Encyklopedia zdrowia dziecka

Liszajec zakaźny

Liszajec zakaźny to choroba bakteryjna, która może dotknąć już noworodków. Szczyt zachorowań ma miejsce latem, ponieważ sprzyjają jej ciepło, większa wilgotność i częstsze podróże z dzieckiem (pobyty w hotelach i przesiadki na lotniskach).

Przyczyny liszajca

Liszajec zakaźny jest najczęściej wywołany przez paciorkowce albo gronkowca złocistego. Dziecko może się nim zarazić podczas kontaktu z chorą osobą (np. przez podanie jej ręki) albo używanie tych samych co ona przedmiotów (np. sztućców, pościeli). Częstym źródłem zakażenia są publiczne przewijaki, np. na lotniskach czy stacjach benzynowych.

Liszajec może pojawić się już u noworodków na skutek zakażenia gronkowcem złocistym w szpitalu tuż po porodzie. Zobacz także: Gronkowiec złocisty – jakie choroby wywołuje?

Najczęstsze objawy liszajca:

Liszajec objawia się bardzo charakterystycznie: poprzez pęcherzyki z żółtawym płynem, które pękają i tworzą miodowe strupy. Bardzo często pęcherzyki pojawiają się na twarzy (pod nosem, wokół ust, na policzkach), ale ich lokalizacja jest dowolna. Czasem liszajec, szczególnie na początku choroby, może być pomylony z opryszczką – różnicą jednak będzie to, że zmiany liszajcowe zwykle są bardziej rozległe i że nie towarzyszy ani świąd, ani bolesność.

Kiedy do lekarza?

  • Już przy pierwszych zmianach, wskazujących na liszajca, konieczna jest wizyta u lekarza. Nieleczona infekcja szybko rozprzestrzenia się na coraz większe partie ciała. W leczeniu konieczny jest miejscowy lek przeciwbakteryjny w spreju lub maści. Jeżeli jego stosowanie nie przyniesie efektów, konieczny będzie antybiotyk ogólny (kuracja trwa ok. 10 dni i nie powinna być przerywana, nawet jeżeli zmiany na skórze znikną szybciej). 
  • Jeżeli mimo przyjmowania antybiotyku ogólnego zmiany nie znikają (po dwóch, trzech dniach od początku antybiotykoterapii), trzeba jeszcze raz iść do lekarza. Być może szczep gronkowca jest oporny na leczenie antybiotykiem.
  • Powtórna wizyta u lekarza jest konieczna także wtedy, jeśli podczas leczenia pojawi się gorączka lub zaczerwienienie wokół zmienionych chorobowo miejsc.

Leczenie i pielęgnacja dziecka z liszajcem zakaźnym

  • Bardzo ważne w leczeniu liszajca zakaźnego jest ścisłe przestrzeganie higieny i obcinanie paznokci dziecku. W czasie leczenia liszajca zakaźnego wszyscy domownicy powinni myć często ręce mydłem przeciwbakteryjnym, żeby nie roznosić zakażenia.
     
  • Chore miejsca powinny być przemywane kilka razy dziennie wacikami z czystą, przegotowaną wodą, a między przemywaniami chronione przez opatrunek np. z gazy, by udaremnić rozprzestrzenianie się infekcji.
     
  • Pomocna będzie krótka, 3-minutowa kąpiel w wodzie z dodatkiem nadmanganianu potasu (działa odkażająco). Na wannę wody dodajemy 3-4 kryształki nadmanganianu tak, żeby woda była jedynie lekko różowa (nie fioletowa).
     
  • W leczeniu liszajca nie stosuje się maści sterydowych (np. z hydrokortyzolem), ponieważ sterydy są pożywką dla bakterii.

Powikłania

Liszajec bezwzględnie wymaga leczenia, ponieważ nieleczony grozi powikłaniami. Może zakończyć się nawet kłębuszkowym zapaleniem nerek, szkarlatyną, albo w skrajnych przypadkach nawet sepsą, czyli uogólnionym zakażeniem calego organizmu. Zdrapywanie strupków albo rozmoczenie ich w długiej kąpiel grozi bliznami.

Zapobieganie

Jedynym sposobem zapobiegania zakażeniu liszajcem jest przestrzeganie higieny, np. używanie jednorazowych podkładów na publicznych przewijakach, prasowanie dziecięcych ręczników, częste mycie rąk. Liszajec może być powikłaniem ospy wietrznej, kiedy chorobowe zmiany ulegną nadkażeniu bakteryjnemu. Aby do niego nie doszło, należy odkażać ospowe krostki gencjaną i nie stosować na zmiany aptecznych białych papek, które nie dopuszczają do skóry powietrza i sprzyjają zakażeniu bakteryjnemu.

Czytaj więcej: Bakteryjne infekcje skóry u dzieci – objawy, leczenie
dr n. med. Joanna Brett-Chruściel
Konsultacja: dr n. med. Joanna Brett-Chruściel

dr n. med. Joanna Brett-Chruściel, pediatra, Grupa LUX MED