dziecięca depresja
Adobe Stock
Wychowanie

Depresja u dzieci - przyczyny, objawy, leczenie

Depresja nie jest jedynie chorobą osób dorosłych. Gdy rozwinie się u dziecka, a nie będzie leczona, może wpłynąć na jego rozwój, ale także mieć konsekwencje w życiu dorosłym. Bardzo ważne jest, żeby dziecko otrzymało odpowiednią pomoc - psychologiczną i/lub psychiatryczną.

Depresję diagnozuje się u dzieci niezależnie od płci – występuje zarówno u chłopców, jak i dziewczynek. Nieleczona depresja u dzieci może prowadzić do prób samobójczych. Depresję dziecięcą leczy się poprzez psychoterapię, czasami niezbędne jest połączenie jej z farmakologią. Dziecko w okresie choroby potrzebuje również dużo wsparcia od rodziców. 

Spis treści:

  1. Depresja dziecięca
  2. Depresja u dzieci  – jakie czynniki mogą ją powodować?
  3. Objawy depresji u dzieci 
  4. Jak pomóc dziecku z depresją?
  5. Diagnoza depresji u dzieci - testy

Depresja dziecięca

Depresja u dzieci to stan długotrwałego obniżenia nastroju, któremu towarzyszą także inne objawy zarówno psychiczne, jak i somatyczne. Depresja należy do grupy zaburzeń nastroju, może mieć przebieg przewlekły lub powracać w postaci epizodów o łagodnym, umiarkowanym lub ciężkim nasileniu. Zaburzenia depresyjne mogą pojawiać się nawet u kilkulatków. Problem ten jest coraz częstszy. Depresja dziecięca, mimo takiej samej diagnozy, różni się nieco od depresji, na którą chorują nastolatki i dorośli. U młodszych dzieci częściej występują zaburzenia somatyczne, wynika to z tego, że dzieci czasami jeszcze nie potrafią mówić wprost o swoich emocjach, potrzebach lub uczuciach. Zdarza się, że kierowane do lekarza z powodu złego zachowania dziecko, jest mylnie diagnozowane. Nadmierny spokój i wycofanie, ale też drażliwość i napady złości mogą być objawami depresji dziecięcej. 

Depresja u dzieci  – jakie czynniki mogą ją powodować?

Depresja u dzieci może być spowodowana różnymi czynnikami. Czasami wynika z traumatycznych przeżyć, złej sytuacji rodzinnej, ale także braku akceptacji, zastraszania przez rówieśników, poczucia osamotnienia. 

Depresja dziecięca może wiązać się z następującymi czynnikami:

  • genetycznymi,
  • rodzinnymi,
  • osobowymi,
  • stresem.


Do czynników sprzyjających należą:

  • konflikty w rodzinie,
  • śmierć bliskiej osoby,
  • przemoc,
  • zaniedbania czy uzależnienia rodziców.

Objawy depresji u dzieci 

Objawy depresji u dzieci mogą być inne niż u osób dorosłych. U dzieci częściej niż u dorosłych pojawia się drażliwość. Manifestowanie objawów depresji zależy od wieku i etapu rozwoju dziecka – jeśli jest młodsze – ma większe trudności z ocenieniem, opisaniem i zakomunikowaniem opiekunom swojego stanu emocjonalnego. Kilkuletnie dzieci zazwyczaj próbują okazać swój stan w inny sposób – mówią, że „źle się czują”, lecz nie określają, z czego wynikają te dolegliwości – czy przyczyną jest ciało, czy psychika. W grupie dzieci młodszych bardzo duże znaczenie ma obserwowanie przez opiekunów zachowania dziecka. 

U młodszych dzieci zazwyczaj pojawia się: 

  • ból brzucha,
  • nudności, wymioty, 
  • duszności,
  • kołatanie serca,
  • omdlenia,
  • moczenie się w nocy, 
  • zaburzenia snu,
  • brak apetytu, 


U starszych dzieci i młodzieży możemy zaobserwować:

  • drażliwość
  • depresyjny nastrój
  • mniejsze lub zerowe odczuwanie przyjemności
  • irytację
  • pojawienie się lęku, nieuzasadnionych obaw
  • pobudzenie lub opóźnienie reakcji psychomotorycznych
  • większe zmęczenie
  • występowanie zaburzeń snu
  • bóle brzucha, głowy
  • utrata apetytu lub nadmierny apetyt
  • zmiana masy ciała
  • zmiany nastroju
  • wycofanie się z relacji rówieśniczych
  • gorsze wyniki w nauce
  • niechęć i obawa przed chodzeniem do szkoły
  • negatywne postrzeganie świata i swojej przyszłości
  • niska samoocena
  • poczucie winy
  • myśli samobójcze
  • brak umiejętności koncentracji
  • nieumiejętność podejmowania decyzji
  • skupianie się na negatywnych stronach danej sytuacji.

Jak pomóc dziecku z depresją?

Jeśli objawy depresyjne utrudniają dziecku normalne funkcjonowanie, zarówno w szkole, domu, jak i wśród rówieśników lub utrzymują się dłużej niż kilka tygodni – rodzice muszą szukać pomocy u specjalisty. Należy zgłosić się do psychologa dziecięcego lub psychiatry. Zalecana jest również współpraca psychiatry lub psychologa z lekarzem pediatrą – będzie on mógł wtedy całościowo ocenić stan zdrowia dziecka, a co za tym idzie – również potwierdzić lub wykluczyć somatyczne przyczyny objawów. 

Rozróżniamy 2 typy leczenia depresji, które można, a niekiedy wręcz należy, łączyć ze sobą: 

Niefarmakologiczne metody leczenia, czyli: 

  • Psychoedukacja – odpowiednie poinformowanie dziecka i jego opiekunów na temat przyczyn i objawów depresji, a także jej metod leczenia i odpowiedniego postępowania w sytuacji pogorszenia się stanu psychicznego dziecka lub pojawienia się działań niepożądanych wywołanych lekami. 
  • Psychoterapia – może odbywać się w formie terapii indywidualnej, grupowej lub rodzinnej. Możemy także łączyć te formy ze sobą. Istotna jest terapia rodzinna - przeżycia jednego członka rodziny wpływają na całą rodzinę. Ma ona również znaczenie w przypadku konfliktów rodzinnych, które odbijają się na psychice dziecka i mogą być przyczyną jego gorszego stanu psychicznego. Jeśli chodzi o młodsze dzieci – zazwyczaj, by działania terapeutyczne były skuteczne – zaangażowanie  rodziców jest obowiązkowe. Psychoterapia grupowa z kolei zalecana jest dla starszych dzieci i nastolatków, które borykają się z problemami w funkcjonowaniu w grupie rówieśniczej lub mają tendencje do wycofywania się z relacji koleżeńskich
  • Farmakoterapia – stosowanie odpowiednich leków, przepisanych przez lekarza psychiatrę. Podczas farmakoterapii nie należy jednak rezygnować z psychoterapii – można i należy łączyć ze sobą te dwie formy, stosowanie leków jest jedynie uzupełnieniem terapii. 


Bardzo ważne jest również wspieranie dziecka przez rodziców. Nie powinni mieć oni wygórowanych oczekiwań wobec niego. Dobrze, jeśli w tym ciężkim dla dziecka okresie będą mu pomagać w zwykłych, domowych czynnościach – dla dziecka w czasie choroby może okazać się to naprawdę ważne. 

Diagnoza depresji u dzieci - testy

W sieci można znaleźć testy online w kierunku depresji u dzieci. Powinny one być jedynie wstępem do rozpoznania depresji u dzieci, a wynik sugerujący depresję - „czerwoną lampką” dla rodzica, by wdrożyć odpowiednie kroki w kierunku diagnozy i leczenia depresji. Trzeba pamiętać, że jest to tylko wstęp do prawidłowej diagnozy, którą wystawić może jedynie psycholog lub psychiatra. Wynik testu może być wskazówką, nie zastępuje on badania lekarskiego. Do oceny i skali depresji u dzieci służą testy i kwestionariusze psychologiczne, wykonuje je psycholog. Takie testy pomagają w postawieniu diagnozy, ale muszą być potwierdzone oceną psychologa i/lub psychiatry. Testy wykorzystywane przy diagnozie depresji u dzieci to między innymi zestaw kwestionariuszy CDI 2, który zawiera komplet narzędzi diagnostycznych, zapewniających wszechstronną ocenę symptomów depresji u dzieci w wieku od 7 do 18 lat. 

Zobacz także:

Co sądzisz o tym, aby kobiety w ciąży były badane, czy nie mają depresji? [SONDA ULICZNA]

Aktualności
Co sądzisz o tym, aby kobiety w ciąży były badane, czy nie mają depresji? [SONDA ULICZNA]
Zapytaliśmy przechodniów, co sadzą o tym, aby kobiety w ciąży były badane, czy nie mają depresji. Jesteście ciekawi odpowiedzi? Zobaczcie sondę!

Ministerstwo zdrowia uważa, że kobiety w ciąży powinny być badane na taką okoliczność. I właśnie takie rozwiązanie zostało zaproponowane w nowych standardach opieki okołoporodowej , które mają przysługiwać kobietom od nowego roku. Dwa badania w czasie ciąży Badania pokazują, że depresja poporodowa zdarza się w Polsce częściej niż cukrzyca ciążowa. W nowych standardach opieki okołoporodowej została wprowadzona ocena ryzyka depresji. Dwa razy w czasie ciąży: między 11. a 14. tygodniem, 33. a 37. tygodniem oraz jeden raz po porodzie położna lub lekarz prowadzący ciążę będzie miał obowiązek sprawdzić, jakie jest ryzyko pojawienia się u kobiety depresji poporodowej. Jeśli takie badanie potwierdzi depresję, to w zależności od jej stanu, kobiecie zaproponuje się grupę wsparcia, pomoc położnej, wizytę u psychologa lub psychiatry. Takie rozwiązania budzą czasami mieszane uczucia i nasza sonda jest tego potwierdzeniem. "To bardzo słuszna droga, ponieważ większość mam boryka się już na etapie pierwszych tygodni, miesięcy z różnymi problemami" – ocenia jedna z kobiet Jej zdaniem, taka fachowa pomoc jest bardzo ważna na początku ciąży ,  szczególnie wtedy, kiedy jest to pierwsze dziecko. "Wszytko jest nowe, świeże, kobieta może mieć różne dylematy i problemy związane z tym, że spodziewa się potomstwa" - uważa. "Czasami o pewnych sprawach się nie mówi, a ciąża to jest taki stan, że niektóre kobiety wymagają czasami wsparcia " – dodaje mama dwójki dzieci. Sonda pokazuje jednak, że niektóre mamy odbierają to jako formę nacisku na kobiety. "Przymuszanie kobiet do czegokolwiek nie jest dobrym rozwiązaniem, może warto mówić o problemie, uświadamiać" – zastanawia się mama dwójki dzieci. "Ważne jest, aby kobiety w kluczowych momentach swojego życia miały dostęp do psychologów, ale nie...

niespokojne niemowlę przyczyną depresji mamy
Adobe Stock
Rozwój
Niespokojne niemowlę może być przyczyną depresji jego mamy
Mamy kapryśnych, niespokojnych niemowląt urodzonych między 32 a 36 tyg. ciąży oraz urodzonych w terminie są dwa razy bardziej narażone na depresję.

To żadna nowość, że niespokojne, płaczliwe i wymagające nieustannej uwagi niemowlęta wystawiają swoje mamy na ciężką próbę. Zmęczenie, niewyspanie i frustracja mogą nie być niejedynym skutkiem opieki nad takim maleństwem... Kapryśne niemowlę przyczyną depresji Na University of Michigan w USA przeprowadzono badanie na grupie ponad 8 tysięcy niemowląt i ich rodziców. Naukowcy sprawdzili, jak wpływa zachowanie niemowlęcia na matkę . Zbadano też wpływ termin urodzenia takiego dziecka na ryzyko wystąpienia u niej depresji . Oto co odkryto. Niespokojne wcześniaki Kapryśne, wymagające wiele uwagi dzieci urodzone między 24 a 31 tygodniem ciąży zwiększają dwukrotnie ryzyko wystąpienia depresji u swoich mam. Dwa razy mniejsze ryzyko występuje w przypadku mam spokojnych wcześniaków urodzonych w tych samych tygodniach. Późniejszy poród też nie gwarantuje dobrego samopoczucia Wszystko zależy bowiem od zachowania dziecka. Ryzyko wystąpienia depresji u mam dzieci urodzonych między 32 a 36 tygodniem oraz tych urodzonych w terminie, także jest dwa razy wyższe niż w przypadku spokojnych maluszków urodzonych w tych samych tygodniach. Co stanowi największe ryzyko depresji? Okazało się, że w najgorszej sytuacji są mamy kapryśnych niemowląt urodzonych między 32 a 36 tygodniem ciąży oraz urodzonych w terminie. U nich ryzyko wystąpienia depresji poporodowej jest nawet wyższe niż u matek dzieci urodzonych przed 32 tygodniem ciąży. Najważniejsze wnioski z badania Matki niespokojnych niemowląt, niezależnie od terminu porodu, mogą częściej doświadczać symptomów depresji poporodowej. Dlatego warto zwracać uwagę na temperament niemowlęcia i gdy jest on trudny, otoczyć jego matkę opieką i udzielać jej wsparcia. Bardzo istotne są też dodatkowe sugestie naukowców: ryzyko depresji u matki zwiększają także: trudna sytuacja finansowa, samotne...

Depresja okołoporodowa
AdobeStock
Aktualności
Nowe rekomendacje dotyczące depresji okołoporodowej
Niestety większość przypadków depresji ciążowej czy poporodowej nie jest diagnozowana. Czy dzięki nowym wytycznym poprawi się jakość opieki nad kobietami w ciąży i w połogu?

Ciąża wydaje się najszczęśliwszym okresem w życiu kobiety, jednak dla wielu pań bywa też horrorem z powodu obniżonego samopoczucia lub depresji. Badania pokazują, że zasięg problemu jest olbrzymi. AAP, czyli Amerykańska Akademia Pediatryczna opublikowała w grudniu nowe rekomendacje dotyczące depresji okołoporodowej (depresji prenatalnej i poporodowej). Także w Polsce od 2019 roku zmieni się profilaktyka depresji u kobiet w okresie okołoporodowym. Czy mamom nareszcie będzie łatwiej? Bez wsparcia i pomocy Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w ciągu całego życia na depresję choruje kilkanaście procent populacji osób dorosłych. Choroba ta dotyka dwa razy częściej kobiety. Problem szczególnie często dotyka pań spodziewających się dziecka. Zazwyczaj za wahania nastroju obwinia się „ciążowe hormony”, jednak żadne badania jednoznacznie tego nie potwierdziły. Natomiast, jak wynika z badań brytyjskich naukowców,  aż jedna na cztery kobiety ma problemy ze zdrowiem psychicznym w czasie ciąży. Ostatnie badania wykazały, że aż połowa kobiet cierpiących na depresję nie jest diagnozowana. Co gorsza, znaczna liczba osób, u których zdiagnozowano depresję, nie jest odpowiednio leczona. Choć o depresji wiemy wiele, wciąż za mało się o niej mówi.   Zauważyć problem - zmiany od 2019 roku! Osoba dotknięta depresją poporodową nie zawsze zdaje sobie sprawę z tego, że wymaga pomocy. Czasem nie ma siły o nią prosić, wstydzi się, że nie radzi sobie w nowej sytuacji lub obwinia o to, że jest złą matką. Dlatego tak ważna jest rola osób trzecich. Bliska rodzina czy partner powinni mieć świadomość, na jakie symptomy zwrócić uwagę i nie bać się szukać pomocy u specjalisty. Poprzedni Rzecznik Praw Dziecka, Marek Michalak, niejednokrotnie apelował, by położne środowiskowe, które mają największy kontakt z matkami zaraz po porodzie, zwracały...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj