że starość bywa brzydka. W bajkach spotyka się z pomarszczonymi czarownicami, a ponieważ te postacie budzą w nim lęk, zaczyna bać się również starości. Poza tym coraz baczniej obserwuje świat, a w nim trudno odnaleźć starość jako pozytywne zjawisko (w prasie i telewizji najczęściej można spotkać tylko młode osoby, w bajkach wróżki i dobre księżniczki są zawsze młode i śliczne). Jak zatem wy­jaśnić dziecku, czym jest przemijanie, by nie budziło w nim przerażenia?

Pytania dziecka o starość

Gdy dziecko pyta, czy ty także będziesz stara, zazwyczaj pragnie usłyszeć twoje zaprzeczenie. Nie kwituj zatem dziecięcego pytania zwykłym: „Tak, zestarzeję się”, tylko postaraj się wytłumaczyć, jak to będzie. Możesz powiedzieć, że wtedy nie będziesz już pracować, a w związku z tym znajdziesz więcej czasu na przyjemności. Powiedz, jak będziesz czekać na wnuki i jak będziesz się nimi cieszyć. Ważne jest, by dziecko zrozumiało, że starość jest naturalną koleją rzeczy i tak naprawdę niewiele różni się od innych okresów życia.
Redakcja poleca: Rozmowy z dzieckiem o śmierci - film
Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci? Czy małe dziecko może zrozumieć dlaczego już nie zobaczy kochanej babci?

Pytania dziecka o śmierć

Pojawiają się zazwyczaj dopiero wtedy, gdy dziecko spotka ją w swoim otoczeniu. Na początku są to pytania o śmierć np. żuczka. Wkrótce jednak kilkulatek zaczyna rozumieć, że człowiek podlega takim samym prawom natury jak inne istoty. Rozmawiając z nim o tych sprawach, pamiętaj, że dziecko szybko zauważy, że śmierć jest dla nas czymś przygnębiającym, bo opowiadając o niej, ściszamy głos, robimy się smutni lub zmieniamy temat. Wtedy przedszkolak bardziej niż nasze słowa zapamiętuje atmosferę tych wypowiedzi i buduje w sobie głęboki lęk przed śmiercią.

Wyjaśnianie dziecku, dlaczego umieramy

Jak więc wytłumaczyć kilkulatkowi, czym jest śmierć? Wszystko zależy od tego, w jakiej sytuacji dziecko zadaje o nią pytanie. Jeśli płacze po stracie chomika, wyjaśnij, że gryzonie żyją krócej od człowieka, bo takimi prawami rządzi się natura. Powiedz, że na wiele rzeczy człowiek nie ma wpływu i musi się z tym pogodzić.
O wiele trudniej jest rozmawiać o śmierci bliskiej osoby. Jeśli spokojnie nie wytłumaczysz dziecku, np. gdzie odszedł dziadek, pomyśli ono, że zdarzyło się coś strasznego. Staraj się  zatem wyjaśnić przedszkolakowi, że dziadek poszedł do nieba, ale na pewno widzi swojego wnuka i czuwa nad nim. Powiedz, że choć śmierć jest naturalna, to ci smutno, bo bardzo kochałaś dziadka i będzie ci go brakować. Staraj się z dzieckiem rozmawiać, pamiętając, że śmierć to nieodłączny element życia i trudno unikać tego tematu. Jeśli zdecydujesz się na zabranie dziecka na pogrzeb, zadbaj o to, by nie zobaczyło momentu wkładania trumny do grobu. Taki widok może być dla niego szokiem!

Święto Zmarłych z dzieckiem

W tym roku cmentarze będą zamknięte z powodu epidemii koronawirusa. Normalnie jednak 1 listopada wybierasz się na cmentarz. Zabierasz tam dziecko. Początkowo nie interesuje się tym, gdzie się znajduje, ale już kilkulatek zapyta, co to jest grób i dlaczego zbiera się przy nim rodzina. Warto mu wytłumaczyć, że na cmentarzu każdy ma takie miejsce, gdzie może powspominać bliskich, którzy umarli. Nie mów jednak, że na cmentarzu są pochowani zmarli (to może być dla przedszkolaka przerażające). Święto Zmarłych pozwala w łagodny sposób oswoić dziecko z nieuchronnością przemijania i buduje w nim przekonanie, że więzy rodzinne sięgają dalej niż kres życia.

Zobacz film: Sposób na stres dziecka – ćwiczenie oddechowe

Nie pozwól na zabawy w zabijanie!

Mózg kilkulatka bardzo intensywnie się rozwija i często bezkrytycznie kopiuje złe zachowania. Dlatego nie pozwalaj dziecku na gry komputerowe, które polegają na zabijaniu przeciwnika. Uczą one, że:
  • Umieranie nie zawsze jest zakończeniem życia, ponieważ komputerowy bohater ma zwykle do swojej dyspozycji kilka istnień.
  • Można bezkarnie zabijać. Morderstwo w grze nie jest karane. Co więcej, często nawet przynosi korzyści.
  • Agresja staje się usprawiedliwiona. Gry komputerowe są tak stworzone, że nie można w nich przejść do następnego etapu i w konsekwencji wygrać bez zabicia kogoś po drodze.  
  • Śmierć jest bezosobowa. Po zabitych nikt nie płacze, więc śmierć nie wiąże się z jakimkolwiek cierpieniem ani nie budzi współczucia.
Oceń artykuł

Ocena 6 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy