Co zamiast dziadostwa z TikToka i YouTuba? 4 aplikacje, które naprawdę wspierają rozwój mózgu dziecka
Współczesna technologia potrafi w ułamku sekundy wciągnąć najmłodszych użytkowników w świat pełen głośnych, kolorowych i niestety mało wartościowych treści cyfrowych. Istnieje jednak bezpieczna, alternatywna ścieżka edukacyjna, która zamiast bezmyślnego tracenia czasu, pozwala zamienić ekran smartfona w genialne narzędzie do treningu dziecięcego intelektu.
Jako rodzice codziennie stajemy przed tą samą, niezwykle trudną batalią o czas ekranowy naszych pociech, bezradnie patrząc, jak kilkulatki i nastolatki potrafią godzinami śledzić banalne wyzwania internetowych celebrytów. Ta ciągła, cyfrowa stymulacja oparta na bardzo szybkich cięciach montażowych i ciągłym poszukiwaniu taniej dopaminy trwale niszczy zdolność koncentracji, wyciszenia oraz logicznego wyciągania wniosków u młodych ludzi. Zamiast jednak całkowicie odcinać dziecko od nowoczesnego świata i chować telefon głęboko do szuflady, warto po prostu mądrze zmienić zasady tej cyfrowej gry. Przesunięcie uwagi malucha z bezwartościowych, krzykliwych filmików na wartościowe programy potrafi przynieść niesamowite i bardzo widoczne rezultaty już po kilku dniach regularnego korzystania. Zamiast popularnego dziadostwa z TikToka i YouTuba, możemy zaproponować cztery genialne aplikacje, które naprawdę wspierają rozwój mózgu dziecka i uczą je samodzielnego myślenia. Te bezpieczne, starannie wyselekcjonowane pozycje rozwijają wyobraźnię przestrzenną, uczą podstaw programowania, przybliżają geografię, a nawet rozwijają instynkt przetrwania i orientację w terenie, bez grama nudy czy szkolnego przymusu. Cyfrowa alternatywa dla bezmyślnego przewijania. Jak zamienić ekran w domową siłownię dla intelektu? Większość tradycyjnych gier mobilnych opiera się na prostych mechanizmach klikania w ekran, które nie wymagają od młodego człowieka absolutnie żadnego wysiłku umysłowego ani kreatywnego podejścia do problemów. Przełamanie tego schematu wymaga od nas podrzucenia dziecku programów, w których sukces zależy wyłącznie od cierpliwości, planowania strategicznego i zdolności analitycznych. Te cztery starannie dobrane aplikacje to idealny dowód na to, że mądra technologia potrafi być fascynująca i uczyć przez znakomitą, wciągającą zabawę. Lightbot Code Hour. Ta niezwykle prosta, a zarazem genialnie zaprojektowana gra logiczna wprowadza najmłodszych w fascynujący świat programowania bez konieczności znajomości trudnego kodu. Dziecko steruje małym, sympatycznym robotem, a jego zadaniem jest zapalenie kafelków na trójwymiarowej planszy za pomocą układania sekwencji prostych komend ruchowych. Program w niesamowicie przystępny sposób uczy algorytmicznego myślenia, planowania krok po kroku oraz szukania błędów we własnym procesie myślowym, co jest świetnym fundamentem pod rozwój inteligencji matematycznej. StudyGe. Wspaniała, niezwykle angażująca aplikacja do nauki geografii, która całkowicie odczarowuje nudne wkuwanie map z podręczników szkolnych. Program oferuje interaktywny, piękny globus oraz masę quizów, dzięki którym dziecko w formie zabawy uczy się lokalizacji państw, rozpoznawania flag, stolic oraz najważniejszych faktów o świecie. Gra świetnie stymuluje pamięć wzrokową, poszerza ogólną wiedzę o świecie i buduje w młodych ludziach naturalną ciekawość podróżniczą, będąc idealną odskocznią od oglądania bezsensownych filmików w sieci. LeoCad. Absolutny hit dla wszystkich małych konstruktorów i miłośników tradycyjnego budowania, który przenosi zabawę w klocki do zaawansowanego świata cyfrowego. Jest to wirtualny program do projektowania, oferujący dostęp do tysięcy różnych elementów, z których dziecko może tworzyć trójwymiarowe zamki, pojazdy czy całe nowoczesne miasta na ekranie tabletu. Aplikacja w genialny sposób rozwija wyobraźnię przestrzenną, uczy cierpliwości, planowania architektonicznego oraz pozwala na rozwijanie pasji inżynieryjnych bez bałaganu na podłodze i gubienia małych części w dywanie. Kompas. Prosta, klasyczna aplikacja narzędziowa, która wbrew pozorom potrafi stać się punktem wyjścia do niesamowitych przygód na świeżym powietrzu podczas weekendowych wyjazdów do lasu. Nauka korzystania z prawdziwego kompasu cyfrowego, odczytywanie kierunków świata i łączenie tych danych z papierową mapą terenu to genialny trening dla mózgu każdego kilkulatka. Program uczy orientacji w przestrzeni, samodzielności, rozwija logiczne myślenie w terenie i odciąga dziecko od kanapy, zamieniając zwykły spacer w fascynujący, survivalowy bieg z przeszkodami. Trening logicznego myślenia. Dlaczego mądre gry budują trwałą odporność na cyfrową papkę? Wprowadzenie tych wartościowych programów do codziennej rutyny dziecka to nie tylko inwestycja w jego wiedzę, ale przede wszystkim skuteczna ochrona przed destrukcyjnym wpływem mediów społecznościowych. Kiedy mózg przyzwyczaja się do wysiłku, jaki musi włożyć w rozwiązanie zagadki w programie Lightbot czy dopasowanie elementów w LeoCad, uczy się zdrowej, stabilnej satysfakcji z pokonywania realnych trudności. Zupełnie inaczej działa oglądanie YouTuba, gdzie bodźce są podawane pod nos bez żadnego zaangażowania ze strony malucha, co uczy układ nerwowy lenistwa i natychmiastowego domagania się rozrywki za nic. Dzieci, które regularnie korzystają z programów edukacyjnych, znacznie lepiej radzą sobie później ze szkolnymi wyzwaniami, są bardziej cierpliwe przy odrabianiu lekcji z matematyki i rzadziej wpadają w histerię, gdy coś nie dzieje się po ich myśli. Mądry dobór aplikacji to jedyna droga, by technologia stała się sprzymierzeńcem rodzica w budowaniu zaradnego, bystrego i pewnego siebie młodego człowieka. Granice w cyfrowym świecie. Jak bez kłótni wprowadzić mądre aplikacje do życia rodziny? Przejście z oglądania bajek na aplikacje rozwijające mózg nie musi wiązać się z potężną wojną domową i fochem nastolatka, jeśli tylko podejdziemy do tematu ze sprytem i empatią. Zamiast rygorystycznych zakazów i krzyków, warto usiąść z dzieckiem przy stole i wspólnie przetestować program o programowaniu czy zagrać w geograficzny quiz, pokazując mu, że my również świetnie się przy tym bawimy. Wspólne planowanie wirtualnych budowli czy weekendowe spacery po lesie z kompasem w ręku to genialna okazja do budowania bliskości, wymiany myśli i pokazania maluchowi, że świat realny jest o wiele bardziej fascynujący niż ekrany telefonów. Czas przestać traktować technologię jak największe zło współczesnego świata i zacząć z niej korzystać z głową, bo mądre aplikacje w rękach świadomego rodzica to najlepsze, nowoczesne korepetycje, jakie możemy podarować swojemu dziecku na starcie w dorosłe życie. Zobacz też: Myśleli, że to niewinna wakacyjna zabawa. Scenka z Mielna pokazuje, że dzisiejsze dzieciaki nic nie osiągną
Te 3 zachowania świadczą o wysokiej inteligencji dziecka. Rodzice często mylą je z bezczelnością
Kiedy kilkulatek po raz kolejny odmawia wykonania prostego polecenia, rzuca nam wyzwanie prosto w oczy albo podważa autorytet w obecności gości, w głowie zmęczonego rodzica natychmiast zapala się czerwona lampka ostrzegawcza.
Tradycyjne podejście do dzieci bardzo mocno zakorzeniło w nas potrzebę wychowania grzecznego, ułożonego i bezproblemowego człowieka, który idealnie dopasuje się do społecznych ram. Zapominamy jednak, że wyjątkowy, ponadprzeciętnie rozwijający się mózg dziecka nie potrafi funkcjonować w trybie potulnego wykonywania rozkazów. Okazuje się, że to, co w pierwszej chwili intuicyjnie diagnozujemy jako skrajne nieposłuszeństwo, brak wychowania czy zwykłą podwórkową arogancję, w rzeczywistości jest czymś zupełnie innym. Trzy konkretne, specyficzne zachowania są jednoznacznym dowodem na wybitne zdolności intelektualne malucha, choć w oczach zdezorientowanego otoczenia wyglądają jak klasyczna, czysta bezczelność. Wysoka inteligencja u dziecka − bystre maluchy bez przerwy kwestionują zasady Pierwszym i najbardziej zapalnym punktem w relacji na linii dorosły-dziecko jest moment, w którym kilkulatek zamiast potulnego wykonania prośby, zaczyna drążyć temat i domagać się logicznych argumentów. Inteligentne dziecko nie zadowoli się rzuconym w pośpiechu hasłem, że ma coś zrobić, bo dorosły tak powiedział. Dla małego geniusza taka autorytarna ściana jest komunikatem kompletnie pozbawionym sensu, dlatego jego mózg natychmiast uruchamia proces analityczny. Maluch zaczyna pytać, dlaczego akurat teraz musi posprzątać klocki, dlaczego zupa jest zdrowa i z jakiego powodu nie może założyć letnich sandałów w deszczowy, chłodny dzień. Dla zmęczonej mamy, która próbuje w pośpiechu ogarnąć wyjście do pracy lub przygotowanie kolacji, takie wieczne dyskusje i dociekanie prawdy wyglądają jak próba zagrania dorosłemu na nosie. Nic bardziej mylnego. Zdolność do podważania zastanych schematów, szukanie głębszych powiązań przyczynowo-skutkowych oraz odwaga do otwartego wyrażania własnych wątpliwości to fundamentalne cechy ludzi o wysokim ilorazie inteligencji. Taki kilkulatek nie chce zrobić na złość − on po prostu posiada naturalną, zdrową potrzebę zrozumienia mechanizmów rządzących jego światem. Zamiast tłumić ten proces i karać dziecko za rzekomy brak szacunku, warto dostrzec w tym niesamowity potencjał intelektualny, który w przyszłości pozwoli temu człowiekowi stać się niezależnym, krytycznie myślącym dorosłym, odpornym na manipulacje otoczenia. Pyskowanie i cięta riposta − jak rozwój mowy i spryt językowy myli rodziców Drugim zachowaniem, które potrafi natychmiast podnieść ciśnienie u każdego rodzica, jest umiejętność natychmiastowego, błyskotliwego odpowiadania na uwagi dorosłych, potocznie nazywana pyskowaniem. Wyobraźmy sobie sytuację, w której zwracamy dziecku uwagę, że zachowało się nieładnie, a w odpowiedzi słyszymy idealnie skrojoną, ironiczną ripostę, która bezlitośnie punktuje nasze własne, wcześniejsze potknięcia. W ułamku sekundy czujemy złość, a otoczenie natychmiast patrzy na nas oceniająco, sugerując, że hodujemy w domu małego, bezczelnego potwora, który nie ma za grosz respektu dla starszych. Tymczasem neuropsychologowie dziecięcy nie mają wątpliwości: stworzenie trafnej, ciętej i poprawnej pod kątem językowym riposty w ułamku sekundy to wielki wysiłek dla dziecięcego mózgu. Aby tak młody człowiek mógł sformułować logiczny kontrargument, jego płaty czołowe muszą pracować na najwyższych obrotach. Dziecko musi błyskawicznie przeanalizować sytuację, dobrać słownictwo, zrozumieć kontekst społeczny i uderzyć dokładnie w ten punkt dyskusji, który obnaża słabość drugiej strony. To przejaw wybitnych zdolności lingwistycznych, ogromnego sprytu oraz ponadprzeciętnej inteligencji emocjonalnej i werbalnej. Nadmierna ruchliwość i ignorowanie poleceń − prawda o kreatywnym chaosie małego geniusza Trzecim, niezwykle uciążliwym w codziennym życiu symptomem wysokiej inteligencji jest stan, w którym dziecko sprawia wrażenie, jakby kompletnie ignorowało nasze prośby, żyło we własnym, zamkniętym świecie i nie potrafiło usiedzieć na miejscu nawet przez pięć minut. Rodzice i nauczyciele w szkołach bardzo często stawiają na takich dzieciach krzyżyk, twierdząc, że są rozkojarzone, nieogarnięte, nie potrafią się dostosować do grupy i wykazują się skrajną ignorancją wobec poleceń wychowawcy. Maluch, który zamiast rysować schematyczne drzewko na polecenie pani, woli rozebrać plastikowy długopis na części pierwsze albo biegać wokół stołu, układając w głowie własną opowieść, bywa z góry uznawany za niegrzecznego. Rzeczywistość bywa jednak zupełnie inna. Mózg ponadprzeciętnie inteligentnego dziecka znajduje się w stanie permanentnego głodu bodźców i informacji. Jeśli zadanie stawiane przez dorosłego jest dla niego zbyt proste, monotonne lub nudne, układ nerwowy malucha natychmiast zaczyna szukać alternatywnych rozrywek, by nie dopuścić do stagnacji. Ten pozorny chaos, uciekanie myślami i permanentna potrzeba manipulowania przedmiotami to nic innego jak faza intensywnego, twórczego myślenia oraz eksperymentowania. Wybitnie inteligentne dzieci potrzebują ruchu do tego, by przetworzyć nadmiar kłębiących się w ich głowach myśli i pomysłów. Zrozumienie tego mechanizmu pozwala dorosłym schować frustrację do kieszeni i zacząć dostarczać dziecku wyzwań na miarę jego realnych potrzeb, zamiast zmuszać je do bezmyślnego ślęczenia nad powtarzalnymi zadaniami, które tłamszą jego naturalną kreatywność. Źródło: nagc.org, American Psychological Association Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Wygląda jak niewinna zabawa, ale to jeden z pierwszych objawów ADHD. Zwróć uwagę na rączki dziecka
To, jak bawi się dziecko, może być czymś więcej niż tylko sposobem spędzania wolnego czasu. Specjaliści podkreślają, że pewne wzorce zabawy mogą – choć nie muszą – być jednymi z pierwszych sygnałów zaburzeń neurorozwojowych, takich jak ADHD czy autyzm. Warto je znać, ale równie ważne jest, by nie wyciągać pochopnych wniosków.
W mediach społecznościowych nie brakuje krótkich filmów, na których psychologowie, terapeuci i lekarze pokazują, na co rodzice mogą zwrócić uwagę podczas codziennych zabaw swoich dzieci. Jedno z nagrań, które zdobyło dużą popularność na Instagramie, porównuje sposób zabawy dziecka neurotypowego, dziecka z autyzmem oraz dziecka z ADHD. Należy jednak pamiętać, że jest to jedynie przykład pewnych charakterystycznych wzorców zachowania, a nie narzędzie do stawiania diagnozy. Jak bawią się dzieci neurotypowe, z autyzmem i z ADHD? Dziecko neurotypowe najczęściej wykorzystuje zabawki zgodnie z ich przeznaczeniem. Samochód jeździ po podłodze, figurki odgrywają role, a zabawa ma określony scenariusz. Maluch koncentruje się na jednej aktywności i rozwija ją przez dłuższą chwilę. Dziecko z autyzmem również może być bardzo skupione na zabawie, ale często wykorzystuje zabawki w inny sposób. Zamiast odgrywać nimi scenki, układa je w rzędach, segreguje według koloru lub wielkości albo koncentruje się na jednym elemencie. Przykładem może być wielokrotne obracanie kółka samochodziku zamiast jeżdżenia nim. Powtarzalność i skupienie na szczegółach to zachowania, które – jeśli występują razem z innymi objawami – mogą skłonić specjalistę do pogłębionej oceny rozwoju. Dziecko z ADHD z kolei zwykle bawi się zabawkami zgodnie z ich przeznaczeniem, ale znacznie trudniej jest mu utrzymać uwagę na jednej czynności. Szybko przechodzi od jednej zabawki do drugiej, zmienia aktywności i sprawia wrażenie, jakby wszystko interesowało je jednocześnie. Nie oznacza to jednak, że nie potrafi się bawić – raczej potrzebuje częstszych zmian i nowych bodźców. Eksperci przypominają, że pojedyncze zachowanie nigdy nie powinno być podstawą do stawiania diagnozy. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie, a sposób zabawy może zależeć również od wieku, temperamentu, zmęczenia czy zainteresowań. Jeśli jednak rodzice zauważają kilka niepokojących sygnałów utrzymujących się przez dłuższy czas, warto porozmawiać z pediatrą, psychologiem lub psychiatrą dziecięcym. Wczesne rozpoznanie ewentualnych trudności pozwala szybciej wdrożyć odpowiednie wsparcie. Po czym poznać ADHD u dziecka? Objawy ADHD u dzieci mogą obejmować między innymi: trudności z utrzymaniem uwagi na jednej czynności, częste rozpraszanie się bodźcami z otoczenia, szybkie przechodzenie od jednej aktywności do drugiej, nadmierną ruchliwość i trudności z pozostaniem w jednym miejscu, impulsywność, np. przerywanie innym lub działanie bez zastanowienia, problemy z organizacją i kończeniem rozpoczętych zadań, zapominanie o codziennych obowiązkach i gubienie przedmiotów. Ważne: jeśli dziecko bawi się w sposób pokazany na filmie, nie oznacza to automatycznie, że ma ADHD lub autyzm. Takie zachowania mogą występować także u dzieci rozwijających się typowo. Warto jednak znać możliwe sygnały ostrzegawcze i – jeśli pojawiają się wątpliwości lub trudności w codziennym funkcjonowaniu dziecka – skonsultować się ze specjalistą, który przeprowadzi rzetelną ocenę rozwoju. Zobacz także: Już nigdy nie powiesz, że jest „niegrzeczne”. Ta krótka animacja pokazuje, jak wygląda świat oczami dziecka z ADHD
Już nigdy nie powiesz, że jest „niegrzeczne”. Ta krótka animacja pokazuje, jak wygląda świat oczami dziecka z ADHD
Dzieci z ADHD często mają łatkę „niegrzecznych” – nie tylko wtedy, kiedy wszędzie ich pełno, ale również gdy... zapominają. Nie mogą się skupić. Zachowują się „inaczej”. „Dziwnie”. Warto poświęcić 4 minuty i zobaczyć tę krótką animację, by lepiej zrozumieć, co dzieje się w głowie tego „innego” dziecka.
Animacja „Falling Letters” (szwedzki tytuł: „Bokstavsbarn”) w reżyserii szwedzkiego animatora Erika Rosenlunda przedstawia jeden dzień z życia dziecka, które wykazuje wiele objawów ADHD. Chociaż w filmie nie pada żadna konkretna diagnoza głównego bohatera, to niezwykle trafny obraz emocjonalnej walki z trudnościami, której osoby z zaburzeniami neurorozwojowymi mogą doświadczać. Animacja: jak wygląda świat dziecka z ADHD? Chociaż ta 4-minutowa animacja powstała w 2014 roku i od ponad 10 lat można ją oglądać m.in. na YouTubie, wciąż pozostaje niezwykle aktualne. Nie tylko pokazuje, z czym mierzą się dzieciaki z ADHD: niemożność zrozumienia polecenia, przytłoczenie, nieumiejętność opanowania impulsów. To również pochwała dla jednej z cech dzieci z ADHD: kreatywności. Główny bohater animacji jest niezwykle twórczy – potrafi zamienić zwykłą kartkę papieru, nudny stołówkowy obiad czy nawet kwiaty rosnące przy drodze w małe dzieła sztuki. View oEmbed on the source website Jak wspierać dziecko z zaburzeniami neurorozwojowymi? Każde dziecko powinno wiedzieć, że chociaż ma przed sobą wiele wyzwań, posiada też mocne strony i talenty, nawet jeśli otoczenie ich nie zauważa lub wręcz je krytykuje. Warto o tym pamiętać szczególnie w trudniejszych dniach. Poruszająca jest także postawa ojca, który stara się otoczyć swoje dziecko opieką i wsparciem. To przypomnienie, że obecność dorosłego, który dostrzega w uczniu coś więcej niż jego trudności, może całkowicie odmienić jego życie. To również sygnał dla rodziców: dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej potrzebują mądrego przewodnika. Potrzebują wsparcia, bezpiecznych, nieoceniających ramion gotowych do pomocy. Bezwarunkowej miłości. Jak pomóc dziecku? Wprowadź stałą rutynę – przewidywalny plan dnia daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i ułatwia organizację. Dziel zadania na małe etapy – jedno polecenie naraz jest łatwiejsze do wykonania niż długa lista obowiązków. Chwal wysiłek, nie tylko efekt – zauważaj starania, nawet jeśli rezultat nie jest idealny. Pomóż w organizacji – korzystaj z planów dnia, checklist, kolorowych karteczek czy timerów. Pozwól na ruch – regularna aktywność fizyczna pomaga rozładować napięcie i poprawia koncentrację. Współpracuj ze szkołą – regularny kontakt z nauczycielami ułatwia dostosowanie metod pracy do potrzeb dziecka. Zachowaj spokój w trudnych momentach – dziecko nie zachowuje się w ten sposób „na złość”, lecz często ma trudność z kontrolowaniem swoich impulsów. Dbaj o poczucie własnej wartości dziecka – przypominaj mu o jego mocnych stronach, talentach i sukcesach, nawet tych najmniejszych. Czytaj także: One nie są „niegrzeczne”. 3 zwroty, których używają dzieci o wysokim IQ
Nowość od BoboVita – Warzywa Bohaterowie! Trzy musy warzywno-owocowe, które inspirują do odkrywania nowych smaków
Rozszerzanie diety czy nauka prawidłowych nawyków żywieniowych to wyjątkowa podróż pełna smaków, emocji i małych–wielkich kroków. Aby wspierać rodziców i ich maluchy w tych ważnych etapach, marka BoboVita wprowadza zupełnie nową linię musów warzywno-owocowych, w której pierwsze skrzypce grają… Warzywa Bohaterowie! Szpinak, dynia i burak – trzy wyjątkowe smaki, trzy kolory i trzech warzywnych superbohaterów w poręcznych tubkach 80 g, idealnych na spacer, w podróży i w domu.
Nowa linia musów – warzywa w akcji! BoboVita prezentuje nową linię musów – BoboVita Superbohater po 6. miesiącu życia. To trzy wyjątkowe kompozycje warzywno-owocowe, z których każda ma swojego warzywnego bohatera, pełnego wartości, smaku i koloru. W najnowszym musie warzywo nie jest jedynie małym dodatkiem. To smakowy przewodnik i główny bohater kulinarnej przygody małego smakosza. Marka proponuje trzy wersje smakowe: BoboVita Superbohater dynia z marchewką i jabłkiem, BoboVita Superbohater szpinak z jabłkiem i kiwi, BoboVita Superbohater burak z jagodą. Małe posiłki o dużym znaczeniu Nowa linia musów warzywno-owocowych to wsparcie dla rodziców na etapie, w którym dziecko poznaje nowe smaki, testuje, reaguje i uczy się, co lubi najbardziej. To moment przełomowy, a odpowiedni smak może pomóc go oswoić. Dlatego w centrum kompozycji smakowych stoją warzywa, nie jako tło, ale jako wyraziści i pełni wartości liderzy kompozycji. Nowe musy to także zaproszenie do zabawy, bo kiedy burak staje się odkrywcą smaku, szpinak zielonym wojownikiem, a dynia strażniczką kremowej delikatności, nauka prawidłowych nawyków żywieniowych przestaje być obowiązkiem, a zamienia się w fascynującą przygodę. Dla małych odkrywców te musy mogą być nie tylko źródłem warzyw i owoców, ale mogą uczyć otwierania się na różnorodność smaków i kolorów przez tworzenie własnych historii warzywnych bohaterów. Stworzone z myślą o 1000 pierwszych dniach życia Rozszerzanie diety to jeden z najważniejszych etapów w rozwoju dziecka. W 1000 pierwszych dniach życia, czyli okresie intensywnego wzrostu i dojrzewania organizmu, kształtują się preferencje smakowe, nawyki żywieniowe, buduje się odporność oraz rozwija mózg. Dlatego tak ważne jest, aby dbać o odpowiednią jakość produktów podawanych maluchowi. BoboVita od lat tworzy żywność dopasowaną do wieku i potrzeb najmłodszych, pamiętając o tym, że dzieci to nie minidorośli. Są za małe na dorosły fotel samochodowy, dorosłe łóżko i dorosłą toaletę – więc dlaczego miałyby jeść to samo, co dorośli? Ich organizmy są delikatne i potrzebują żywności dopasowanej do ich szczególnych potrzeb w czasie intensywnego wzrostu i rozwoju. To ważne! Musy BoboVita powstają z surowców pochodzących wyłącznie z kontrolowanych upraw. Żywność dla niemowląt i małych dzieci podlega wyjątkowo restrykcyjnym regulacjom prawnym w Polsce i Unii Europejskiej, dotyczącym składu, jakości i bezpieczeństwa. Dlatego tak ważne jest, aby wybierać produkty z odpowiednim oznaczeniem wieku, np. dokładnie takim, jak w produktach BoboVita – nowe musy można podawać dzieciom po 6. miesiącu życia. Wygoda, którą pokochają rodzice Poręczna tubka 80 g to format idealny zarówno na spacer i w podróży, jak i w domu. To pyszna kompozycja warzyw i owoców, która pomaga rodzicom wspierać zdrowe nawyki żywieniowe od pierwszych miesięcy rozszerzania diety. Musy nie zawierają dodanego cukru, a jednie cukry naturalnie występujące w warzywach i owocach. Musy są źródłem błonnika i witaminy C. Ważne informacje: Zaleca się kontynuację karmienia piersią podczas wprowadzania pokarmów uzupełniających. Karmienie piersią powinno trwać tak długo, jak jest to pożądane przez matkę i dziecko. Karmienie piersią jest najlepsze dla dziecka. Więcej informacji o produktach BoboVita można znaleźć na www.bobovita.pl. Materiał promocyjny marki Nutricia
Twoja zgoda już nie wystarczy: koniec ze zdjęciami ze żłobka w sieci. Psycholożka: "cały ciężar ochrony spoczywa na dorosłych"
"Odbieramy dziecku część jego autonomii" – mówi psycholożka Amanda Staniszewska-Celer o zdjęciach publikowanych w internecie od pierwszych miesięcy życia. Do Sejmu trafił właśnie projekt ustawy, który może to zmienić na dobre: żłobki nie będą mogły publikować zdjęć maluchów w sieci, nawet jeśli rodzic wyrazi na to zgodę. Sprawdziłyśmy, co dokładnie to oznacza – i zapytałyśmy rodziców, co o tym myślą.
Ile razy podpisałaś zgodę na wykorzystanie wizerunku dziecka, nawet nie czytając jej do końca? Przy zapisie do żłobka, przedszkola, na zajęcia dodatkowe – gdzieś między stertą innych dokumentów pojawia się kartka z klauzulą o "promocji placówki w mediach społecznościowych". Podpisujesz, bo wszyscy podpisują, bo nie chcesz być tą trudną mamą, bo to przecież "tylko zdjęcia z balu przebierańców". Tymczasem do Sejmu trafił właśnie projekt ustawy, który może to wszystko zmienić. Nowe przepisy zakładają, że żłobki, kluby dziecięce i punkty opieki dziennej nie będą mogły publicznie udostępniać wizerunku dziecka – nawet jeśli rodzic wyrazi na to zgodę. Zapytałyśmy psycholożkę Amandę Staniszewską-Celer, co to oznacza z perspektywy rozwoju dziecka, oraz kilkoro rodziców, jak radzą sobie z tym tematem na co dzień – zanim jeszcze zrobi to za nich ustawodawca. "Zgoda rodzica przestaje wystarczać" Projekt ustawy o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 przewiduje coś, co jeszcze do niedawna trudno było sobie wyobrazić: podmiot prowadzący żłobek, klub dziecięcy czy punkt opieki dziennej nie będzie mógł, nawet za zgodą rodzica, publicznie udostępniać wizerunku dziecka objętego opieką w tej placówce. W praktyce oznacza to koniec zdjęć maluchów na Facebooku, Instagramie czy stronach internetowych żłobków – niezależnie od tego, jak bardzo dana placówka lubi chwalić się zajęciami tanecznymi czy wycieczką do zoo. Projektodawcy przewidzieli dwa wyjątki: gdy dziecko jest jedynie "szczegółem większej całości" (np. tłum na festynie) oraz gdy zdjęcia trafiają wyłącznie do rodziców dzieci z danej grupy, w zamkniętym obiegu. Jeśli przepisy zostaną uchwalone, nowe zasady obejmą żłobki, kluby dziecięce i dziennych opiekunów od 1 września 2027 roku, a punkty opieki dziennej – od 1 stycznia 2028. W uzasadnieniu projektu ustawodawca nie zostawia wątpliwości co do intencji: "Celem projektowanych przepisów jest zapewnienie skuteczniejszej ochrony prywatności, bezpieczeństwa oraz dobra dzieci objętych opieką (...) niezależnie od zgody wyrażonej przez rodziców lub opiekunów prawnych". To ostatnie zdanie brzmi trochę tak, jakby państwo mówiło rodzicom: "nie do końca ufamy waszej decyzji w tej sprawie". I w pewnym sensie faktycznie tak jest – tylko że, jak tłumaczy psycholożka Amanda Staniszewska-Celer, to nie jest wyraz nieufności wobec rodziców, tylko konieczność wynikająca z czegoś znacznie bardziej podstawowego. Dlaczego państwo musi wejść w buty rodzica Jak zauważa A. Staniszewska-Celer, małe dziecko nie ma żadnej możliwości wyrażenia świadomej zgody ani sprzeciwu wobec publikowania swojego wizerunku – a to oznacza, że cały ciężar ochrony jego praw spoczywa na dorosłych. – Z perspektywy psychologii rozwojowej jednym z podstawowych praw dziecka jest prawo do bezpiecznego budowania własnej tożsamości i prywatności – tłumaczy psycholożka. – Państwo wkracza tam, gdzie istnieje ryzyko, że interes dziecka może zostać podporządkowany interesowi dorosłych, nawet jeśli ich intencje są dobre. To, dodaje ekspertka, nie jest żadna nowość w polskim prawie rodzinnym – podobnie chronimy dzieci przed innymi decyzjami, których konsekwencji same nie są jeszcze w stanie ocenić. W tym przypadku chodzi jednak o coś, co wyjątkowo trudno cofnąć: cyfrowy ślad, który może pozostać w internecie na całe życie dziecka. Skoro rozumiemy już, dlaczego ustawodawca w ogóle się tym zajął, warto zapytać o coś bardziej konkretnego: co właściwie dzieje się z dzieckiem, które dorasta, wiedząc, że jego dzieciństwo od pierwszych miesięcy życia było oglądane przez setki obcych osób? Kiedy dzieciństwo staje się publicznym spektaklem Zjawisko to ma już swoją nazwę – sharenting, czyli nadmierne udostępnianie zdjęć i informacji o dzieciach przez dorosłych. I, jak przekonuje A. Staniszewska-Celer, dbija się czkawką, gdy dzieci dorastają. – Coraz częściej obserwujemy, że młodzi ludzie odczuwają dyskomfort, a nawet złość, kiedy odkrywają, jak wiele intymnych momentów z ich życia zostało opublikowanych bez ich zgody – mówi psycholożka. – Mogą mieć poczucie utraty kontroli nad własną historią oraz naruszenia granic prywatności. Chodzi tu o coś więcej niż tylko wstyd z powodu niefortunnego zdjęcia sprzed lat. Jak wyjaśnia ekspertka, tożsamość rozwija się między innymi poprzez możliwość samodzielnego decydowania o tym, kim jestem i jak chcę być postrzegany. – Jeśli od urodzenia ktoś tworzy nasz publiczny wizerunek, odbieramy dziecku część tej autonomii – dodaje. – U niektórych nastolatków pojawia się również wstyd, obawa przed oceną rówieśników czy poczucie, że ich życie było bardziej projektem rodziców niż ich własnym doświadczeniem. Sharenting rodzicielski to jedno. Ale w przypadku żłobków i przedszkoli dochodzi jeszcze drugi wymiar tego problemu – interes instytucji, która na uśmiechniętej buzi dziecka buduje swój wizerunek biznesowy. Twoje dziecko nie jest reklamą To właśnie na to zwraca uwagę projektodawca, podkreślając, że dobro dziecka musi stać wyżej niż interes promocyjny placówki. Nie jest to zresztą wyłącznie język ustawy – podobne zdanie wybrzmiało już wcześniej w debacie publicznej. Patryk Bryliński, znany jako "Ten Ojciec z TikToka", mówił wprost, że wykorzystywanie wizerunków dzieci przez placówki to po prostu darmowa reklama, na którą nie każdy rodzic chce się zgodzić – i że w przedszkolu jego córki od razu zdecydowali się na odmowę. Psycholożka patrzy na to jeszcze szerzej – z perspektywy tego, czego dziecko się w ten sposób uczy. – Dzieci uczą się przede wszystkim poprzez doświadczenie, a nie deklaracje dorosłych – tłumaczy Staniszewska-Celer. – Jeżeli od najmłodszych lat widzą, że ich wizerunek może być wykorzystywany do celów promocyjnych bez ich udziału w podejmowaniu decyzji, mogą nieświadomie uczyć się, że ich granice są mniej ważne niż potrzeby instytucji czy dorosłych. Co ważne, ekspertka od razu zastrzega, że nie chodzi o demonizowanie placówek. – Większość z nich chce po prostu pokazać swoją codzienność i atmosferę – mówi. – Jednak dobro dziecka wymaga dziś większej ostrożności niż kilkanaście lat temu. Pokazanie sali, wspólnych aktywności czy efektów pracy jest możliwe również bez eksponowania twarzy konkretnych dzieci. Jest jeszcze jeden wymiar tej sprawy, o którym rzadko się mówi wprost – to, co dzieje się z poczuciem bezpieczeństwa dziecka, gdy uczy się, że jest stale oglądane przez nieznajomych. Kto ogląda moje zdjęcie? Małe dzieci na początku tego nie rozumieją – ale, jak zauważa A. Staniszewska-Celer, wraz z wiekiem zaczynają dostrzegać, że ich zdjęcia oglądają osoby spoza najbliższego otoczenia. – Jeżeli dziecko czuje, że nie ma wpływu na to, kto ma dostęp do jego wizerunku, może pojawić się poczucie utraty kontroli nad własną prywatnością – mówi. To poczucie kontroli, dodaje ekspertka, jest ściśle powiązane z zaufaniem do dorosłych. – Bezpieczna relacja z dorosłym opiera się na przekonaniu, że opiekun chroni moje granice – tłumaczy. – Jeśli dziecko doświadcza sytuacji, w których jego wizerunek jest publikowany mimo jego dyskomfortu lub bez pytania o zdanie, może to osłabiać zaufanie do dorosłych jako osób dbających o jego bezpieczeństwo. Nie chodzi przy tym o pojedynczy incydent, tylko o powtarzalny wzorzec. – Nie pojedyncza publikacja będzie tu kluczowa, ale powtarzalny komunikat: "to inni decydują o tym, co dzieje się z twoim wizerunkiem" – podkreśla psycholożka. Skoro więc wiemy już, jakie realne konsekwencje psychologiczne niesie za sobą publikowanie zdjęć dzieci bez ich udziału w decyzji, pojawia się naturalne pytanie: kiedy właściwie możemy zacząć pytać dziecko o zdanie? Ile lat ma dziecko, które umie powiedzieć "nie" Dobra wiadomość jest taka, że nie trzeba czekać do nastoletniości. – Sztywnej granicy wiekowej nie ma – mówi Staniszewska-Celer. – Już około 4.–5. roku życia dziecko zaczyna rozumieć proste pytania dotyczące zgody i może komunikować swoje preferencje. To oczywiście nie jest jeszcze zgoda w sensie prawnym – ale, jak podkreśla ekspertka, to niezwykle ważna lekcja szacunku dla granic. W praktyce warto po prostu pytać: "Czy chcesz, żeby to zdjęcie było pokazane innym?", "Czy jest ci z tym komfortowo?". W wieku szkolnym dziecko powinno być coraz aktywniej włączane w takie decyzje, a jego sprzeciw – traktowany poważnie. – To nie tylko kwestia ochrony danych – dodaje psycholożka. – To także codzienna nauka autonomii, sprawczości i przekonania, że moje ciało, mój wizerunek i moje granice zasługują na szacunek. Paradoksalnie właśnie takie drobne sytuacje uczą dzieci jednej z najważniejszych kompetencji psychologicznych: że mają prawo powiedzieć "nie" i że dorośli powinni to uszanować. Teoria teorią, ale jak to wygląda w praktyce, w prawdziwych żłobkach, przedszkolach i klubach sportowych? Zapytałyśmy kilkoro rodziców, jak radzą sobie z tym tematem na co dzień – i co myślą o nadchodzącej zmianie prawa. Co na to rodzice? Ania, mama 6-letniego Patryka, od początku podeszła do tematu świadomie. – My nie publikujemy wizerunku dziecka od urodzenia – mówi. – Przedszkola i szkoły już przy zapisach dają druk, że zgadzamy się na udostępnianie wizerunku. Trochę może kręcą nosem, że muszą zasłaniać jego twarz przy publikacji filmików, ale robili to, więc mam wrażenie, że przedszkole uszanowało naszą decyzję. Ze szkołą zastanawialiśmy się, co robić, bo to jest kwestia jakichś dyplomów, nagród itp. U nas jeszcze wchodziło w grę judo – klub chce publikować zdjęcia, a judo było w przedszkolu. Z reguły każdy chce publikować zdjęcia dzieci dla własnej promocji. Marta, mama 2-letniej Zosi, która chodzi do żłobka, przyznaje, że nowe przepisy to dla niej ulga. – Szczerze? Ulżyło mi. Nigdy nie czułam się komfortowo, podpisując tę zgodę przy zapisie, ale bałam się, że jeśli odmówię, to będę tą trudną mamą. Teraz to po prostu nie będzie już moja decyzja do obrony przed nikim – stanie się standardem, o który nie trzeba będzie walczyć w pojedynkę. Tomasz, tata 4-letniego Franka, ma bardziej mieszane uczucia. – Rozumiem ideę, ale trochę żal mi będzie tych wszystkich uroczych zdjęć z przedstawień, które teraz mogliśmy zobaczyć na Facebooku żłobka, zanim jeszcze odebraliśmy dziecko. Z drugiej strony, gdy syn kiedyś zapyta, dlaczego jego zdjęcia z pierwszych kroków krążą po internecie, wolę mieć na to dobrą odpowiedź niż tłumaczyć się, że "tak było wygodniej". Eksperci i rodzice zwracają uwagę również na potężną lukę w nowych przepisach – ustawa chroni wyłącznie maluchy w żłobkach, całkowicie ignorując problem w przedszkolach i szkołach podstawowych. To właśnie na tych późniejszych etapach edukacji wizerunek dzieci jest najintensywniej eksploatowany pod przykrywką relacji z akademii, pasowań czy wycieczek. Skupienie się ustawodawcy wyłącznie na opiece do lat trzech sprawia, że starsze, wciąż nieposiadające cyfrowej autonomii roczniki, pozostają bez żadnej systemowej ochrony. Nowe prawo prawdopodobnie wejdzie w życie dopiero za rok, może dwa. Ale rozmowa, którą wywołuje, jest ważna już teraz – bo pokazuje, że ochrona wizerunku dziecka to nie kaprys nadopiekuńczych rodziców, tylko fundament tego, jak dziecko będzie później rozumiało własne granice. Może więc, zanim znów podpiszesz kolejną zgodę przy zapisie na zajęcia, warto zadać sobie to samo pytanie, które psycholożka radzi zadawać dzieciom: czy na pewno jest ci z tym komfortowo? Czytaj także: Pokolenie szoferów. Jak wozimy dzieci na zajęcia, tracąc po drodze własne życie i ich samodzielność Avondvierdaagse to nie nowy, modny termin. To sposób Holendrów, by dzieci były szczęśliwsze
5 bajek, które uczą logicznego myślenia zamiast ogłupiać. Na nudę w wakacje jak znalazł
Oto edukacyjne hity dla dzieci, które skutecznie przegonią nudę w wakacje, a przy tym w uroczy sposób nauczą logicznego myślenia, łącząc świetną zabawę z bezpiecznym treningiem intelektualnym.
Letnie, deszczowe popołudnia lub leniwe poranki w czasie wakacji bardzo często stawiają rodziców przed trudnym dylematem: jak zorganizować dzieciom czas, gdy nuda daje się mocno we znaki? Choć idealny świat zakłada całodniowe bieganie po podwórku i budowanie szałasów w lesie, rzeczywistość bywa bardziej pragmatyczna i chwilka z ekranem staje się dla zmęczonej mamy jedyną szansą na wytchnienie. Zamiast jednak godzić się na poczucie winy i włączać maluchowi losowe, krzykliwe produkcje pełne chaosu, warto mądrze wykorzystać te cyfrowe chwile. Na platformach streamingowych i w internecie istnieją prawdziwe, ukryte perełki, które potrafią zamienić czas spędzony przed telewizorem w genialny trening dla małego mózgu. Mądre animacje dla dzieci jako ratunek na letnią nudę w wakacje Oto lista pięciu starannie wybranych animacji, które rozwijają intelekt, uczą wyciągania wniosków i stanowią doskonałą rozrywkę na najwyższym poziomie: 1. Detektyw Łodyga Ta polska produkcja to absolutny majstersztyk w kategorii edukacji najmłodszych, ponieważ uczy wyciągania wniosków poprzez fascynujące, codzienne śledztwa. Tytułowy bohater, sympatyczny pan Tadeusz Łodyga, zabiera małych widzów w świat przyrody i ekologii, rozwiązując zagadki, które z pozoru wydają się skomplikowane, jak choćby to, skąd bierze się deszcz lub dlaczego liście zmieniają kolor. Dzieci uczą się tutaj klasycznego myślenia przyczynowo-skutkowego, obserwacji otoczenia oraz szacunku do przyrody. Wszystko to podane jest w spokojnej oprawie graficznej, która nie przebodźcowuje wrażliwego układu nerwowego kilkulatka. Gdzie obejrzeć: Bajka jest dostępna na platformie Canal+ Online oraz na oficjalnym kanale MiniMini+ w serwisie YouTube. View oEmbed on the source website 2. Bluey Choć ta australijska animacja opowiada pozornie o zwyczajnym życiu rodziny sympatycznych piesków, to pod warstwą humoru kryje się genialny podręcznik kreatywnego rozwiązywania problemów i logiki społecznej. Tytułowa Bluey oraz jej młodsza siostra Bingo w każdej minucie odcinka stają przed wyzwaniami, które wymagają od nich negocjacji, planowania przestrzennego oraz strategicznego myślenia podczas skomplikowanych gier podwórkowych. Ta bajka uczy dzieci, że z każdej trudnej sytuacji można wyjść za pomocą sprytu, współpracy i otwartego umysłu, a dorosłym pokazuje, jak mądrze towarzyszyć maluchom w ich codziennych sprawach. Gdzie obejrzeć: Wszystkie sezony tej kultowej animacji znajdziesz na platformie Disney+, a wybrane odcinki i kompilacje są emitowane na kanałach Disney Junior oraz Puls 2. View oEmbed on the source website 3. Team Umizoomi To propozycja idealna dla małych fanów matematyki, struktur i wzorów geometrycznych, która wciąga dzieci do aktywnego uczestnictwa w fabule. Bohaterowie − Milli, Geo i Bot − używają swoich matematycznych supermocy, aby pomagać mieszkańcom fikcyjnego miasta w rozwiązywaniu codziennych trudności logistycznych. Oglądając tę bajkę, maluchy bezwiednie uczą się liczenia, rozpoznawania trudnych figur przestrzennych, mierzenia odległości oraz odnajdywania powtarzalnych sekwencji w otoczeniu. Interaktywna forma sprawia, że dziecko nie siedzi przed ekranem jak zahipnotyzowane, ale głośno odpowiada na pytania postaci i wspólnie z nimi analizuje kolejne kroki misji. Gdzie obejrzeć: Seria jest dostępna w bibliotece platformy SkyShowtime oraz w pakietach dziecięcych niektórych telewizji kablowych oferujących kanały Nick Jr. View oEmbed on the source website 4. Spytaj MądroBoty Te małe, kolorowe stworzenia mieszkające wewnątrz naszych komputerów wyruszają w świat ludzi, aby znaleźć odpowiedzi na najbardziej skomplikowane pytania zadawane przez dzieci. W jaki sposób działa ucho? Skąd się bierze prąd w gniazdku? Dlaczego niebo jest niebieskie? Każdy odcinek to majstersztyk logicznej narracji, która rozkłada skomplikowane procesy fizyczne, biologiczne i chemiczne na czynniki pierwsze za pomocą prostych animacji i chwytliwych piosenek. Ta produkcja rozbudza w dzieciach gigantyczną ciekawość świata i uczy ich, że nauka polega na zadawaniu pytań i logicznym szukaniu powiązań między faktami. Gdzie obejrzeć: Ta wielokrotnie nagradzana produkcja jest dostępna na wyłączność w serwisie streamingowym Netflix. View oEmbed on the source website 5. Było sobie życie Zestawienie zamyka niesamowity, francuski serial animowany, który mimo upływu lat wciąż nie ma sobie równych w kategorii edukacji biologicznej. To absolutna klasyka, która w genialny, metaforyczny sposób pokazuje skomplikowane mechanizmy rządzące ludzkim organizmem jako wielkie, sprawnie działające miasto. Czerwone krwinki niosące tlen, białe krwinki walczące jak policjanci z groźnymi wirusami czy impulsy nerwowe pędzące jak szybkie pociągi − to wszystko uczy dziecko logicznego myślenia o własnym ciele i zdrowiu. Widzowie zaczynają rozumieć, dlaczego właściwe odżywianie, sen i higiena są niezbędne, by ten cały wewnętrzny mechanizm działał bez zarzutu, co przekłada się na mądre nawyki w codziennym życiu. Gdzie obejrzeć: Serial w zrekonstruowanej, wysokiej jakości HD można w całości obejrzeć na platformie Netflix oraz na TVP VOD. View oEmbed on the source website Wybierając dla swoich pociech wartościowe programy w czasie wakacji, rodzice zyskują potężne narzędzie wspierające rozwój intelektualny dziecka, zamiast serwować mu pustą, ogłupiającą rozrywkę. Te pięć propozycji udowadnia, że czas spędzony przed ekranem może być wartościowy, bezpieczny i pełen inspirujących odkryć, które maluchy z radością przeniosą potem do swoich realnych zabaw na dywanie czy w ogrodzie. Letnie popołudnia wcale nie muszą być nudne ani przepełnione rodzicielskimi wyrzutami sumienia − wystarczy mądrze wybrać to, co puszczamy naszym dzieciom. Zobacz też: 5 filmów, po których dziecko zacznie rozumieć emocje. Psycholog poleca je bez wahania
„Oddychający” pluszak w łóżeczku niemowlęcia? Eksperci ostrzegają przed poważnym ryzykiem
Kolorowe, miękkie, emitujące kojące dźwięki i rytmicznie unoszące brzuszek. „Oddychające wydry” i pluszaki obciążeniowe opanowały media społecznościowe oraz dziecięce pokoje. Czy to rewolucja w uspokajaniu niemowląt, rozpaczliwa próba ratunku dla przemęczonych rodziców, czy może niebezpieczeństwo ukryte pod warstwą miękkiego futra?
Wchodząc do dowolnego marketu czy przeglądając sklepy internetowe, trudno nie odnieść wrażenia, że rynek zabawek zalała fala produktów „antylękowych” i „wyciszających”. Kupujemy je coraz młodszym dzieciom. Czy to oznacza, że współczesne maluchy boją się bardziej niż pokolenia wychowywane trzydzieści lat temu? – Prawda leży pośrodku, te dwa nurty mocno się ze sobą splatają – tłumaczy Angelika Kołomańska, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna. – Z jednej strony jako społeczeństwo zrobiliśmy gigantyczny krok naprzód. Przestaliśmy zbywać dziecięce emocje kultowym zwrotem „nie bój się, nic się nie dzieje”. Zaczęliśmy widzieć w dziecku człowieka, który ma prawo czuć lęk. To wspaniała zmiana świadomościowa. Z drugiej strony, jak zaznacza ekspertka, świat drastycznie przyspieszył. Dzisiejsze niemowlęta nie rodzą się z gorszymi układami nerwowymi niż ich rodzice, ale rodzą się w środowisku bez porównywalnie bardziej skażonym nadmiarem bodźców. Współczesne maluchy są bez przerwy bombardowane sygnałami: z ekranów smartfonów, wszechobecnego smogu akustycznego czy głośnych zabawek. Producenci doskonale to widzą. Wysyp „uspokajaczy” to po prostu biznesowa odpowiedź na realny problem: nasze dzieci są przemęczone i zestresowane, a rodzice padają z nóg i szukają czegokolwiek, co szybko pomoże. Anatomia uspokojenia. Co dzieje się w mózgu malucha? Choć mechaniczne oddychanie pluszowej wydry czy ciężar zabawki obciążeniowej mogą brzmieć jak marketingowa magia, neurobiologia stoi tu na twardym gruncie fizjologii. Nasz organizm działa jak przełącznik między trybem walki i ucieczki (układ współczulny) a trybem odpoczynku i regeneracji (układ przywspółczulny). Kiedy dziecko odczuwa lęk, aktywuje się ciało migdałowate w mózgu, przyspiesza akcja serca, a oddech staje się płytki. Jak na ten stan reagują nowoczesne gadżety? Angelika Kołomańska rozbija to na czynniki pierwsze. - Głęboki nacisk (np. przytulenie, czy kołdra obciążeniowa) u części dzieci może działać uspokajająco i pomagać obniżyć napięcie, ale nie jest to reakcja jednakowa u wszystkich, reakcje są bardzo indywidualne. U niektórych dzieci bodźce czuciowe, zwłaszcza stałe i przewidywalne, mogą wspierać wyciszenie i poczucie bezpieczeństwa, u innych mogą być obojętne albo zbyt intensywne. Duże znaczenie ma też obecność spokojnego opiekuna. Dzieci często regulują swoje emocje „w relacji” - rytm i spokój dorosłego mogą im w tym pomagać, ale nie działa to jak proste „kopiowanie” oddechu czy serca. Raczej chodzi o ogólne poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności. W przypadku dzieci w spektrum autyzmu i innych różnic w przetwarzaniu sensorycznym ta zmienność jest jeszcze większa, dlatego takie metody zawsze warto traktować jako coś, co trzeba sprawdzić indywidualnie, obserwując reakcję konkretnego dziecka. Pojawia się jednak pytanie: czy maszyna może zastąpić człowieka? – Powiedzmy to wprost: żaden, nawet najdroższy pluszak z najlepszym mechanizmem, nie zastąpi żywego rodzica – ucina psycholożka. – Dziecko potrzebuje unikalnego zapachu skóry mamy, ciepła ludzkiego ciała, znanego tonu głosu i interakcji. Miś nie odpowie na unikalne zawołanie dziecka, nie przytuli mocniej, gdy maluch zapłacze głośniej. W psychologii istnieje jednak pojęcie obiektu przejściowego – przedmiotu, który reprezentuje bezpieczeństwo pod nieobecność rodzica (np. w żłobku czy przedszkolu). Taka zabawka może być świetnym pomostem ułatwiającym separację. Problem pojawia się wtedy, gdy dorosły traktuje gadżet jak „emocjonalny smoczek” mający całkowicie wyręczyć go z budowania więzi. Pułapka cenzurowania emocji Stosowanie zabawek wibrujących i oddychających za każdym razem, gdy dziecko płacze, niesie ze sobą poważne ryzyko psychologiczne. Samoregulacja, czyli zdolność do radzenia sobie z trudnymi emocjami, nie jest umiejętnością wrodzoną. Człowiek uczy się jej przez lata, doświadczając emocji w asyście i obecności dorosłego. – Jeśli za każdym razem, gdy maluch poczuje lęk, złość czy frustrację, natychmiast „zatykamy” tę emocję wibrującą zabawką, wysyłamy mu dwa niepokojące komunikaty – ostrzega terapeutka CBT, Angelika Kołomańska. – Po pierwsze: „To, co czujesz, jest złe i musimy to jak najszybciej wygasić”. Po drugie: „Ty sam sobie nie poradzisz, potrzebujesz czegoś z zewnątrz, żeby odzyskać spokój”. W ten sposób możemy zaburzyć naturalny proces nauki tolerancji na trudne stany psychiczne. W dorosłości taki człowiek może odruchowo szukać destrukcyjnych, zewnętrznych regulatorów emocji. Lęk trzeba czasami po prostu wspólnie nazwać, pozwolić mu wybrzmieć i naturalnie opaść. Certyfikaty kontra instagramowa rzeczywistość Gdy rodzice szukają ratunku dla zszarganych nerwów, najchętniej sięgają po rynkowe bestsellery, takie jak słynna „Uspokajającą Wydra”. Choć produkt ten zyskał ogromną popularność, wokół jego statusu i bezpieczeństwa narosło sporo mitów. Aktualne stanowisko w tej sprawie wyjaśnia Jagna Szulc-Kamińska, położna i ekspert ds. opiniowania produktów użytkowych w Instytucie Matki i Dziecka (IMiD): - Pozytywna Opinia tej zabawki wygasła. Gdy była oceniana, eksperci Instytutu Matki i Dziecka podkreślili w niej walory wpływające pozytywnie na rozwój wielozmysłowy i wyciszenia przed snem, jednak od czasu wygaśnięcia Opinii produkt nie podlegał ponownej weryfikacji. Podczas ówczesnej oceny potwierdzono bezpieczeństwo surowcowe i konstrukcyjne oraz zgodność z obowiązującymi normami i przepisami prawa dotyczącymi zabawek. Eksperci Instytutu zwrócili wówczas uwagę na funkcje stymulujące zmysły dziecka, zabawkę uznano za konstrukcyjnie staranną, wykonaną z bezpiecznych surowców oraz różnorodnych zmysłowo materiałów. Podczas badania użytkowego rodzice pozytywnie ocenili produkt we wszystkich badanych kryteriach. Prawdziwym wyzwaniem dla bezpieczeństwa dzieci okazuje się jednak sposób, w jaki maskotka jest użytkowana przez rodziców. W mediach społecznościowych regularnie pojawiają się materiały, na których widać niemowlęta śpiące w łóżeczkach w otoczeniu dużych pluszaków. Praktyka ta spotyka się ze zdecydowanym sprzeciwem ekspertów medycznych, którzy zwracają uwagę na konieczność bezwzględnego przestrzegania zasad profilaktyki zespołu nagłego zgonu niemowląt (SIDS). Jagna Szulc-Kamińska podkreśla oficjalne zalecenia Instytutu: - Pomijając walory tej konkretnej zabawki czy innej, w momencie snu noworodka i niemowlęcia kluczowe jest jego bezpieczeństwo. Ani ta maskotka, ani żadne inne akcesoria nie powinny znajdować się w łóżeczku śpiącego dziecka. Filmy w mediach społecznościowych, na których widzimy noworodki lub niemowlęta śpiące w otoczeniu pluszaków niestety są sprzeczne z zasadami profilaktyki zespołu nagłego zgonu niemowląt (SIDS). Zalecenia Instytutu Matki i Dziecka są zgodne z aktualnymi wytycznymi towarzystw naukowych, w tym zaleceń American Academy of Pediatrics (AAP). Wśród zasad bezpiecznego snu i wyposażenia łóżeczka w kontekście profilaktyki zespołu nagłego zgonu niemowląt podkreśla się, by w miejscu, w którym śpi noworodek i niemowlę, poza dobrze naciągniętym prześcieradłem na odpowiedniej twardości materacu, nie znajdowały się żadne inne przedmioty. Wyłączeniu podlegają również wciąż popularne ochraniacze na szczebelki, poduszki i inne gadżety. Żadne zalety tego typu zabawek nie sprawiają, że nadają się one do położenia w łóżeczku bezpośrednio z noworodkiem i niemowlęciem. Kładzenie przedmiotów obok śpiącego noworodka lub niemowlęcia stwarza ryzyko uduszenia, zadławienia lub ograniczenia dopływu tlenu. Jeśli dziecko wtuli w nie nos lub usta i nie będzie miało siły zmienić pozycji ciała – a małe dzieci nie mają jeszcze wykształconego odruchu odpychania przeszkód blokujących drogi oddechowe – może mieć to fatalne konsekwencje. Tego typu zabawka mogłaby sprawdzić się umieszczana poza łóżeczkiem. Plaga podróbek. Ukryte niebezpieczeństwo za pół ceny Ogromny sukces komercyjny „oddychających pluszaków” wywołał lawinę podróbek sprowadzanych z niesprawdzonych źródeł. Problem obecności na rynku zabawek niezgodnych z przepisami regularnie potwierdzają w swoich raportach kontrole Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Dane z tych inspekcji wskazują, że na rynku wciąż krążą produkty wadliwe konstrukcyjnie oraz niespełniające podstawowych norm bezpieczeństwa chemicznego czy mechanicznego. Wybierając tani zamiennik, rodzice nieświadomie rezygnują z gwarancji bezpieczeństwa, jakie dają oficjalne procedury badawcze. Ekspertka IMiD wyjaśnia ryzyko związane z omijaniem unijnych standardów: - Wybór produktu z niesprawdzonego źródła wiąże się z dużym ryzykiem, że ominięto przy nim unijną normę EN 71, regulującą m.in. właściwości mechaniczne, palność oraz bezpieczeństwo chemiczne zabawek. Spełnienie tych wymogów legalny producent musi potwierdzić badaniami laboratoryjnymi, deklaracją zgodności oraz symbolem CE. Pozytywna Opinia Instytutu Matki i Dziecka to dodatkowe potwierdzenie jakości. Daje ono rodzicowi pewność, że niezależny zespół ekspertów przeanalizował dokumentację prawną, surowcową oraz konstrukcyjną, a także ocenił zabawkę pod kątem sensorycznym, potwierdzając jej bezpieczeństwo i walory rozwojowe dla dziecka, oraz że zostały przeprowadzone testy użytkowe. W przypadku dźwiękowej zabawki elektrycznej dla najmłodszych kryteria oceny i przepisy prawne są wyjątkowo wyśrubowane. Poza standardowymi wymogami dotyczącymi zabawek, dochodzi tutaj konieczność weryfikacji bezpieczeństwa mechanizmu, emisji dźwięku i światła oraz zabezpieczenia baterii. Wybór zamiennika z niesprawdzonego źródła oznacza ryzyko ominięcia listy procedur, które w legalnie sprzedawanych produktach gwarantują bezpieczeństwo użytkowników. Instytut Matki i Dziecka, jako jednostka opiniująca, wprost wskazuje kluczowe zagrożenia, na jakie narażone jest dziecko podczas kontaktu z nieprzebadanymi kopiami: - Wskazalibyśmy rodzicom kluczowe zagrożenia związane z zakupem zabawek z niesprawdzonych źródeł. Pierwszym z nich jest niebezpieczeństwo w surowcach, które może wiązać się z obecnością toksycznych substancji, takich jak ftalany, toksyczne barwniki azowe i metale ciężkie, które pod wpływem śliny dziecka, wnikając do organizmu i stwarzają ryzyko silnych reakcji alergicznych, zatruć lub nawet zaburzeń rozwoju. Kolejny problem to słabe szwy i wady konstrukcyjne – niedopracowane szycie może spowodować, że moduł elektryczny wypadnie z maskotki, a słaba jakość wykonania grozi oderwaniem drobnych elementów, które maluch może połknąć. Ponadto mechanizmy podróbek często pracują zbyt gwałtownie lub głośno, co zamiast wyciszać, straszy dziecko. Duże zagrożenie niesie też brak prawidłowych zabezpieczeń komory baterii i elektroniki, gdzie układy mogą się przegrzać lub uszkodzić, a wadliwe lub pękające klapki ułatwiają dziecku dostęp do np. Do baterii, których połknięcie prowadzi do ciężkich oparzeń wewnętrzne. Nieprzebadane kopie rzadko spełniają normy emisji hałasu i światła – w przeciwieństwie do oryginalnych zabawek ich dźwięki nie są stonowane, a przekroczony poziom decybeli może uszkadzać wrażliwy słuch dziecka i zamiast koić układ nerwowy, dodatkowo go drażnić. Zanim kupisz, zrób „test dłoni” Zarówno psychologia, jak i medycyna nie potępiają nowoczesnych zabawek sensorycznych, o ile są one używane zgodnie z przeznaczeniem, pochodzą z legalnych źródeł i nie stanowią próby zastąpienia rodzicielskiej uwagi oraz bliskości. Jeśli rodzic zastanawia się, czy jego dziecko naprawdę potrzebuje „oddychającego” pluszaka, Angelika Kołomańska ma jeden, prosty sprawdzian: – Zamiast kupować zabawkę od razu, możesz najpierw sprawdzić, jak dziecko reaguje na spokojny, rytmiczny kontakt. Gdy dziecko jest niespokojne, połóż mu delikatnie dłoń na klatce piersiowej lub brzuchu (jeśli to dla niego komfortowe) i oddychaj powoli. Badania nad rozwojem dziecka pokazują, że dzieci różnią się wrażliwością sensoryczną i sposobem reagowania na dotyk oraz rytm. U części dzieci taki spokojny, powtarzalny bodziec może wspierać wyciszenie i poczucie bezpieczeństwa, ale u innych może nie mieć wyraźnego efektu lub być nieprzyjemny. Jeśli dziecko pozostaje spokojniejsze lub rozluźnia się w takim kontakcie, zabawki oparte na rytmie i delikatnym ruchu mogą być dla niego potencjalnie wspierające. Jeśli natomiast dziecko odsuwa się, protestuje lub unika dotyku, oznacza to, że w danym momencie taki bodziec nie jest dla niego regulujący i lepiej go nie stosować. Dzieci różnią się tym, jakie sygnały sensoryczne pomagają im się wyciszyć.
To najlepsza bajka edukacyjna w historii telewizji. Wyrastają na niej inteligentne i ciekawe świata dzieci
W natłoku krzykliwych animacji i bajek, które bazują jedynie na szybkich zwrotach akcji, istnieje produkcja absolutnie ponadczasowa. Jej fenomen polega na tym, że zamiast podawać suche fakty, zamienia naukę w najbardziej ekscytującą przygodę, jaką kiedykolwiek widziało oko małego widza.
W przypadku tej bajki każde inne określenie niż „doskonała” byłoby niesprawiedliwością. Mowa o kultowym serialu „Było sobie życie” − dziele Alberta Barillé, które od lat 80. ubiegłego wieku niezmiennie stanowi niedościgniony wzór tego, jak opowiadać dzieciom o skomplikowanych mechanizmach rządzących ludzkim organizmem. To nie jest tylko kolejna dobranocka. To bilet do świata, w którym biologia staje się zrozumiała, a dbanie o zdrowie przestaje być nudnym nakazem rodziców, tylko staje się świadomym wyborem. Obserwując współczesny rynek mediów dla dzieci, łatwo odnieść wrażenie, że twórcy często nie doceniają inteligencji swoich odbiorców. Serwują im uproszczone obrazy, które nie pobudzają do myślenia. „Było sobie życie” poszło w zupełnie inną stronę. To właśnie dzięki temu dzieci, które oglądają tę serię, zaczynają zadawać mądre pytania i wykazują niespotykaną u rówieśników ciekawość świata. Dlaczego „Było sobie życie” to fundament rozwoju małego odkrywcy? Siła tej bajki tkwi w jej niesamowitej precyzji merytorycznej połączonej z plastycznym językiem obrazu. W czasach, gdy Google zastępuje nam głęboką wiedzę, ta seria uczy systemowego myślenia. Dziecko nie dowiaduje się tylko, że należy myć ręce. Ono widzi, jak szkodliwe substancje próbują sforsować barierę skóry i co dzieje się wewnątrz organizmu, gdy system odpornościowy musi stanąć do walki. To buduje w małym człowieku niesamowity szacunek do własnego ciała. Inteligentne dziecko to takie, które rozumie przyczyny i skutki − a ta bajka tłumaczy je najlepiej na świecie. „Było sobie życie” nie boi się trudnych tematów. Opowiada o narodzinach, problemach zdrowotnych, o procesach starzenia, a wszystko to robi z niezwykłą klasą i wyczuciem. Dzięki temu maluchy wychowane na tej produkcji mają szersze horyzonty i znacznie łatwiej przyswajają wiedzę szkolną. One nie muszą kuć na blachę definicji z podręcznika do przyrody − one te procesy po prostu „widziały” i rozumieją ich dynamikę. View oEmbed on the source website Fenomen białej brody, czyli jak Mistrz uczy krytycznego myślenia Postać Mistrza − siwego mędrca z ogromną brodą − to symbol mądrości, który zapada w pamięć na całe życie. To on jest przewodnikiem po tym mikrokosmosie. Jego spokój i opanowanie uczą dzieci, że wiedza to narzędzie, które pozwala okiełznać strach przed nieznanym. W dobie dezinformacji i pseudonaukowych teorii, do których dzieci mają dostęp w sieci, powrót do takich klasyków jest formą uodpornienia umysłu. Uczymy młode pokolenie, że nauka jest fascynująca i oparta na faktach, a nie na domysłach. Co ciekawe, „Było sobie życie” to serial, który się nie starzeje. Mimo postępu w medycynie podstawy przekazane przez Barillé pozostają aktualne. To fascynujące, jak twórcy udało się połączyć edukację z rozrywką w sposób tak organiczny, że dzieci nie czują, iż są pouczane. One po prostu kibicują głównym bohaterom − Maćkowi, Hani czy Porucznikowi PS − w ich codziennych zmaganiach z niebezpieczeństwami. To właśnie ta emocjonalna więź z postaciami sprawia, że wiedza sama wchodzi do głowy. Inteligentne dzieci to te, które potrafią kojarzyć fakty, a ten serial jest jedną wielką lekcją logiki i funkcjonalności natury. Inwestycja w przyszłość − dlaczego warto włączyć tę bajkę swojemu dziecku? Wybory, których dokonujemy jako rodzice, mają realny wpływ na to, jak ukształtuje się umysł naszego dziecka. „Było sobie życie” to inwestycja, która zwraca się latami. Widzę to po dzieciach moich znajomych i po moich własnych doświadczeniach − ci, którzy chłonęli te animacje, znacznie lepiej radzą sobie z naukami ścisłymi, mają bogatsze słownictwo i rzadziej ulegają lękom związanym z wizytą u lekarza. Wiedza daje im poczucie sprawstwa i kontroli. Warto zauważyć, że ta seria promuje również niezwykle ważne wartości moralne: współpracę, odpowiedzialność za innych i szacunek dla życia w każdej jego formie. W świecie, w którym bajki często promują agresję lub płytki konsumpcjonizm, „Było sobie życie” stoi na straży humanizmu. Jeśli chcesz, aby twoje dziecko wyrosło na osobę ciekawą świata, która nie boi się pytać „Dlaczego?” i potrafi docenić skomplikowane piękno natury, nie szukaj dalej. Ten francuski klasyk to najlepsze, co możesz podarować dziecięcej wyobraźni. To nie tylko rozrywka − to fundament, na którym buduje się pasja do odkrywania świata. Zobacz też: To najbardziej toksyczna bajka z Netfliksa. Zabroniłam dzieciom oglądania, bo uczy pogardy i egoizmu
Ta bajka ogłupia bardziej niż scrollowanie TikToka. Rodzice nieustannie włączają ją dzieciom
Wielu rodzicom wydaje się, że to tylko niewinna zabawa w krainie uśmiechniętego słońca i kolorowych pagórków, na której wychowały się całe pokolenia. Prawda o tej kultowej produkcji kryje jednak drugie dno, które dla rozwoju młodego umysłu może okazać się nawet bardziej ryzykowne niż współczesne technologie.
Na pewno znacie tę bajkę: na ekranie pojawiają się cztery kolorowe postacie z antenkami na głowach i telewizorami na brzuszkach. Dziecko zastyga, a my oddychamy z ulgą. Ale czy ta chwila spokoju nie ma zbyt wysokiej ceny? Od lat wśród rodziców i ekspertów toczy się debata, która nie traci na sile. Czy „Teletubisie” − bajka, która stała się ikoną popkultury − to faktycznie bezpieczna przystań dla dziecięcego umysłu, czy może najbardziej „ogłupiający” program, jaki kiedykolwiek trafił do ramówki? Choć na pierwszy rzut oka wydaje się łagodna, pod tą warstwą pluszu i jaskrawych kolorów kryją się mechanizmy, które mogą być bardziej szkodliwe niż bezmyślne scrollowanie TikToka przez nastolatka. Logopedyczny koszmar ukryty w kolorowej krainie Największym zarzutem, jaki od dekad stawiają Teletubisiom specjaliści od rozwoju mowy, jest ich sposób komunikacji. „Eh-oh!”, „Tuli!”, „Papa!”. Brzmi uroczo? Być może w ustach rocznego dziecka. Jednak gdy te dźwięki płyną z ekranu jako główny wzorzec komunikacji, zaczyna się problem. Dziecko uczy się mowy poprzez naśladownictwo. Jeśli jego ulubieni bohaterowie posługują się bełkotem, który imituje język niemowlęcy, maluch nie ma bodźca do tego, by starać się mówić poprawnie. Zjawisko to jest o tyle niebezpieczne, że „Teletubisie” są skierowane do grupy wiekowej, która znajduje się w fazie najbardziej intensywnego rozwoju ośrodków mowy. Zamiast budować bogate słownictwo, dziecko zostaje uwięzione w bańce uproszczonych sylab i nienaturalnej intonacji. To tak, jakbyśmy, zamiast uczyć dziecko jeść widelcem, nakazywali mu do 10. roku życia pić wyłącznie z butelki ze smoczkiem. Czy naprawdę chcemy, by pierwsze lata nauki świata opierały się na regresywnym języku, który zamiast stymulować, zwyczajnie rozleniwia mózg? Eksperyment na dziecięcej uwadze, czyli dlaczego ta bajka „hipnotyzuje”? Zastanawiałyście się kiedyś, dlaczego dzieci patrzą na Teletubisie jak w obrazek, niemal nie mrugając? To nie jest magia dobrego scenariusza, to czysta psychologia poznawcza wykorzystana w sposób, który budzi niepokój. Konstrukcja tej bajki opiera się na ekstremalnej powtarzalności. Te same czynności są pokazywane kilkukrotnie, te same piosenki wybrzmiewają w każdym odcinku. Dla małego dziecka przewidywalność jest kojąca, to fakt. Jednak w przypadku tej konkretnej produkcji, ta monotonia połączona z jaskrawymi barwami działa niemalże jak trans. W dobie walki o uwagę, gdzie TikTok przebodźcowuje nas szybkim montażem, „Teletubisie” robią coś odwrotnego, ale równie szkodliwego − oferują pustkę. Umysł dziecka nie musi pracować, nie musi łączyć faktów, nie musi analizować skomplikowanych relacji społecznych. Wszystko jest podane w formie papki, która wypełnia czas, ale nie zostawia w głowie nic poza potrzebą dalszego patrzenia. Rodzice często mylą to skupienie z zainteresowaniem edukacyjnym, podczas gdy w rzeczywistości jest to jedynie reakcja na bardzo specyficzny rodzaj stymulacji wizualnej, który odłącza krytyczne myślenie już u źródła. Wielki powrót kolorowych stworków − czy wyciągnęliśmy wnioski? Mogłoby się wydawać, że era Teletubisiów przeminęła wraz z kasetami VHS, ale nic bardziej mylnego. Streamingi i nowoczesne platformy tchnęły w nie nowe życie, a odświeżone wersje bajki znów królują w naszych domach. Jako rodzice stoimy przed wyzwaniem: jak odróżnić bezpieczną rozrywkę od tej, która po prostu „wyłącza” nasze dzieci? Coraz głośniej mówi się o tym, że czas spędzony przed ekranem powinien być jakościowy. Tymczasem świat Tinky Winky'ego, Dipsy'ego, Laa-Laa i Po to świat pozbawiony logiki przyczynowo-skutkowej. To kraina, w której jedynym problemem jest rozlane tubisiowe mleczko, a rozwiązaniem na wszystko − przytulenie. I choć empatia jest ważna, to w tej formie staje się infantylną kalką prawdziwych emocji. Zamiast uczyć dziecko radzenia sobie z frustracją czy ciekawości świata, bajka serwuje im bezpieczny, ale intelektualnie jałowy azyl. Wybór należy do nas, rodziców. Czy chcemy oferować dzieciom treści, które szanują ich inteligencję, czy takie, które traktują je jak odbiorców niezdolnych do niczego więcej niż radosne „Eh-oh”? Warto o tym pomyśleć, zanim kolejny raz naciśniemy play. Źródło: Journal of Pediatrics, American Academy of Pediatrics Zobacz też: „Puściłam córkę na nocowankę i to był błąd. Rodzice jej koleżanki zepsuli mi dziecko”
„Córka nie znosi malutkiej siostry, traktuje ją gorzej niż lalkę. To okropne, na czym ją przyłapałam”
Dzień, w którym przyłapałam moją starszą córkę na tym, co zrobiła malutkiej Malwince, zmienił wszystko w moim postrzeganiu macierzyństwa. Zrozumiałam wtedy z przerażeniem, że moja ukochana trzylatka nie tylko nie kocha swojej siostry, ale traktuje ją jak intruza, którego za wszelką cenę chce się pozbyć.
Dzień dobry, piszę do Was, bo czuję się jak najgorsza matka na świecie i kompletnie nie wiem, do kogo się zwrócić o pomoc. Moja starsza córka, Zuzia, ma trzy lata. Do niedawna była moim oczkiem w głowie, całym światem, jedynym dzieckiem, które dostawało sto procent mojej uwagi. Rok temu urodziła się Malwinka. Myślałam, że będzie jak w bajce − wspólne zabawy, miłość, opieka starszej siostry nad młodszą. Jakże się myliłam. Od dnia powrotu ze szpitala nasze życie zamieniło się w pole bitwy, a ja każdego dnia widzę w oczach Zuzi coś, czego nigdy nie spodziewałabym się u tak małego dziecka: czystą, niczym niepohamowaną nienawiść do własnej siostry. Gdy zazdrość o rodzeństwo przekracza granice bezpieczeństwa Wszystko zaczęło się niewinnie − od ignorowania małej, od zabierania jej zabawek, od udawania, że Malwinka w ogóle nie istnieje. Tłumaczyłam to sobie trudnym wiekiem, buntem dwulatka, a potem trzylatka. Staraliśmy się z mężem poświęcać Zuzi jak najwięcej czasu, wychodzić z nią samą, żeby nie czuła się odtrącona. Ale z każdym miesiącem było tylko gorzej. Zuzia zaczęła traktować Malwinkę gorzej niż lalkę. Lalkę rzuci w kąt i zapomni, a do siostry podchodzi tylko po to, żeby sprawić jej przykrość. Punkt krytyczny nastąpił wczoraj. Zostawiłam dziewczynki na sekundę w kojcu − Malwinka siedziała i bawiła się grzechotką, a Zuzia stała obok. Poszłam do kuchni tylko po wodę. Nagle usłyszałam pisk Malwinki, ale to nie był zwykły płacz, to był wrzask bólu. Wbiegłam do pokoju i zamarłam. Zuzia stała nad małą, trzymając ją z całej siły za kępkę włosów i ciągnąc. Widziałam twarz Zuzi − nie było na niej strachu, nie było wyrzutów sumienia. Była tam tylko zaciętość i jakaś dziwna satysfakcja. Gdy mnie zobaczyła, puściła włoski i jak gdyby nigdy nic powiedziała: „Ona zajmuje za dużo miejsca”. Dziecko traktuje siostrę jak intruza we własnym domu To, co zobaczyłam, złamało mi serce na milion kawałków. Malwinka ma teraz na główce czerwony ślad, a ja boję się zostawić je same nawet na mrugnięcie okiem. Zrozumiałam, że moja pierworodna córka nie może pogodzić się z utratą uprzywilejowanej pozycji. Dla niej Malwinka to złodziejka, która ukradła jej mamę, tatę i czas. Zuzia traktuje ją jak przedmiot, który psuje jej idealny świat. Czasem mam wrażenie, że ona czeka na moment, kiedy ta „lalka” się zepsuje i wreszcie zniknie z naszego domu. Próbowałam z nią rozmawiać, tłumaczyć, prosić. Czytałam książeczki o rodzeństwie, pokazywałam zdjęcia, gdy Zuzia była malutka. Nic nie działa. Każda moja próba przytulenia Malwinki kończy się histerią starszej córki. Ona potrafi podejść i celowo nadepnąć małej na rączkę, a potem patrzeć mi prosto w oczy. To jest okropne uczucie − bać się własnego dziecka. Bać się tego, do czego jest zdolna w swojej złości. Czuję się rozdarta między ogromną miłością do nich obu a przerażeniem, że w naszym domu rośnie mały tyran, który nie potrafi współczuć słabszemu stworzeniu. Jak poradzić sobie z agresją u małego dziecka? Najbardziej boli mnie to, że przez tę sytuację zaczynam czuć niechęć do Zuzi. Wiem, to brzmi strasznie, ale jak mam kochać dziecko, które sprawia ból bezbronnemu niemowlakowi? Każda taka sytuacja sprawia, że instynktownie chcę chronić Malwinkę przed „atakiem” siostry, a to tylko pogarsza sprawę, bo Zuzia widzi, że znów skupiam się na młodszej. To błędne koło, z którego nie widzę wyjścia. Czy to minie? Czy te dziewczynki kiedykolwiek będą się kochać? Zastanawiam się, gdzie popełniłam błąd. Może za bardzo ją rozpieszczałam? Może powinnam była przygotować ją inaczej na narodziny siostry? Teraz każda minuta w domu to ogromne napięcie. Nie mogę się cieszyć macierzyństwem, bo zamiast radości mam w głowie ciągłą analizę: „Gdzie jest Zuzia? Co ona teraz knuje? Czy Malwinka jest bezpieczna?”. To życie w wiecznym stresie. Jeśli któraś z mam przechodziła przez coś podobnego, proszę, powiedzcie mi, że to tylko etap. Bo na razie mam ochotę tylko płakać i krzyczeć z bezsilności, patrząc, jak moja rodzina, zamiast być oazą spokoju, staje się miejscem, gdzie miłość walczy z nienawiścią. Marta, mama Zuzi i Malwinki Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Nie ucz dziecka, by dzieliło się z innymi. Przez to 1 zdanie wyrośnie na zahukanego dorosłego
Te dzieci będą w przyszłości bogate. Rodzice uczą ich 4 rzeczy: zaczynają już od maleńkości
Większość z nas marzy o tym, by nasze dzieci nie musiały martwić się o pieniądze, ale rzadko zdajemy sobie sprawę, że to nasze codzienne komunikaty kształtują ich przyszły stan konta. Poznaj cztery fundamenty wychowania, które sprawiają, że maluch wyrasta na dorosłego z niezwykłym instynktem do zarabiania i pomnażania majątku.
Co tak naprawdę decyduje o tym, że jedni w dorosłości lekko płyną na fali finansowej pomyślności, a inni wiecznie walczą o przetrwanie? Przez lata myślałam, że chodzi o kapitał na start, o znajomości albo o prestiżowe szkoły. Nic bardziej mylnego. Prawdziwe bogactwo rodzi się w głowie − i to na długo przed tym, zanim dziecko dostanie swoje pierwsze kieszonkowe. Istnieją cztery filary, które budują fundament pod przyszły sukces finansowy, a najlepsi rodzice-mentorzy zaczynają je stawiać już od maleńkości, często w sposób, który dla postronnego obserwatora wydaje się tylko niewinną zabawą. 1. Odroczenie gratyfikacji, czyli dlaczego jedna pianka dziś to za mało Pamiętacie słynny „test pianki” przeprowadzony przez Waltera Mischela? Dziecko dostaje jedną słodką piankę i obietnicę, że jeśli jej nie zje przez 15 minut, dostanie drugą. To, co wydaje się prostym sprawdzianem silnej woli, jest w rzeczywistości najpotężniejszym zwiastunem bogactwa. Rodzice dzieci, które w przyszłości będą majętne, od najmłodszych lat uczą je cierpliwości. Nie dają wszystkiego na już. Jeśli maluch widzi w sklepie wymarzoną zabawkę, nie słyszy „Nie, bo nie” ani „Dobrze, kupię ci to teraz, żebyś nie płakał”. Słyszy: „To świetna zabawka. Zaplanujmy, jak możesz na nią odłożyć”. Ta umiejętność czekania na nagrodę to nic innego jak fundament inwestowania. W świecie dorosłych bogactwo buduje się nie przez wydawanie wszystkiego, co się zarobi, ale przez umiejętność rezygnacji z chwilowej przyjemności na rzecz długofalowego zysku. Kiedy uczysz pięciolatka, że warto poczekać na większy zestaw klocków, zamiast kupować mały samochodzik, budujesz w jego mózgu autostradę do finansowej wolności. To lekcja panowania nad impulsami, która w przyszłości uratuje go przed chwilówkami i nieprzemyślanymi kredytami konsumpcyjnymi. 2. Pieniądz jako narzędzie, a nie cel − budowanie zdrowej relacji z kapitałem W domach, w których rosną przyszli milionerzy, o pieniądzach mówi się otwarcie, ale bez zbędnego nabożeństwa. To druga lekcja: pieniądz to narzędzie, takie samo jak młotek czy komputer. Ma służyć do budowania czegoś większego, a nie być celem samym w sobie. Rodzice uczą dzieci, że pieniądze biorą się z wartości, jaką dostarczamy innym ludziom, a nie tylko z chodzenia do pracy. Już kilkulatek może zrozumieć, że kiedy pomoże sąsiadowi w segregowaniu makulatury, dostarczy mu realną pomoc, za którą należy się wynagrodzenie. W dzisiejszych czasach odchodzi się od traktowania portfela jak tabu. Dzieci biorą udział w planowaniu domowego budżetu, oczywiście na miarę swoich możliwości. Wiedzą, ile kosztuje wyjście do kina, a ile wspólne wakacje. Dzięki temu uczą się szacunku do pracy, ale przede wszystkim − demitologizują pieniądze. Przestają się ich bać i przestają ich nadmiernie pożądać jako symbolu statusu. Dla nich pieniądz staje się surowcem, który można pomnażać, inwestować i którym można się dzielić. To podejście sprawia, że w dorosłości nie stają się niewolnikami stanu konta, ale sprawnymi zarządcami własnego losu. 3. Relacja z porażką, czyli dlaczego błąd jest najtańszą lekcją biznesu To mój ulubiony punkt i zarazem ten, którego my, rodzice, boimy się najbardziej. Często chcemy chronić nasze dzieci przed każdym potknięciem, tymczasem rodzice przyszłych ludzi sukcesu robią coś dokładnie odwrotnego: pozwalają dzieciom na bezpieczne bankructwa. Jeśli siedmiolatek wyda całe swoje kieszonkowe pierwszego dnia na głupoty, a potem przez resztę miesiąca nie ma na wymarzone lody z kolegami, taki rodzic nie dosypie mu grosza. Pozwoli mu poczuć dyskomfort braku pieniędzy wynikający z własnej, błędnej decyzji. Dorosły człowiek, który jako dziecko „zbankrutował” na naklejkach i wyciągnął z tego wnioski, nie będzie bał się otworzyć własnej firmy, bo wie, że ewentualne niepowodzenie to tylko kolejny krok na drodze do celu. Ucząc dziecko akceptacji dla błędów, dajesz mu najcenniejszą polisę ubezpieczeniową na przyszłość: odwagę do działania. 4. Ciekawość, czyli głód wiedzy, który zamienia się w złoto Na koniec coś, co psycholożka Carol Dweck nazywa nastawieniem na rozwój. Dzieci, które w przyszłości będą bogate, są wychowywane w kulcie ciekawości. Rodzice nie dają im gotowych odpowiedzi, ale uczą, jak je znajdować. Jeśli dziecko pyta: „Mamo, jak działa bank?”, nie słyszy: „Daj spokój, jesteś za mały”. Słyszy: „Sprawdźmy to razem”. To buduje w małym człowieku przekonanie, że wiedza jest dostępna i że on sam jest w stanie zrozumieć najbardziej skomplikowane mechanizmy rządzące światem. Przyszli bogacze to ludzie, którzy nigdy nie przestają się uczyć. To te dzieci, które zamiast biernego scrollowania ekranu, szukają w sieci tutoriali, jak coś zbudować, naprawić albo sprzedać. Rodzice inwestują w ich pasje, ale nie te, które są modne, tylko te, które dziecko naprawdę kocha − bo wiedzą, że pasja w połączeniu z wiedzą rynkową to najprostszy przepis na dochodowy biznes. Jeśli twoje dziecko wie, że może nauczyć się wszystkiego, czego zapragnie, to znaczy, że wyposażyłaś je w najpotężniejszy atut na współczesnym, dynamicznym rynku pracy. Prawdziwe bogactwo to nie to, co masz na koncie, ale to, co masz w głowie, gdy to konto nagle wyczyści się do zera. Źródło: Walter Mischel, Test Marshmallow, wyd. Smak Słowa 2015; Carol Dweck, Nowa psychologia sukcesu, wyd. MUZA S.A. 2017 Zobacz też: 5 kreskówek, które wyglądają jak niewinne bajeczki. Pod żadnym pozorem nie puszczaj ich dziecku
To najspokojniejsza bajka z czasów PRL: jest jak paliwo dla mózgu dziecka. Rodzice o niej zapomnieli
Pamiętasz chłopca, który rysował rozwiązania swoich problemów? Okazuje się, że ta kultowa dobranocka to nie tylko wspomnienie z dzieciństwa, ale prawdziwe „superfood” dla mózgu twojej pociechy. Sprawdź, dlaczego warto odkurzyć tę zapomnianą perełkę i jak niesamowicie wycisza ona dzisiejsze przebodźcowane dzieci.
Ostatnio, po serii seansów nowoczesnych bajek, gdzie kolory atakują zmysły, a akcja pędzi szybciej niż myśli, poczułam, że mój własny mózg błaga o chwilę ciszy. I wtedy, zupełnie przypadkiem, w czeluściach internetu mignął mi on − chłopiec z charakterystyczną grzywką. „Zaczarowany ołówek”. Poczułam falę ciepła, a potem przyszło olśnienie: przecież to jest dokładnie to, czego dzisiejsze dzieci potrzebują najbardziej, by ich wyobraźnia nie tylko przetrwała, ale rozkwitła. Cisza, która inspiruje − dlaczego „Zaczarowany ołówek” to fenomen? W dzisiejszych produkcjach dla dzieci cisza jest traktowana jak wróg. Jeśli przez trzy sekundy nikt nie krzyczy, nie wybucha albo nie śpiewa piosenki, twórcy boją się, że maluch przełączy kanał. Tymczasem „Zaczarowany ołówek” to absolutne mistrzostwo minimalizmu, które z dzisiejszej perspektywy wydaje się być lekarstwem na przebodźcowanie. W tej bajce niemal nie ma dialogów. Jest za to przestrzeń − przestrzeń na to, by dziecko mogło pomyśleć, zanim bohater wykona ruch. Gdy główny bohater, Piotrek, staje przed wyzwaniem (a bywają one naprawdę karkołomne!), nie wyciąga z kieszeni laserowego miecza. On się zastanawia. I właśnie ten moment zawieszenia, ta chwila, w której krasnoludek podaje mu ołówek, a Piotrek zaczyna kreślić na ścianie czy kartce rozwiązanie, jest najcenniejszym paliwem dla mózgu dziecka. Maluch przed telewizorem nie jest tylko pasywnym odbiorcą; on zaczyna projektować razem z Piotrkiem. „Co on teraz narysuje? Drabinę? Most? A może klucz?”. To czysta gimnastyka dla synaps, która uczy, że na każdy problem istnieje kreatywne rozwiązanie. Nauka nieszablonowego myślenia bez edukacyjnego zadęcia Często narzekamy, że współczesna szkoła zabija w dzieciach kreatywność, każąc im wpasowywać się w klucze odpowiedzi. „Zaczarowany ołówek” robi coś dokładnie odwrotnego. Ta bajka pokazuje, że granice rzeczywistości są tam, gdzie kończy się nasza wyobraźnia. Piotrek rysuje rower, by dogonić złoczyńcę, albo łódź, by przepłynąć jezioro − i te rysunki ożywają. Dla dziecka to potężny komunikat: twoja myśl ma sprawczą moc. Twoja kreatywność może zmienić bieg zdarzeń. To, co najbardziej mnie zachwyca po latach, to fakt, że ta produkcja nie moralizuje. Ona po prostu pokazuje proces twórczy. Dziecko obserwuje, jak z prostej linii powstaje przedmiot, który ma konkretną funkcję. To genialna lekcja projektowania, inżynierii i empatii zarazem, bo Piotrek najczęściej używa swojego daru, by pomagać innym. W świecie zdominowanym przez gotowe zabawki, które robią wszystko za dziecko, „Zaczarowany ołówek” przypomina o radości tworzenia czegoś z niczego. To bajka, która zamiast wypełniać czas, realnie go wzbogaca. View oEmbed on the source website Rodzice zapomnieli o tej bajce, ale warto do niej wrócić W pogoni za nowościami, za bajkami w 3D i globalnymi hitami z YouTube'a, gdzieś po drodze zgubiliśmy nasze rodzime perły. Być może wydaje nam się, że „Zaczarowany ołówek” jest zbyt archaiczny, że kreska jest zbyt prosta, a brak dialogów zniechęci dziecko przyzwyczajone do hałasu. Nic bardziej mylnego! Jestem pewna, że początkowa konsternacja szybko ustąpi miejsca głębokiemu skupieniu. Spokój potrafi być magnetyczny. Powrót do tej wieczorynki to nie tylko sentymentalna podróż do PRL-u. To świadoma decyzja rodzica, który chce chronić układ nerwowy swojego dziecka. „Zaczarowany ołówek” to bajka „low-stimulation”, która nie wywołuje agresji, nie powoduje kłopotów z zasypianiem i nie zmusza do kupowania kolejnych plastikowych figurek. Ona prosi tylko o jedno: weź kartkę, weź ołówek i sprawdź, co dzisiaj stworzysz. To najprostszy i najtańszy sposób na rozbudzenie geniusza w naszym dziecku. Nie dajmy tej bajce odejść w zapomnienie − włączmy ją dziś wieczorem i zobaczmy, jak w ciszy rodzi się wielka przygoda. Zobacz też: Zdradził sposób na odzwyczajenie dzieci od bajek w 5 dni. „Kreatywność wystrzeliła w kosmos”
Tę 1 rzecz robi każde genialne dziecko. Od dziadków usłyszysz, że to porażka wychowawcza
Wielu rodziców i dziadków interpretuje dziecięcy opór jako brak dyscypliny, podczas gdy współczesna neuropsychologia widzi w nim fundamenty ponadprzeciętnego rozwoju poznawczego. Dowiedz się, dlaczego nawyk, który uchodzi za „trudny”, jest w rzeczywistości kluczowym wskaźnikiem wysokiej inteligencji i samodzielności twojego dziecka.
Jesteście u teściów na niedzielnym obiedzie, wasze dziecko właśnie po raz dziesiąty kwestionuje sens jedzenia brokułów, a w powietrzu wisi to niewypowiedziane, ale ciężkie jak ołów: „Za naszych czasów to by nie przeszło”. Sama wielokrotnie wstydziłam się, próbując uciszyć mojego małego filozofa, który zamiast potulnie potakiwać, urządzał mi debatę godną oksfordzkich profesorów. Dopiero po jakimś czasie kompletnie zmieniło się moje postrzeganie świata. Okazuje się, że ta jedna rzecz, która doprowadza pokolenie naszych rodziców do pasji, to w rzeczywistości najwspanialszy prezent, jaki natura mogła dać dziecku. Wielka wojna o autorytety, czyli dlaczego „nie” to oznaka inteligencji Mowa o notorycznym kwestionowaniu autorytetów i podważaniu narzuconych zasad. Dla naszych mam i babć, wychowanych w kulcie posłuszeństwa, dziecko, które pyta „Dlaczego?”, zamiast wykonać polecenie, jest po prostu źle wychowane. „Porażka wychowawcza” − słyszymy, gdy maluch nie chce uścisnąć ręki cioci, której nie widział dwa lata, albo gdy głośno punktuje nielogiczność naszych próśb. Tymczasem badania nad dziećmi wybitnie zdolnymi (tzw. gifted children) wskazują jasno: ci mali buntownicy posiadają coś, co nazywamy wysoką autonomią poznawczą. Genialne dziecko nie akceptuje świata takim, jakim on jest. Ono chce wiedzieć, jak ten świat działa, a każda zasada, która nie ma logicznego uzasadnienia, jest dla jego mózgu błędem w systemie. Kiedy twoje dziecko dyskutuje z tobą o godzinie pójścia spać, używając argumentów o przesunięciu czasu czy poziomie energii, to nie robi ci na złość. Jego neuroprzekaźniki pracują na najwyższych obrotach, tworząc skomplikowane struktury logiczne. To właśnie ta cecha sprawia, że w przyszłości te dzieci nie staną się trybikami w maszynie, ale wizjonerami, którzy zmieniają rzeczywistość. One nie boją się myśleć samodzielnie, a to fundament najwyższego IQ. Mózg na wysokich obrotach − neurobiologia „niegrzecznego” zachowania Dlaczego to zachowanie tak bardzo nas męczy? Bo wymaga od nas, rodziców, wejścia na wyższy poziom intelektualny. Łatwiej jest powiedzieć „Bo ja tak mówię”, niż wytłumaczyć zawiłości społeczne czy fizyczne danej sytuacji. Jednak to właśnie ten opór, to ciągłe „sprawdzam”, świadczy o wybitnej inteligencji analitycznej. Zgodnie z teorią dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego takie dzieci wykazują wzmożoną pobudliwość intelektualną. One po prostu widzą więcej opcji, więcej możliwości i więcej luk w naszym dorosłym myśleniu. Dziadkowie widzą w tym brak szacunku, ale nauka widzi w tym proces krytycznego myślenia. Dziecko, które potrafi sprzeciwić się grupie lub starszej osobie w imię własnej logiki, posiada niesamowitą odporność psychiczną. To cecha liderów, innowatorów i ludzi sukcesu. Jeśli twój maluch potrafi przelicytować cię w argumentacji, zamiast się denerwować, uśmiechnij się pod nosem. Właśnie jesteś świadkiem narodzin małego geniusza. On trenuje asertywność i logikę, których nie nauczy się z żadnego podręcznika. Jak przeżyć niedzielny obiad i nie zgasić w dziecku geniuszu? Największym wyzwaniem dla nas, współczesnych rodziców, jest znalezienie balansu między „trzymaniem steru” a pozwalaniem na tę intelektualną wolność. Kiedy słyszymy od rodziny, że „dziecko weszło nam na głowę”, musimy pamiętać o jednym: my nie wychowujemy dziecka dla wygody dziadków, ale dla jego przyszłości. Zamiast uciszać dziecko w imię świętego spokoju, warto docenić jego odwagę do posiadania własnego zdania. Oczywiście, musimy uczyć form grzecznościowych, ale nigdy kosztem tłamszenia ciekawości. Dziecko, które dziś „pyskuje”, jutro może być tym, który odważy się zakwestionować przestarzałe schematy w nauce czy biznesie. To, co starsze pokolenie nazywa porażką, my powinniśmy nazywać potencjałem. Następnym razem, gdy twoja pociecha znów zacznie swoją tyradę, weź głęboki oddech i pomyśl z dumą: „Mój mały geniusz właśnie szlifuje swój diament”. A dziadkowie? Cóż, może czas, by to oni nauczyli się czegoś o nowoczesnym świecie od najmłodszego pokolenia. Źródło: PTP, Gifted Development Center Zobacz też: 5 kreskówek, które wyglądają jak niewinne bajeczki. Pod żadnym pozorem nie puszczaj ich dziecku
Rodzice wstydzą się tego zachowania u dziecka. Nie wiedzą, że świadczy o wybitnej inteligencji
Zachowania, które rodzice często uznają za brak wychowania lub uciążliwe dziwactwa, mogą być w rzeczywistości oznakami wysokiego ilorazu inteligencji. Dowiedz się, dlaczego twój mały „uparty negocjator” lub „skarżypyta” to w rzeczywistości umysł o potężnym potencjale.
Znasz ten moment, gdy twoje dziecko robi coś tak specyficznego, że czujesz na sobie wzrok wszystkich osób w kolejce do kasy lub w przychodni? Czasami to uporczywe poprawianie pani w sklepie, innym razem głośne komentowanie tego, dlaczego pan na przystanku ma brudne buty. Szepczemy wtedy szybkie „przepraszam” i marzymy o pelerynie niewidce. Ale ostatnio zaczęłam patrzeć na te sytuacje zupełnie inaczej. Okazuje się, że to, co my, dorośli, uwięzieni w gorsetach konwenansów, nazywamy trudnym zachowaniem, dla ekspertów jest jasnym sygnałem: „Uwaga, tu rośnie wybitny umysł!”. Mistrzowie ciętej riposty i dyskusji bez końca Pierwszą rzeczą, której jako rodzice często się wstydzimy, jest dziecięca... kłótliwość. No wiecie, ten moment, gdy prosisz o założenie czapki, a w zamian dostajesz pięciominutowy wykład o tym, że czapka niszczy strukturę fryzury, a poza tym temperatura odczuwalna jest o trzy stopnie wyższa, niż pokazuje termometr. Wstydzimy się, bo wydaje nam się, że otoczenie widzi w tym brak dyscypliny i naszą rodzicielską porażkę. Tymczasem ta niesamowita zdolność do argumentacji i negocjacji to jedna z najsilniejszych oznak wysokiej inteligencji werbalnej. Dziecko, które nie przyjmuje poleceń „bo tak”, ale domaga się logicznych uzasadnień, to dziecko, którego mózg pracuje na najwyższych obrotach. Ono nie próbuje być złośliwe − ono bada związki przyczynowo-skutkowe i rozwija umiejętności, które za dwadzieścia lat uczynią z niego wybitnego prawnika, negocjatora czy lidera zespołu. Eksperci podkreślają, że inteligencja to nie tylko umiejętność rozwiązywania zadań z matematyki, to przede wszystkim zdolność do krytycznego myślenia. Więc następnym razem, gdy twoja pociecha zacznie podważać sens sprzątania klocków za pomocą logicznego wywodu, weź głęboki oddech i pomyśl: „Mój mały geniusz właśnie trenuje retorykę”. Niestosowna szczerość, czyli detektyw w krótkich spodenkach Kolejną cechą, która przyprawia nas o zawrót głowy, jest nadmierna spostrzegawczość połączona z absolutnym brakiem filtra. To te sytuacje, gdy dziecko głośno zauważy, że „ciocia ma bardzo duży nos” albo że „obiad u babci dziwnie pachnie”. Czujemy wtedy ogromny dyskomfort, bo przecież uczymy dzieci empatii i dobrych manier. Jednak z punktu widzenia rozwoju poznawczego ta bezlitosna precyzja w wyłapywaniu detali świadczy o niesamowitym potencjale analitycznym. Bystre dzieci widzą świat w wysokiej rozdzielczości. One nie rejestrują tylko ogólnego obrazu, one widzą każdą rysę, każdą niespójność, każdy nietypowy szczegół. Ich mózgi nieustannie skanują otoczenie i kategoryzują dane. Ta niewygodna szczerość to po prostu efekt uboczny niezwykle sprawnego procesora w ich głowie. Zamiast uczyć dziecko, by „nie widziało”, warto uczyć je, jak ubrać te spostrzeżenia w słowa, które nie ranią. Ale w głębi duszy możemy być dumni − nasze dziecko widzi to, czego inni nie dostrzegają. To cecha największych odkrywców i naukowców, którzy zmieniali bieg historii, bo potrafili wskazać palcem to, co inni woleli przemilczeć. Buntownik z wyboru i kreatywny chaos w pokoju Na koniec coś, co spędza sen z powiek każdemu, kto lubi mieć w domu porządek: totalne ignorowanie zasad standardowej zabawy. Wstydzimy się, gdy inne dzieci na placu zabaw grzecznie lepią babki z piasku, a nasz maluch próbuje zbudować z błota skomplikowany system irygacyjny, brudząc przy tym siebie i wszystkich dookoła. Albo, gdy zamiast układać puzzle według obrazka, tworzy z nich dziwne konstrukcje 3D. Wydaje nam się, że nasze dziecko jest rozkojarzone, nieuważne albo − o zgrozo − „niegrzeczne”. Nic bardziej mylnego! To jest właśnie kreatywność w czystej postaci, znana jako myślenie dywergencyjne. Bystre dzieci często nudzą się gotowymi schematami. Ich mózg krzyczy: „A co, jeśli zrobimy to inaczej?”. To zachowanie, które często mylimy z brakiem koncentracji, jest w rzeczywistości dowodem na ogromną elastyczność umysłową. Takie dzieci nie idą wydeptaną ścieżką − one tworzą własne. Choć dziś oznacza to wiecznie brudne ubrania i bałagan w pokoju, w przyszłości ta sama cecha pozwoli im znajdować rozwiązania problemów, wobec których inni będą bezradni. Więc, zamiast przepraszać za „dziwne” pomysły swojego dziecka, uśmiechnij się do siebie. Masz w domu kogoś, kto widzi więcej, czuje mocniej i myśli szybciej. To nie powód do wstydu − to twój największy sukces. Źródło: researchgate.net Zobacz też: Zdradził sposób na odzwyczajenie dzieci od bajek w 5 dni. „Kreatywność wystrzeliła w kosmos”
Tę 1 bajkę możesz z czystym sumieniem włączyć nawet 2-latkowi. Wyciszy i rozbudzi ciekowość świata
Nieraz stawałam przed telewizorem z pilotem w ręku, czując narastającą irytację. Znacie to uczucie? Włączacie dziecku bajkę, która ma być chwilą wytchnienia, a dostajecie w zamian agresywne kolory, piskliwe głosy i akcję pędzącą szybciej niż bolid Formuły 1.
Efekt? Po piętnastu minutach maluch jest tak przebodźcowany, że zamiast spokoju mamy w domu emocjonalny huragan. Jeśli więc szukacie czegoś, co przełamie ten schemat, koniecznie sprawdźcie „Puffin Rock”. Koniec z atakiem na zmysły − dlaczego tempo bajki ma znaczenie? Większość współczesnych animacji projektowana jest tak, by za wszelką cenę przykuć uwagę dziecka, co często odbywa się kosztem jego układu nerwowego. Szybkie cięcia, głośna muzyka i chaotyczne dialogi to dla dwulatka − którego mózg jest jeszcze niezwykle plastyczny i wrażliwy − prawdziwy atak. I tutaj na scenę wkracza „Puffin Rock” („Wyspa Puffinów”). To nie jest po prostu kolejna bajka; to wizualna i dźwiękowa kołysanka, która zamiast krzyczeć, szepcze fascynujące historie. Czym „Puffin Rock” różni się od reszty? Przede wszystkim tempem. Tutaj czas płynie inaczej. Obserwujemy życie uroczej maskonurzycy Oony i jej małego braciszka Baby na przepięknej, irlandzkiej wyspie. Każdy odcinek to spokojna narracja, w której jest miejsce na oddech, na pauzę, na zachwyt nad kroplą deszczu czy źdźbłem trawy. Kolorystyka jest stonowana, pastelowa, wręcz malarska − przypomina pięknie ilustrowaną książkę, która ożyła na naszych oczach. Dla dwulatka, który dopiero uczy się przetwarzać świat, taka forma jest najbezpieczniejszym wprowadzeniem w świat multimediów. „Puffin Rock”: edukacja przez empatię i bliskość z naturą Jako rodzice często szukamy bajek „edukacyjnych”, ale czy edukacja to tylko liczenie do dziesięciu po angielsku? Dzieci potrzebują relacji i poczucia bezpieczeństwa, by się uczyć. „Puffin Rock” realizuje to założenie po mistrzowsku. Relacja Oony z bratem to czysta lekcja empatii, opiekuńczości i cierpliwości. Oona nie jest idealna, ale jest mądrą starszą siostrą, która tłumaczy małemu braciszkowi świat bez zbędnego moralizatorstwa. Bajka w genialny sposób rozbudza też ciekawość przyrodniczą. Dzieci dowiadują się o cyklach natury, o tym, dlaczego mewy zachowują się tak, a nie inaczej, i jak ważne jest dbanie o nasze wspólne środowisko. Wszystko to podane jest w sposób nienachalny. Narrator prowadzi nas przez te przygody z humorem i dystansem, często zwracając się bezpośrednio do małego widza, co buduje niesamowitą więź i poczucie uczestnictwa w czymś ważnym. View oEmbed on the source website Wyciszenie, o którym marzy każdy rodzic Największym testem dla każdej bajki jest to, co dzieje się po wyłączeniu telewizora. W przypadku „Puffin Rock” dzieje się magia − a właściwie nie dzieje się nic gwałtownego. Dziecko nie biega po pokoju jak nakręcone, nie domaga się kolejnego odcinka z krzykiem. Zamiast tego często zaczyna opowiadać o tym, co widziało, albo spokojnie wraca do swoich zabawek. To animacja, którą z czystym sumieniem można włączać nawet w te dni, kiedy dziecko jest już zmęczone i potrzebuje wyciszenia. Jeśli więc szukacie czegoś, co nie przebodźcuje małego mózgu, a jednocześnie będzie ucztą dla oka i serca, „Puffin Rock” jest odpowiedzią. To dowód na to, że w świecie pełnym hałasu wciąż jest miejsce na delikatność i mądrość. To bajka, która nie tylko zajmuje czas, ale faktycznie wzbogaca wewnętrzny świat dziecka, ucząc je, że natura jest piękna, a rodzina i przyjaciele to największy skarb. Spróbujcie włączyć chociaż jeden odcinek − gwarantuję, że sami dacie się uwieść temu spokojnemu rytmowi wyspy maskonurów. Zobacz też: Zdradził sposób na odzwyczajenie dzieci od bajek w 5 dni. „Kreatywność wystrzeliła w kosmos”
Logopedka ostrzega przed 1 bajką, a dzieci ją uwielbiają. „Pokazuje złe wzorce”
Szybkie, mocno bodźcujące bajki mogą nie być tak niewinną rozrywką, jak wielu rodziców zakłada. Prof. Jagoda Cieszyńska w programie „Balans” mówi o przeciążeniu mózgu dziecka, problemach z emocjami i relacjami oraz o zaleceniach, by najmłodsi w ogóle nie patrzyli w ekran.
Małe dziecko, które dostaje do ręki tablet lub telefon, potrafi w kilka sekund „zniknąć” w bajce. W programie „Balans” prof. Jagoda Cieszyńska w rozmowie z Kubą Jankowskim zwróciła uwagę, że współczesne animacje – szybkie, kolorowe i pełne dynamicznych zmian – mogą przeciążać rozwijający się mózg. Jej ostrzeżenie dotyczy nie tylko czasu spędzanego przed ekranem, ale też jakości treści, które dzieci oglądają. Szybkie bodźce, wolniejszy rozwój relacji Ekspertka podkreśla, że intensywna stymulacja wzrokowa i częsta zmiana scen to dla najmłodszych wyjątkowo trudne środowisko. W jej ocenie taki „rollercoaster bodźców” nie wspiera budowania odpowiednich aktywności w mózgu, w tym długich funkcjonalnych połączeń opisywanych w neurobiologii. Konsekwencje, o których mówi, brzmią znajomo dla wielu rodziców: dziecko po bajce bywa rozdrażnione, trudno wrócić do spokojnej zabawy, a kontakt „tu i teraz” jakby się urywał. Prof. Cieszyńska wskazuje, że przy częstym oglądaniu dziecko może mieć trudności z uczeniem się emocji, współdziałaniem i budowaniem relacji. Ważny jest też wątek wspólnego pola uwagi: gdy ekran przejmuje dowodzenie, rodzic i dziecko przestają skupiać się na tym samym, a to właśnie wspólne patrzenie, reagowanie i nazywanie świata jest jednym z fundamentów wczesnego rozwoju. Ekspertka opisywała również sytuacje, w których dzieci oglądają w kółko ten sam materiał (np. rolki na Instagramie). To zachowanie porównała do działania narkotyku – jako sygnał, że bodźce mogą być tak „wciągające”, iż trudno je potem zastąpić spokojniejszą aktywnością. „Świnka Peppa” na celowniku: problemem mają być wzorce relacji Wśród przykładów prof. Cieszyńska wymieniła bajkę „Świnka Peppa”. Jej krytyka nie dotyczy pojedynczych scen, tylko sposobu pokazywania relacji. Według ekspertki są one przedstawione w bardzo niekorzystny sposób, z przekazem, że w relacjach nie ma reguł. W jej ocenie taka narracja może utrwalać nieprawidłowe wzorce zachowań. To ważna uwaga zwłaszcza dla opiekunów maluchów, które uczą się przez obserwację. Dla małego dziecka bohater bajki bywa kimś „prawdziwym” – modelem do naśladowania. Jeśli więc w codziennym domu dbacie o zasady, granice i spokojne komunikowanie emocji, a dziecko regularnie dostaje treści pokazujące coś odwrotnego, łatwo o chaos: inne reguły obowiązują w rodzinie, inne na ekranie. View oEmbed on the source website Ekran a najmłodsi: zalecenia i wątek wzroku, który niepokoi W rozmowie wybrzmiało też stanowisko przywoływane przez ekspertkę: według Światowej Organizacji Zdrowia dzieci do 2. roku życia nie powinny w ogóle patrzeć na ekran. Prof. Cieszyńska łączy ten postulat z rosnącą liczbą badań wskazujących na negatywny wpływ ekranów na rozwój funkcji wzrokowych u najmłodszych. Zwróciła uwagę na obserwację z badań psychologicznych: dzieci, które oglądają bajki na smartfonach i tabletach, mogą mieć mniejszy zakres pola widzenia. W praktyce ma to wyglądać tak, że w zadaniach wymagających ułożenia obrazka z części dziecko może nie zauważać elementów znajdujących się po bokach. Jeśli próbujecie w domu ograniczać ekrany, a jednocześnie macie poczucie, że bez bajki „nie da się” ugotować obiadu czy spakować się do wyjścia, ta rozmowa jest mocnym sygnałem, by przyjrzeć się nie tylko długości oglądania, ale i temu, co oraz jak działa na dziecko. Prof. Cieszyńska mówi wprost: przy szybkim, intensywnym przekazie stawką mogą być emocje, relacje i sposób, w jaki rozwija się dziecięca uwaga. Zobacz też: Dziecko nie „wymusza” ani nie „przesadza”, tylko jest wysoko wrażliwe. Oto 10 cech dziecka WWO
„Już 3-latek może robić pranie”. Kiedy jest za wcześnie na obowiązki domowe?
„Moje dzieci w wieku trzech lat pomagały przy praniu i rozładowywały zmywarkę” – usłyszałam ostatnio od koleżanki i… zamarłam. Trzylatek i pranie? Zmywarka? Przez chwilę zastanawiałam się, czy to jeszcze wychowanie, czy już przesada. A potem zaczęłam drążyć temat – i okazało się, że odpowiedź wcale nie jest oczywista.
„On jest jeszcze taki mały” – najczęstszy argument rodziców Kiedy myślimy o obowiązkach domowych, przed oczami staje nam raczej uczeń podstawówki niż kilkulatek w rajstopkach. Wielu rodziców powtarza, że „ma jeszcze czas”, że dzieciństwo powinno być beztroskie, bez listy zadań do odhaczenia. I jasne – trzylatek nie powinien mieć grafików ani odpowiedzialności dorosłego. Ale obowiązki domowe to nie kara ani mus. To element codzienności, który – odpowiednio dobrany – może być dla dziecka naturalną formą nauki samodzielności. Problem zaczyna się wtedy, gdy myślimy o obowiązkach wyłącznie w kategoriach „roboty”, a nie wspólnego działania. Co naprawdę może zrobić 3-latek? Gdy koleżanka mówiła o „robieniu prania”, nie miała na myśli sortowania kolorów ani obsługi pralki. Chodziło o drobne czynności – wrzucenie skarpetek do bębna, zamknięcie drzwiczek. Podobnie ze zmywarką – trzylatek może wyjąć plastikowe miski, podać sztućce, pomóc ułożyć talerze na blacie. Eksperci są zgodni – w wieku 3 lat dzieci bardzo chcą naśladować dorosłych. Czują dumę, kiedy mogą „pomóc”. To idealny moment, by nie gasić tej potrzeby hasłem „zostaw, ja zrobię szybciej”. Gdzie jest granica i kiedy robi się za wcześnie? Za wcześnie jest wtedy, gdy obowiązki stają się źródłem stresu – dla dziecka albo dla rodzica. Jeśli trzylatek słyszy pretensje, że coś zrobił krzywo, wolno albo nie tak jak trzeba – to nie jest nauka odpowiedzialności, tylko frustracji. Obowiązki na tym etapie powinny być dobrowolne, krótkie i dostosowane do możliwości dziecka. Psychologowie podkreślają, że kluczowe jest nastawienie dorosłych – dziecko nie „pomaga”, bo musi, tylko dlatego, że jest częścią rodziny. Nie chodzi o perfekcyjnie złożone pranie, ale o budowanie poczucia sprawczości – „jestem ważny, mam swój udział”. Obowiązki to inwestycja w przyszłość Dzieci, które od najmłodszych lat uczestniczą w codziennych domowych czynnościach, w wieku szkolnym są bardziej samodzielne i pewne siebie. Nie dlatego, że wcześnie nauczyły się sprzątać, ale dlatego, że nikt im nie odebrał poczucia kompetencji. Może więc pytanie nie brzmi „czy 3-latek może robić pranie”, ale raczej – czy my, dorośli, potrafimy pozwolić dzieciom próbować, nawet jeśli oznacza to trochę chaosu w kuchni i kilka skarpetek obok kosza. Zobacz także: „Moje dziecko nie jest służącym”. A jednak obowiązki w przedszkolu uczą czegoś ważnego
Te dzieci szybciej się rozwijają. Ich rodzice robią 3 rzeczy inaczej niż wszyscy
Niektóre dzieci rozwijają się szybciej niż ich rówieśnicy, choć wcale nie korzystają z bardziej wymagających zajęć ani specjalnych metod. Coraz więcej badań i obserwacji pokazuje, że ich przewaga zaczyna się w domu, a dokładnie w trzech codziennych nawykach rodziców.
Nie są to skomplikowane techniki ani „tajemne sposoby”, które wymagają godzin przygotowań czy drogich gadżetów. To raczej drobne decyzje podejmowane każdego dnia – często z pozoru niezauważalne, a jednak przynoszące dzieciom ogromne korzyści, jeśli chodzi o tempo rozwoju emocjonalnego, poznawczego i społecznego. Rodzice, którzy stosują te trzy podejścia, nie robią niczego spektakularnego, ale ich dzieci szybciej uczą się nowych rzeczy, łatwiej radzą sobie z wyzwaniami i wykazują większą samodzielność. Co dokładnie robią inaczej? 1. Wspierają ciekawość zamiast ją uciszać Dzieci rozwijają się szybciej wtedy, gdy dorośli traktują pytania i eksperymenty jak coś naturalnego. Nie chodzi o organizowanie skomplikowanych zabaw edukacyjnych, lecz o zwykłą otwartość na to, co dziecko chce badać. Kluczem okazuje się cierpliwość i brak pośpiechu – gdy nie poganiamy, maluch dostaje przestrzeń, żeby samodzielnie sprawdzać, dotykać, porównywać i zadawać pytania, których często nawet się nie spodziewamy. Rodzice takich dzieci mówią mniej, a obserwują więcej. Nie wyręczają, nie kończą za dziecko zdań, nie podpowiadają w każdej sekundzie. Zamiast tego zadają proste pytania: „Jak myślisz?”, „Co by było, gdyby…?”, „Chcesz spróbować jeszcze raz?”. To niewielkie zmiany, które działają jak paliwo dla dziecięcej ciekawości, a ta – jak wiadomo – jest jednym z najważniejszych motorów rozwoju. Dzieci wychowane w takim klimacie naturalnie wykazują więcej inicjatywy. Zaczynają same szukać rozwiązań, bo wiedzą, że ich pomysły są ważne. To poczucie wpływu pojawia się bardzo wcześnie i przekłada się na szybszy rozwój kompetencji poznawczych. 2. Uczą konsekwentnie, ale bez presji Drugą rzeczą wyróżniającą rodziców szybko rozwijających się dzieci jest sposób, w jaki stawiają granice. Nie krzyczą, nie straszą, nie porównują do innych. Są spokojni, przewidywalni i bardzo konsekwentni – dzięki czemu dziecko czuje się bezpiecznie. To właśnie bezpieczeństwo emocjonalne daje przestrzeń do tego, żeby uczyć się nowych rzeczy i popełniać błędy bez lęku. W praktyce wygląda to tak, że zasady są jasne i powtarzalne, ale wokół nich jest dużo ciepła i akceptacji. Gdy dziecko robi coś niewłaściwego, słyszy raczej: „Spróbujmy inaczej” niż „Zawsze wszystko robisz źle”. Rodzice dbają o ton głosu, reagują spokojnie, a jednocześnie nie odpuszczają granic, które są potrzebne. Takie podejście sprawia, że maluchy nie uczą się „pod presją”, lecz w swoim rytmie, ale w stabilnym otoczeniu. Dzięki temu ich mózg pracuje sprawniej – mniej energii idzie na walkę ze stresem, a więcej na rozwój. Dzieci stają się odważniejsze, chętniej sprawdzają nowe rzeczy i łatwiej przyjmują wyzwania, bo wiedzą, że nie spotka ich za to krytyka. 3. Zamiast perfekcji stawiają na relację Rodzice, których dzieci rozwijają się wyjątkowo szybko, mają jeszcze jedną wspólną cechę. Nie próbują być „idealni”. Wbrew pozorom właśnie to daje dzieciom przewagę. Zamiast skupiać się na perfekcyjnie zaplanowanym dniu, na punktualności co do minuty i dopięciu każdego szczegółu, stawiają na bliskość i reagowanie na potrzeby tu i teraz. W codziennych sytuacjach wygląda to choćby tak, że potrafią odpuścić, kiedy widzą, że dziecko potrzebuje więcej czasu. Znajdują chwilę na rozmowę, nawet jeśli plan dnia jest napięty. Okazują emocje i uczą na nich dziecko: „Jestem zmęczona”, „Trochę się zdenerwowałam, zaraz spróbuję się wyciszyć”. Takie modelowanie zachowań emocjonalnych daje szybkie efekty – dziecko lepiej radzi sobie z napięciami i potrafi szybciej wracać do równowagi. To właśnie stabilne relacje sprawiają, że dzieci uczą się ekspresowo, bo czują pełną akceptację. Nie muszą walczyć o uwagę, nie gubią się w chaosie, nie żyją w napięciu. Rodzic nie udaje, że wie wszystko, tylko towarzyszy. To jeden z najważniejszych fundamentów dziecięcego rozwoju, choć rzadko się o nim mówi. Dzieci rosną szybciej, kiedy dorośli zwalniają Kiedy patrzę na te trzy punkty, widzę jedno: nie trzeba specjalnych narzędzi, drogich zabawek ani setek dodatkowych zajęć. Dzieci w naturalny sposób rozwijają się szybciej, gdy mają uważnego dorosłego obok siebie. Kogoś, kto wspiera ich ciekawość, jasno stawia granice i dba o relację ważniejszą niż perfekcyjnie zaplanowany dzień. To proste, choć nie zawsze łatwe, ale właśnie w takich codziennych wyborach zaczyna się przewaga, którą szybko widać. Dzieci dojrzewają inaczej, są stabilniejsze, bardziej samodzielne – i rozwijają się w naprawdę zaskakującym tempie. Zobacz też: Te dzieci są najbystrzejsze. Ich rodzice przestrzegają 3 domowych zasad
Wystarczy 1 zasada i dziecko rozwija się książkowo. „Jest pewne siebie i śpi dłużej”
Rodzice często szukają jednego, prostego sposobu na zdrowy rozwój dziecka – i naprawdę da się go znaleźć. Gdy sama go wprowadziłam, zobaczyłam zmiany, których wcześniej nawet nie brałam pod uwagę.
Kiedy moje dzieci były małe, słyszałam z wielu stron, że „maluch potrzebuje powtarzalności”. Przyznam, że długo brzmiało to dla mnie jak kolejny slogan z poradnika, dopóki nie zauważyłam, jak bardzo codzienne schematy wpływają na nasz domowy spokój. Dzieci w wieku 2–3 lat żyją w świecie, który szybko się zmienia, a rutyna daje im coś, czego nie da się przecenić – przewidywalność. Dlaczego rutyna daje dziecku poczucie bezpieczeństwa Gdy maluch wie, co wydarzy się za chwilę, mniej się frustruje, łatwiej współpracuje i rzadziej reaguje płaczem. To nie magia, tylko mechanizm, który działa tak samo u dorosłych: jeśli wiemy, co nas czeka, jesteśmy spokojniejsi. U dzieci ta potrzeba jest jeszcze silniejsza, bo dopiero uczą się nazywać emocje i reagować na nie w konstruktywny sposób. Zauważyłam też, że kiedy trzymaliśmy się ustalonego rytmu dnia, dzieci szybciej radziły sobie z nowymi sytuacjami. Jakby prosta ramka dnia tworzyła im bezpieczną przestrzeń, w której mogą swobodnie rosnąć, bawić się, poznawać świat – i mieć pewność, że nic ich nie zaskoczy. Stała rutyna poprawia sen i zmniejsza liczbę trudnych zachowań Najczęstsze pytanie, jakie słyszę od rodziców, brzmi: „Czy to prawda, że rutyna wydłuża sen?”. Odpowiadam: tak, i widziałam to nieraz. U nas wieczorny schemat – kąpiel, spokojna zabawa, kolacja, książka i gaszenie światła – sprawił, że usypianie trwało krócej, a noce były spokojniejsze. Dzieci, które wiedzą, co dzieje się po kolei, rzadziej protestują. Nie walczą tak z przebieraniem w piżamę czy końcem zabawy, bo ich mały wewnętrzny zegar „przygotowuje” się do kolejnych etapów dnia. To jeden z powodów, dla których specjaliści mówią, że rutyna może ograniczać liczbę napadów złości. O wiele bardziej zaskoczyło mnie coś jeszcze – pewność siebie. My, dorośli, często nie łączymy tych dwóch rzeczy, ale dla dziecka regularność to fundament, na którym buduje poczucie kontroli. Gdy dzień jest uporządkowany, łatwiej podejmuje nowe wyzwania, chętniej próbuje i szybciej uczy się samodzielności. Widzę to u wielu rodzin, które zaczęły prowadzić dzienny harmonogram: maluchy mniej się wycofują, częściej kończą rozpoczęte zabawy, lepiej znoszą zmiany. Przykładowy harmonogram dnia dla dziecka 2–3-letniego Wiem, że wiele osób boi się, że rutyna „sztywno zamyka” dzień. Ale w praktyce wygląda to zupełnie inaczej. Harmonogram nie ogranicza – on porządkuje. Poniżej podaję przykład planu dnia, który sama stosowałam i który świetnie sprawdził się również u innych rodziców. Pamiętajcie, że to tylko propozycja. Każde dziecko ma swój rytm – warto dostosować własną rutynę do charakteru malucha, godzin drzemek, przedszkola czy aktywności, które lubi najbardziej. Przykładowy harmonogram dnia dla 2–3-latka: 7:00–7:30 – pobudka i poranna toaleta 7:30–8:00 – śniadanie 8:00–10:00 – swobodna zabawa, aktywność ruchowa, spacer 10:00–11:00 – zajęcia plastyczne, układanki, książeczki 11:00–12:00 – przygotowanie do drzemki, wyciszenie 12:00–13:30 – drzemka 13:30–14:00 – obiad 14:00–16:00 – aktywności na świeżym powietrzu lub zabawa tematyczna 16:00–17:00 – podwieczorek i spokojniejsze zabawy 17:00–18:00 – czas na wspólne działania: układanie klocków, gotowanie, rysowanie, sprzątanie 18:00–19:00 – kąpiel, kolacja, wieczorne czytanie 19:00–19:30 – zasypianie Taki schemat nie musi być realizowany co do minuty – ważna jest kolejność i powtarzalność. Codzienny rytm tworzy dziecku „mapę”, której potrzebuje, żeby czuć się bezpiecznie. Rutyna działa również na rodziców Choć skupiamy się na dziecku, muszę przyznać jedno: rutyna ratuje także rodzica. Mnie dała poczucie, że trzymam w rękach stery, a nie płynę w chaosie codziennych zadań. Łatwiej było zaplanować posiłki, drzemki, domowe obowiązki, wizyty lekarskie czy czas na zabawę. I co najważniejsze – mniej było napięć, bo każdy z nas wiedział, „co teraz”. Wprowadzając harmonogram, nie trzeba robić rewolucji. Wystarczy zacząć od małych kroków: stałej pory drzemki, regularnego rytuału wieczornego, określonego momentu na wspólną zabawę. Po kilku dniach zobaczycie, że maluch sam podpowiada, co ma nastąpić – a to najlepszy dowód, że rutyna działa. Codzienny rytm nie jest modą ani trendem. To prosta zasada, która pomaga dzieciom rosnąć spokojniej, pewniej i zdrowiej – a nam pozwala wreszcie odetchnąć. Jeśli miałabym wybrać tylko jedną rzecz, która odmienia codzienność rodziny, wybrałabym właśnie rutynę. Zobacz też: To najbardziej szkodliwy styl wychowania: rodzice mają 6 cech. „Często odmawiają”
Przez ten 1 drażniący nawyk hamują rozwój dzieci. Większość rodziców robi to nagminnie
Jedna z najczęstszych codziennych czynności potrafi realnie zatrzymać rozwój dziecka, choć wielu rodziców nawet tego nie zauważa.
Od lat obserwuję rodziców na placach zabaw, w parkach, przy stole i w komunikacji miejskiej. Widzę, jak coraz częściej w jednej ręce trzymają dziecko, a w drugiej telefon. I nie piszę tego z pozycji osoby, która nigdy tak nie zrobiła. Sama łapałam się na tym, że niby jestem obecna przy dziecku, jednak myślami wędruję gdzie indziej – tam, gdzie pojawia się kolejna wiadomość, powiadomienie albo krótki filmik. Dlaczego ten nawyk psuje codzienny kontakt z dzieckiem Z czasem zaczęłam zauważać, że to niewinne z pozoru zerkanie w ekran ma dużo większe znaczenie, niż nam się wydaje. Nie chodzi tylko o to, że dziecko traci kontakt wzrokowy z rodzicem. Problem w tym, że gdy rodzic mentalnie odpływa, dziecko traci coś znacznie ważniejszego – okazję do rozmowy, wymiany spojrzeń, spontanicznych reakcji. Właśnie w takich krótkich momentach najmłodsi najszybciej uczą się języka i komunikacji. Badania amerykańskich naukowców przytaczane przez portal parents.com pokazały jeszcze więcej. Kiedy rodzic przerywa kontakt z dzieckiem z powodu telefonu, natężenie komunikacji werbalnej spada nawet o jedną piątą, a niewerbalnej prawie o połowę. To ogromny ubytek. Bez tych sygnałów maluch traci bogate źródło informacji o emocjach, intonacji, rytmie zdania, mimice i dynamice rozmowy. Jak technologia zakłóca rozwój komunikacyjny najmłodszych Nie odkryję Ameryki, kiedy napiszę, że dzieci uczą się poprzez relacje i obserwację. To właśnie z nas czytają emocje, reagują na ton głosu, przejmują rytm rozmowy, od rodziców uczą się nowych słów. Niby proste, jednak wymaga zaangażowania, którego nie da się podzielić pomiędzy dziecko i ekran. Gdy czytałam o przerywaniu kontaktu z dzieckiem z winy urządzeń mobilnych, poczułam lekkie ukłucie wstydu. W końcu każdy z nas miał momenty, gdy telefon stawał się ważniejszy niż rozmowa o tym, co dziecko właśnie narysowało albo że kropla deszczu spadła na liść. A to właśnie z pozoru banalne dialogi budują u dzieci fundament języka. Naukowcy podkreślają, że najbardziej rozwija je mowa skierowana bezpośrednio do nich – naturalna, płynna, reagująca na to, co robią. Wysoki ton głosu, śmieszne miny, modulacja – to wszystko pomaga w nauce słów i w zrozumieniu ich znaczenia. Jednak kontakt z prawdziwą mową dorosłych jest równie istotny. Kiedy rodzic siedzi w telefonie, dziecko ma mniej okazji, żeby słuchać dłuższych wypowiedzi, obserwować dialog czy ćwiczyć czekanie na swoją kolej. Co więcej, rodzice rozproszeni ekranem stają się mniej uważni i mniej wrażliwi na sygnały wysyłane przez dziecko. To z kolei prowadzi do poczucia, że czas spędzony razem nie daje ani bliskości, ani satysfakcji. Dziecko wyczuwa najmniejszy brak zainteresowania. A im częściej to się zdarza, tym trudniej o naturalny, swobodny kontakt, który napędza rozwój mowy i inteligencji emocjonalnej. Co możemy zrobić, żeby nie odbierać dzieciom tego, co najcenniejsze Nie chodzi o to, żeby demonizować technologię. Wiem, że w dzisiejszym świecie telefony są narzędziem pracy, komunikacji i organizacji życia. Jednak przez ostatnie miesiące bardzo świadomie wprowadziłam kilka drobnych zasad, które zmieniły praktycznie wszystko. Po pierwsze – wyznaczam sobie strefy bez telefonu. Jeśli jem z dzieckiem śniadanie, odkładam go do innego pokoju. Kiedy bawię się na dywanie, telefonu nie ma obok. Od razu zauważyłam, że rozmowy stają się dłuższe, bardziej naturalne, a dziecko spontanicznie opowiada więcej. Po drugie – odpowiadam natychmiast, kiedy dziecko zainicjuje kontakt. To drobny gest, jednak daje poczucie, że naprawdę jestem obok. Dzieci reagują na to błyskawicznie – otwierają się, pytają, mówią. Po trzecie – pozwalam sobie na niedoskonałość. Nie chodzi o całkowitą rezygnację z telefonu. Chodzi o uważność, kiedy naprawdę jest potrzebna. Jeśli maluch przez cały dzień dostaje ode mnie prawdziwy kontakt, wtedy krótka chwila na wiadomość w telefonie nie burzy tej relacji. Z czasem zrozumiałam, że dzieci wcale nie oczekują perfekcji. One chcą obecności. Chcą widzieć nasze oczy, słyszeć odpowiedź, czuć, że są dla nas ważne. A to jedna z najprostszych inwestycji w ich rozwój – i jedna z najtańszych. Jeśli więc zdarza ci się zerkać w telefon podczas rozmowy z dzieckiem, nie obwiniaj się, tylko sprawdź, co możesz zmienić już dziś. Ja przekonałam się, że nawet drobna zmiana robi ogromną różnicę. Dzieci naprawdę rosną w kontakcie z nami. Wystarczy im go nie odbierać. Źródło: parents.com Zobacz też: 8 żelaznych zasad autorytatywnych rodziców. To oni wychowują najszczęśliwsze dzieci
Twoje dziecko wreszcie zrozumie, czym są głoski. Wystarczy jeden przykład i gotowe
Z nami bez stresu wytłumaczysz dziecku, czym są głoski i jak odróżnić je od liter. Pokażemy, jak łatwo rozpoznać i policzyć głoski, a proste przykłady i ćwiczenia sprawią, że nauka stanie się prawdziwą przyjemnością.
Wyjaśniamy, czym są głoski w języku polskim i jak odróżnić je od liter. Ta wiedza jest bardzo ważna podczas nauki głoskowania, czyli dzielenia słów na głoski. Umiejętność ta ma szczególne znaczenie dla dzieci, które zaczynają naukę czytania. Dzięki naszym wskazówkom przekonasz się, że rozpoznawanie głosek i dzielenie słów na głoski może być dziecinnie proste. Spis treści: Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Jak liczyć głoski? To wcale nie jest trudne Podział głosek w języku polskim Głoski: dużo przykładów do ćwiczeń Co to są głoski? Czym różnią się od liter? Głoski to najmniejsze, niepodzielne dźwięki mowy. Najprościej można powiedzieć, że głoska jest dźwiękiem, a litera zapisem graficznym. Głoska od litery różni się tym, że głoskę słyszymy i wymawiamy, a literę widzimy i zapisujemy. Wszystkie głoski występujące w języku polskim to: <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/wychowanie/samogloski-w-jezyku-polskim-jakie-sa-wymowa-i-podzial-samoglosek-33916-r1/">samogłoski: a, ą e, ę, i, o, u, y, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/male-dziecko/wychowanie/co-to-sa-spolgloski-miekkie-wszystkie-spolgloski-miekkie-duzo-przykladow-33549-r1/">spółgłoski: b, c, ć, cz, d, dz, dż, dź, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, ń, p, r, s, ś, sz, t, w, z, ż, ź. Przykłady głosek Przykładowy podział na głoski warto zacząć od krótkich słów, np. dom: d – o – m (3 głoski: d, o, m), miś: m – i – ś (3 głoski: m, i, ś), kot: k – o – t (3 głoski: k, o, t), mama: m – a – m – a (4 głoski: m, a, m, a), kotek: k – o – t – e – k (5 głosek: k, o, t, e, k). Kiedy widzimy, że podział na głoski idzie dziecku coraz lepiej, można sięgać po coraz trudniejsze przykłady. Na przykład takie, w których liczba głosek wcale nie będzie równa liczbie liter. Jak liczyć głoski? To wcale nie jest trudne Bywa, że głoska odpowiada literze, np. w wyrazie „moneta” – jest 6 głosek i 6 liter. Czasami jednak jedna głoska zapisywana jest za pomocą dwóch liter, czyli jest tzw. dwuznakiem. Na przykład w wyrazie „deszcz” mamy 4 głoski („d”, „e”, „sz”, „cz”), ale liter jest 6. W tym wyrazie znajdują się dwie głoski, które są dwuznakami. Wszystkie dwuznaki w języku polskim to: „sz”, „rz”, „cz”, „dż”, „dź” oraz „ch”. Przykłady wyrazów, w których liczba głosek jest inna niż liczba sylab: dach: d – a – ch (3 głoski: d, a, ch; 4 litery: d, a, c, h), szum: sz – u – m (3 głoski: sz, u, m; 4 litery: s, z, u, m), rzeczka: rz – e – cz – k – a (5 głosek: rz, e, cz, k, a; 7 liter: r, z, e, c, z, k, a), czapeczka: cz – a – p – e – cz – k – a (7 głosek: cz, a, p, e, cz, k, a; 9 liter: c, z, a, p, e, c, z, k, a). Kłopot z podziałem na głoski mogą sprawiać wyrazy, które zawierają głoskę „i”. Zależy bowiem kiedy występuje „i” oraz jaką funkcję pełni w danym wyrazie. Głoska „i” zawsze pełni funkcję zmiękczającą, ale jeśli występuje pomiędzy spółgłoskami i słychać ją wyraźnie – traktujemy ją jako głoskę. Tak jest w poniższych przykładach: wigwam: w – i – g – w – a – m (6 głosek: w, i, g, w, a, m; 6 liter: w, i, g, w, a, m), bilet: b – i – l – e – t (5 głosek: b, i, l, e, t; 5 liter: b, i, l, e, t), wizyta: w – i – z – y – t – a (6 głosek: w, i, z, y, t, a; 6 liter: w, i, z, y, t, a), pingwin: p – i – n – g – w – i – n (7 głosek: p, i, n, g, w, i, n; 7 liter: p, i, n, g, w, i, n). Może być jednak tak, że „i” nie jest samodzielną głoską, ponieważ występuje między spółgłoską a samogłoską i jej rola polega jedynie na zmiękczaniu spółgłoski, np.: biega: b’ – e – g – a (4 głoski: b’, e, g, a; 5 liter: b, i, e, g, a), sięga: s’ – ę – g – a (4 głoski: s’, ę, g, a; 5 liter: s, i, ę, g, a), tysiąc: t – y – s’ – ą – c (5 głosek: t, y, s’, ą, c; 6 liter: t, y, s, i, ą, c), miesiąc: m’ – e – s’ – ą – c (5 głosek: m’, e, s’, ą, c’; 7 liter: m, i, e, s, i, ą, c). Bodaj najtrudniejsze przykłady wyrazów do podziału na głoski to takie, wśród których występują zarówno dwuznaki, jak i „i” niebędące samodzielną głoską, np.: dźwięk: dź – w’ – ę – k (4 głoski: dź, w’, ę, k; 6 liter: d, ź, w, i, ę, k), wierzgać: w’ – e – rz – g – a – ć (6 głosek: w’, e, rz, g, a, ć; 8 liter: w, i, e, r, z , g, a, ć), dźganie: dź – g – a – n’ – e (5 głosek: dź, g, a n’, e; 7 liter: d, ź, g, a, n, i, e), pieczenie: p’ – e – cz – e – n’ – e (6 głosek: p’, e, cz, e, n’, e; 9 liter: p, i, e, c, z, e, n, i, e). Podział głosek w języku polskim Wszystkie głoski, które występują w języku polskim, dzielą się na kilka kategorii. Podział głosek wynika z tego, jak podczas ich wymawiania układają się narządy mowy. Chodzi o: <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/uczen/gloski-dzwieczne-i-bezdzwieczne-co-to-jest-jak-je-odroznic-przyklady-37423-r1/">głoski dźwięczne i bezdźwięczne, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/uczen/edukacja/jpolski/gloski-twarde-i-miekkie-czym-sa-jak-je-rozpoznac-przyklady-38485-r1/">głoski miękkie i twarde, <a class="linkowanie_wewnetrzne clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed clean-up-processed" href="https://mamotoja.pl/uczen/edukacja/jpolski/gloski-miekkie-i-twarde-co-je-odroznia-jak-je-wymawiac-38474-r1/">głoski ustne i nosowe. Przypatrzmy się poszczególnym grupom głosek. głoski dźwięczne – takie, przy których artykulacji czujemy drgania na wysokości krtani; głoski dźwięczne to wszystkie samogłoski oraz spółgłoski b, d, dz, dż, dź, g, j, l, ł, m, n, ń, r, w, z, ż, ź; głoski bezdźwięczne – artykulacja ich nie wywołuje drgań (c, ć, f, p, t, s, ś, cz, sz, ś, k, ch/h); głoski twarde – to takie, które podczas artykulacji nie wywołują unoszenia języka, pozostaje on na dnie jamy ustnej; znaczna większość polskich głosek jest twarda; głoski miękkie – artykułując je, środkowa część języka unosi się w kierunku podniebienia twardego; głoski miękkie to: ć, dź, ś, ź, ń oraz j. Są też głoski zmiękczone (p', b', f', w', m', l', k', g', ch', h'); głoski ustne – to takie, przy których wymawianiu języczek podniebienny jest podniesiony i umożliwia swobodny przepływ powietrza do jamy ustnej; większość głosek w języku polskim to głoski ustne (z wyjątkiem 6 głosek nosowych opisanych niżej); głoski nosowe – przy ich wymawianiu języczek podniebienny jest opuszczony i tylko część powietrza wpływa do jamy ustnej, a część do jamy nosowej; głoski nosowe to: ą, ę, m, mi, n oraz ni. Głoski: dużo przykładów do ćwiczeń Nauka podziału na głoski przyniesie pożądane efekty, gdy dziecko będzie ćwiczyć podział na wyrazach, które zna i lubi. Im więcej czasu poświęcimy na trening utrwalenia tego, co to są głoski – tym mniej problemów sprawiać będzie podział na głoski i litery. By ćwiczyć słuch fonematyczny dziecka, warto jak najczęściej bawić się w dzielenie wyrazów nie tylko na głoski i litery, ale też na sylaby. Wbrew pozorom, dobrze, gdy dzielenie na sylaby utrwalają sobie nie tylko dzieci w wieku przedszkolnym, ale i starsi uczniowie. Ćwiczenie 1. Podziel na sylaby wyrazy: dom, kot, brat, płot, grzmot, świst, mama, lalka, domek, ciastko, sernik, mamusia, laleczka, ciasteczko, gałązka. Ćwiczenie 2. Przeliteruj dziecku wybrane słowo i niech maluch zgadnie co to za wyraz, np.: m – a – m – a (mama), p – i – e – s – e – k (piesek), sz – a – r – l – o – t – k – a (szarlotka). Ćwiczenie 3. Podziel słowo na głoski, a dziecko niech zgadnie co to za wyraz: cz – a – s (czas), m’ – a – s – t – o (miasto), p’ – e – r – n – i – cz – e – k (pierniczek). Ćwiczenie 4. Podaj 3 wyrazy jednosylabowe i sprawdź, ile mają głosek, a ile liter, np.: most: m – o – s – t (4 głoski i 4 litery: m, o, s, t), płot: p – ł – o – t (4 głoski i 4 litery: p, ł, o, t), koń: k – o – ń (3 głoski i 3 litery: k, o, ń), kosz: k – o – sz (3 głoski i 4 litery: k, o, s, z), szok: sz – o – k (3 głoski i 4 litery: s, z, o, k), szczur: sz – cz – u – r (4 głoski i 6 liter: s, z, c, z, u, r). Ćwiczenie 5. Podaj 3 wyrazy 2-sylabowe i sprawdź, ile mają głosek, a ile liter, np.: tut – aj: t – u – t – a – j (5 głosek, 5 liter), pie – sek: p’ – e – s – e – k (5 głosek, 6 liter), śnie – żek: ś – n’ – e – ż – e – k (6 głosek, 7 liter), pier – nik: p’ – e – r – n – i – k (6 głosek, 7 liter), gwiazdka: g – w’ – a – z – d – k – a (7 głosek, 8 liter). Ćwiczenie 6. Wymyśl po jednym wyrazie jedno-, dwu- i trzysylabowym, a następnie podziel je na głoski i litery, np.: dom: d – o – m (3 głoski, 3 litery: d, o, m), do – mek: d – o – m – e – k (5 głosek, 5 liter: d, o, m, e, k), do – me – czek: d – o – m – e – cz – e – k (7 głosek, 8 liter: d, o, m, e, c, z, e, k) Ćwiczenie 7. Podzielcie na sylaby, głoski i litery imiona osób z waszej rodziny lub z grona przyjaciół. Po serii tego typu ćwiczeń szukajcie własnych przykładów słów, których liczby sylab, liter i głosek różnią się od siebie. Materiał został zaktualizowany przez redakcję w 2025 roku. Zobacz także: Już nie pomylisz podmiotu z orzeczeniem. Wystarczy zadać 2 proste pytania i wszystko staje się jasne Mądre książki dla 6-latka, które dziecko musi znać. Najlepsze tytuły: ranking TOP 9 Nie ma mądrzejszej bajki na Netfliksie. Po 1 odcinku 5-latek wytłumaczył mi, jak działa GPS
W żłobku dziecko rozwija się lepiej niż w domu: to potwierdzone!
Dzieci, które chodzą do żłobka, lepiej radzą sobie w przedszkolu i szkole, są bardziej rozwinięte emocjonalnie i szybciej nawiązują relacje z rówieśnikami – dowodzą najnowsze badania z USA, Wielkiej Brytanii i Szwecji. Ale warunkiem tego jest wysoki standard żłobka, wykwalifikowana kadra i jak najmniejsza liczba dzieci na jednego opiekuna.
W Polsce tylko ok. 10 proc. dzieci w wieku do trzech lat korzysta ze żłobków. Przyczyn jest kilka. Po pierwsze wciąż panuje przekonanie, że z dzieckiem w domu przez trzy lata powinna być mama i że jest to najlepsza opieka dla dziecka. "Ten mit jest na tyle powszechny, że w pewnym sensie kulturowo matki zmuszane są niejako do świadczenia tej opieki w domu nad dzieckiem. Nie zostawia się im żadnej sfery wyboru" – wyjaśnia dr Dorota Szelewa, politolożka, ekspertka w dziedzinie polityki rodzinnej, współzałożycielka i prezeska Międzynarodowego Centrum Badań i Analiz (ICRA). Dlaczego warto zapisać dziecko do żłobka? Tymczasem badania m.in. Uniwersytetu w Oxfordzie, Londynie, Stanforda i Harvarda w USA dowodzą, że dzieci, które uczęszczały do żłobka, rozwijają się szybciej pod względem intelektualnym i społecznym. "Zaobserwowano, że te dzieci, które korzystały ze żłobka, lepiej radziły sobie w przedszkolu, lepiej uczyły się w szkole, miały lepsze zdolności lingwistyczne, lepsze kompetencje społeczne oraz emocjonalne w porównaniu z grupą, która nie korzystała z tej opieki. Tłumaczono to tak, że dziecko potrzebuje dużo wielorakich bodźców w swoim rozwoju" – opisuje badania dr Dorota Szelewa. Dlaczego w Polsce mało dzieci chodzi do żłobka? W Polsce przyczyną, dla której unika się posyłania dzieci do żłobków, jest ich standard. Placówki są niedoinwestowane, często nieremontowane od kilkunastu lat. Kiedy rodzice przychodzą obejrzeć miejsce pobytu ich dziecka, są przestraszeni i zniechęceni taką formą opieki. Warto jednak poszukać dobrych placówek, zwłaszcza że obecnie dostępne są dopłaty dla pracujących rodziców, np. "Aktywnie w żłobku". Zobacz też: "Czuję się jak najgorsza matka, bo oddałam dziecko do żłobka, zamiast siedzieć z nim w domu" "Przestałam zapraszać do siebie znajomych z dziećmi. Wystarczy, że raz 'bąbelki' zdemolowały mi mieszkanie" "Przypadkiem usłyszałam, jak dziecko zwraca się do matki. Ja nigdy nie dałabym sobie tak wejść na głowę"
Dwujęzyczność na luzie – jak pomóc dziecku pokochać angielski bez presji z Novakid?
Wyobraź sobie wakacje. Zamawiasz kawę po angielsku, a Twoje dziecko zwraca się do kelnera: „Can I have some ice cream, please?” Nie nauczyło się tego w szkole, nie siedziało nad podręcznikiem – po prostu mówi. Brzmi jak bajka? Wcale nie! To magia wczesnej nauki języków. Dzieci przyswajają angielski tak naturalnie, jak uczą się chodzić czy jeść widelcem. Jak sprawić, żeby ten proces był lekki i przyjemny, a nie kolejnym „musisz się nauczyć”?
Kiedy zacząć naukę angielskiego? Może myślisz: „Moje dziecko ma dopiero trzy lata! To za wcześnie!” Nic bardziej mylnego. Maluchy są jak gąbki, a ich mózgi chłoną nowe dźwięki bez wysiłku. Nie chodzi o gramatykę i zeszyty – dzieci uczą się inaczej niż dorośli: poprzez zabawę, rytm, powtarzanie i interakcję. Dlatego nauka online czy aplikacje mogą działać świetnie. Tutaj pojawia się Novakid Junior. Novakid Junior – angielski przez zabawę Wyobraź sobie, że Twoje dziecko nie „naucza się angielskiego”, lecz bawi się – klika w zwierzątka, zgaduje kolory, śpiewa piosenki. W międzyczasie zapamiętuje słowa i zwroty, które potem wypowiada naturalnie. Tak działa Novakid Junior – darmowa aplikacja dla dzieci od 2. roku życia, która pozwala oswoić się z angielskim bez stresu. Co ją wyróżnia? Dziecko samo wybiera lekcje: zwierzęta, pojazdy, kolory? Decyduje, czego chce się uczyć. Lekcje są krótkie i angażujące – idealne dla dzieci, które szybko się nudzą. Zero presji, zero ocen – tylko frajda z odkrywania nowych słów. Pobierz aplikację: Android iOS „Ale czy ekran to dobry pomysł?” To pytanie pojawia się często i jest zrozumiałe. Za dużo czasu przed ekranem to problem, ale ekran to tylko narzędzie. Ważne, jak go wykorzystujemy. Aktywna nauka: dziecko klika, powtarza, reaguje – to zupełnie co innego niż bierne oglądanie bajek. Pretekst do zabawy: możecie razem zgadywać słowa, wprowadzić angielski do codziennych rozmów („Pass me the spoon, please!”) i traktować to jak nową grę. Kompaktowe sesje: 10-15 minut dziennie wystarczy, by dziecko zapamiętało nowe słowa bez przeciążania głowy. Warto spróbować. Masz wątpliwości? Spróbuj razem z dzieckiem i zobacz, jak reaguje. Jeśli się śmieje i jest zaciekawione – to działa! Co dalej? Czy Novakid Junior wystarczy? Gdy dziecko podrośnie i poczuje się pewniej z angielskim, warto pomyśleć o kolejnych krokach. Tu wkracza Novakid – szkoła angielskiego online, w której dzieci uczą się od native speakerów, ale nadal poprzez zabawę. Tak wygląda naturalna ścieżka: Novakid Junior (2-6 lat) – pierwsze kroki w angielskim. Novakid (6+ lat) – rozmowy z nauczycielami, rozwijanie płynności. Więcej informacji: Novakid.pl Jak sprawić, by dziecko mówiło po angielsku? Nie potrzeba cudów ani lekcji trzy razy w tygodniu. Wystarczy: Codzienny kontakt z angielskim – choćby 10 minut dziennie. Nauka przez zabawę – bez przymusu, w naturalny sposób. Twoje zaangażowanie – wspólne powtarzanie słówek sprawia, że dziecko chętniej się uczy. Jeśli szukasz prostego sposobu, by wprowadzić angielski w codzienność dziecka, Novakid Junior to doskonały start. Może warto spróbować? Zobacz, jak to działa:: Teaser Video Materiał promocyjny marki Novakid
Jak poradzić sobie z trudnymi emocjami dzieci? Podpowiada psycholog – Roksana Benedykciuk [wideo]
Dlaczego maluchy się złoszczą? Czy w dziedzinie psychologii rozwojowej występuje pojęcie „buntu dziecka”, jak rozmawiać o emocjach? Zobaczcie całe wideo.
Dzieci odczuwają różne emocje. Czasem jest to radość innym razem smutek, a nawet złość. Niezależnie od stanu emocjonalnego, rolą rodzica jest prowadzenie dziecka przez świat, pokazywanie jak radzić sobie z własnymi uczuciami, jak je nazywać i panować nad nimi. O emocjach rozmawialiśmy z psychologiem dzieci i młodzieży – Roksana Benedykciuk. Dlaczego dzieci się złoszczą? Maluchy płaczą, bywają rozdrażnione, a nawet mocno zdenerwowane. Podobnie jak dorośli odczuwają – i mają do tego prawo – różne emocje. Dlaczego czują złość? Warto wiedzieć, że wszystkie emocje są ważne i potrzebne. Co może ułatwić radzenie sobie z trudnymi emocjami? Jak mówić o emocjach i czy je klasyfikować? Roksana Benedykciuk zachęca do tego, by o emocjach mówić w kategorii przyjemnych i mniej przyjemnych. Każda z nich jest ważna i potrzebna. Warto te emocje nazywać. Ekspertka zachęca też do tego, by malować trudne emocje. Podczas rozmowy przywołany został też scenariusz trudnych emocji w sklepie, gdy dziecko koniecznie chce coś kupić, a rodzic się nie zgadza? Płacz, czasem histeria – te sytuacje zna wiele mam i ojców. Jak sobie z nimi poradzić? Chcesz wiedzieć więcej na temat emocji i sposobów radzenia sobie z nimi? Zobacz całe wideo. Materiał promocyjny marki Bella Baby Happy