Po urlopie na kempingu wiem jedno, ci młodzi przepadną w dorosłości. Scena na pomoście nie zostawia żadnych złudzeń
Mój mąż powtarza, żebym odpuściła, wypiła ciepłą herbatę i przestała tak bardzo przeżywać zachowanie obcych ludzi, ale dla mnie ta sytuacja była jawnym i bolesnym dowodem na potężny kryzys w dzisiejszym wychowaniu.
Szanowna Redakcjo! Piszę do Was te słowa wieczorem, siedząc przed namiotem na jednym z kempingów na Mazurach i patrząc na dogasające ognisko. Wokół panuje cisza, komary trochę dają się we znaki, a ja wciąż jestem przybita po tym, co zobaczyłam zaledwie kilka godzin temu nad samym brzegiem jeziora. Wszystko zaczęło się bardzo niewinnie, gdy słońce zaczęło powoli schodzić w dół, a woda w jeziorze była idealnie spokojna. Wakacyjny relaks nad wodą. Jak proste zadanie przerosło dorastające rodzeństwo Na kempingu obok naszego namiotu rozbiła się rodzina z dwójką dzieci − chłopcem i dziewczyną, na oko w wieku trzynastu i piętnastu lat. Rodzice tych nastolatków, zmęczeni rozbijaniem obozowiska, poprosili swoje pociechy o zrobienie jednej, banalne prostej rzeczy: mieli pójść na pobliski pomost, przywiązać mocno do barierki małą łódkę wiosłową i przynieść z niej do namiotu kapoki oraz plastikowe wiosła. Chodziło o to, żeby sprzęt nie odpłynął w nocy i był bezpieczny na brzegu. Dzieciaki ruszyły w stronę wody z fochem na twarzach, ostentacyjnie wzdychając i nie odrywając oczu od ekranów swoich smartfonów. Obserwowaliśmy ich z lekkim uśmiechem, myśląc, że to po prostu klasyczny, nastoletni bunt przeciwko pomocy rodzicom. Jednak to, co wydarzyło się na samym pomoście, w ułamku sekundy zamieniło ten uroczy, wakacyjny obrazek w festiwal kompletnej bezradności życiowej młodego pokolenia. Totalna kapitulacja przy linie. Szokujące słowa nastolatka o braku instrukcji Gdy rodzeństwo dotarło na koniec pomostu, okazało się, że zawiązanie prostego supła na drewnianym palu całkowicie przekracza ich możliwości intelektualne i manualne. Piętnastolatek chwycił grubą linę, zakręcił nią dwa razy wokół barierki i zaczął krzyczeć na całe jezioro, że sznur jest za twardy, brudzi mu ręce i on nie wie, jak ma to zrobić. Jego siostra zamiast mu pomóc, usiadła na deskach, zaczęła nagrywać jego niezdarność na telefon i fukać, że ona nie zamierza dotykać mokrej liny. Najbardziej przerażające słowa padły jednak w momencie, gdy chłopak rzucił sznur do wody i wrzasnął prosto w stronę namiotu swoich rodziców, że on nic więcej nie zrobi, bo nie umie i ma instrukcji. Nastolatek krzyczał, że ma prawo do odpoczynku, a nie do pracy fizycznej, i jeśli ojciec zaraz nie przyjdzie i sam nie zawiąże tej łódki, to on po prostu wrzuci kluczyki od auta do jeziora. Ludzie na kempingu zamarli z wrażenia, a mnie po prostu zatkało na tę skrajną bezczelność. Hodowanie niezaradnego pokolenia. Dlaczego ułatwianie wszystkiego dzieciom niszczy ich samodzielność? Najbardziej smutne w tym wszystkim było zachowanie samych rodziców, którzy zamiast twardo postawić granice i zmusić dzieciaki do wykonania zadania, posłusznie zbiegli na pomost. Ojciec z rezygnacją w oczach sam chwycił za linę, przywiązał łódź i zabrał ciężkie wiosła. Ludzie, czy wy nie widzicie, że w ten sposób wychowujemy pokolenie dzieciaków ze szkła, które potrafią bezbłędnie obsługiwać najnowsze aplikacje, ale zderzenie ze sznurkiem, sypiącym się piaskiem czy koniecznością rozpalenia grilla wywołuje u nich potężną frustrację i napad paniki? Jeśli nie zaczniemy w naszych domach twardo wymagać od młodzieży samodzielności, odporności na trudności i szacunku dla ludzkiej pracy, to te dzieci zginą w dorosłym życiu przy pierwszym lepszym problemie z cieknącym kranem czy wymianą koła w aucie. Dawanie im obowiązków to nie jest kara, ale najważniejszy bilet do bycia zaradnym człowiekiem. Lucyna Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz też: Zmroziło mnie na plaży w Rowach. Słowa, jakie ten 7-latek rzucił w stronę płaczącej matki, spędzają mi sen z powiek
Toksyczna matka obsesyjnie powtarza te 3 pytania. Brzmią jak oskarżenia i bolą przez całe życie
Większość z nas w chwilach bezsilności czy zmęczenia rzuca w stronę dziecka słowa, które mają tylko nakłonić je do porządku. Okazuje się jednak, że konkretne, powtarzane automatycznie zdania działają na kruchą psychikę malucha destrukcyjnie. Zobacz, wokół jakich trzech codziennych komunikatów buduje się toksyczna relacja w domu i jak nieświadomie programujemy w głowie dziecka lęki na całe dorosłe życie.
W świecie współczesnej psychologii coraz głośniej mówi się o tym, że największe krzywdy wcale nie muszą wynikać z wielkich, dramatycznych awantur, ale z cichej manipulacji i toksycznych słów powtarzanych dzień po dniu. Często nie zdajemy sobie sprawy, że konkretne, utarte zwroty, które powielamy po naszych własnych rodzicach, niosą w sobie potężny ładunek krytyki i braku akceptacji. Choć z pozoru poniższe pytania mogą brzmieć jak zwykła, rodzicielska dociekliwość, dla dziecka są niczym niesprawiedliwe oskarżenia, które bolą i blokują mu drogę do budowania zdrowego poczucia własnej wartości. Warto bardzo trzeźwo przyjrzeć się tym słowom, ponieważ granica między mądrym wsparciem a emocjonalną przemocą bywa niezwykle cienka. Dlaczego ty zawsze musisz wszystko zepsuć? Ukryty komunikat, który programuje życiową porażkę Pierwszym i niezwykle niszczycielskim pytaniem, które w wielu domach pada z niemal mechaniczną regularnością, jest dociekanie intencji dziecka w momentach potknięć i porażek. Wyobraźmy sobie zwykłą sytuację, w której kilkulatek przez przypadek wyleje kompot na świeżo wyprany obrus albo starsze dziecko przyniesie gorszą ocenę ze sprawdzianu. Niedojrzały, obciążony własnymi frustracjami rodzic, zamiast skupić się na rozwiązaniu problemu, reaguje natychmiastową agresją słowną i pyta z wściekłością w głosie, dlaczego dziecko zawsze musi wszystko zepsuć i zniszczyć. To pytanie to w rzeczywistości oskarżenie, które zrzuca ciężar winy na małego człowieka. Poprzez użycie słowa „zawsze” wysyłamy dziecku jasny komunikat, że jest beznadziejne, wadliwe z natury i cokolwiek zrobi, na pewno skończy się to porażką. Maluch, słysząc to, podświadomie koduje w swojej głowie wniosek, że nie ma prawa popełniać błędów, a jego starania są nic niewarte. W dorosłym życiu tacy ludzie panicznie boją się podejmowania jakichkolwiek wyzwań zawodowych czy osobistych, żyją w wiecznym lęku przed oceną otoczenia i rezygnują z marzeń, bo ich wewnętrzny krytyk bez przerwy powtarza, że i tak wszystko zepsują. Czy ty w ogóle myślisz o kimś poza sobą? Jak wieczna krytyka niszczy empatię Drugim sygnałem, który jednoznacznie świadczy o toksycznej wibracji w relacjach rodzinnych, jest publiczne lub domowe podważanie inteligencji i wrażliwości dziecka przy użyciu bardzo agresywnych zwrotów. Kiedy nastolatek zapomni o wyjęciu naczyń ze zmywarki albo zapomni o kupieniu chleba w sklepie obok, niedojrzała matka nie pyta o powód roztargnienia, tylko rzuca prosto w twarz pytanie, czy dziecko w ogóle potrafi myśleć o kimś innym poza sobą. Taki komunikat to potężny cios wymierzony w poczucie bezpieczeństwa i godności młodego człowieka. Stawianie sprawy w ten sposób uczy dziecko, że jego naturalne roztargnienie czy gorszy dzień są traktowane przez najbliższą osobę na świecie jako celowy, złośliwy atak na rodzinę. Zamiast budować w dziecku zdrową empatię i chęć pomocy, fundujemy mu poczucie winy i wieczny stres, że każda jego drobna pomyłka zostanie uznana za dowód na skrajny egoizm. W przyszłości tacy dorośli wchodzą w toksyczne relacje partnerskie jako klasyczni ratownicy, którzy całkowicie rezygnują z własnych potrzeb, dają sobą bezlitośnie manipulować i ślepo poświęcają się dla innych, byle tylko nie usłyszeć oskarżenia, że są samolubni i niewdzięczni. Co z tobą jest nie tak, że nie możesz być jak rodzeństwo? Koszmar wiecznego porównywania Trzecim, niezwykle bolesnym i zakorzenionym w polskiej tradycji wychowawczej pytaniem jest nieustanne porównywanie dziecka do innych osób z rodziny lub z klasy. Pytania o to, co jest z tobą nie tak, że nie możesz uczyć się tak dobrze jak twoja siostra albo zachowywać tak cicho jak córka sąsiadki, to absolutny szczyt rodzicielskiej bezradności i braku wyczucia. Wypowiadając to zdanie, rodzic w ułamku sekundy wysyła dziecku komunikat, że nie spełnia oczekiwań i aby zasłużyć na miłość oraz akceptację mamy, musi stać się kopią kogoś innego. To potworna pułapka psychologiczna, ponieważ każde dziecko rozwija się w swoim własnym, unikalnym tempie i ma pełne prawo do własnych cech charakteru, talentów oraz słabości. Wieczne stawianie rodzeństwa czy rówieśników za wzór buduje między dziećmi mury rywalizacji i chorobliwej zazdrości, która potrafi zatruć rodzinne relacje na długie lata. Dorastanie w cieniu cudzych sukcesów sprawia, że młody człowiek przez całe życie zmaga się z kompleksem bycia niewystarczającym, bez przerwy szuka potwierdzenia swojej wartości na zewnątrz i nie potrafi cieszyć się z własnych osiągnięć, bo w jego głowie wciąż brzmi echo pytania o to, dlaczego nie jest kimś lepszym. Zobacz też: Matka zrobiła dym na środku sklepu z zabawkami. „Zdarła folię i otworzyła klocki, bo Oliwierek musiał sprawdzić, czy mu się spodobają”
„Współczesny rodzic ma jedną religię: żeby dziecku było wygodnie”. Influencer wylicza grzechy rodziców. Młodzi drogo za nie zapłacą
W sieci wybuchła burza po opublikowaniu przez Dawida Pałkę relacji z męskiego wyjazdu z synami, na którym celowo zrezygnował z jakichkolwiek luksusów. Znany influencer w mocnych słowach podsumował tam błędy współczesnego rodzicielstwa i pokazał, jak fundowanie dzieciom wiecznego komfortu niszczy ich odporność na dorosłe życie.
Większość z nas na co dzień robi wszystko, by ułatwić swoim pociechom start w dorosłość. Kupujemy najlepsze gadżety, opłacamy prywatne lekcje, wozimy pod same drzwi szkoły i rezerwujemy wakacje w luksusowych hotelach, wmawiając sobie, że dajemy im to, co najlepsze na rynku. W sieci wybuchła właśnie potężna dyskusja po opublikowaniu niezwykle mocnego, szczerego i bezkompromisowego wpisu przez influencera Dawida Pałkę. Mężczyzna w ostrych słowach podsumował obecny model wychowania, w którym współczesny rodzic ma tylko jedną zasadę: żeby dziecku było wygodnie. Jego zdaniem ta chora pogoń za sterylnym, bezstresowym życiem to w rzeczywistości zabieranie młodym ludziom szansy na normalną przyszłość, za co drogo zapłacą w dorosłym życiu. Trudno nie zgodzić się z tymi trzeźwymi, choć bolesnymi wnioskami, które powinny stać się ważnym rachunkiem sumienia dla każdego z nas. Wakacje bez luksusów jako lekcja przetrwania. Dlaczego pięć gwiazdek niszczy odporność dzieci? Dawid Pałka postanowił zafundować swoim synom prezent zupełnie odwrotny niż większość zamożnych rodziców w dzisiejszych czasach. Zamiast luksusowego hotelu z opcją all inclusive plus, zabrał ich na trzydniowy wyjazd bez żadnych wygód. Chłopcy spali w aucie i pod namiotem, jedli najzwyklejszą mielonkę z puszki, a zamiast konsoli i pada dostali do ręki scyzoryk, eksplorując bunkry. Ojciec celowo pozwolił im na brud za paznokciami i kąpiele w jeziorze, zaznaczając przy tym bardzo ważną rzecz − stać go na pięciogwiazdkowy hotel i właśnie dlatego z niego zrezygnował. Fundowanie dzieciom ciągłej, cieplarnianej wygody w domu, w aucie i na wakacjach sprawia, że całkowicie tracą one skalę porównawczą i radość z małych rzeczy. Dziecko, które zna wyłącznie luksusowe kurorty, nie ma pojęcia, że to nagroda i wyjątkowa sytuacja − ono po prostu myśli, że tak działa cały świat. Kiedy po latach ten młody człowiek wkracza w dorosłość, a rzeczywistość nie chce dostosować się do jego oczekiwań, pojawiają się poważne problemy z nerwicą, bezradnością i stresem przy najmniejszym życiowym niepowodzeniu. Fizyczny głód i zmęczenie. Jak proste doświadczenia budują charakter i pewność siebie dziecka Wychowanie młodego pokolenia w duchu bezwarunkowej wygody odbiera im coś bezcennego − odporność psychiczną i zdolność radzenia sobie z codziennym dyskomfortem. Ten tata podarował synom perspektywę, której wiele współczesnych, nadopiekuńczo traktowanych dzieciaków w ogóle nie zna: zwykłe, fizyczne zmęczenie i głód po całym dniu intensywnej wędrówki. To właśnie po wielogodzinnym chodzeniu po leśnych bunkrach najprostsza mielonka z puszki potrafi smakować lepiej niż wykwintny stek w drogiej restauracji, a zmęczony organizm zasypia w samochodzie w połowie wypowiadanego zdania, szybciej niż na królewskim materacu w penthousie. Uczenie dzieci, że na satysfakcję i odpoczynek trzeba najpierw zapracować własnym wysiłkiem, to najlepszy fundament pod budowanie ich wewnętrznej siły. Współczesny świat brutalnie weryfikuje ludzi roszczeniowych, a moment, w którym dorosłe życie wyjaśnia te zasady, bywa najgorszym z możliwych, zwłaszcza gdy rodziców nie ma już obok, by podać pomocną dłoń. Dawanie dzieciom wszystkiego na zawołanie to w rzeczywistości zabieranie im szansy na bycie zaradnymi, sprawczymi i dumnymi z własnych sukcesów ludźmi. Zamiast ekranów prawdziwe rozmowy. Kiedy nastolatek naprawdę otwiera się przed rodzicem Najbardziej wzruszającym i dającym do myślenia elementem tego surowego, męskiego wyjazdu był moment, który wydarzył się wieczorem przy turystycznej kuchence. Influencer zauważył, że odcięci od internetu, gier i youtuberów chłopcy nagle zaczęli ze sobą i z ojcem po prostu normalnie rozmawiać. Nie były to puste dyskusje o wirtualnym świecie, ale głębokie rozmowy o ich własnych uczuciach, życiowych strachach i o tym, kim chcą być w przyszłości. To niezwykle ważna lekcja dla nas wszystkich − dorastający chłopak czy dziewczyna nie otworzą się przed nami na komendę, podczas sztucznie zaplanowanej godziny jakościowego czasu przy rodzinnym stole. Nastolatek zaczyna mówić o swoich najgłębszych sekretach w trzeciej dobie męczącej podróży, w której coś naprawdę przeżył, doświadczył trudności i poczuł dumę, bo sam odpowiadał za nawigację z papierową mapą czy przygotowanie kolacji dla reszty grupy. Nie chodzi o to, że luksusowe wyjazdy są czymś złym i należy z nich całkowicie zrezygnować, ale o to, by dziecko wiedziało, że wygoda to nagroda za pracę, a nie codzienny standard, który mu się bezwzględnie należy. Zobacz też: 8-latka nie potrzebuje 1000 zł miesięcznie na ubrania? Wyrok sądu nie pozostawia złudzeń
5 filmów, które wzmacniają więź z dzieckiem. Psycholog: „Budują wspólne wspomnienia i uczą wartości”
Wszyscy wiemy, jak trudno dziś znaleźć w sieci bajkę, która nie krzyczy i nie mruga z ekranu co sekundę. Jeśli masz już dość głośnych kreskówek i szukasz czegoś, co naprawdę poruszy serce dziecka, mamy coś wyjątkowego. Tych pięć krótkich filmów polecanych przez psychologa to idealny przepis na przytulny, rodzinny wieczór, który zostanie w waszej pamięci na długo.
Zamiast bezrefleksyjnego włączania losowych propozycji na platformach streamingowych, warto postawić na kino, które potrafi poruszyć najczulsze struny w duszy małego człowieka. Znana i ceniona psycholożka Karolina Gunia opublikowała na swoim profilu w mediach społecznościowych listę pięciu genialnych filmów krótkometrażowych, które przekazują dzieciom więcej mądrości niż niejedna gruba książka czy nudny wykład dorosłego. Te starannie wyselekcjonowane, głębokie i pełne humoru animacje budują wspólne wspomnienia i uczą wartości, stanowiąc jednocześnie idealny pretekst do tego, by po seansie przytulić malucha i zapytać go o jego własne odczucia. Wartościowe animacje krótkometrażowe − lista polecana przez psychologa Wieczór z mądrym kinem to świetny sposób na naukę przez zabawę. Zamiast szukać po omacku, warto skorzystać z gotowego zestawienia, które psycholożka Karolina Gunia opisała jako inspirujące i wzmacniające rodzinną więź. Oto pięć konkretnych tytułów, które warto obejrzeć wspólnie z dzieckiem: „Ptasie sprawki” (For the Birds). Ta kultowa, zabawna animacja skupia się na grupie małych, złośliwych ptaszków siedzących na drucie telegraficznym, które próbują wyśmiać i odepchnąć dużego, nietypowego ptaka. To genialna lekcja dla najmłodszych o tym, jak radzić sobie z lękiem przed odrzuceniem, jak stawiać czoła presji rówieśniczej i budować stabilną pewność siebie bez oglądania się na złośliwości grupy. View oEmbed on the source website „Piper”. Przepiękna wizualnie opowieść o malutkim ptaszku, który musi przełamać paniczny strach przed morskimi falami, by zdobyć pożywienie. Animacja w urzekający sposób wyjaśnia najmłodszym, dlaczego życzliwość wobec innych zmienia świat na lepsze i pokazuje, że prawdziwą odwagę odkrywamy wtedy, gdy potrafimy z zaufaniem przyjąć pomocną dłoń. View oEmbed on the source website „Bao”. Poruszająca, wielokrotnie nagradzana historia mamy, która przeżywa syndrom opuszczonego gniazda i przelewa swoje macierzyńskie uczucia na małego, ożywionego pierożka. Film stanowi piękną lekcję o rodzinie, bezwarunkowej miłości oraz niezwykle trudnej, ale koniecznej w życiu każdego rodzica i dziecka sztuce odpuszczania i dawania wolności. View oEmbed on the source website „Boundin'”. Pełna pozytywnej energii i opowiedziana wierszem przypowieść o radosnym baranku, który po przymusowym strzyżeniu traci całą swoją pewność siebie i staje się obiektem drwin otoczenia. Pojawienie się mądrego wielkoucha uczy go, że nasza wewnętrzna wartość nie zależy od wyglądu, a kluczem do szczęścia jest odwaga i wiara w siebie, niezależnie od przeszkód. View oEmbed on the source website „Zaburzenie częściowe” (Partly Cloudy). Niezwykle poetycka i zmuszająca do refleksji animacja o chmurach tworzących urocze zwierzątka i wiernym bocianie, który musi dostarczać na ziemię te nieco bardziej wymagające stworzenia, jak jeże czy krokodyle. To niesamowita opowieść o sile pracy zespołowej, lojalności oraz wzajemnym zrozumieniu w przyjaźni pomimo trudności. View oEmbed on the source website Jak mądre bajki rozwijają inteligencję emocjonalną dziecka Oglądanie tych krótkich filmów u boku mamy czy taty daje dziecku ogromne poczucie bezpieczeństwa i sprawia, że skomplikowane pojęcia stają się jasne i zrozumiałe w ułamku sekundy. Każda z wymienionych przez ekspertkę animacji dotyka zupełnie innego, kluczowego aspektu rozwoju psychicznego. Dzięki temu dziecko nie tylko biernie patrzy w ekran, ale uczy się analizować zachowania bohaterów i przekładać je na własne doświadczenia z przedszkola czy podwórka. Dla małego człowieka postacie z filmów bywają najlepszymi przewodnikami po świecie uczuć, pomagając oswoić lęki, złość czy smutek. Zamiast tłumić emocje, mądre kino uczy je akceptować i konstruktywnie rozładowywać. Wspólny wieczór filmowy z dzieckiem − budowanie relacji w domowym zaciszu Seans w rodzinnym gronie to nie jest zwykłe, bezmyślne zapełnianie czasu wolnego – to bezcenny fundament pod budowanie głębokiej bliskości. Kiedy po zakończonej bajce nie gasimy od razu światła, tylko zostajemy z maluchem pod kocem, tworzymy przestrzeń na szczery dialog. Warto wykorzystać te chwile, by zapytać dziecko, co czuł baranek bez futra albo dlaczego bocian nie opuścił swojej chmury. Pozwólmy, by te mądre, podniebne i morskie historie znalazły stałe miejsce w waszych domach, stając się pięknym elementem waszych wspólnych, rodzinnych wspomnień na kolejne lata. Zobacz też: Psycholożka poleca 5 filmów do obejrzenia z dzieckiem. Działają lepiej niż godziny szczerych rozmów
Współczesne matki nie umieją stawiać granic. Scena z kawiarni to dowód, że łagodne rodzicielstwo nie działa
Rodzice przez lata słyszeli, że powinni więcej słuchać dzieci i mniej karać. Dziś coraz częściej pojawia się pytanie, czy nie poszliśmy o krok za daleko.
Rodzice z takim entuzjazmem odchodzili od surowego wychowania i odkrywali rodzicielstwo bliskości czy łagodne rodzicielstwo, że niektórzy całkowicie zapomnieli o stawianiu dzieciom granic. Krótka rolka amerykańskiej komiczki Olivii E. Herman wywołała dyskusję, która w kilka dni zgromadziła tysiące komentarzy. „Nie chcę oceniać, bo sama nie mam dzieci, ale...” Amerykańska komiczka i instagramerka Olivia E. Herman opublikowała krótkie nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. W ciągu kilku dni rolkę obejrzano ponad 2 miliony razy. Już na początku instagramerka zaznaczyła, że sama nie jest mamą i nie chce pouczać rodziców. Zadała jednak pytanie, które – sądząc po liczbie komentarzy – chodzi po głowie wielu osobom: „Nie chcę oceniać, bo sama nie mam dzieci, ale do wszystkich rodziców... Nie sądzimy przypadkiem, że łagodne rodzicielstwo... nie działa?”. Później opowiedziała o sytuacji, której była świadkiem w kawiarni: „Byłam w kawiarni i zobaczyłam, jak w kąciku zabaw dla dzieci jedno z dzieci policzkuje inne dziecko”. Jak relacjonuje, matka chłopca podeszła do syna i powiedziała jedynie: „Przecież tak nie robimy, prawda?”. Komiczka żartobliwie podsumowała tę scenę: „Któregoś dnia on trafi do więzienia”. Herman podkreśla, że nie marzy o powrocie metod wychowawczych z lat 90., które wielu dzisiejszych trzydziesto- i czterdziestolatków wspomina jako pełne krzyku, kar i zawstydzania. Jej zdaniem problem polega na czymś innym. Coraz częściej odnosimy wrażenie, że wahadło wychowania wychyliło się w drugą stronę. Między autorytarnym rodzicielstwem a wychowaniem, w którym dziecko decyduje niemal o wszystkim, powinno przecież istnieć miejsce na spokojne, ale konsekwentne stawianie granic. „Wszystko wydaje im się negocjacją” Pod rolką pojawiło się blisko cztery tysiące komentarzy. Wielu internautów przyznało, że obserwuje podobne zjawisko. Jedna z internautek napisała: „A potem takie dzieci trafiają do szkoły. Jest jedna nauczycielka i trzydzieścioro uczniów, a one myślą, że wszystko podlega negocjacjom i oczekują, że każda odpowiedź będzie poprzedzona długim wyjaśnieniem. To naprawdę wyczerpujące”. Inna osoba stwierdziła: „Łagodne rodzicielstwo jest dla rodziców, którzy nie mają kręgosłupa moralnego i silnej woli. Bardziej zależy im na tym, żeby być przyjacielem dziecka niż jego rodzicem”. Ktoś inny dodał krótko: „Potrzebna jest dyscyplina”. Łagodne czy permisywne? To nie to samo Dyskusja szybko zeszła jednak na coś znacznie ważniejszego niż sama historia z kawiarni. Wiele osób zwróciło uwagę, że w internecie regularnie myli się dwa zupełnie różne style wychowania: łagodne rodzicielstwo i rodzicielstwo permisywne, czyli nadmiernie pobłażliwe. Jeden z najczęściej polubionych komentarzy brzmiał: „Łagodne rodzicielstwo polega na stawianiu jasnych granic i określaniu wyraźnych oczekiwań wobec dziecka, ale bez zawstydzania i przemocy. To, co zobaczyłaś, było rodzicielstwem permisywnym”. Nie wszyscy się z tym zgodzili: „Wszyscy, którzy twierdzą, że łagodne rodzicielstwo różni się od permisywnego... nadal mogą sobie o tym marzyć”. To pokazuje, jak bardzo samo pojęcie „gentle parenting” zaczęło żyć własnym życiem. Dla jednych oznacza spokojne, pełne szacunku wychowanie. Dla innych – brak konsekwencji i niekończące się negocjacje z kilkuletnim dzieckiem. Dzieci nie potrzebują etykiet. Potrzebują granic Być może najciekawsze w całej tej dyskusji jest to, że coraz rzadziej spieramy się o same metody, a coraz częściej o ich interpretację. Psychologowie od lat podkreślają, że łagodne rodzicielstwo w swojej pierwotnej formie wcale nie oznacza pozwalania dziecku na wszystko. Wręcz przeciwnie – zakłada empatię, ale jednocześnie jasne zasady i konsekwencję. Problem pojawia się wtedy, gdy empatia zostaje pomylona z uległością, a stawianie granic zaczyna być postrzegane jako coś niewłaściwego. Dlatego być może prawda nie leży ani w surowym wychowaniu znanym wielu rodzicom z dzieciństwa, ani w całkowitym unikaniu konfliktów. Bo niezależnie od tego, czy nazwiemy to łagodnym rodzicielstwem, rodzicielstwem bliskości czy jeszcze inaczej, dzieci wciąż potrzebują tego samego – dorosłego, który potrafi jednocześnie okazać zrozumienie i powiedzieć „nie”, kiedy sytuacja tego wymaga. Zobacz także: Rodzice zmęczeni łagodnym rodzicielstwem i wiecznymi negocjacjami z dzieckiem. Co zamiast gentle parenting?
Gdy dziecko wybucha złością, stosuję metodę 3-3-3. Nie muszę nawet podnosić głosu
Kiedy dziecko wpada w złość, łatwo wpaść w pułapkę podnoszenia głosu, tłumaczenia i powtarzania jak mantrę „uspokój się”. Problem w tym, że w największych emocjach maluch często nie jest gotowy na rozmowę. Właśnie wtedy warto wypróbować metodę 3-3-3, która pomaga przekierować uwagę dziecka.
Każdy rodzic zna ten moment. Dziecko czegoś chce, słyszy „nie”, nagle zaczyna krzyczeć, płakać albo z impetem rzuca przedmiotem. Im bardziej próbujemy je przekonać, że „nie ma o co się złościć”, tym większe emocje nim targają. W takiej chwili trudno oczekiwać od kilkulatka, że po prostu się uspokoi. Dlatego, zamiast kolejny raz powtarzać „przestań krzyczeć” albo „nic się nie stało”, można spróbować metody 3-3-3. To krótkie ćwiczenie opiera się na skierowaniu uwagi dziecka na trzy obszary: wzrok, słuch i ruch. Metoda 3-3-3 krok po kroku. Nr 1: trzy rzeczy Kiedy dziecko jest bardzo zdenerwowane, poproś je, żeby rozejrzało się dookoła. Zadanie jest proste: ma wskazać trzy rzeczy, które widzi. Możesz zapytać: „Co widzisz przed sobą?”. Dziecko może odpowiedzieć: „Lampę, kubek i but”. Nie chodzi o to, żeby były to jakieś konkretne przedmioty. Ważne jest samo świadome przyjrzenie się otoczeniu. Jeśli dziecko ma trudność z odpowiedzią, można mu delikatnie pomóc: „Popatrz. Widzisz tę niebieską poduszkę? A co jest obok niej?”. Nie trzeba przy tym mówić podniesionym głosem ani prowadzić długiego wykładu. Krok nr 2: trzy dźwięki Drugi krok polega na skupieniu się na słuchu. Poproś dziecko, żeby na chwilę się zatrzymało i powiedziało, jakie trzy dźwięki słyszy. Może usłyszeć samochód za oknem, szum lodówki, szczekanie psa, głos drugiego dziecka albo odgłos wody lecącej z kranu. Jeśli w pomieszczeniu jest bardzo cicho, można posłuchać przez kilka sekund i spróbować wychwycić nawet najdelikatniejsze dźwięki. To kolejny sposób na odciągnięcie uwagi od tego, co przed chwilą wywołało wybuch złości. Zamiast skupiać się wyłącznie na konflikcie, dziecko zaczyna świadomie obserwować to, co dzieje się wokół niego. Krok nr 3: trzy części ciała Ostatni element metody 3-3-3 angażuje ciało. Poproś dziecko, żeby poruszyło trzema jego częściami. Może pomachać palcami, poruszać palcami u stóp i unieść ramiona. Można też zrobić trzy ruchy ramionami, zacisnąć i rozluźnić dłonie albo poruszyć stopami. Ważne, żeby nie zamieniać tego w kolejne polecenie wydawane zdenerwowanym tonem. Można zrobić ćwiczenie razem z dzieckiem. „Popatrz, ja ruszam palcami. A ty spróbuj poruszyć palcami u stóp”. To nie jest magia, ale działa Metoda 3-3-3 nie sprawi, że dziecko nigdy więcej nie wybuchnie. Nie zastępuje też rozmowy o tym, co się wydarzyło, kiedy emocje już opadną. Jej celem jest przede wszystkim pomóc dziecku przenieść uwagę na chwilę obecną i odzyskać odrobinę kontroli nad sobą. Warto też pamiętać, że nie każde dziecko będzie chciało współpracować w samym środku napadu złości. Czasem najlepszym rozwiązaniem będzie najpierw zapewnienie mu spokoju i bezpieczeństwa, a dopiero później zaproponowanie ćwiczenia. Najważniejsze jest więc nie samo odliczanie do trzech, ale spokojne towarzyszenie dziecku. Zamiast walczyć z jego emocjami, pomagamy mu zauważyć otoczenie, własne ciało i to, że trudna chwila w końcu minie. Zobacz także: „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci
To 1 zdanie podcina dziecku skrzydła i ciągnie w dół przez całe życie. „Odbiera akceptację rodziców”
Większość z nas w chwilach bezsilności i złości sięga po zwroty, które pamięta z własnego dzieciństwa. Okazuje się jednak, że jedno z najpopularniejszych pytań rzucanych na placach zabaw ma niszczycielską siłę, która potrafi uderzyć w tożsamość malucha. Zobacz, jaki krótki komunikat odcina dziecko od poczucia bezpieczeństwa i dlaczego znana influencerka uznała go za absolutny koszmar z przeszłości.
W kryzysowych momentach, gdy poziom stresu gwałtownie szybuje w górę, niezwykle łatwo jest stracić zimną krew i rzucić w stronę dziecka słowa, które wydają się nam szybkim i skutecznym sposobem na zaprowadzenie porządku. Niestety, rzadko kiedy zastanawiamy się nad tym, że bezwiednie powielane zdania, które sami pamiętamy z własnego dzieciństwa, często niosą ze sobą potężny, niszczycielski ładunek psychologiczny. W sieci wybuchła niezwykle ważna i poruszająca dyskusja po opublikowaniu intrygującego nagrania przez influencerkę prowadzącą profil Migatomama na Instagramie. Kobieta wskazała jedno, niezwykle popularne w polskich domach zdanie, które dla niej samej jest absolutnym koszmarem i którego solennie obiecała nigdy nie wypowiedzieć do własnej pociechy. Słowa te, choć pozornie brzmią jak zwykła wychowawcza reprymenda, mają ogromną siłę rażenia, która potrafi skutecznie podciąć dziecku skrzydła na całe dorosłe życie. „Nie wstyd ci?”. To popularne pytanie niszczy poczucie wartości Tym toksycznym, powtarzanym z pokolenia na pokolenie zwrotem, przed którym tak mocno przestrzega influencerka, jest krótkie, rzucone z pogardą pytanie: „Nie wstyd ci?”. Każdy z nas prawdopodobnie słyszał je w dzieciństwie przynajmniej kilka razy, gdy zmalował coś grubszego albo nie potrafił dostosować się do sztywnych wymagań dorosłych. Kiedy współczesna mama czy tata bezrefleksyjnie sięgają po to zdanie na placu zabaw czy w domu, rzadko zdają sobie sprawę, że uderzają bezpośrednio w najważniejszy fundament rozwoju małego człowieka − w jego poczucie bezpieczeństwa. Zamiast pomóc maluchowi zrozumieć popełniony błąd, komunikat ten kruszy kruchą strukturę dziecięcej samooceny. Wpajanie dziecku poczucia wstydu to jedna z najbardziej skutecznych, ale też najbardziej destrukcyjnych metod manipulacji emocjonalnej. Kiedy dorosły pyta kilkulatka, czy nie jest mu wstyd, nie krytykuje jego konkretnego zachowania, ale uderza bezpośrednio w jego tożsamość. Dziecko nie dostaje informacji, że zrobiło coś złego, co można naprawić, ale podświadomie koduje w swojej małej głowie przerażający wniosek, że ono samo jest złe, wadliwe i całkowicie niewystarczające takie, jakie jest w danej chwili. Rozwój emocjonalny kilkulatka − jak wstyd odbiera akceptację samego siebie Autorka poruszającego wpisu na Instagramie niezwykle trafnie zauważa, że to jedno toksyczne zdanie brutalnie odbiera dziecku akceptację samego siebie oraz, co najbardziej bolesne, bezwarunkową akceptację ze strony ukochanych rodziców. Wstyd, w przeciwieństwie do zdrowego poczucia winy, nie motywuje do poprawy zachowania ani do przeproszenia za błąd. Wstyd paraliżuje, zmusza do emocjonalnej ucieczki, chowania się w sobie i budowania wokół własnego serca potężnego, obronnego muru. Mały człowiek, który regularnie słyszy od mamy czy taty pytanie o wstyd, zaczyna żyć w permanentnym lęku przed odrzuceniem ze strony najbliższych mu osób na świecie. Zamiast budować bliskość i zaufanie, rodzic staje się surowym prokuratorem, który zamiast zrozumieć przyczyny kryzysu, woli publicznie lub w domu upokorzyć bezbronną istotę. To zdanie to atak zamiast chęci autentycznego porozumienia się i zbadania, co takiego wydarzyło się w emocjach malucha, że doprowadziło do wybuchu złości czy trudnego zachowania. Dorastanie w cieniu takiego komunikatu rodzi dorosłych, którzy w przyszłości nie potrafią stawiać twardych granic, wiecznie przepraszają za to, że żyją, i w każdym potknięciu zawodowym czy prywatnym widzą ostateczny dowód na swoją życiową nieudolność. Jak rozmawiać z dzieckiem w chwilach złości − asertywna komunikacja bez ranienia bliskich Zrzucenie z siebie pokoleniowego bagażu i rezygnacja z tego uciążliwego zwrotu wymaga od nas, dorosłych, ogromnej uważności oraz pracy nad własnymi emocjami w kryzysowych momentach. Musimy zrozumieć, że małe dziecko nie uczy się szacunku i empatii poprzez publiczne zawstydzanie i pokazywanie mu, jak bardzo nas rozczarowało. Zamiast pytać, czy nie jest mu wstyd, warto postawić na jasne, asertywne i przede wszystkim bezpieczne komunikaty, które oddzielają zachowanie malucha od jego osoby. Kiedy sytuacja wymyka się spod kontroli, mądry rodzic powinien nazwać fakty i zaproponować wyjście z sytuacji, na przykład mówiąc: „Widzę, że jesteś bardzo wściekły i dlatego rzuciłeś tą zabawką, ale w naszym domu nie niszczymy rzeczy, pomogę ci teraz to posprzątać”. Taki komunikat daje dziecku jasną informację o granicach, uczy odpowiedzialności za czyny, ale jednocześnie wysyła bezcenny sygnał: jesteś bezpieczny, kocham cię nawet wtedy, gdy sobie nie radzisz, i wspólnie naprawimy ten błąd. Tylko wychowanie oparte na bezwarunkowej akceptacji i odrzuceniu toksycznych metod zawstydzania pozwala na stworzenie sprawczych, silnych i wolnych od lęku ludzi, którzy w dorosłym życiu będą potrafili z dumą rozwijać skrzydła i śmiało kroczyć przez świat. Zobacz też: Te 3 zachowania świadczą o wysokiej inteligencji dziecka. Rodzice często mylą je z bezczelnością
Wstydliwe sceny nad Morskim Okiem: rodzice pozwolili na to dzieciom. Nie wiedzieli, że ludzie patrzą? „Kariny i Brajanki robią to od dawna”
Urokliwe szlaki coraz częściej zamieniają się w arenę zachowań, które u innych turystów budzą jedynie niesmak, złość i kompletne poczucie bezsilności. Kiedy jedni starają się zaszczepić w maluchach miłość do przyrody, inni traktują tatrzańskie rezerwaty jak darmowy plac zabaw, gdzie nie obowiązują żadne reguły.
W sieci wybuchła burza po opublikowaniu zdjęć na popularnej grupie zrzeszającej miłośników górskich wędrówek − Tatromaniacy. Autorka wpisu uwieczniła moment, w którym grupa rodziców pozwoliła swoim dzieciom na brodzenie bezpośrednio w wodzie Morskiego Oka. Fotografie lotem błyskawicy obiegły internet. To, co dla rozbawionych dorosłych było prawdopodobnie niewinną ochłodą w upalny dzień, dla reszty stało się jawnym dowodem na postępujący kryzys wychowawczy. Kąpiel w Morskim Oku − dlaczego wchodzenie do tatrzańskich jezior jest zakazane? Z relacji autorki poruszającego wpisu wyłania się obraz totalnej bezmyślności, która regularnie powtarza się na najpopularniejszych szlakach w Polsce. Na zdjęciach widać dzieci, które za pozwoleniem opiekunów wchodzą do krystalicznie czystej wody chronionego jeziora. Kobieta, która zdecydowała się nagłośnić sprawę, nie kryła swojego poruszenia i napisała prosto z mostu: „Brak słów. Kilku osobom zwracałam uwagę, ale wszystkim nie jestem w stanie, to skutek braku mandatów i bezmyślności”. Morskie Oko to nie jest przecież miejski basen, darmowy aquapark ani podwórkowy brodzik. To ściśle chroniony rezerwat przyrody w sercu Tatrzańskiego Parku Narodowego, w którym obowiązuje bezwzględny zakaz kąpieli czy moczenia nóg. Wchodzenie do wody narusza naturalne środowisko rzadkich gatunków zwierząt, a chemia z filtrów ochronnych i kosmetyków po prostu zatruwa zbiornik. Niestety, dla wielu współczesnych turystów tablice informacyjne i apele strażników parku zdają się być całkowicie niewidoczne. Szacunek do przepisów od najmłodszych lat − ostra reakcja internautów Wpis na grupie Tatromaniacy momentalnie wywołał setki komentarzy, obnażając skrajnie różne podejścia do wychowania. Część internautów była autentycznie wstrząśnięta tym, że dorośli dają dzieciom najgorszy możliwy przykład, traktując zakazy jak luźne i niezobowiązujące sugestie. Jeden z komentujących napisał dosadnie: „Wy tak poważnie? Tylu z Was to śmieszy? Zakaz to zakaz, szacunku do przepisów uczy się od najmłodszych lat... Jeśli ich w tym wieku nie nauczycie, to za 10 lat nie będzie lepiej”. Kolejne głosy w dyskusji były jeszcze bardziej bezwzględne i uderzały w specyficzny, wygodnicki model współczesnego rodzicielstwa. Pojawiły się gorzkie i bardzo emocjonalne stwierdzenia: „Kariny i Brajanki niestety robią to od dawna, madki i Sebusie w tym czasie na piw..., a TPN milczy”. Ta uderzająca bezradność służb parkowych i ciche przyzwolenie na niszczenie przyrody rodzą w świadkach ogromną frustrację. Kiedy zaangażowani turyści starają się pilnować porządku i zwracają uwagę, zamiast refleksji często spotykają się z agresją, pyskowaniem i pretensjami ze strony rozbawionych rodzin, które uważają, że zapłaciły za wakacje i wolno im absolutnie wszystko. To wszystko wina wychowania przez Tiktoka? Najważniejszym i najbardziej niepokojącym wnioskiem, jaki płynie z tej burzliwej internetowej dyskusji, jest wpływ nowoczesnych technologii oraz braku autorytetu rodzicielskiego na kręgosłup moralny młodego pokolenia. Jeden z internautów podsumował sytuację trafnym stwierdzeniem: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie... a że wychowuje ich telefon, Tiktok, Instagram − no to mamy dzicz”. W pogoni za spektakularnym kadrem, lajkami i wyświetleniami, dorośli sami zachęcają dzieci do łamania zasad, byle tylko zabłysnąć w sieci. A przecież jako rodzice jesteśmy dla naszych dzieci najważniejszym lustrem i to nasze codzienne wybory kształtują ich nawyki na dorosłe życie. Jeśli kilkulatek widzi, że mama i tata z uśmiechem ignorują zakazy, pozwalają na niszczenie tatrzańskiej przyrody i lekceważą upomnienia innych ludzi, dostaje jasny komunikat, że egoizm i własna wygoda są ważniejsze niż jakiekolwiek normy społeczne. Czas przestać przymykać oko na takie zachowania i udawać, że to tylko niewinna dziecięca zabawa. Reagowanie, piętnowanie i asertywne domaganie się szacunku dla prawa to nie jest wtykanie nosa w nie swoje sprawy, ale walka o to, by uratować resztki kultury osobistej i uchronić unikalne polskie góry przed totalnym zniszczeniem. Zobacz też: „Justysia była naszą wyczekaną córeczką. Zaślepieni miłością długo nie widzieliśmy, jaka jest naprawdę. Aż do tamtej nocy nad jeziorem”
Rodzice zmęczeni łagodnym rodzicielstwem i wiecznymi negocjacjami z dzieckiem. Co zamiast gentle parenting?
Wychowanie dzieci w dzisiejszych czasach to spore wyzwanie. Wielu rodziców stara się być ideałami i niemal całkowicie rezygnuje ze swoich potrzeb, żeby tylko ich maluch był szczęśliwy. Choć od lat modne były teorie oparte na ciągłym odpuszczaniu, wiecznych negocjacjach z dzieckiem i unikaniu zakazów, w wielu domach widać już spore zmęczenie tym stylem życia.
Coraz więcej matek i ojców czuje, że codzienne życie zmieniło się w niekończący się maraton dyskusji i negocjacji, w których to kilkulatek rozdaje karty. Teoria znana jako gentle parenting miała być przepisem na wychowanie pewnego siebie człowieka. W praktyce jednak ta wizja często przegrywa z szarą rzeczywistością i przynosi problemy, o których nie przeczytamy w kolorowych poradnikach. Warto uczciwie przyjrzeć się wadom tego systemu i poznać nową metodę, która pozwala rodzicom odzyskać utracony spokój. Czym jest gentle parenting? Główne założenia łagodnego rodzicielstwa Koncepcja łagodnego rodzicielstwa opiera się na empatii, szacunku do dziecka oraz całkowitym odrzuceniu kar, krzyków i rozkazów. Według tych zasad rodzic ma stale wspierać malucha w trudnych chwilach, nazywać jego emocje i, w skrajnej wersji, traktować go jak równego sobie partnera w każdej sytuacji. W tym modelu raczej nie ma miejsca na krótkie, stanowcze „nie”. Każdy zakaz trzeba dziecku długo i spokojnie tłumaczyć, najlepiej kucając przy nim, żeby maluch nie czuł nad sobą przewagi dorosłego. Choć brzmi to pięknie, takie podejście wymaga od rodziców anielskiej cierpliwości i mnóstwa czasu. Wiele osób, próbując stosować te zasady, niechcący przestaje stawiać dziecku jakiekolwiek granice. Ten system zakłada bowiem, że maluch sam z siebie zacznie współpracować i szanować innych pod wpływem samych łagodnych rozmów. Niestety, niedojrzały układ nerwowy przedszkolaka często potrzebuje czegoś zupełnie innego. Wady i trudności łagodnego wychowania − z czym naprawdę mierzą się rodzice? Stosowanie tej metody na co dzień bywa bardzo wycieńczające, o czym zmęczeni rodzice coraz częściej piszą w internecie. Największą wadą tego systemu jest potężne zmęczenie i wypalenie u dorosłych. Mama, która zamiast po prostu kazać dziecku włożyć buty, musi za każdym razem negocjować przez dwadzieścia minut, bardzo szybko traci siły i spokój. Łatwo wymienić trzy główne trudności, z którymi mierzą się rodzice stosujący gentle parenting: Ciągły brak czasu i zmęczenie psychiczne. Zamiana prostych poleceń w długie debaty sprawia, że wyjście z domu czy mycie zębów staje się koszmarem. Zagubienie i lęki u dziecka. Kilkulatek, który musi sam o wszystkim decydować i nie ma nad sobą twardego autorytetu, staje się niespokojny. Brak jasnych reguł sprawia, że dzieci nie radzą sobie z najmniejszą odmową. Brak odporności na stres. Chronienie malucha przed jakąkolwiek dyscypliną sprawia, że w przyszłości każda uwaga w szkole czy w pracy będzie dla niego ogromnym wstrząsem. Rodzicielstwo hybrydowe jako alternatywa − czas na model „kocham i wymagam” W kontrze do tych problemów pojawia się nowy trend, który powoli staje się prawdziwym hitem w polskich domach. Rodzicielstwo hybrydowe to złoty środek między współczesną empatią a tradycyjną dyscypliną, którą sami pamiętamy z dzieciństwa. Nie chodzi tu o powrót do ignorowania uczuć dziecka. To system, w którym wielka miłość i czułość idą w parze z jasnymi, twardymi zasadami i naturalnymi konsekwencjami za ich łamanie. W modelu hybrydowym rodzic przestaje być uległym kumplem, a na powrót staje się silnym przewodnikiem, który daje dziecku oparcie. Matka działająca w tym duchu potrafi przytulić płaczącego malucha, ale jednocześnie nie ustąpi ani na krok w kwestii wyłączenia bajki o umówionej porze. Stawianie granic to najlepsze, co możemy zrobić dla przyszłości dziecka. Dorosły świat nie będzie go przecież głaskał po głowie − w życiu liczy się odporność na stres i odpowiedzialność, a model hybrydowy świetnie do tego przygotowuje. Czas przestać przepraszać za to, że wychowujemy, bo mądre wymagania to jedyna droga do wychowania samodzielnych ludzi. Zobacz też: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Oto co robić, gdy dziecko jest rozregulowane emocjonalne. Psycholog poleca metodę „na brudno”
Napad złości w sklepie (albo innym miejscu publicznym!) potrafi wyprowadzić z równowagi nawet najbardziej cierpliwego rodzica. A gdyby można było przygotować dziecko na taką sytuację... jeszcze zanim do niej dojdzie? Psychologowie przekonują, że właśnie tak działa metoda „na brudno”.
Napad złości w sklepie, płacz przy wyłączaniu bajki czy awantura przed wyjściem do szkoły – wielu rodziców zna te sytuacje aż za dobrze. Najczęściej próbujemy reagować dopiero wtedy, gdy emocje dziecka sięgają zenitu. Psychologowie przekonują jednak, że istnieje znacznie skuteczniejszy sposób. Roboczo możemy nazwać tę metodę: „na brudno”. Na czym polega? Rozregulowanie emocjonalne to nie „złe zachowanie” Każde dziecko od czasu do czasu wybucha złością. Jednak jeśli napady gniewu, impulsywne reakcje czy trudności z radzeniem sobie z frustracją utrzymują się także u starszego dziecka, mogą świadczyć o problemach z samoregulacją emocjonalną. Samoregulacja to umiejętność panowania nad emocjami i zachowaniem nawet wtedy, gdy sytuacja jest trudna. Dzięki niej dziecko potrafi poradzić sobie z rozczarowaniem, zaakceptować zmianę planów czy wytrzymać frustrację bez wybuchu. Jak wyjaśnia psycholog kliniczny dr Matthew Rouse, jedne dzieci reagują natychmiast – ich emocje eksplodują bez ostrzeżenia. U innych napięcie narasta stopniowo, aż w końcu dochodzi do wybuchu. W obu przypadkach celem nie jest tłumienie emocji, ale nauczenie dziecka, jak przeżywać je w bezpieczny sposób. Metoda „na brudno” uczy emocji bez presji Większość rodziców ćwiczy... dopiero podczas kryzysu. To naturalny odruch. Dziecko zaczyna krzyczeć w sklepie, więc rodzic próbuje je uspokoić. Nie chce wyłączyć konsoli? Rozpoczyna się długa dyskusja. Problem polega na tym, że w chwili silnego pobudzenia mózg dziecka nie jest gotowy do nauki nowych umiejętności. Dlatego psychologowie proponują zupełnie inne rozwiązanie. Eksperci nazywają ją practice runs, czyli próbami generalnymi lub treningiem „na brudno”. Zasada jest prosta: zamiast czekać na prawdziwy kryzys, ćwiczymy trudną sytuację wcześniej, kiedy dziecko jest spokojne. Dr Rouse podaje prosty przykład. Jeśli dziecko regularnie urządza awantury podczas zakupów, nie warto ćwiczyć tego podczas dużych, stresujących zakupów przed świętami. Znacznie lepiej wybrać się do sklepu tylko na kilka minut i potraktować wizytę jak trening. Dziecko może ćwiczyć: chodzenie obok rodzica, niesięganie po produkty z półek, spokojne czekanie przy kasie, zaakceptowanie odmowy zakupu zabawki. Dzięki temu dziecko uczy się właściwej reakcji w spokojnych warunkach, zanim emocje przejmą kontrolę. Trening można wykorzystać niemal wszędzie To właśnie sprawia, że metoda jest tak ciekawa. Jeśli problemem jest poranne wychodzenie z domu, nie trzeba czekać do poniedziałkowego poranka. Można urządzić próbę w sobotę. Najpierw ćwiczyć samo ubieranie. Potem dodawać kolejne elementy: śniadanie, mycie zębów, spakowanie plecaka. Podobnie z wyłączaniem tabletu. Zamiast ćwiczyć wtedy, gdy dziecko od godziny gra w ulubioną grę, warto umówić się na krótką, dwu- lub trzyminutową zabawę. Następnie spokojnie poprosić o oddanie urządzenia i pochwalić dziecko za współpracę. Dr Rouse podkreśla, że nauka samoregulacji wygląda podobnie jak nauka czytania czy jazdy na rowerze. Najpierw ćwiczy się łatwiejsze sytuacje, a dopiero później stopniowo zwiększa poziom trudności. Nie wyręczaj, ale wspieraj Psycholog zwraca uwagę również na jeszcze jeden błąd rodziców. Chcąc uniknąć wybuchu, często przejmują kontrolę nad sytuacją. Pomagają przy każdym zadaniu, rozwiązują każdy problem albo uspokajają dziecko, zanim zdąży ono samo spróbować poradzić sobie z emocjami. Eksperci określają to jako „scaffolding”, czyli tworzenie dziecku bezpiecznego rusztowania. Nie chodzi o wyręczanie, ale o udzielenie dokładnie takiego wsparcia, jakiego dziecko potrzebuje na danym etapie. Przykład? Rodzic pomaga rozwiązać pierwsze zadanie z matematyki, a kolejne dziecko wykonuje już samodzielnie. Jeśli pojawia się frustracja, może zrobić krótką przerwę, napić się wody i wrócić do pracy. Z czasem wsparcia jest coraz mniej, a odpowiedzialności po stronie dziecka – coraz więcej. Najważniejsza wiadomość dla rodziców jest taka, że samoregulacja nie jest cechą, z którą dziecko się rodzi. To umiejętność rozwijana latami. Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na gaszeniu kolejnych pożarów, warto stworzyć dziecku okazję do ćwiczeń wtedy, gdy jest spokojne. Kilka minut „na brudno” może sprawić, że podczas prawdziwego kryzysu maluch będzie wiedział, jak zareagować. Źródło: childmind.org Zobacz także: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci Te 3 zdania Duńczycy i Finowie powtarzają jak mantrę. Dlatego ich dzieci są najszczęśliwsze
3-letnia córeczka zagrodziła mu drogę i nie wypuszczała z domu. „Szepnęła słowa, po których pękło mi serce”
W codziennym pędzie między domowymi obowiązkami, pracą a próbą zapanowania nad rodzicielskim chaosem, często gubimy to, co w relacji z dzieckiem jest absolutnie najważniejsze. Choć z pozoru wydaje nam się, że zabezpieczamy przyszłość naszych pociech, zapewniając im najlepsze zabawki, ubrania czy zajęcia dodatkowe, to brutalna prawda o dziecięcych potrzebach potrafi uderzyć w nas w najmniej oczekiwanym momencie i całkowicie zrewidować dotychczasowe priorytety.
Każdy z nas doskonale zna ten scenariusz, gdy zegarek nieubłaganie tyka, w głowie wiruje długa lista zadań do zrobienia na wczoraj, a wyjście z domu zamienia się w logistyczny maraton. W dokładnie takim momencie potężnego, dorosłego pośpiechu znalazł się autor poruszającego wpisu na Instagramie z profilu @poprostublisko, którego szczere wyznanie błyskawicznie stało się hitem sieci i wywołało ogromną lawinę komentarzy wzruszonych rodziców. Poruszająca historia ojca i jego trzyletniej córeczki Mężczyzna stał już w przedpokoju, gotowy do wyjścia, z głową pełną zawodowych projektów i terminów, gdy nagle jego trzyletnia córeczka zagrodziła mu drogę i nie wypuszczała z domu. Mała dziewczynka zablokowała swoim drobnym, dziecięcym ciałem drzwi wyjściowe, patrząc tacie prosto w oczy z determinacją, jakiej trudno oczekiwać od tak małego człowieka. Ojciec próbował delikatnie załagodzić sytuację, tłumacząc ze zniecierpliwieniem, że bardzo mu się spieszy i musi już iść, jednak maluch, zamiast odpuścić, mocno wtulił się w jego nogi. Kiedy tata zrezygnowany kucnął przy niej, by ją uspokoić i wreszcie utorować sobie przejście, stało się coś, co całkowicie zatrzymało czas. Dziewczynka zbliżyła się do jego twarzy i szepnęła słowa, po których pękło mu serce. Malutka trzylatka wyszeptała tacie wprost do ucha prośbę: „Tato, nigdy nie puszczaj mnie pierwszy”, obnażając tym samym największy głód emocjonalny współczesnych dzieci. W tamtej jednej, niezwykłej sekundzie cały dorosły pośpiech, stres związany z pracą i spóźnieniem po prostu wyparował, ustępując miejsca ogromnym wyrzutom sumienia, które zna chyba każda współczesna matka i ojciec. Autor wpisu ze smutkiem uświadomił sobie, że w pogoni za zapewnieniem dziecku wszystkiego, co materialne, nieświadomie odmawiał mu tego, czego najbardziej potrzebowało: swojej pełnej, niczym niezakłóconej obecności i uwagi. „Nigdy nie puszczaj mnie pierwszy”. Czego uczy nas ta niezwykła zasada? Wtedy właśnie, na podłodze w przedpokoju, ten młody tata podjął przełomową decyzję, której wielu wiecznie zabieganych dorosłych na początku może zupełnie nie zrozumieć ani nie docenić. Zamiast tradycyjnego, szybkiego buziaka na do widzenia i nerwowego oswobodzenia się z dziecięcych rączek, odłożył na bok torbę, zapomniał o uciekającym czasie i przez pełne trzy minuty klęczał na ziemi, mocno trzymając swoją córeczkę w ramionach. Postanowił, że tym razem nie zrobi tego, co robi większość z nas każdego dnia: nie puści dziecka jako pierwszy, pozwalając maluchowi decydować o tym, kiedy nasyci się tą bliskością. Ta prosta, a zarazem genialna w swojej prostocie zasada ma potężną moc terapeutyczną dla rozchwianego układu nerwowego małego człowieka, który w ten sposób uczy się zaufania do świata. Kiedy tulimy malucha i czekamy, aż to on sam rozluźni uścisk i odejdzie do swoich spraw, dajemy mu najpiękniejszy możliwy komunikat o bezwarunkowej miłości i akceptacji. Dziewczynka trzymała tatę mocno tak długo, jak tego potrzebowała, by napełnić swój wewnętrzny zbiornik bezpieczeństwa, po czym ze spokojem i uśmiechem sama otworzyła drzwi i pozwoliła mu wyjść. Poczuła się w pełni wysłuchana, zauważona i ważna, a jej lęk przed rozłąką z rodzicem naturalnie wygasł w bezpiecznych, stabilnych objęciach dorosłego. Ta historia pokazuje, że dzieci nie potrzebują idealnych, idealnie zorganizowanych rodziców, ale ludzi z krwi i kości, którzy potrafią w kryzysowym momencie porzucić swoje dorosłe plany na rzecz uspokojenia dziecięcego serca. Jak budować poczucie bezpieczeństwa u małego dziecka? Nasze rodzicielskie ramiona są dla dzieci jak magiczne schronienie, jedyny stały i bezpieczny punkt w tym wielkim, często przerażającym i niezrozumiałym dla nich świecie. Stosując w codziennym życiu zasadę świadomego, cierpliwego przytulania, wysyłamy dziecku jasny sygnał, że może od nas dostać dokładnie tyle miłości, wsparcia i uwagi, ile w danym momencie potrzebuje. Mała bohaterka internetowego wpisu dzięki mądrej i natychmiastowej reakcji swojego taty dowiedziała się, że dla niej on zawsze ma czas, nawet wtedy, gdy cały świat dokoła każe mu gonić przed siebie. To właśnie z takich drobnych, z pozoru błahych gestów buduje się trwały fundament pod przyszłą pewność siebie młodego człowieka oraz jego poczucie własnej wartości. Warto choć raz dziennie zatrzymać się w tym szalonym pędzie, kucnąć przy swoim dziecku, zamknąć oczy i po prostu trwać w uścisku tak długo, aż małe rączki same nas puszczą. Te trzy minuty spędzone na podłodze mogą przynieść więcej korzyści dla rozwoju emocjonalnego malucha niż najdroższe zabawki świata, a nam, rodzicom, pozwolą odzyskać właściwą perspektywę na to, co w życiu naprawdę ma znaczenie. Zobacz też: Te dzieci przestają się złościć i krzyczeć w 3 minuty. Wystarczy zadać 2 krótkie pytania
To już plaga wśród rodziców: zabierają na wakacje darmową „nianię” i mają spokój. Po co w ogóle mieć dzieci?
Rodzice lenią się przy hotelowym basenie albo na plaży, a dziecko siedzi obok ze smartfonem w rączkach. Ekran daje chwilę wytchnienia: maluch nie marudzi, nie mówi co pięć minut, że mu się nudzi, nie domaga się uwagi. Jest darmową „nianią”, którą można zabrać ze sobą wszędzie. Tylko czy właśnie tak powinien wyglądać rodzinny odpoczynek?
Na wstępie zaznaczę: nie chodzi o to, by demonizować tablety i telefony. Każdy rodzic wie, że są sytuacje, w których ekran naprawdę staje się wybawieniem: w przychodni, gdy przestraszone dziecko zanosi się płaczem, podczas długiej podróży, gdy ulubione zabawki, kolorowanki i książeczki zawodzą, gdy trzeba pilnie coś zrobić podczas pracy zdalnej... To się zdarza, w końcu rodzice są tylko ludźmi, nawet jeśli niektórzy próbują z nich zrobić superbohaterów. Problem pojawia się wtedy, gdy urządzenie przestaje być narzędziem wsparcia, a zaczyna zastępować rodzica, z którym dziecko spędza wolny czas. Na wakacjach rodzice często rezygnują z zasad Badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii przez biuro podróży Thomas Cook pokazuje, że aż 64 proc. rodziców nie ustala żadnych zasad dotyczących korzystania z urządzeń podczas wakacji. Ograniczenia wprowadza jedynie 36 proc. Dla wielu rodzin jest to zrozumiałe. Wakacje mają być przecież odpoczynkiem od codziennej rutyny, obowiązków i nieustannych negocjacji. Rodzice nie chcą kolejny raz słyszeć: „Jeszcze pięć minut”, a dzieci oczekują większej swobody. Podobny trend widać w Polsce. Z badania przeprowadzonego przez Komputronik wynika, że 46 proc. rodziców na wakacjach całkowicie znosi limity grania albo wyraźnie je zwiększa. Kolejne 27 proc. przyznaje, że zasady są wprawdzie nadal obecne, ale znacznie łagodniejsze. Tylko co piąty rodzic utrzymuje wakacyjne reguły na takim samym poziomie jak w ciągu roku. Jedna z najbardziej niepokojących danych dotyczy czasu spędzonego przed ekranem. Średnio dziecko poniżej 10. roku życia spędza przed ekranem 93 minuty dziennie. Najwięcej czasu korzystają z urządzeń sześciolatki – średnio 104 minuty. Nawet dzieci poniżej pierwszego roku życia spędzają przed ekranami około godziny dziennie. Problemem nie zawsze jest liczba minut Łatwo powiedzieć: „Moje dziecko korzysta z tabletu tylko godzinę dziennie”. Trudniej odpowiedzieć na pytanie, co w tym czasie zostało przez ekran zastąpione. Specjaliści z Child Mind Institute podkreślają, że nie zawsze najważniejsze jest samo liczenie minut spędzonych przed ekranem. Warto spojrzeć szerzej: czy dziecko dobrze sypia? Czy jest aktywne fizycznie? Czy spędza czas z rodziną i rówieśnikami? Czy ma zainteresowania, które nie wymagają ekranu? Jeśli odpowiedzi są twierdzące, dodatkowy odcinek bajki podczas wakacji prawdopodobnie nie będzie powodem do niepokoju. Jeśli jednak telefon wypiera sen, ruch, wspólne posiłki, zabawę lub relacje, wtedy warto przyjrzeć się zasadom. Jak podkreślają eksperci, nie chodzi wyłącznie o to, ile czasu dziecko spędza przed ekranem, ale o to, co przez ten ekran traci. Jak postawić granice bez codziennej wojny? Wakacyjne zasady nie muszą być surowe. Zamiast całkowicie zakazywać korzystania z urządzeń, można ustalić konkretne momenty, kiedy dziecko ma czas na telefon lub tablet. Na przykład pół godziny po obiedzie albo podczas odpoczynku w hotelu. Dziecko wie wtedy, czego się spodziewać, i rzadziej pyta o ekran przez cały dzień. Rodzice mogą też wspólnie z nim przygotować „wakacyjne menu” aktywności bez telefonu. Mogą znaleźć się na nim gry planszowe, czytanie, rysowanie, budowanie z piasku, pływanie czy zabawa z rodzeństwem. Specjaliści zwracają również uwagę, że samo odebranie urządzenia nie wystarczy. Jeśli mówimy dziecku: „Nie możesz teraz korzystać z tabletu”, warto jednocześnie podpowiedzieć, co może zrobić zamiast tego. Nuda nie musi być czymś złym, ale dzieci potrzebują czasu, by nauczyć się samodzielnie wymyślać zajęcia. Ważna jest też postawa rodziców. Trudno oczekiwać, że dziecko odłoży telefon, jeśli dorosły przez cały dzień przegląda media społecznościowe. Wspólne momenty bez ekranów mogą dotyczyć wszystkich – na przykład posiłków, wyjścia na plażę czy wieczornego spaceru. Ekran może pomagać. Nie powinien jednak zastępować rodzica Nowe zasady często wywołują protest. Dziecko może się złościć, negocjować albo wielokrotnie prosić o wyjątek. Eksperci podkreślają, że jest to normalna reakcja na zmianę. Najważniejsza jest konsekwencja – szczególnie na początku. Dzieci zwykle potrzebują czasu, by przyzwyczaić się do nowych granic. Jednocześnie rodzice nie muszą dążyć do perfekcji. Jeśli tablet pozwoli dorosłemu spokojnie zjeść posiłek, odpocząć albo przez chwilę zadbać o własne potrzeby, pojedynczy wyjątek nie przekreśla wszystkich zasad. Elastyczność czasem pomaga obniżyć napięcie w całej rodzinie. Może więc problem nie polega na tym, że rodzice zabierają tablet na wakacje. Problem zaczyna się wtedy, gdy urządzenie staje się głównym sposobem na zajęcie dziecka, a wspólny wyjazd zamienia się w kilka równoległych wakacji – rodzice odpoczywają, dzieci oglądają, a rodzinne chwile przechodzą obok. Bo ekran może być pomocnikiem. Nie powinien jednak stać się kimś, kto przeżywa wakacje z dzieckiem za rodziców. Źródła: childmind.org, thomascook.com, wp.pl Zobacz także: 5-punktowy plan, by odkleić przedszkolaka od ekranu. Zacznij dziś, bo będzie tylko gorzej
5 kroków, by postawić dziecku granice. Psycholożka: Współcześni rodzice boją się mówić dzieciom „nie”
„Jeszcze pięć minut!” – krzyczy dziecko, gdy prosisz je o wyłączenie bajki. Za chwilę pojawiają się łzy, złość, a może nawet rzucanie się na podłogę. W takich momentach wielu rodziców zaczyna się zastanawiać: odpuścić, żeby uniknąć awantury, czy postawić na swoim? Choć pokusa, by dla świętego spokoju powiedzieć „dobrze”, bywa ogromna, psychologowie przekonują, że właśnie wtedy dziecko najbardziej potrzebuje jasnych granic.
„Stawianie dzieciom granic wydaje się czymś oczywistym – w końcu to my jesteśmy dorosłymi, nieprawdaż? Każdy rodzic wie jednak, że w praktyce wygląda to zupełnie inaczej. Wychowujemy dzieci w czasach, gdy z każdej strony słyszymy, jak powinniśmy postępować. Media społecznościowe i książki dla rodziców pełne są porad, przez które wielu z nas zaczyna wierzyć, że powiedzenie 'nie' może zaszkodzić naszym dzieciom” – pisze kanadyjska psycholożka kliniczna dr Zia Lakdawalla. Paradoks polega jednak na tym, jak wyjaśnia ekspertka, że dzieci potrzebują granic, wręcz o nie błagają – nawet jeśli wydaje nam się, że się im sprzeciwiają. Przecież to granice dają dzieciom poczucie bezpieczeństwa i pomagają im zrozumieć świat. Granica to nie kara. To decyzja rodzica Jednym z najczęstszych błędów jest mylenie granic z karami albo konsekwencjami. Dr Lakdawalla podkreśla, że granica nie polega na wymyślaniu sankcji dla dziecka. To przede wszystkim jasna decyzja rodzica dotycząca własnego działania. To subtelna, ale bardzo ważna różnica. Zamiast mówić: „Jeśli tego nie zrobisz, zabiorę ci tablet”, warto skupić się na tym, co zależy od dorosłego. Na przykład: „Nie ruszę samochodem, dopóki wszyscy nie zapną pasów”. Albo: „Po kolacji nie podaję już słodyczy” zamiast „Po kolacji nie dostaniesz słodyczy”. Takie granice są przewidywalne. Nie zmieniają się pod wpływem płaczu czy negocjacji, dzięki czemu dziecko wie, czego może się spodziewać. Dlaczego dziecko testuje granice? Wielu rodziców odbiera sprzeciw dziecka jako złośliwość albo próbę przejęcia kontroli. Tymczasem psycholożka uspokaja – testowanie granic jest naturalnym etapem rozwoju. Każde dziecko musi nauczyć się, że nie zawsze dostanie to, czego chce i dokładnie wtedy, kiedy chce. To trudna lekcja, dlatego często towarzyszą jej silne emocje. Płacz, złość czy frustracja nie oznaczają, że rodzic zrobił coś źle. Wręcz przeciwnie. To właśnie w takich momentach dziecko uczy się radzić sobie z rozczarowaniem, regulować emocje i stopniowo akceptować fakt, że świat ma swoje ograniczenia. Zdaniem dr Lakdawalli te doświadczenia są niezwykle cenne. Dzięki nim dzieci w przyszłości łatwiej radzą sobie z odmową, czekaniem na swoją kolej czy porażkami w szkole, pracy i relacjach z innymi ludźmi. To jeden z fundamentów odporności psychicznej. Dlaczego rodzicom jest dziś tak trudno powiedzieć „nie”? Współczesnym rodzicom nie brakuje wiedzy. Problem w tym, że czasami jest jej... zbyt dużo. Poradniki, media społecznościowe i dziesiątki ekspertów sprawiają, że wielu mamom i tatom trudno zaufać własnej intuicji. Pojawia się obawa, że każda odmowa może zranić dziecko albo wpłynąć na jego rozwój. Do tego dochodzi jeszcze jedna trudność. Gdy dziecko płacze lub krzyczy, dyskomfort odczuwa nie tylko ono. Rodzic również przeżywa silne emocje i często chce jak najszybciej zakończyć konflikt. Najprostszym sposobem wydaje się ustąpienie. Psycholożka zwraca jednak uwagę, że chwilowa ulga nie uczy dziecka radzenia sobie z frustracją. To właśnie spokojne i konsekwentne trzymanie granicy przynosi najlepsze efekty. Jak mądrze stawiać dziecku granice? Ekspertka podkreśla, że stawianie granic to umiejętność, której uczą się zarówno dzieci, jak i rodzice. Nie trzeba być idealnym. Znacznie ważniejsza jest konsekwencja i gotowość do dalszych prób. Jej najważniejsze wskazówki to: Zacznij od małych rzeczy. Nie próbuj zmieniać wszystkiego naraz. Łatwiej zacząć od prostych zasad, np. braku przekąsek tuż przed kolacją albo ustalenia, ile książek czytacie przed snem. Bądź konsekwentna. Jeśli raz ustalisz granicę, staraj się jej trzymać. To właśnie przewidywalność daje dziecku poczucie bezpieczeństwa. Zachowaj spokój. Krzyk nie wzmacnia granicy. Kiedy dziecko przeżywa silne emocje, warto wziąć głęboki oddech i spokojnie pozostać przy swojej decyzji. Nie zostawiaj dziecka samego z emocjami. Możesz powiedzieć: „Widzę, że jest ci przykro” albo „Rozumiem, że jesteś zły”. Empatia nie oznacza rezygnacji z granicy. Szukaj wsparcia. Rozmowa z innymi rodzicami pomaga spojrzeć na trudne sytuacje z większym spokojem i przypomina, że niemal każdy mierzy się z podobnymi wyzwaniami. Choć dziecko często protestuje, gdy słyszy „nie”, w rzeczywistości właśnie wtedy uczy się jednej z najważniejszych umiejętności na całe życie – radzenia sobie z rozczarowaniem i akceptowania, że nie wszystko zależy od niego. Granice nie są przeciwieństwem ciepła i bliskości. Przeciwnie – pomagają stworzyć dziecku bezpieczne ramy, w których może rozwijać samodzielność, odporność psychiczną i zaufanie do rodzica. A to zaprocentuje nie tylko w dzieciństwie, ale również wtedy, gdy będzie już dorosłym człowiekiem. Źródło: ffew.ca Zobacz także: 10 przykazań Montessori. Powtarzaj je jak mantrę, a wychowasz silne psychicznie dziecko
Niemowlę je pałeczkami i nie pluje warzywami. Ten azjatycki sposób na wychowanie małego smakosza to prawdziwe złoto
Kiedy polskie mamy zmagają się z wiecznym wypluwaniem brokułów, na drugim końcu świata istnieje kultura, w której problem niejadków praktycznie nie istnieje. Tamtejsze podejście do rozszerzania diety niemowląt opiera się na rytuałach, które zakorzeniają w małym człowieku miłość do jedzenia od pierwszych miesięcy życia.
Kultura jedzenia w Japonii to nie jest kwestia genów, ale genialnego systemu edukacji, który sprawia, że warzywa i owoce stają się dla dziecka najbardziej naturalnym wyborem. Ten azjatycki sposób na wychowanie małego smakosza to prawdziwe złoto i warto przenieść te nawyki do własnego domu. Rozszerzanie diety niemowlaka po japońsku − sekret tkwi w celebracji W Japonii moment, w którym niemowlę zaczyna swoją przygodę ze stałym pokarmem, nie jest zwykłym, technicznym etapem zapisanym w kalendarzu przez pediatrę. To wielkie święto rodzinne nazywane Okuziome, celebrowane zazwyczaj około setnego dnia życia dziecka. Choć maluch nie potrafi jeszcze wtedy samodzielnie gryźć, rytuał polega na symbolicznym podsuwaniu pod jego rączki i usta tradycyjnych potraw, takich jak ryż, ryba czy zupa miso. Ta wczesna celebracja ma zakodować w podświadomości dziecka, że jedzenie to radość, święto i element budowania bliskości z całą rodziną, a nie przykry obowiązek wciśnięcia w siebie kilku łyżek papki. Prawdziwa rewolucja zaczyna się jednak kilka miesięcy później, kiedy następuje realne rozszerzanie diety niemowlaka. Japońskie mamy całkowicie rezygnują z mdłych, słoiczkowych przecierów o trudnym do zidentyfikowania smaku i kolorze. Zamiast tego stawiają na różnorodność i tak zwaną zasadę pięciu kolorów, w której na talerzu dziecka muszą pojawić się produkty białe, czarne, czerwone, żółte i zielone. Każdy posiłek to małe dzieło sztuki, podane w pięknych, miniaturowych naczyniach. Dziecko od samego początku uczy się jeść oczami, a warzywa nie są przemycane w sosie, tylko eksponowane jako najatrakcyjniejszy element posiłku, co budzi w małym człowieku naturalną ciekawość. Pierwsze sztućce dla dziecka − dlaczego pałeczki treningowe robią furorę Widok rocznego malucha, który w miarę sprawnie operuje pałeczkami i zjada kawałki gotowanej marchewki, potrafi wprawić w osłupienie niejednego europejskiego turystę. W azjatyckiej kulturze nauka samodzielnego jedzenia idzie w parze z genialnym treningiem motoryki małej. Bardzo wcześnie wprowadza się tak zwane pałeczki treningowe, czyli specjalne, plastikowe sztućce połączone u góry elastycznym elementem i wyposażone w silikonowe kółeczka na paluszki dziecka. Dzięki temu dziecko nie ma problemu z utrzymaniem narzędzia, a ruch potrzebny do schwytania kawałka jedzenia wymaga niesamowitej koncentracji i precyzji. Ten prosty gadżet całkowicie zmienia dynamikę posiłku. Kiedy dziecko je tradycyjną łyżeczką, często bezwiednie otwiera buzię i połyka to, co wsuwa mu rodzic. Używając pałeczek, maluch staje się absolutnym panem sytuacji. Musi namierzyć wzrokiem konkretny kawałek warzywa, skoordynować ruch dłoni, chwycić go, utrzymać i precyzyjnie trafić do buzi. To sprawia, że jedzenie staje się fascynującą grą zręcznościową. Maluch skupia się na procesie chwytania, przez co zapomina o marudzeniu, a każdy zjedzony kawałek pieczonej dyni czy fasolki szparagowej traktuje jak osobisty sukces. Cały ten proces dostarcza ogromnej satysfakcji. Jak wychować małego smakosza − japońskie zasady, które warto wdrożyć już dziś Przeniesienie japońskich nawyków do polskiej kuchni wcale nie wymaga gotowania skomplikowanych potraw kuchni azjatyckiej. Chodzi przede wszystkim o zmianę nastawienia i rezygnację z presji, która tak często towarzyszy rodzicom przy rodzinnym stole. Kluczem do sukcesu jest podawanie dziecku jedzenia o wyrazistych fakturach i naturalnych smakach. Japończycy uwielbiają buliony pełne umami (po japońsku to „przyjemny smak” opisywany jako mięsny), naturalne wodorosty, delikatne ryby i warzywa gotowane na parze w taki sposób, by wciąż pozostały lekko chrupkie. Dziecko, które od małego poznaje bogactwo prawdziwych struktur jedzenia, w przyszłości znacznie rzadziej cierpi na neofobię żywieniową i z chęcią testuje kulinarne nowości. Równie ważna jest kultura wspólnego biesiadowania. W Japonii posiłek to czas absolutnego spokoju. Przy stole nie ma miejsca na włączony w tle telewizor, grające zabawki czy próby zabawiania dziecka bajką na telefonie, żeby tylko zjadło jeszcze jedną łyżeczkę. Maluch obserwuje dorosłych, którzy z apetytem zajadają te same potrawy, i naturalnie próbuje ich naśladować. Jeśli chcesz, aby Twoje dziecko pokochało warzywa, zacznij traktować rozszerzanie diety jak piękną, sensoryczną przygodę, zainwestuj w bezpieczne pałeczki treningowe i pozwól dziecku na pełną samodzielność, nawet jeśli z początku będzie to oznaczało mały bałagan wokół krzesełka do karmienia. Zobacz też: Psycholog wskazuje 8 zakazanych zwrotów do dziecka. Większość rodziców mówi je codziennie
Japońskie 6-latki same jeżdżą metrem i sprzątają szkoły. Dlaczego w Tokio nie ma helikopterowych rodziców?
Podczas gdy większość z nas drży na samą myśl o wypuszczeniu siedmiolatka po bułki do osiedlowego sklepiku, na drugim końcu świata rozgrywa się rodzicielska rzeczywistość, która w europejskich warunkach mogłaby uchodzić za totalne szaleństwo. Choć na pierwszy rzut oka te metody mogą budzić sprzeciw, to kryje się za nimi genialnie przemyślany system budowania odpowiedzialności i niezależności od najmłodszych lat.
Wyobraźcie sobie gigantyczne, tętniące życiem Tokio, wielomilionową aglomerację, w której dorosły człowiek bez nawigacji potrafi zgubić się w trzy minuty. To właśnie tam, pośród rzeki spieszących się urzędników, każdego poranka można dostrzec niezwykły widok: maleńkie dzieci w charakterystycznych, kolorowych czapkach i z wielkimi plecakami, które zupełnie same maszerują chodnikami, wsiadają do wagonów metra i bez cienia strachu przemierzają miasto w drodze do szkoły. Niezwykła samodzielność dzieci na ulicach Tokio Japońskie 6-latki same jeżdżą metrem i sprzątają szkolne korytarze, co dla przeciętnego rodzica w Polsce brzmi jak gotowy scenariusz na film grozy lub interwencję opieki społecznej. U nas normą stało się podwożenie pociech pod same drzwi placówki, niemalże pod samą ławkę, i niesienie za nie plecaka, który rzekomo jest zbyt ciężki dla młodego kręgosłupa. Tymczasem w Kraju Kwitnącej Wiśni nikogo nie dziwi widok pierwszoklasisty, który z pełną powagą kasuje bilet, pilnuje swojej stacji docelowej i ze spokojem radzi sobie w miejskiej dżungli. To nie jest kwestia braku serca czy rodzicielskiej obojętności, lecz głęboko zakorzeniona filozofia oparta na zaufaniu do młodego człowieka oraz do całego otaczającego go społeczeństwa. Ta niesamowita samodzielność nie ogranicza się jednak wyłącznie do bezpiecznego pokonania drogi z punktu A do punktu B, ponieważ prawdziwy sprawdzian dojrzałości zaczyna się po przekroczeniu progu szkolnej klasy. W japońskich szkołach na próżno szukać tradycyjnych firm sprzątających czy pań woźnych, które z mopem w ręku biegają po korytarzach i zacierają ślady dziecięcej beztroski. Od czyszczenia podłóg, przez mycie okien, aż po szorowanie toalet i serwowanie codziennych posiłków w porze lunchu odpowiedzialni są wyłącznie uczniowie, nawet ci najmłodsi. Dzieci dzielą się na grupy, zakładają białe fartuchy oraz chustki na głowy i z ogromnym zaangażowaniem dbają o swoją wspólną przestrzeń, ucząc się przy tym szacunku do pracy własnej oraz cudzej. W Japonii nie ma helikopterowych rodziców Żeby zrozumieć ten fenomen, trzeba przyjrzeć się temu, jak bardzo różni się azjatyckie podejście do wychowania od naszego zachodniego kultu nieustannej ochrony. Dlaczego w Tokio nie ma helikopterowych rodziców, którzy krążą nad dzieckiem przez całą dobę i usuwają z jego drogi każdą, nawet najmniejszą kłodę? Odpowiedź kryje się w japońskim pojęciu omoiyari, które oznacza specyficzny rodzaj empatii, altruizmu oraz brania pełnej odpowiedzialności za dobrostan całej wspólnoty. W Japonii od najmłodszych lat wpaja się dzieciom, że nie są pępkiem świata, wokół którego kręci się cała galaktyka, ale ważną częścią skomplikowanego organizmu społecznego. Zamiast uczyć maluchy chorobliwej rywalizacji i skupienia wyłącznie na własnym sukcesie, system edukacyjny oraz domowy promują współpracę i wzajemną pomoc w każdej dziedzinie życia. Helikopterowe rodzicielstwo, tak popularne w Europie czy Stanach Zjednoczonych, w japońskiej kulturze byłoby postrzegane jako ogromna krzywda wyrządzana własnemu dziecku. Nadopiekuńczość jest tam traktowana jako odbieranie młodemu człowiekowi szansy na naukę życia, radzenia sobie z porażkami oraz budowania wewnętrznej siły. Japończycy głęboko wierzą, że pozwalając dziecku na popełnianie błędów, na zgubienie się w drodze czy na samodzielne rozwiązanie rówieśniczego konfliktu, dają mu najlepszy możliwy kapitał na dorosłość. Rodzice w Tokio nie czują potrzeby ciągłego kontrolowania i sprawdzania lokalizacji w telefonie, ponieważ wiedzą, że całe miasto jest urządzone tak, by chronić najmłodszych. Istnieje tam niepisana zasada, że każdy dorosły na ulicy staje się opiekunem dziecka, które podróżuje samotnie, a kierowcy autobusów czy motorniczy metra są wyczuleni na punkcie małych pasażerów. Czego polskie matki mogą nauczyć się od Japonek? Choć przeniesienie japońskiego modelu jeden do jednego na polskie realia jest technicznie i kulturowo niemożliwe, to lekcja płynąca z Tokio może całkowicie odmienić nasze podejście do macierzyństwa. Nie musimy od razu wypuszczać sześcioletniego malucha do warszawskiego czy krakowskiego tramwaju w godzinach szczytu, ale możemy zacząć od małych kroków w zaciszu własnego domu. Pozwólmy dzieciom na więcej swobody, przestańmy wyręczać je w wiązaniu butów, sprzątaniu pokoju czy pakowaniu szkolnego piórnika tylko dlatego, że zrobimy to szybciej i dokładniej. Kiedy nieustannie kontrolujemy i poprawiamy każdy ruch naszego dziecka, wysyłamy mu podświadomy, niezwykle toksyczny komunikat, że samo nie jest wystarczająco dobre ani mądre, by sobie poradzić. Warto zainspirować się tą azjatycką mądrością i zamiast budować wokół dziecka złote klatki, zacząć mądrze wyposażać je w narzędzia potrzebne do samodzielnego życia. Zamiast nieustannego lęku i czarnowidztwa, zaszczepmy w naszych głowach odrobinę japońskiego zaufania do dziecięcych możliwości, które bardzo często przewyższają nasze dorosłe oczekiwania. Sześciolatek, który potrafi sam zadbać o porządek wokół siebie i nie boi się wyzwań, w przyszłości wyrośnie na dorosłego, który z podniesioną głową i bez lęku przejdzie przez każdą życiową burzę. Zmiana naszych nawyków oraz zachowań to najlepszy prezent, jaki możemy podarować swoim pociechom, uwalniając je od ciężaru naszej własnej rodzicielskiej kontroli. Zobacz też: Japońskie dzieci są wrażliwe i zawsze słuchają dorosłych. Sekret tkwi w zasadzie „smutnego wzroku”
Grzecznie pouczyła obcą matkę w galerii. „Paskudnie mi się dostało. Nie mam dziecka, to nie mogę się wtrącać?”
Jeszcze długo po powrocie do domu nie mogłam się uspokoić. Ręce wciąż lekko mi drżały, a w głowie raz po raz wracał obraz małej dziewczynki stojącej pośrodku galerii. Nie potrafiłam przestać myśleć o jej wielkich, zapłakanych oczach.
Weekendowe zakupy w centrum handlowym. Szukałam lnianej sukienki na wakacje. Nagle usłyszałam płacz. Głośny, rozpaczliwy, taki, którego nie da się pomylić ze zwykłym dziecięcym marudzeniem. Kilka metrów dalej stała kilkuletnia dziewczynka. Twarz miała czerwoną, niemal purpurową, a po policzkach spływały jej wielkie łzy. O coś prosiła mamę, ale nie wiem o co. Właściwie nie było to najważniejsze. Widziałam przede wszystkim dziecko, które nie radziło sobie z ogromnymi emocjami. Jej mama wyglądała na zmęczoną i rozdrażnioną. Zamiast przytulić córkę lub spróbować ją uspokoić, zaczęła jej grozić. Padły słowa, że jeśli dziewczynka natychmiast się nie uspokoi, „dostanie”. Poczułam niepokój. Pomyślałam, że ta mała potrzebuje teraz przede wszystkim bliskości i poczucia bezpieczeństwa. Nie chciałam pouczać, chciałam zareagować Podeszłam spokojnie. Powiedziałam, że dziewczynka najwyraźniej potrzebuje teraz zrozumienia i empatii. Dodałam też, że straszenie laniem nie pomoże, a podniesienie ręki na dziecko jest po prostu przemocą. Bałam się reagować, ale czułam, że nie mogę postąpić inaczej. Nie liczyłam na podziękowania, ale nie spodziewałam się takiej reakcji. Matka od razu zaatakowała mnie słowami, że nie mam prawa oceniać tego, jak wychowuje córkę, i że powinnam zająć się własnymi dziećmi. Zgodnie z prawdą odpowiedziałam, że ich nie mam. To rozwścieczyło ją jeszcze bardziej. Jakby brak własnych dzieci odbierał człowiekowi prawo do troski o cudze. Czy tylko rodzice mogą stanąć po stronie dziecka? Od tamtej chwili często wracam myślami do tej sceny. Zastanawiam się, skąd bierze się przekonanie, że o dzieciach mogą wypowiadać się wyłącznie rodzice. Czy naprawdę trzeba mieć własne potomstwo, by wiedzieć, że przestraszone dziecko potrzebuje wsparcia? Czy trzeba być mamą lub tatą, by rozumieć, że groźby i strach nie uczą szacunku? Nie uważam, że każdy przechodzień powinien komentować każdą decyzję rodzica. Każdy ma prawo do gorszego dnia, zmęczenia czy błędów. Są jednak sytuacje, w których milczenie staje się cichą zgodą. Odpowiedzialność nas wszystkich Być może moje słowa niczego wtedy nie zmieniły. Wierzę jednak, że warto reagować spokojnie i z szacunkiem, gdy widzimy dziecko, które doświadcza strachu lub upokorzenia. Dobro dzieci nie jest wyłącznie sprawą rodziny. To odpowiedzialność, którą wszyscy w pewnym stopniu ponosimy. Nie trzeba być rodzicem, by to dostrzec. Wystarczy pozostać uważnym człowiekiem. Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl Zobacz także: Kłopotliwa scena na plaży w Międzyzdrojach: matka myślała, że nikt nie zauważy? „Ludzie odwracali wzrok”
Wstyd w pijalni wód w słynnym uzdrowisku. „Ludzie nie mogli uwierzyć, na co rodzice pozwalają 3-letniej córce”
Zawsze wydawało mi się, że uzdrowiska takie jak Krynica-Zdrój to oazy świętego spokoju, do których człowiek ucieka, żeby naładować baterie, pospacerować po deptaku i w kulturalnych warunkach podreperować zdrowie. Sama jestem mamą dwójki dzieci, więc doskonale wiem, że podróżowanie z nimi to nie rurki z kremem i trzeba mieć oczy dookoła głowy. Rozumiem pot, łzy i nagłe zwroty akcji, ale to, co zobaczyłam podczas ostatniego weekendu w pijalni wód, po prostu zwaliło mnie z nóg. Do teraz czuję wstyd za to, jak niektórzy współcześni rodzice interpretują wolność i bezstresowe wychowanie. Przekroczono granicę, do której absolutnie nikt o zdrowych zmysłach nie powinien się nawet zbliżać.
Wszystko zaczęło się bardzo niewinnie. Weszliśmy do pijalni, w środku panował ten specyficzny, elegancki klimat. Ludzie w ciszy sączyli wodę leczniczą ze szklanych pijałek, starsze panie rozmawiały półgłosem, a wokół rozchodziła się kojąca muzyka. Obok nas usiadło młode małżeństwo z córeczką, na oko trzyletnią. Dziewczynka od początku była dość żywiołowa, biegała między stolikami, ale umówmy się, to wciąż tylko dziecko. Prawdziwy dramat zaczął się w momencie, gdy mała nagle zastygła i głośno zakomunikowała, że natychmiast musi zrobić siku. Kultura osobista w miejscach publicznych a dzieci Każdy rodzic, który przechodził etap odpieluchowania, wie, że tu liczy się każda sekunda. Spodziewałam się, że matka albo ojciec porwą małą na ręce i popędzą do toalety, która w pijalni jest przecież świetnie oznaczona i ogólnodostępna. To, co wydarzyło się sekundę później, sprawiło, że wszystkim obecnym w pijalni dosłownie opadły szczęki. Matka dziewczynki bez cienia żenady wyciągnęła z wielkiej torby podręcznej plastikowy, rozkładany nocnik turystyczny. Zamiast wziąć małą na bok, pójść do łazienki czy chociaż wyjść na zewnątrz w ustronne miejsce, rozłożyła ten gadżet na samym środku eleganckiej sali, tuż obok stolików, przy których ludzie pili wodę. Ojciec jak gdyby nigdy nic posadził ją na tym plastiku, prosto przed oczami kilkudziesięciu zszokowanych kuracjuszy. Konflikt pokoleń w polskim uzdrowisku W tym momencie w pijalni zapadła taka cisza, że słychać było dosłownie szum kranu z wodą Jan. Starsze panie, które siedziały przy stoliku obok, aż zamarły z pijałkami w dłoniach. Widziałam ich miny, to było totalne niedowierzanie wymieszane z niesmakiem. Ludzie zaczęli ostentacyjnie odwracać wzrok, niektórzy zaczęli nerwowo chrząkać. Najgorsza w tym wszystkim była absolutna obojętność rodziców. Oni zachowywali się tak, jakby korzystanie z nocnika przez ich córkę na środku zabytkowego obiektu uzdrowiskowego było najbardziej naturalną rzeczą na świecie. Matka z uśmiechem podawała małej chrupki, a ojciec scrollował telefon. Jedna ze starszych, eleganckich kuracjuszek nie wytrzymała. Podeszła do tej pary i bardzo cicho, ale stanowczo zwróciła uwagę, że pijalnia wód to nie jest publiczna toaleta i takie rzeczy powinno się załatwiać w łazience, szanując innych ludzi, którzy tutaj odpoczywają. Reakcja matki dziewczynki była podręcznikowym przykładem totalnego braku wychowania. Naskoczyła na tę starszą kobietę, że to jest małe dziecko, a jak się starszej pani nie podoba, to może wyjść. Granice bezstresowego wychowania i komfort innych Jako matka czułam, jak oblewa mnie gorący pot ze wstydu za tamtych rodziców. To nie jest żadna wygoda ani nowoczesne rodzicielstwo, to jest po prostu zwyczajne chamstwo i brak podstawowych manier. Kupując rozkładany nocnik, dostajemy genialne narzędzie na sytuacje awaryjne w lesie, w samochodzie na autostradzie czy na dzikiej plaży, a nie glejt na załatwianie potrzeb fizjologicznych dziecka w kawiarniach, restauracjach czy pijalniach wód. Ucząc dziecko, że może siusiać w każdym miejscu, bez względu na obecność innych ludzi, wychowujemy kogoś, kto w przyszłości nie będzie szanował żadnych barier społecznych. To wydarzenie zepsuło nam cały wieczór. Pijalnia wód w Krynicy straciła dla mnie swój urok, a w głowie została mi tylko ta żenująca scena. Mam wrażenie, że jako rodzice zaczynamy mocno błądzić. Chcemy, żeby świat był wyrozumiały dla naszych dzieci, ale sami nie dajemy światu ani odrobiny szacunku. Jeśli nie zaczniemy stawiać granic sobie i swoim maluchom w miejscach publicznych, to niedługo nikt nie będzie chciał nas nigdzie wpuszczać. I wcale się temu nie dziwię. Zobacz też: Podrzucanie dzieci znajomym w wakacje. „Wyprosiłam córkę sąsiadki, bo pchała się nawet na kolację”
Miał być raj, jest krzyk na plaży. Jak przetrwać wakacyjną histerię dziecka i nie zwariować?
Słońce, szum fal, zapach gofrów i... nagły, przeszywający krzyk na środku pełnej ludzi plaży lub w restauracji, w której właśnie podano obiad. Scenariusz, który zna niemal każdy rodzic. Zamiast wymarzonych wakacji - nagłe zderzenie z dziecięcą histerią, poczucie bezradności i ten paraliżujący wzrok innych urlopowiczów na plecach. Podpowiadamy, jak w pierwszej minucie wyciszyć wakacyjny wybuch dziecka i skutecznie odciąć się od oceniających spojrzeń gapiów.
Sezon urlopowy w pełni, a wraz z nim na zamkniętych grupach dla rodziców w mediach społecznościowych rusza lawina postów. Dramatyczne wpisy: „Dziewczyny, pomóżcie. Jesteśmy trzeci dzień we Włoszech, a mój 4-latek urządza takie sceny, że mam ochotę spakować walizki i wracać. Krzyczy o wszystko, kładzie się na chodniku, a ludzie w restauracjach patrzą na nas jak na patologię. Co robię źle?”. Pod takimi postami natychmiast pojawiają się setki komentarzy - od słów otuchy, przez złote rady o „bezkarnym wychowaniu”, aż po chłodne oceny. Wakacje, które miały być nagrodą za miesiące ciężkiej pracy, dla wielu rodzin zamieniają się w emocjonalny poligon. Dlaczego na urlopie, kiedy teoretycznie wszyscy powinniśmy być zrelaksowani, dzieci „wybuchają” częściej? I jak przetrwać ten krytyczny moment bez poczucia, że jako rodzice ponieśliśmy porażkę? Historia Katarzyny: „Czułam na sobie wzrok całej plaży” Katarzyna, mama 5-letniego Tymka, planowała zeszłoroczny urlop w Hiszpanii przez pół roku. Wybrała kameralny hotel, spakowała ulubione zabawki syna i nastawiła się na idealny, rodzinny czas. Rzeczywistość zweryfikowała te plany już drugiego dnia. - Tymek dostał ataku histerii na środku zatłoczonej plaży, bo... piasek za bardzo przykleił mu się do stóp” - wspomina Katarzyna. - Zaczął przeraźliwie krzyczeć, rzucać zabawkami i uciekać w stronę wydm. Próbowałam go uspokoić, brać na ręce, przekupić gofrem - nic nie działało. Wokół nas natychmiast zapadła cisza. Ludzie na leżakach odwracali głowy, starsze małżeństwo obok zaczęło głośno komentować, że dzisiejsze pokolenie rodziców nie ma żadnego autorytetu. Czułam, jak krew napływa mi do twarzy. Miałam ochotę zapaść się pod ziemię i po prostu zacząć płakać razem z nim. To, co spotkało Katarzynę, to klasyczny scenariusz, w którym zderzają się dwa światy: przeciążony układ nerwowy dziecka i ogromna presja społeczna, jaką czuje rodzic. Pierwsza minuta, czyli gaszenie pożaru Kiedy maluch kładzie się na ziemi w restauracji albo krzyczy wniebogłosy na plaży, w głowie rodzica natychmiast odpala się alarm. Chcemy to wyciszyć - tu i teraz, za wszelką cenę. Tymczasem kluczem do sukcesu nie jest uciszenie dziecka siłą, ale zrozumienie, co właśnie dzieje się w jego organizmie. - Kiedy dziecko wpada w silny szał, płacz lub złość w miejscu publicznym, najważniejsze jest zrozumienie, że w tym momencie nie zachowuje się ono ,,na złość'” - wyjaśnia mgr Paulina Urbanowicz, psycholożka dziecięca z Urbann Clinic w Warszawie. - Jego układ nerwowy jest po prostu przeciążony. Wakacje to dla malucha potężna zmiana rutyny: nowe miejsce, upał, inny rytm snu, nadmiar bodźców, obce smaki. Pierwsza minuta takiego wybuchu ma kluczowe znaczenie. Jak przetrwać tę pierwszą minutę? 3 zasady ratunkowe: Zadbaj o własny spokój: Dzieci działają jak emocjonalne Wi-Fi - błyskawicznie podłączają się pod nasz stan. Jeśli zaczniesz krzyczeć, zawstydzać je lub grozić karami, napięcie tylko wzrośnie. Mów szeptem lub niskim głosem: Zamiast potoku słów i tłumaczeń („Dlaczego znowu to robisz?”, „Uspokój się, bo wracamy!”), ogranicz komunikaty do minimum. Powiedz spokojnie: „Widzę, że jest Ci teraz bardzo trudno. Jestem przy Tobie”. Zmień kadr (ewakuacja): Jeśli to możliwe, weź dziecko na ręce lub odprowadź w ustronne miejsce. Z dala od muzyki, tłumu, słońca i ciekawskich spojrzeń. - Nie jest to nagradzanie złego zachowania ani ucieczka w poczuciu porażki. To stworzenie warunków, w których układ nerwowy dziecka ma szansę w ogóle się wyregulować. Dopiero gdy emocje opadną, przyjdzie czas na spokojną rozmowę o tym, co się wydarzyło i jak poradzić sobie następnym razem” - tłumaczy psycholożka. Widownia na urlopie, czyli jak odciąć się od „dobrych rad” Dla wielu rodziców to nie sam płacz dziecka jest najtrudniejszy, ale publiczność. Karcące spojrzenia zza sąsiedniego parawanu, wymowne westchnienia w kolejce po lody i słynne: „Moje dzieci...” rzucane przez przechodniów potrafią odebrać resztki pewności siebie. Przede wszystkim warto uświadomić sobie prosty fakt: ludzie dookoła nie mają pojęcia o Waszym życiu. - Przypadkowi obserwatorzy widzą jedynie kilkuminutowy wycinek z życia rodziny - zauważa mgr Paulina Urbanowicz. - Nie znają temperamentu dziecka, jego wieku, wcześniejszego przebiegu dnia ani realnych przyczyn wybuchu emocji. Ich ocena opiera się na skrajnie ograniczonych informacjach. Zamiast pytać siebie w panice: „Co oni o mnie pomyślą?”, przekieruj całą swoją uwagę na jedyną osobę, która naprawdę Cię teraz potrzebuje. Zadaj sobie pytanie: „Czego moje dziecko potrzebuje w tej sekundzie, aby odzyskać poczucie bezpieczeństwa?” - radzi psycholog. Jak kulturalnie (i z klasą) postawić granicę wścibskim gapiom? Nie musisz znosić uwag obcych ludzi ani tłumaczyć się ze swoich metod wychowawczych. Masz pełne prawo chronić przestrzeń swoją i dziecka. Jak to zrobić bez wchodzenia w niepotrzebne dyskusje? Przygotuj sobie wcześniej dwa proste, gotowe zdania-tarczę: „Dziękuję za troskę, poradzimy sobie.” „Potrzebujemy teraz z dzieckiem chwili spokoju.” Wypowiedziane spokojnym, stanowczym głosem zazwyczaj ucinają wszelkie komentarze. - Warto pamiętać, że dzieci uczą się przez modelowanie - podglądają nas w kryzysowych momentach - podsumowuje mgr Paulina Urbanowicz. - Gdy widzą, że rodzic zachowuje spokój, stawia granice obcym ludziom z szacunkiem i koncentruje się na ich potrzebach zamiast na opinii tłumu, dostają niezwykle ważną lekcję regulacji emocji. I to jest prawdziwy fundament ich poczucia bezpieczeństwa. O ekspertce: mgr Paulina Urbanowicz – psycholożka i psycholożka dziecięca, specjalizująca się we wspieraniu dzieci, młodzieży oraz ich rodziców. W swojej pracy łączy rzetelną wiedzę naukową z praktycznym, pełnym empatii podejściem do codziennych wyzwań wychowawczych. Jest założycielką sieci nowoczesnych poradni psychologicznych Urbann Clinic w Warszawie.
Jeden styl wychowania pomaga dzieciom z ADHD. Szkoda, że rodzice nie mają o tym pojęcia
Długie, prawie 20-letnie badanie opisane w „Research in Child and Adolescent Psychopathology”, śledziło losy dzieci od 4. miesiąca życia i wskazało, że u bardzo energicznych dzieci łagodniejsze objawy wiązały się z „dyrektywnym”, wspierającym stylem wychowania.
W prawie 20-letnim badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Research in Child and Adolescent Psychopathology” naukowcy przyjrzeli się temu, jak temperament dziecka i styl wychowania mogą wiązać się z nasileniem objawów ADHD. Obserwacja zaczęła się, gdy dzieci miały 4 miesiące: oceniano ich reakcje na nowość, takie jak nowe dźwięki i obrazy, a później śledzono rozwój aż do 15. roku życia, opierając się m.in. na opisach rodziców i analizie relacji rodzic-dziecko. Temperament to sygnał, nie wyrok W rozmowach rodziców temat wraca regularnie: dziecko jest bardzo aktywne, szybko się ekscytuje, silnie reaguje emocjonalnie i łatwo się rozprasza. Badania pokazują, że taki zestaw cech może korelować z nasileniem objawów ADHD. Ważne jest jednak jedno doprecyzowanie: temperament sam w sobie nie jest jednoznacznym wyznacznikiem ADHD. Na to, jak dziecko funkcjonuje w kolejnych latach, wpływają też czynniki genetyczne i środowiskowe, w tym ich wzajemne oddziaływania. To oznacza, że nawet jeśli niemowlę od początku jest „na wysokich obrotach”, nie da się na tej podstawie przesądzać o rozwoju trudności. Można natomiast uważniej obserwować, w jakich sytuacjach dziecko traci regulację i jakie wsparcie pomaga mu wrócić do równowagi. W opisywanym badaniu szczególną uwagę zwrócono na dzieci z tzw. profilem pełnym energii (określanym też jako „wybujały”) – takie, które mają dużo energii i podekscytowania. Naukowcy analizowali konsekwencje rozwojowe tej wczesnej cechy, zestawiając ją z późniejszymi zachowaniami zgłaszanymi przez rodziców, obserwowanymi interakcjami rodzic–dziecko oraz objawami ADHD (zaznaczanymi w badaniu jako niediagnostyczne). Dyrektywność, która wspiera, a nie kontroluje Najmocniejszy wniosek dotyczył tego, co działo się w dłuższym czasie. U dzieci o wysokiej energii łagodniejsze objawy ADHD w kolejnych latach wiązały się z dyrektywnym stylem wychowania. Brzmi ostro? W tym ujęciu „dyrektywność” nie oznaczała jednak kontroli ani sztywnego reżimu, tylko konkretne, wspierające prowadzenie dziecka wtedy, gdy najbardziej tego potrzebuje. Dyrektywność korelowała z tym, że rodzic daje jasne, fizyczne i werbalne wskazówki, szczególnie gdy dziecko jest rozregulowane. W praktyce chodzi o krótkie podpowiedzi i pomoc w „złapaniu oddechu”, uspokojeniu się i odnalezieniu w sytuacji. To podejście jest bliskie codzienności wielu rodzin: dziecko ma energię i pomysły, ale czasem potrzebuje kogoś, kto pomoże mu zatrzymać się na moment, uporządkować emocje i wrócić do zadania. Warto też pamiętać o szerszym tle: nie ma jednego uniwersalnego stylu, który „powstrzyma” ADHD. Celem jest raczej wspieranie samoregulacji, zwłaszcza w obszarach takich jak impulsywność, nieuwaga i nadpobudliwość. U jednych dzieci więcej da spokojna struktura i rytm dnia, u innych kluczowe okaże się szybkie wychwytywanie momentu przeciążenia i trafna, krótka pomoc. Rusztowanie w praktyce: struktura na start, samodzielność z czasem W badaniu pojawia się też nadrzędna idea rusztowania w rodzicielstwie. To podejście, w którym rodzic na początku daje więcej struktury i podpowiedzi, a potem stopniowo wycofuje wsparcie, gdy dziecko nabiera kompetencji i pewności siebie. Sens jest prosty: dziecko uczy się nowych umiejętności w bezpiecznych warunkach, a dorosły nie wyręcza go bez końca. Rusztowanie może dotyczyć bardzo zwyczajnych spraw, na przykład sytuacji społecznych. Na początku rodzic pomaga dziecku nazwać zasady rozmowy: jak zacząć, jak poczekać na swoją kolej, jak nie przerywać. Z czasem oddaje stery dziecku, zostając w pobliżu jako „punkt wsparcia”, gdy pojawi się trudność. Wśród podejść spójnych z rusztowaniem wymieniane są m.in. wychowanie w duchu latarni morskiej oraz wychowanie wspierające autonomię. Z kolei style takie jak helikopterowe rodzicielstwo i pobłażliwe rodzicielstwo mogą utrudniać dziecku ćwiczenie samodzielnego radzenia sobie: albo dlatego, że dorosły stale przejmuje stery, albo dlatego, że brakuje czytelnych granic. W obu wariantach dziecku trudniej budować pewność siebie i umiejętności regulowania emocji oraz zachowań, które bywają szczególnie wymagające przy objawach ADHD. Współautorką badania była Heather Henderson, psycholog rozwojowa oraz profesor i kierownik katedry psychologii na Uniwersytecie Waterloo. Jej zespół pokazał, że u dzieci bardzo „żywiołowych” różnicę może robić nie surowość, ale uważne, konkretne prowadzenie i stopniowe uczenie samodzielności. Dla rodzica to cenna wskazówka: zamiast szukać jednego idealnego stylu, można skupić się na tym, by codziennie dokładać dziecku narzędzi do regulacji i krok po kroku oddawać mu więcej sprawczości. Źródło: parents.com Zobacz też: Te dzieci przestają się złościć i krzyczeć w 3 minuty. Wystarczy zadać 2 krótkie pytania
„Cudze dzieci zrujnowały mi urlop. Ich matka chyba myślała, że nikt nie widzi”. To wina „bezstresowego wychowania”
Jak co roku kilka dni wakacji spędziłam nad Bałtykiem, w Trójmieście. Słońce (chociaż czasem za chmurami), szum fal i ten moment, kiedy człowiek w końcu zwalnia. A potem wystarczyło kilkanaście minut, żebym zrozumiała, dlaczego coraz więcej osób mówi, że na wakacjach najbardziej męczą ich... dzieci. Tylko czy to na pewno chodzi o nie?
Plaża była pełna ludzi. Rodziny z maluchami, seniorzy, młodzi, grupy znajomych. Typowy letni dzień nad morzem. Kilka metrów ode mnie bawiło się rodzeństwo – dzieciaki miały nie więcej niż 7 lat. Początkowo nie zwracałam na nie większej uwagi. Dzieci, jak to dzieci, korzystały z wakacji. Nawet trochę im zazdrościłam tej beztroski! Problem zaczął się chwilę później. Najpierw zaczęły przebiegać przez rozłożone ręczniki, sypiąc ludzi piaskiem. Potem jedno z nich kilka razy prawie nadepnęło na czyjeś rzeczy. Po chwili piłka, którą się bawiły, trafiła w książkę starszej pani na leżaku. Te dzieci były dosłownie wszędzie. Ich mama siedziała kilka metrów dalej. Przeglądała telefon. Od czasu do czasu podnosiła głowę, rzucała krótkie: „Uważajcie” i po sekundzie znowu znikała w wirtualnym świecie. Inni plażowicze zaczęli wymieniać między sobą porozumiewawcze spojrzenia, a ta kobieta zachowywała się tak, jakby nic się nie działo. Jakby naprawdę wierzyła, że nikt nie widzi tego, co robią jej dzieci. A przecież widzieli wszyscy. Dzieci, którym dorośli nie stawiają granic Kiedy słyszę, że „dzisiejsze dzieci są niewychowane”, zawsze mam mieszane uczucia. Bo czy naprawdę kilkuletnie dziecko samo z siebie wie, że nie powinno przebiegać przez cudzy ręcznik? Że piasek wsypany komuś do torby nie jest śmiesznym żartem? Że obca osoba też ma prawo spokojnie odpocząć? Nie. Dziecko dopiero poznaje świat. Uczy się, że nie kręci się on wokół niego. Że jego wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się komfort drugiego człowieka. Ale tego nie nauczy się samo. To zadanie rodzica. Mam wrażenie, że gdzieś po drodze zaczęliśmy mylić bezstresowe wychowanie i szacunek do autonomii i emocji dziecka z całkowitym brakiem granic. Jakby zwrócenie dziecku uwagi było czymś złym. Jakby konkretne powiedzenie: „Nie rób tak” i wyjaśnienie powodu oznaczało odbieranie mu dzieciństwa. A przecież można wychowywać z szacunkiem i jednocześnie uczyć zasad. Jedno drugiego naprawdę nie wyklucza, o czym rodzice zdają się zapominać. Może źle kierujemy swoją złość? Słyszymy o restauracjach, hotelach czy strefach przeznaczonych wyłącznie dla dorosłych. W internecie regularnie wybuchają dyskusje o płaczących dzieciach w samolotach, hałasie na plażach czy bieganiu po restauracjach. Mam wrażenie, że bardzo łatwo obwiniamy dzieci. Za łatwo. Jasne: to dzieciaki krzyczą, biegają i, co tu dużo mówić, przeszkadzają. Sęk w tym, że dzieci zachowują się tak, jak pozwalają im dorośli. To rodzic decyduje, czy zareaguje, gdy jego dziecko obsypuje piaskiem obcych ludzi. To rodzic pokazuje, że po nieudanej zabawie warto przeprosić. To rodzic tłumaczy, że plaża jest wspólna i każdy ma prawo czuć się na niej dobrze. Nie oczekuję, że dzieci będą siedzieć nieruchomo pod parasolem i przez osiem godzin czytać książki. Wakacje są od zabawy, śmiechu i biegania. Dzieci mają do tego pełne prawo. Ale jednocześnie rodzice mają obowiązek uczyć je, że wokół są inni ludzie. Chyba właśnie tego najbardziej mi zabrakło tamtego dnia nad Bałtykiem. Nie ciszy. Nie spokoju. Tylko jednego dorosłego, który na chwilę odłoży telefon, spojrzy na swoje dzieci i da im lekcję uważności na drugiego człowieka. Czytaj także: Kłopotliwa scena na plaży w Międzyzdrojach: matka myślała, że nikt nie zauważy? „Ludzie odwracali wzrok” Matka obwinia „bezczelną nauczycielkę”. „Syn całe wakacje siedzi z nosem w lekturze, a przecież wystarczy zobaczyć film” „To miały być włoskie wakacje życia i urlop od dzieci. Gdy mąż zamiast zabytków zaczął podziwiać wdzięki animatorki, odpłaciłam mu z nawiązką”
Twoje dziecko wie, kim jest. Czy ty też to wiesz?
Mają po dziewięć lat, trenują boks i golf, mówią w trzech językach i nie pytają o pozwolenie na bycie sobą. Generacja Alfa wchodzi w świat z energią, jakiej nie widzieliśmy u poprzednich pokoleń. I właśnie dlatego tak bardzo potrzebuje naszej uwagi - nie kontroli, ale prawdziwego towarzyszenia.
Wyobraź sobie dziewczynkę stojącą na wybiegu w Monako. Ma na sobie suknię z czarnobiałymi, trójwymiarowymi aplikacjami, które wyglądają jak żywe kwiaty. Wokół niej siedzą dziennikarze, fotografowie, projektanci. Reflektory. Szum. Napięcie. Ona idzie. Spokojnie. Pewnie. Z lekkim uśmiechem, który mówi: wiem, gdzie jestem i wiem, po co tu przyszłam. Ta dziewczynka ma dziewięć lat. Nazywa się Elsa Kołtyś. I nie - nie jest córką żadnego projektanta ani gwiazdą reality show. Jest dzieckiem, które bardzo wcześnie odkryło, kim jest. I to odkrycie zmienia wszystko. Generacja, która nie pyta o pozwolenie Psychologowie nazywają ich Generacją Alfa - dzieci urodzone po 2010 roku, które dorastają w świecie nieprzerwanego dostępu do informacji, globalnych wzorców i mediów społecznościowych. Brzmi jak przepis na katastrofę? Niekoniecznie. Coraz więcej badań pokazuje, że część tej generacji wykształca coś, o czym my - ich rodzice - marzyliśmy przez całe dorosłe życie: głęboko zakorzenioną tożsamość własną. Nie chodzi o arogancję. Chodzi o coś znacznie cenniejszego - o wewnętrzny kompas, który mówi dziecku: wiem, co lubię, wiem, co czuję, wiem, czego chcę. I co równie ważne: wiem, czego nie chcę. Psycholog dziecięcy dr Stuart Ablon z Massachusetts General Hospital podkreśla, że dzieci, które rozwijają silne poczucie tożsamości we wczesnym wieku, są statystycznie bardziej odporne na presję rówieśniczą, mniej podatne na manipulację i lepiej radzą sobie z porażkami. Tożsamość to nie luksus. To fundament zdrowia psychicznego. Elsa Kołtyś jest tego żywym przykładem. Na co dzień mieszka w Marbelli, gdzie uczęszcza do amerykańskiej szkoły. Mówi płynnie po polsku, angielsku i hiszpańsku, a w wolnym czasie uczy się francuskiego i rosyjskiego. Trenuje golf i boks. Regularnie wraca do Warszawy, bo - jak mówią jej bliscy - to miasto jest częścią jej DNA. Bierze udział w pokazach mody promujących niezależnych europejskich projektantów, a jej wizerunek pojawia się w relacjach takich tytułów jak L’Officiel, Harper’s Bazaar czy ELLE Baltic. Ale to nie lista osiągnięć robi z niej kogoś wyjątkowego. To jej podejście do siebie samej. Moda jako pierwszy język tożsamości Dla wielu dorosłych moda to powierzchowność. Dla dzieci takich jak Elsa - to jeden z pierwszych języków, w których uczą się mówić o sobie. Wybór ubrania, koloru, kroju, faktury to nie kaprys. To komunikat: oto, kim jestem dziś. Oto, jak chcę być widziana. Badania z zakresu psychologii rozwojowej konsekwentnie potwierdzają, że ekspresja przez ubiór jest dla dzieci w wieku 7-12 lat jednym z kluczowych mechanizmów budowania autonomii. Kiedy dziecko ma przestrzeń do decydowania o tym, jak wygląda - uczy się, że jego zdanie ma znaczenie. Że ono samo ma znaczenie. Elsa kocha modę właśnie dlatego, że pozwala jej wyrażać siebie w sposób natychmiastowy i precyzyjny. Nie naśladuje cudzego stylu. Nie ubiera się tak jak wszyscy. Nosi to, co ją wyraża - i robi to z pełną świadomością. Ta umiejętność - nazywania własnych upodobań i odwagi, by je pokazać - jest fundamentem czegoś znacznie ważniejszego niż dobry gust. Jest fundamentem odporności psychicznej. Co więcej, Elsa traktuje modę jako misję. Jej celem jest inspirowanie rówieśników do stawiania sobie wysokich celów i nieograniczania się cudzymi wyobrażeniami o tym, co jest możliwe. Kiedy dziewięciolatka staje na wybiegu i mówi całym sobą: marzę i działam - to jest komunikat, który dociera do innych dzieci znacznie głębiej niż jakakolwiek szkolna pogadanka o pewności siebie. Wszechstronność jako supermoc Jedną z cech, która najbardziej uderza w obserwowaniu Elsy, jest jej wszechstronność. Wybieg i boks. Moda i golf. Marbella i Warszawa. Angielski, polski, hiszpański - i jeszcze francuski z rosyjskim w drodze. Dla wielu rodziców taka różnorodność zainteresowań może być źródłem niepokoju: czy nie za dużo naraz? Czy nie lepiej skupić się na jednej rzeczy? Psychologowie odpowiadają jednoznacznie: nie. Dzieci, które rozwijają się w wielu kierunkach jednocześnie, budują bogatszą sieć kompetencji i - co kluczowe - uczą się, że ich wartość nie zależy od jednej umiejętności. Jeśli nie wyjdzie im na wybiegu, mają golf. Jeśli nie pójdzie im w szkole, mają boks. To nie rozproszenie - to zabezpieczenie tożsamości. Boks, który trenuje Elsa, zasługuje tu na osobną chwilę uwagi. To dyscyplina, która w świadomości społecznej wciąż bywa kojarzona z agresją, a tymczasem psychologowie sportu wskazują ją jako jedno z najskuteczniejszych narzędzi budowania pewności siebie u dzieci - szczególnie dziewcząt. Uczy granic. Uczy, że można przyjąć cios i wstać. Uczy, że siła nie jest zagrożeniem, lecz zasobem. Połączenie wrażliwości estetycznej - wyrażanej przez modę - z fizyczną i mentalną siłą, którą daje sport, tworzy profil dziecka, które jest gotowe na świat. Nie dlatego, że nie będzie się bać. Ale dlatego, że będzie wiedzieć, jak sobie z tym strachem poradzić. Hejt w sieci. Dlaczego jedne dzieci się łamią, a inne - nie Tu dochodzimy do tematu, który spędza sen z powiek niemal każdemu rodzicowi. Internet jest dziś nieodłączną częścią życia dzieci. A tam, gdzie są dzieci widoczne publicznie - czy to na Instagramie, TikToku, czy w komentarzach pod szkolnym filmem - jest też hejt. Dane są bezlitosne. Według raportu NASK z 2024 roku ponad 40 procent polskich dzieci w wieku szkolnym doświadczyło jakiejś formy agresji online. Część z nich milczy. Część się wycofuje. Ale część - i to jest ta część, o której warto rozmawiać - po prostu idzie dalej. Co sprawia, że jedne dzieci są na hejt odporne, a inne nie? Odpowiedź, którą dają psychologowie, jest zaskakująco prosta: tożsamość. Dziecko, które wie, kim jest, ma wewnętrzny bufor. Kiedy ktoś w internecie mówi mu, że jest „za małe”, „za głośne”, „za bardzo się stara” - ma się do czego odwołać. Ma własną narrację o sobie, która jest silniejsza niż cudza opinia. Dr Brené Brown, badaczka odporności psychicznej i autorka bestsellerowych książek o wrażliwości, pisze wprost: „Ludzie, którzy mają silne poczucie miłości i przynależności, wierzą, że są jej warci. To jest fundament. Bez niego każda krytyka staje się wyrokiem.” Dzieci nie różnią się tu od dorosłych - a może są nawet bardziej narażone, bo nie mają jeszcze lat doświadczeń, które pozwalają relatywizować. Elsa Kołtyś żyje według filozofii, którą jej pokolenie nazywa „main character energy” - bycia główną bohaterką własnego życia. Nie dlatego, że jest najlepsza. Ale dlatego, że jest swoja. I to „bycie swoim” jest dziś jedną z najważniejszych rzeczy, jakie możemy dać dziecku - zanim internet zdąży mu powiedzieć, że powinno być kimś innym. Dziecko między dwoma światami Jest jeszcze jeden wymiar historii Elsy, który warto zatrzymać się i przemyśleć. Elsa żyje dosłownie między dwoma światami: słoneczną, kosmopolityczną Marbellą a tętniącą energią, zakorzenioną w tradycji Warszawą. Dwa języki, dwie kultury, dwa rytmy życia. Dla wielu dzieci taka sytuacja byłaby źródłem zagubienia. Dla Elsy stała się źródłem siły. Dlaczego? Bo nauczyła się, że tożsamość nie jest miejscem. Nie jest paszportem ani językiem, którym mówisz. Jest tym, co nosisz w sobie - niezależnie od tego, gdzie akurat jesteś. Badania nad dziećmi wychowującymi się w środowiskach wielokulturowych (tzw. Third Culture Kids) pokazują, że te, które potrafią zintegrować różne aspekty swojej tożsamości - zamiast traktować je jako sprzeczności - rozwijają wyjątkową elastyczność emocjonalną i społeczną. Uczą się szybciej. Adaptują się sprawniej. I - co najważniejsze - rzadziej szukają potwierdzenia swojej wartości w oczach innych. Elsa wraca do Warszawy nie dlatego, że musi. Wraca, bo chce. Bo rozumie, że korzenie nie ograniczają - dają siłę do lotu. Co możemy zrobić jako rodzice? Obserwując dzieci takie jak Elsa, warto zadać sobie pytanie: co sprawia, że w tak młodym wieku mają tak mocno ugruntowane poczucie własnej wartości? Odpowiedź rzadko leży w genach. Leży w środowisku, które pozwoliło im to poczucie zbudować. Pozwól dziecku mieć zdanie o sobie. Nie tylko o tym, co lubi jeść albo jaki film chce obejrzeć - ale o tym, jak chce wyglądać, jak chce spędzać czas, co go pasjonuje. Nawet jeśli to boks i wybieg w jednym. Szczególnie jeśli to boks i wybieg w jednym. Nie gaś pasji, bo nie rozumiesz jej kontekstu. Moda, gaming, taniec, modelarstwo - każda pasja, w którą dziecko wchodzi z pełnym zaangażowaniem, buduje jego tożsamość. Uczy, że jest coś, w czym jest dobre. Że warto się starać. Że wysiłek ma sens. Rozmawiaj o hejcie, zanim się pojawi. Dzieci, które wiedzą, że hejt istnieje i że nie definiuje ich wartości, są na niego znacznie lepiej przygotowane. Pytaj: „Co byś zrobiła, gdyby ktoś napisał coś złego o twoim zdjęciu?” Odpowiedź wiele powie ci o tym, jak dziecko postrzega siebie. Ucz, że różnorodność to zasób, nie problem. Dziecko, które mówi w trzech językach, trenuje dwie dyscypliny sportu i interesuje się modą oraz matematyką jednocześnie - nie jest zdezorientowane. Jest bogate. Pomóż mu to zobaczyć. Bądź świadkiem, nie reżyserem. Największym darem, jaki możemy dać dziecku budującemu własną tożsamość, jest nasza obecność bez oceniania. Nie: „po co ci to?“, ale: „opowiedz mi o tym więcej.” Nie: „czy to mądre?“, ale: „jak się przy tym czujesz?” Elsa Kołtyś nie jest wyjątkiem. Jest zapowiedzią. Zapowiedzią pokolenia, które będzie od nas wymagać czegoś, do czego nie zawsze jesteśmy przyzwyczajeni - żebyśmy traktowali je poważnie. Żebyśmy widzieli w nim nie „jeszcze dzieci”, ale ludzi, którzy już teraz mają coś do powiedzenia. Dzieci, które wiedzą, kim są, nie potrzebują naszej zgody na istnienie. Potrzebują naszego towarzyszenia. I może właśnie to jest najważniejsza lekcja, jaką możemy od nich dostać - my, dorośli, którzy wciąż szukamy siebie.
Psycholog wskazuje 8 zakazanych zwrotów do dziecka. Większość rodziców mówi je codziennie
Choć padają z naszych ust z troski lub bezsilności, mogą wyrządzić w dziecięcej psychice szkody, których konsekwencje będą ciągnąć się latami. Niepozorne zwroty, powtarzane niemal w każdym domu, niosą za sobą ukryty przekaz, który zamiast wspierać, buduje między nami a dziećmi niewidzialny mur.
Wychowanie to sztuka balansowania między miłością a cierpliwością, jednak w pośpiechu rzadko analizujemy głębsze znaczenie powtarzanych dzieciom komunikatów. Niby zwykłe, codzienne słowa potrafią mocno ranić, dlatego warto przyjrzeć się konkretnym błędom, jakie popełniamy w rozmowach z najmłodszymi. Toksyczne zwroty w codziennej komunikacji z dzieckiem Oto lista zwrotów, które zdaniem ekspertki niszczą dziecięcy świat i powinny jak najszybciej zniknąć z naszego słownika. Uspokój się. Te dwa słowa działają na malucha wprost przeciwnie, wywołując jeszcze większą frustrację. Dziecko nie posiada jeszcze w pełni wykształconego układu nerwowego, by natychmiast wyciszyć burzę emocjonalną na zawołanie dorosłego. Przestań płakać. Łzy są naturalnym wentylem bezpieczeństwa i blokowanie ich sprawia, że najmłodsi zaczynają tłumić w sobie trudne emocje. W przyszłości może to skutkować problemami z wyrażaniem jakichkolwiek uczuć. Nic się nie stało. Dla rodzica rozlana woda czy rozbita zabawka to błahostka, ale dla kilkulatka to prawdziwy koniec świata. Pozbawianie go prawa do smutku buduje mur niezrozumienia oraz poczucie osamotnienia. Nie przesadzaj. Kryje się za tym jasny sygnał, że reakcje młodego człowieka są nieadekwatne, co skutecznie niszczy jego rodzące się poczucie własnej wartości, a także intuicję i wiarę we własne osądy. Bo ja tak powiedziałam. Ten komunikat całkowicie zamyka przestrzeń do dyskusji, nie uczy logicznego myślenia ani wyciągania wniosków, a jedynie ślepego posłuszeństwa opartego na przewadze i sile dorosłego. Zobacz, inne dzieci potrafią. To prosty przepis na zaszczepienie w maluchu permanentnego poczucia bycia gorszym, wywołanie chorobliwej zazdrości oraz zmuszenie do wiecznej, niszczącej rywalizacji z rówieśnikami. Ile razy mam ci to powtarzać. Poza oczywistym wyrazem zniecierpliwienia i złości dorosłego, takie pytanie nie niesie żadnej wartości edukacyjnej ani jasnej instrukcji, jak dziecko ma naprawić swój błąd. Nie ma się czego bać. Choć intencją jest dodanie otuchy, w rzeczywistości maluch czuje, że jego lęk przed ciemnością czy psem jest czymś niewłaściwym, przez co zamyka się w sobie i traci zaufanie do własnych odczuć. Zakazane słowa: jak mądrze wspierać rozwój dziecka? Analizując głębiej internetowy wpis terapeutki, trudno nie odnieść wrażenia, że często bezwiednie powielamy schematy naszych własnych rodziców. Większość z nas słyszała te same zdania we własnym dzieciństwie, dlatego dziś tak naturalnie i bezrefleksyjnie przechodzą nam one przez gardło. Psycholog Karolina Martin przypomina jednak, że za każdym z tych pozoru niewinnych haseł kryje się komunikat, którego wcale nie chcieliśmy przekazać. Zamiast wsparcia i miłości, dziecko słyszy ukryty przekaz, że jego emocje są nieważne, niewłaściwe i że z całym tym wewnętrznym chaosem musi poradzić sobie zupełnie samo. A emocje i silne przeżycia nigdy nie znikają tylko dlatego, że ktoś dorosły wyda im kategoryczny rozkaz zniknięcia. Co ważne, to właśnie z tych drobnych, codziennych komunikatów buduje się fundament pod przyszłą pewność siebie lub... głębokie kompleksy młodego człowieka. Zrozumienie destrukcyjnej siły tych słów to pierwszy, najważniejszy krok do tego, by zacząć budować relację opartą na szacunku. Dziecko uspokaja się nie od szorstkich nakazów, ale od fizycznej i psychicznej obecności stabilnego, spokojnego dorosłego, który potrafi przytulić i nazwać trudne emocje. Nie chodzi o popadanie w perfekcjonizm, bo każdy ma prawo do gorszego dnia czy momentu bezsilności po nieprzespanej nocy. Istotą świadomego rodzicielstwa jest systematyczna praca nad tym, by krok po kroku zastępować surową ocenę głębokim zrozumieniem, rozkazy realnym wsparciem, a uciszanie dziecięcego krzyku jego uważnym zauważeniem. Słowa, które zaszczepiamy w głowach naszych dzieci, z biegiem czasu ukształtują ich wewnętrzny głos, jakim będą mówiły do samych siebie w dorosłym życiu. Zobacz też: „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci
Kłopotliwa scena na plaży w Międzyzdrojach: matka myślała, że nikt nie zauważy? „Ludzie odwracali wzrok”
Łapałam rzadkie chwile relaksu, aż nagle ten błogi spokój zrujnował wrzask, od którego wszystkim wokół zjeżyły się włosy na głowie. Parę metrów od nas rozegrała się scena, która dosłownie zamurowała całą plażę.
W zeszłym tygodniu byłam z moją córką na plaży w Międzyzdrojach. Pogoda niby dopisywała, słońce grzało, ale każdy, kto choć raz był nad naszym polskim morzem, ten wie, jak to jest. Wiatr momentami urywał głowę, a woda w Bałtyku była tak lodowata, że po zanurzeniu stóp człowiek miał ochotę natychmiast uciekać na kocyk. Skandaliczne zachowanie rodziców nad morzem Obok nas rozłożyła się rodzina z małym, może czteroletnim chłopcem. Na początku wszystko wyglądało normalnie, ot, kolejna rodzinka na wakacjach. Problem zaczął się, gdy matka tego malucha uznała, że czas na kąpiel. Chłopczyk podszedł do brzegu, dotknął stopą wody i natychmiast się cofnął, mocno protestując. Zaczął płakać, że woda jest za zimna i on się boi. Normalny rodzic w tym momencie odpuściłby, zaproponował zabawę w zamki z piasku albo chociaż dał dziecku czas na oswojenie się z temperaturą. Ale nie ona. Ta kobieta dostała jakiegoś szału i zaczęła ciągnąć synka za sobą w stronę fal. Maluch potykał się o piach, zanosił się od płaczu, a ona parła przed siebie. Byłam w głębokim szoku, jak można tak traktować własną pociechę, i to na oczach dziesiątek obcych ludzi. Najgorsze były jednak słowa, które ta kobieta kierowała do chłopca. Zamiast go przytulić i uspokoić, zaczęła na niego okropnie wrzeszczeć, żeby przestał się wreszcie mazgaić, że przyszedł nad morze się hartować, a nie histeryzować z powodu odrobiny zimnej wody. Jej mąż w tym czasie stał z boku, gapił się w telefon i kompletnie nie reagował na to, co jego żona funduje jego własnemu synowi. Reakcja świadków nie była wcale lepsza Wokół nas zapadła absolutna cisza. Ludzie na kocach obok po prostu zamarli. Niektórzy ostentacyjnie odwracali wzrok, udając, że nagle bardzo interesuje ich horyzont albo książka, bo czuli potworne zażenowanie i nie wiedzieli, jak się zachować. Inni szeptali między sobą, posyłając kobiecie pełne potępienia spojrzenia. Widziałam, że starsze małżeństwo parę parawanów dalej zaczęło nerwowo pakować swoje rzeczy, jakby nie mogli znieść tego widoku. To było straszne, ta bezradność otoczenia i totalna znieczulica z jednej strony, a z drugiej strach przed wejściem w bezsensowną dyskusję z tą matką. Sama poczułam, jak wzbiera we mnie gigantyczna złość i żal do tej kobiety. W końcu nie wytrzymałam. Wstałam z ręcznika, podeszłam bliżej i zapytała głośno, czy uważa, że to jest normalne zachowanie i czy nie widzi, że dziecko nie chce wchodzić do wody. Kobieta odwróciła się do mnie i warknęła, żebym pilnowała swojego nosa. Machnęła ręką, puściła zapłakanego malucha, który natychmiast uciekł na ręcznik i zwinął się w kłębek, i sama poszła pływać, jakby nigdy nic się nie stało. Skutki przekraczania granic dziecka Do końca dnia nie mogłam zebrać myśli. Zastanawiam się, co siedzi w głowach takich rodziców. Przecież ten chłopiec przez najbliższe lata będzie omijał każdą wodę szerokim łukiem, a plaża będzie mu się kojarzyć wyłącznie z upokorzeniem i strachem. Gdzie podziała się zwykła, ludzka empatia i wrażliwość na sygnały, które wysyła nam własne dziecko? Drodzy rodzice, odpuśćcie te chore ambicje. Jeśli dziecko nie chce wejść do wody, to niech nie wchodzi. Świat się od tego nie zawali, a wakacje mają być przyjemnością i budowaniem bezpiecznych wspomnień, a nie szkołą przetrwania. Nie bądźmy też obojętni jako świadkowie. Czasem jedno zwrócenie uwagi, nawet jeśli skończy się chamską pyskówką, może sprawić, że taki rodzic chociaż na chwilę się zreflektuje i odpuści swojemu dziecku. Zobacz też: Podrzucanie dzieci znajomym w wakacje. „Wyprosiłam córkę sąsiadki, bo pchała się nawet na kolację” „Na rodzinnym all inclusive w Egipcie czułam się jak gość drugiej kategorii. Dopiero inna mama z Polski zdradziła mi, dlaczego patrzą na mnie z pogardą” „Dziadkowie zabrali Julkę do Krynicy Morskiej, a wrócili sami”. Mama nie może wybaczyć teściom tego, co się wydarzyło
Jeśli chcesz wychować pewne siebie dziecko, zastosuj formułę ABC. Psycholożka: „To zostanie z nim na lata”
Lęk u dzieci to nie „usterka”, którą rodzic ma natychmiast naprawić. Ceniona amerykańska psycholożka dziecięca dr Kathryn Hecht przekonuje, że dopiero konfrontacja z lękiem, bez wyręczania, daje dziecku odwagę i buduje trwałą pewność siebie.
Dr Kathryn Hecht, kliniczna psycholog dziecięca z Anxiety Treatment Resources Center w Bloomington (Minnesota w USA), zwraca uwagę na rzecz, która bywa dla rodziców niewygodna: lęk u dzieci nie jest czymś, co da się „wyłączyć” jednym ruchem. To emocja, która pojawia się, gdy dziecko mierzy się z czymś nowym albo staje przed jakimś wyzwaniem. Jeśli celem jest wychowanie pewnego siebie dziecka, kluczowe staje się nie tyle usuwanie lęku, ile stworzenie warunków, w których dziecko może bezpiecznie go poczuć i zrobić mimo niego mały krok. W tym podejściu pojawia się prosta zależność, którą dr Hecht nazywa formułą ABC, czyli: „Anxiety + Bravery = Confidence”, co można przetłumaczyć na polski jako: Lęk + Odwaga = Pewność siebie. Najpierw dziecko zauważa, że się boi. Potem dostaje przestrzeń, żeby spróbować, wykazać się odwagą. A kiedy widzi, że dało radę bez „ratunku” w ostatniej sekundzie, buduje realne przekonanie: potrafię. Wyręczanie daje ulgę na chwilę, a dziecku zabiera sprawczość Gdy dziecko się stresuje, rodzic naturalnie chce działać: dopowiedzieć za nie, podejść do obcej osoby, załatwić sprawę w sklepie, odwołać trudną aktywność. Dr Hecht podkreśla jednak, że takie automatyczne wchodzenie w rolę wybawcy może niechcący odebrać dziecku ważną informację: że sytuacja jest do przeżycia i że dziecko samo może znaleźć sposób, żeby sobie z nią poradzić. W praktyce chodzi o uważne towarzyszenie. Lęk jest odczuwalny, ale bywa też tymczasowy i możliwy do zniesienia. Jeśli dziecko ma szansę go doświadczyć w bezpiecznej ramie, uczy się, że nieprzyjemne emocje nie muszą zatrzymywać działania. To jest fundament odwagi, a dopiero na niej buduje się pewność siebie. Jednocześnie dr Hecht ostrzega przed skrajnością w drugą stronę. Przepychanie dziecka „na siłę” nie wzmacnia, bo odbiera mu poczucie, że to ono podjęło decyzję. Odwaga, która ma budować pewność siebie, powinna wynikać z motywacji dziecka i jego kroku w stronę trudnej rzeczy, nawet jeśli to krok naprawdę mały. Małe „okazje do odwagi” można wplatać w zwykły dzień Rodzice mogą budować codzienną rutynę tak, by pojawiały się w niej proste sytuacje do ćwiczenia odwagi. Chodzi o takie zadania, które są trochę stresujące, ale nadal możliwe do uniesienia. Przykłady, które podaje psycholożka, są bardzo „życiowe”: Jeśli dziecko mierzy się z lękiem społecznym: w restauracji może spróbować zamówić deser dla całej rodziny. To krótki kontakt z obcą osobą, jasna rola, a dziecko doświadcza sprawczości. Jeśli rodzic sam czegoś się boi (np. pszczół): może pokazać spokojną reakcję i w obecności dziecka bezpiecznie wygonić pszczołę przez okno. To modelowanie zachowania bez nakręcania napięcia. Ważnym elementem jest wzmacnianie postępów. Dr Hecht zachęca, by zauważać nawet drobne ruchy w stronę trudnej sytuacji: podejście bliżej, zadanie jednego pytania, zgłoszenie się raz na lekcji. Takie kroki warto docenić, bo odwaga często rośnie właśnie dzięki temu, że dziecko widzi sens w próbowaniu. Zabawa potrafi rozbroić napięcie i dać dziecku ster Do „oswajania” lęku dr Hecht proponuje też podejście oparte na zabawie. Nie chodzi o żartowanie z emocji dziecka, tylko o nadanie całej sytuacji lżejszej formy i oddanie mu prowadzenia. Wtedy dziecko nie ma poczucia, że jest przepytywane czy testowane. Przykładowo: jeśli dziecko interesuje się matematyką, można zamienić trudny moment w zadanie do wykonania, np. policzyć pszczoły i nadać im zabawne imiona. Jeśli obawia się nowych znajomości, może spróbować prostego „mini-projektu” w klasie albo grupie w przedszkolu, np. sprawdzić, ile osób lubi ten sam program telewizyjny. Takie działania nie kasują lęku, ale przesuwają uwagę na coś wykonalnego. Ekspertka podkreśla, że ten zestaw narzędzi nie jest tylko dla małych dzieci. Zabawa jako sposób podejścia do trudnych emocji i uczenia się odwagi może działać w różnym wieku, również później w dorosłości. A to ma znaczenie, bo wiele ważnych celów wiąże się z niepewnością lub ryzykiem porażki. Dziecko, które uczy się radzić sobie z lękiem krok po kroku, z czasem częściej widzi w przyszłości nie tylko zagrożenie, ale też możliwość działania. Źródło: cnbc.com Zobacz także: „Antosiu, widzę Twoją złość. Czy możemy dojść do konsensusu?”. Współcześni rodzice stali się zakładnikami własnych dzieci Rodzice nagminnie łamią złotą zasadę 3-6-9-12 i są z siebie dumni. Ich dzieci słono za to zapłacą 3 kary, które niszczą w dziecku pewność siebie. Dziadkowie uwielbiają stosować nr 2
„Szlag by mnie trafił, jakbym stała w kolejce, a dziecko przede mną kasowałoby zakupy”. Rodzice nazywają to lekcją życia
Niespełna 2-letnie dziecko stoi przy kasie samoobsługowej i powoli, swoimi małymi, jeszcze nieporadnymi rączkami, kasuje produkty i wkłada je do strefy pakowania. Kolejka się wydłuża, czas mija...
Polacy dzielą się na dwie grupy: tych, którzy na widok dziecka samodzielnie wykładającego albo pakującego zakupy przy kasie z uśmiechem przyglądają się poczynaniom malca oraz tych, którzy na samą myśl, że będą w domu dwie minuty później, zaczynają przypominać Gniew z animacji „W głowie się nie mieści”. Wiecie: policzki robią się czerwone, na twarzy pojawia się grymas wściekłości, pięści zaczynają się zaciskać... Trening samodzielności w supermarkecie Iza i Patryk Węgierkiewicz, rodzice, którzy prowadzą na Instagramie profil @qualitytestpl, opublikowali fantastyczną rolkę przedstawiającą scenkę, której wielu Polaków szczerze nienawidzi. Zresztą podpis na filmie to właśnie: „Wiemy, że nienawidzisz nas w kolejce do kasy. A on ma 1,5 roku i właśnie uczy się życia”. W ciągu kilku dni film zdobył ponad milion wyświetleń, skomentowano go tysiąc razy. Przyznam szczerze, że choć daleko mi do oazy spokoju, widok Olisia wkładającego rzeczy do „strefy pakowania” uznałam za... uroczy. Być może to dlatego, że ta scenka rozgrywa się jedynie na ekranie mojego telefonu, a nie w prawdziwym życiu. Bo jak pokazują komentarze, Polacy raczej należą do tej drugiej grupy. Tej, która uważa, że sklep czy inne miejsca publiczne, w których panują określone zasady, to nie miejsca na trening samodzielności. Patryk i Iza sami zrobili krótką ankietę i poprosili o głosy, w którym teamie są internauci: team „pełna wyrozumiałość” czy team „litości, spieszę się do domu”. Nauka życia czy robienie z dziecka pępka świata? Rolka wzbudziła aż takie emocje, że jej twórcy musieli doprecyzować: „Zakupy z Olisiem robimy najczęściej w tygodniu rano, kiedy kas jest kilkanaście i większość świeci pustkami, więc nikt za nami nie czeka. Dla nas to nie nauka kasowania, bo to akurat najmniej ważne. Chodzi o to, żeby mógł być uczestnikiem zwykłego rodzinnego dnia i poznawał produkty wcześniej niż dopiero na talerzu. Umiejętności przyjdą same, my po prostu nie chcemy go z tego życia wyłączać i nie zgadzamy się na jego bycie biernym uczestnikiem, kiedy nim być nie musi”. Ten komentarz był potrzebny, bo głosy pod filmem pokazują, że ich metoda spotkała się ogromnym niezrozumieniem i krytyką. Oto kilka z komentarzy (te, które zdobyły najwięcej polubień internautów): „Jestem mamą dwójki i zdecydowanie team: litości! Jasne, że prawo tego nie zabrania, jasne, że dzieci muszą się uczyć, ale taki trening samodzielności zaplanowałabym, tylko wtedy gdy nie ma kolejki. My i nasze dzieci nie jesteśmy pępkiem Świata”. „Nie, nie uczy się życia. Dziecko nie musi umieć kasować towaru w sklepie w wieku niecałych dwóch lat. Zamiast tego możesz je nauczyć, że nie jest samo na świecie – taka lekcja w tym wieku przyda mu się bardziej”. „Mam dwulatka i szlag by mnie trafił, jakbym stała w kolejce, spiesząc się, a dziecko przede mną kasowałoby zakupy. Jeszcze ma dużo lat przed sobą, żeby się tego nauczyć”. A Wy, w której grupie jesteście? Napisz do nas: redakcja@mamotoja.pl albo bezpośrednio do mnie: hanna.szczesiak@burdamedia.pl Czytaj też: Pracownica Biedronki: „Jest jeden typ rodzica, którego boimy się najbardziej. Widzę go codziennie”. Spektakl zaczyna się przy kasie