Wyniki
Laureaci
ziajka krr
Wyniki
Nivea Klub Rodzica Recenzenta
Wyniki
nivea baby 2w1 krr
Wyniki
Pampers KRR
Wyniki
Wyniki
Wyniki
Wyniki
zęby mleczne
Adobe Stock
Pielęgnacja

Zęby mleczne – od ich zdrowia zależy zdrowie zębów stałych

O zęby mleczne trzeba dbać, gdyż od ich zdrowia zależy zdrowie zębów stałych. Od ich stanu i prawidłowego rozwoju szczęk dziecka zależy w dużej mierze uroda uśmiechu nastolatka, a później dorosłego. Mleczaki służą dziecku mniej więcej do 9-12 roku życia.

Przez wiele lat pokutowało błędne przekonanie, że zęby mleczne są nieistotnym, przejściowym uzębieniem, którego głównym celem jest wypadnięcie na początku szkoły podstawowej. Dziś już wiadomo, że to nieprawda. Każda chwila poświęcona trosce o „mleczaki’’ to inwestycja w zdrowe zęby stałe i prawidłowy zgryz w przyszłości.

Zęby mleczne:

Ile zębów ma człowiek

W ciągu całego życia każdemu człowiekowi wyrastają 48-52 zęby. Zębów mlecznych jest 20, a stałych 28-32. To, ile zębów stałych ma dorosły człowiek, zależy od tego, czy wyrosną mu tzw. ósemki, czy nie. Zębów mlecznych każdy ma tyle samo – 10 w żuchwie i 10 w szczęce.

Czym się różnią zęby mleczne od zębów stałych

Mleczne zęby są zbudowane podobnie, jak zęby stałe. Powyżej poziomu dziąsła znajduje się korona zęba, pokryta szkliwem - najtwardszą tkanką ludzkiego organizmu. Poniżej poziomu dziąsła mieści się korzeń zęba, pokryty cementem. Pomiędzy koroną a szyjką, na linii dziąsła dziecka, znajduje się szyjka zębowa. Pod szkliwem (w koronie) i pod cementem (w korzeniu) znajduje się zębina, tkanka wrażliwa na bodźce zewnętrzne (np. zimno), ochraniająca umiejscowioną centralnie, mocno ukrwioną i unerwioną miazgę.

Chociaż w ogólnym zarysie zęby mleczne bardzo przypominają zęby stałe, istnieją między nimi pewne różnice:

  • zęby mleczne mają cieńszą warstwę szkliwa (dwukrotnie) i zębiny,
  • szkliwo jest słabiej zmineralizowane,
  • „mleczaki’’ charakteryzują się relatywnie dużą ilością unerwionej miazgi,
  • korzenie mlecznych ząbków są cieńsze niż zębów stałych i stosunkowo długie,
  • korzenie mlecznych trzonowców są szerzej rozstawione niż trzonowców stałych,
  • w uzębieniu mlecznym nie występują zęby przedtrzonowe,
  • zęby mleczne mają kolor mleczno-biały, podczas gdy stałe są biało-żółtawe,
  • trzonowce mleczne mają kształt stożkowy, podczas gdy stałe – beczułkowaty,
  • na powierzchni zębów mlecznych (i pierwszym trzonowcu stałym) widoczna jest tzw. linia porodowa, stanowiąca granicę między szkliwem zmineralizowanym w okresie płodowym i szkliwem zmineralizowanym po porodzie.

Kiedy wychodzą zęby mleczne, a kiedy wypadają mleczaki i wychodzą zęby stałe

Pojawienie się pierwszych zębów mlecznych w bezzębnym dotychczas dziąsełku, a później ich wypadanie i wyrzynanie się zębów stałych, to wielkie wydarzenia, zarówno dla rodziców, jak i dla dziecka, które uświetnić może wizyta wróżki zębuszki. Wszystko to odbywa się w określonych ramach czasowych, co przedstawia poniższa tabela.
 

ząb wyrzynanie się „mleczaków’’ wypadanie zębów mlecznych wyrzynanie się zębów stałych
pierwsze siekacze 6-12 m.ż. 6-7 r.ż 7-8 r.ż.
drugie siekacze 9-16 m.ż. 7-8 r.ż. 8-9 r.ż.
kły 16-23 m.ż. 9-12 r.ż. 11-12 r.ż.
pierwsze przedtrzonowce  - - 10-11 r.ż.
drugie trzonowce - - 10-12 r.ż.
pierwsze trzonowce 13-18 m.ż. 9-11 r.ż. 6-7 r.ż.
drugie trzonowce 23-31 r.ż. 10-12 r.ż. 12-13 r.ż.
trzecie trzonowce - - 17-21 r.ż.


*Wyrzynanie (fachowe określenie erupcja), wypadanie (med. określane jako eksfoliacja), m.ż. – miesiąc życia, r.ż. – rok życia.

Dziecko ma pełen garnitur mlecznych ząbków przed ukończeniem 3 lat. Ząbki ułożone są ciasno, jeden przy drugim, stykają się powierzchniami bocznymi, i mają korzenie, pod którymi ukryte są już zalążki zębów stałych.

W wieku 4 lat pod wpływem nacisku ze strony zębów stałych zaczyna się powolna resorpcja korzeni zębów mlecznych (korzenie stopniowo zanikają, a w chwili eksfoliacji (wypadania) nie ma już ich w ogóle – stąd błędne przekonanie, że zęby mleczne nie mają korzeni).

Około 5-6. roku życia odległości między ząbkami zaczynają się powiększać – ma to związek z rosnącą szczęką i żuchwą, które przygotowują się na przyjęcie stałych zębów. Następuje stopniowy i długotrwały proces wymiany uzębienia mlecznego na stałe. Jak wynika z tabeli, trwa on nawet 6 lat, a w tym czasie dziecko „nosi’’ uzębienie mieszane, składające się zarówno z zębów mlecznych, jak i stałych (diphydontia).

Zęby mleczne szybciej ulegają próchnicy

Zęby mleczne psują się dużo szybciej, niż zęby stałe. W przypadku zębów stałych może minąć wiele miesięcy czy nawet lat, nim z niewielkiej plamki wykluje się paskudny, czarny ubytek. W mleczakach zmiany takie postępują z tygodnia na tydzień. To dlatego próchnica zębów mlecznych jest dla nich groźna.

Próchnica w ząbkach mlecznych pojawia się także znacznie łatwiej, ze względu na słabszą ich mineralizację i cieńszą warstwę szkliwa. Podczas gdy uzębienie rodzica dzielnie stawia czoła fundowanym mu naleśnikom z dżemem, słodzonym serkom i sokom popijanym przez cały dzień, mleczne ząbki malucha mogą nie dać sobie rady z taką dietą. Nie mówiąc już o słodyczach.

Niepokojącym objawem mogą być niewinnie wyglądające białe plamki na zębach, sugerujące odwapnienie (demineralizację) szkliwa. Wszelkie zauważone zmiany jakościowe szkliwa trzeba konsultować z pedodontą (stomatologiem dziecięcym). Nie opłaca się czekać.

Próchnica w zębach mlecznych pojawia się najczęściej w miejscach typowych, takich jak bruzdy, powierzchnie styczne, obszary przyszyjkowe. Specyficzne dla mlecznego uzębienia są 2 rodzaje próchnicy:

Próchnica wczesna zębów mlecznych

Pojawia się krótko po wyrznięciu się mlecznych ząbków. Początkowo obejmuje górne siekacze, i zajmuje stopniowo kolejne wyrzynające się „mleczaki’’. Charakteryzuje się niezwykle szybkim tempem rozwoju, zniszczenie zębów przebiega błyskawicznie, zaś sam proces jest trudny do zahamowania.

Próchnica tego typu pojawia się szczególnie często u dzieci wcześnie ząbkujących, u których proces mineralizacji był krótki. Czynnikami dodatkowymi jest:

Próchnica okrężna zębów mlecznych

Atakuje głównie siekacze i kły w szczęce i umiejscawia się w okolicy szyjki zęba. Początkowo ma postać plamy próchniczej, która przekształca się w ubytek opasający dookoła szyjkę zęba. Pojawia się szczególnie często u dzieci wcześnie ząbkujących, zaś przyczyn specyficznego umiejscowienia się próchnicy upatruje się w położonej w rejonie przyszyjkowym linii porodowej.

Zęby mleczne – czy warto je leczyć

Zęby mleczne z próchnicą to problem nie tylko estetyczny. Trudno wśród zepsutych „mleczaków’’ utrzymać zdrowe zęby stałe, a trzeba pamiętać, że od pojawienia się pierwszego zęba stałego do wypadnięcia ostatniego mleczaka może minąć nawet 6 lat.

Ząbki mleczne, nim wypadną, mają także do spełnienia bardzo istotne zadanie: trzymają miejsce dla zębów stałych oraz stanowią dla nich swego rodzaju drogowskaz i punkt odniesienia. Przedwczesną utratę zębów mlecznych uznaje się za podstawową przyczynę powstawania wad zgryzu. Zahamowany zostaje wzrost szczęki i żuchwy, mogą pojawić się stłoczenia, tyłozgryz, zgryz otwarty, zgryz krzyżowy, zatrzymanie zęba stałego w kości i wiele innych wad, wymagających nierzadko skomplikowanego leczenia ortodontycznego.

Zepsuty, ropiejący „mleczak’’ stanowi szczególne zagrożenie, ponieważ bakterie próchnicowe (głównie paciorkowce) są w stanie przeniknąć do krwioobiegu i mogą zaatakować nerki, serce, płuca czy stawy. Uszkodzeniu mogą ulec zalążki zębów stałych, które znajdują się w bezpośredniej okolicy korzeni objętego stanem zapalnym zęba. Konieczne może okazać się usunięcie zainfekowanego „mleczaka’’, co trudno zaliczyć do przyjemności (szczególnie, gdy resorpcja korzenia jest jeszcze w powijakach).

Współczesna pedodoncja stwarza ogromne możliwości. Zęby mleczne się leczy (także kanałowo), fluoryzuje lub lakieruje albo lakuje, dostępne są protezki dziecięce (zastępujące przedwcześnie utracone zęby mleczne). Stomatolodzy stają na głowie, by nie zrazić malucha do wizyt u dentysty: zaprzyjaźniają się z nim, ze zrozumieniem odnoszą się do niskiego progu bólu i strachu, starają się uatrakcyjnić wizytę na wszelkie możliwe sposoby. Małe dziecko w końcu stało się pełnoprawnym pacjentem gabinetów stomatologicznych.

Więcej o higienie jamy ustnej dziecka:

Jak zrobić ducha na Halloween? – instrukcja krok po kroku

zęby mleczne
Fotolia
Zdrowie
Wszystko o mleczakach: kiedy pojawiają się zęby mleczne i co jest normą
Zęby mleczne tworzą się już w brzuchu mamy, zanim w ogóle pomyślisz o ząbkowaniu! Sprawdź, w jakiej kolejności wyrzynają się mleczaki i jakie są objawy ząbkowania oraz co może być powodem do niepokoju.

Zęby mleczne, czyli tzw. mleczaki to pierwsze zęby dziecka. Pierwsze z nich - dolne jedynki - wyżynają się ok. 6 miesiąca życia, a ostatnie - piątki - w 3 roku życia dziecka. Człowiek ma 20 zębów mlecznych (zaczynają formować się już w 6 tygodniu życia płodowego). W uzębieniu mlecznym nie ma zębów przedtrzonowych. Mleczaki wypadają najczęściej między 6-13 rokiem życia, robiąc miejsce zębom stałym. Kolejność wyrzynania się zębów mlecznych   Kalendarz wyrzynania się zębów mlecznych wygląda następująco: Dolne jedynki - pojawiają się około 6. miesiąca życia , ale równie dobrze może to nastąpić w okolicy 1. urodzin (mogą to być także – chociaż rzadziej – dwójki lub górne jedynki). Górne jedynki. Górne oraz dolne dwójki. Kły - w 2. roku życia (najpierw – jak w przypadku siekaczy – dół, potem góra). Zęby trzonowe , czyli czwórki. Piątki (ostatnie zęby mleczne)   pojawią się około 3. urodzin. Wtedy też zanika lub zmniejsza się szczelina między przednimi zębami. O zęby mleczne trzeba dbać tak samo jak o zęby stałe! Pamiętaj o ich myciu i nie podawaj dziecku nocą mleka (poza własnym) oraz napojów innych niż woda. Małe dziecko u dentysty nauczy się, że zęby trzeba kontrolować i że gabinet stomatologiczny nie jest straszny, dlatego koniecznie odwiedźcie dentystę, żeby pokazać mu mleczaki! To ważne: Nie tylko kolejność pojawiania się zębów mlecznych może być nietypowa. Mogą one również rosnąć po kilka naraz. Warto pamiętać, że późne ząbkowanie bywa cechą rodzinną. U dziewczynek pierwsze mleczaki pojawiają się zazwyczaj wcześniej niż u chłopców. Objawy ząbkowania Od momentu, kiedy u płodu zaczynają się formować zęby mleczne, stopniowo pokrywa je twarde, bogate w wapń szkliwo . Ta warstwa będzie przyrastać jeszcze przez kilka...

mama, dziecko, pielęgnacja ząbków, mycie zębów
Pielęgnacja
Szczotka, pasta, kubek i... mama
Choćby dziecko jak najsprawniej wywijało szczoteczką, przy myciu zębów pomoc rodzica będzie mu potrzebna jeszcze bardzo długo. Sprawdź, jak prawidłowo czyścić mleczne zęby dziecka, by nie miało próchnicy.

Z radością przyjmujesz każdy przejaw dziecięcej samodzielności, bo im więcej maluch potrafi zrobić sam, tym więcej czasu zyskujesz dla siebie. Jednak w chwilach, które dziecko spędza w łazience, myjąc ząbki, nie powinno cię obok niego zabraknąć. Jak prawidłowo myć zęby mleczne? Prawidłowe mycie zębów polega na ich dokładnym wyszczotkowaniu. Przez pierwsze lata życia dzieci nie mają jednak ani tyle cierpliwości, ani na tyle sprawnych rączek, aby temu zadaniu sprostać. Nie znaczy to jednak, że należy je całkowicie wyręczać. Po skończeniu roku dziecko próbuje samo posługiwać się szczoteczką, płukać zęby wodą i ją wypluwać. Gdy się tego nauczy, może zacząć używać pasty (ważne, by od samego początku wiedziało, że nie powinno jej połykać). Dziecięce działania należy traktować trochę w kategoriach zabawy, a przede wszystkim jako wykształcanie nawyku dbania o higienę . Pochwały za pamiętanie o tym obowiązku i za zaangażowanie w mycie ząbków są jak najbardziej wskazane. Instrukcja mycia zębów mlecznych krok po kroku 1. Wszystkie zęby z boku czyść od zewnątrz ruchem kolistym, a od strony języka ruchem wymiatającym.  2. Powierzchnie żujące i tylne starannie szczotkuj ruchami do przodu i do tyłu. 3. Zęby przednie myj ruchami góra–dół. Zawsze zaczynaj od dziąsła i kieruj się do końca zęba. Na zakończenie wypłucz usta. Czy rodzicie powinni myć dzieciom zęby? Zdaniem stomatologów rodzice powinni pomagać dzieciom przy myciu zębów nawet, gdy zaczną one chodzić do szkoły podstawowej. W tym względzie nie ma co stawiać na rekordy w samodzielności. Jeśli zdarza się, że w ciągu dnia nie ma czasu na wspólne mycie zębów, dziecko (zwłaszcza starsze) może próbować umyć je samo, ale w wieczornym rytuale powinni wspomóc je rodzice. Można podzielić obowiązki: najpierw maluch myje zęby sam, potem szczoteczkę...

niemowlę, ząbki, mycie zębów, szczoteczka do zębów
Panthermedia
Zdrowie
To musisz wiedzieć, zanim dziecko zacznie ząbkować
Już się boisz, że niedługo skończą się spokojne noce i apetyt bobaska? Sprawdź, jak ulżyć ząbkującemu dziecku.

Są maluchy, które zaczęły ząbkować w wieku 4. miesięcy , i są takie, u których pierwszy ząbek pojawił się dopiero w 12. albo 13. miesiącu życia. I jedne, i drugie mieszczą się w normie. Czas ząbkowania zapisany jest w genach i ani żadna dieta, ani masaże dziąseł na pewno nie będą miały na niego wpływu. Generalna zasada brzmi: im później, tym lepiej: zęby, które wyrżnęły się  w 3–5. miesiącu życia dziecka, mogą być słabiej zmineralizowane i bardziej narażone na próchnicę niż mleczaki, które pojawiły w okolicy pierwszych urodzin dziecka.   Objawy ząbkowania – jak poznać, że dziecko ząbkuje? Ząbkujące dziecko ślini się bardziej niż zwykle. Bo wydzielina nawilża śluzówkę i zawiera przeciwciała, które utrudniają wnikanie bakterii (rozpulchnione i podrażnione dziąsła są dla nich świetną pożywką). Wkłada piąstki do buzi. Opuchnięte dziąsła swędzą, więc dziecko, aby poczuć ulgę, instynktownie będzie je zaciskać na wszystkim, co znajdzie się w jego ustach. Marudzi więcej niż zazwyczaj. Np. podczas karmienia maluch odwraca głowę, przerywa jedzenie po kilku łykach, puszcza pierś, płacze. Chociaż są też dzieci, które z powodu swędzących dziąseł mogłyby ssać pierś lub smoczek bez końca. Może też się zdarzyć, że podczas karmienia poczujesz moc zaciśniętych dziąseł na swoich piersiach – dziecko nie robi tego na złość, ale dlatego, że bolą go dziąsła. Uwaga! Od pierwszych objawów ząbkowania do ukazania się białego ząbka mija kilka tygodni (a nawet miesięcy). Ząbkowanie może boleć – jak pomóc dziecku? Przeciskanie się zębów przez otwory kostne przypomina przepychanie jabłka przez dziurkę wielkości... cytryny. Korona zęba jest szersza niż szczelina w szczęce, kiedy więc ząbek zaczyna rosnąć, dziecko może odczuwać rozpierający ból. Do tego napór...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach
Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19
Partner
częste oddawanie moczu u dziecka
Zakupy
Szukasz najlepszego nocnika dla dziecka? Sprawdź nasz ranking!
Partner
Kobieta czyta książkę
Zakupy
Tej książce ufają miliony rodziców! Czy masz ją na półce?
Partner
łojotokowe zapalenie skóry
Pielęgnacja
Test zakończony sukcesem! 99% osób poleca te kosmetyki
Partner
Polecamy
Porady
Dzień Nauczyciela 2021
Aktualności
Dzień Nauczyciela 2022: kiedy obchodzimy Dzień Edukacji Narodowej? Co warto o nim wiedzieć?
Joanna Biegaj
jod a ciąża
Dieta w ciąży
Czy jod w ciąży jest równie ważny jak kwas foliowy?
Małgorzata Wódz
Życzenia na Dzień Nauczyciela: oficjalne, eleganckie, poważne
Święta i uroczystości
Życzenia na Dzień Nauczyciela: oficjalne, eleganckie, poważne
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Laurka na Dzień Nauczyciela
Święta i uroczystości
Laurka na Dzień Nauczyciela: pomysły i wzory do druku
Joanna Biegaj
Sok z czarnego bzu dla dzieci – właściwości, dawkowanie, przepis
Żywienie
Sok z czarnego bzu dla dzieci – właściwości, dawkowanie, przepis
Joanna Biegaj
Wierszyki na Dzień Nauczyciela
Święta i uroczystości
Wierszyki na Dzień Nauczyciela: śmieszne, krótkie, rymowane
Adrianna Trusiuk
Czy Dzień Nauczyciela jest wolny?
Święta i uroczystości
Czy Dzień Nauczyciela jest wolny?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Imiona dla bliźniaków? Wybierz najpiękniejsze
Imiona
Imiona dla bliźniaków: jak wybrać najpiękniejsze? (dla pary tej samej płci oraz dla dziewczynki i chłopca)
Luiza Słuszniak
Bierzmowanie: ile trwa, jak wygląda
Święta i uroczystości
Bierzmowanie: ile trwa, jak wygląda? [PEŁEN PRZEBIEG LITURGII + DIALOGI]
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
Grzyby niejadalne z gąbką
Zdrowie
Grzyby niejadalne z gąbką – czy są trujące, jak wyglądają? (zdjęcia)
Ewa Janczak-Cwil
Tabletki z jodkiem potasu po co
Zdrowie
Tabletki z jodkiem potasu – po co się stosuje?
Ewa Janczak-Cwil
Gorączka u dziecka bez innych objawów: przyczyny, postępowanie
Zdrowie
Gorączka u dziecka bez innych objawów: przyczyny, kiedy do lekarza?
Małgorzata Sztylińska-Kaczyńska
rejestr ciąż
Prawo i finanse
Rejestr ciąż – czemu ma służyć, od kiedy obowiązuje?
Ewa Janczak-Cwil
Budyń dla niemowlaka
Przepisy
Budyń dla niemowlaka: przepis. Jak go zrobić i od kiedy można go podać?
Adrianna Trusiuk
Szczepienia na COVID dzieci dawka przypominająca
Zdrowie
Szczepienia na COVID dzieci – kiedy dawka przypominająca?
Ewa Janczak-Cwil
kasztany
Gry i zabawy
Jak zrobić ludziki z kasztanów –​ różne wzory
Joanna Biegaj
Jakie książki do nauki czytania wybrać dla dziecka?
Gry i zabawy
Książki do nauki czytania. Te polecamy najbardziej!
Milena Oszczepalińska
grzyby w ciąży
Dieta w ciąży
Czy można jeść grzyby w ciąży? Tak, ale zawsze istnieje ryzyko
Małgorzata Wódz