żłobek Montessori
Adobe Stock
Wychowanie

"Zabawa jest pracą dziecka" - żłobek wg Marii Montessori

W żłobku Montessori podejście do edukacji dziecka bardzo różni się od tradycyjnego. Główną zasadą jest tu podążanie za dzieckiem i szacunek dla jego indywidualności. Zobacz, jak wygląda żłobek Montessori od środka.

Żłobek Montessori bardzo różni się od tradycyjnego żłobka. Chociaż cele edukacji dzieci w jednym i drugim są zbliżone, droga do nich jest inna. Żłobek Montessori od A do Z jest zorganizowany w ten sposób, żeby przede wszystkim rozwijać niezależność i samodzielność dziecka. To oznacza, że w zasadzie nie ma tu czynności, której dziecko nie mogłoby wykonać samo. Cała przestrzeń jest dostosowana do wzrostu i możliwości rocznych, 2-letnich i 3-letnich dzieci, a nauczyciel jest łącznikiem między nimi a otoczeniem. 

Na czym polega metoda Montessori?

Metoda Montessori nie jest gotowym programem, według którego nauczyciel prowadzi dzieci. Jest raczej na odwrót – to dzieci pracują w tym obszarze, który je akurat interesuje, a nauczyciel za nimi podąża. Obserwuje, a następnie przygotowuje otoczenie. Założenie jest takie, żeby pokazywać dziecku, jak się wykonuje poszczególne czynności, np. zmywa naczynia, ale go nie wyręczać w tym, co potrafi zrobić samo.

Dr Maria Montessori – włoska lekarka i pedagożka – opracowała swoją metodę kształcenia dzieci ponad 100 lat temu. Z jej naukowych obserwacji rozwoju dzieci korzystają dziś nauczyciele na całym świecie. Co jest w niej takiego wyjątkowego? Założenie, że dziecko uczy się samo z siebie. Potrzebuje do tego tylko odpowiednio przygotowanego otoczenia. Pierwowzorem było założone przez Marię Montessori w 1907 roku w Rzymie pierwsze Casa dei Bambini ("dom dzieci").   

Organizacja przestrzeni w żłobku Montessori

Uporządkowanie i spokój to dwa hasła przewodnie, którym podporządkowane jest całe urządzenie żłobków i przedszkoli Montessori. Dzięki jasnemu podziałowi przestrzeni dzieci łatwo się w niej odnajdują i zaspokojona jest ich naturalna potrzeba porządku. Meble i wszystkie inne przedmioty są na takiej wysokości, że dziecko może samo po nie sięgnąć i skorzystać. W żłobku Montessori nie znajdziemy szafek zamkniętych na klucz czy wysoko zamontowanych półek. Wszystko jest pomyślane w ten sposób, żeby dziecko było bezpieczne i samodzielne. Przestrzeń podzielona jest na działy edukacji Montessori:

  • Kącik życia praktycznego – tu dzieci uczą się dbania o siebie i otoczenie, np. dmuchania nosa, czyszczenia butów, zamiatania, przygotowania posiłku, podawania do stołu. 
  • Kącik sensoryczny – tu dzieci mają do dyspozycji materiały rozwojowe doskonalące zmysły np. puszki szmerowe, woreczki zapachowe (np. z cynamonem, goździkami), kawałki materiałów o różnych fakturach itp.  
  • Kącik matematyczny – tu dzieci zapoznają się z sekwencją, symbolami cyfr i pojęciem ilości. 
  • Kącik sztuki i kultury – W tym kąciku dzieci zapoznają się też ze zwyczajami i kulturą swojego kraju oraz innymi kulturami, z którymi mają styczność (np. gdy któreś dziecko jest innego pochodzenia). Tu odbywa się praca z gliną, malowanie, tu jest też miejsce na taniec i grę na instrumentach. Jest tu też obecne w każdej placówce Montessori zwierzątko. Dzieci uczą się dbać o przyrodę. 
  • Kącik językowy – tu znajdują się przede wszystkim książki, ważne, by miały prawdziwe fotografie. Często dzieci w żłobkach i przedszkolach Montessori mają kontakt z jakimś językiem obcym – zależy to od oferty danej placówki. 

Oprócz tego jest też przestrzeń na tzw. dużą motorykę, czyli głównie wspinanie się i zjeżdżanie na specjalnie przygotowanych do tego materacach i konstrukacjach drewnianych oraz ogródek, w którym zazwyczaj mogą sadzić rośliny i o nie dbać. 

Organizacja zajęć w żłobku Montessori

Są dwa momenty, w których grupa zbiera się razem: powitanie w kółeczku i posiłek. Przez resztę czasu dzieci zajmują się tym, co same wybiorą. Obowiązuje zasada dowolności wyboru pracy, dopóki przestrzegane są warunki "niczego nie niszczymy i nikogo nie krzywdzimy". 

Maria Montessori uważała, że dziecko od początku pracuje, nawet gdy wydaje się nam, że się "tylko bawi". Jego mózg wtedy intensywnie pracuje i rozwija się. Np. przesypując kaszę z jednego naczynia do drugiego, ćwiczy koordynację ręka-oko, rozwija zmysł słuchu, czuje ciężar naczynia itd. Uważała też, że dzieci wolą robić rzeczy "pożyteczne" i prawdziwe niż bawić się tradycyjnymi zabawkami. W myśl tego założenia, żłobek Montessori jest wyposażony w wiele sprzętów codziennego użytku, tylko mniejszych. Dzieci chętnie kroją owoce małymi (bezpiecznymi dla nich) nożami, zmywają małe szklanki i miseczki, zmiatają okruchy ze stołu małymi zmiotkami itd. W ten sposób też ćwiczą koordynację i uczą się samodzielnie wykonywać podstawowe codzienne czynności.  

Sprzęty są prawdziwe – noże, szklanki, szczotki. Wszystko jak w życiu, tylko mniejsze. Dzieci nie robią sobie krzywdy, bo mają jasno powiedziane co do czego służy i jak należy się tym posługiwać. Tak samo materiał rozwojowy, który znajduje się w poszczególnych strefach, ma jasno określone przeznaczenie. Każdy przedmiot uczy konkretnej umiejętności lub zapoznaje dziecko z konkretnym pojęciem. Np. klocki do budowania wieży służą wyłącznie do budowania wieży. Są w jednym kolorze i nie dźwięczą, dzieci nie uczą się na nich liczyć itp. Materiały są ułożone na półkach od najłatwiejszych do najtrudniejszych, w koszyczku lub na tacy i dziecko wie, że właśnie tam powinno je odłożyć. Jest pełna jasność co do zasad panujących w przestrzeni, dlatego dzieci nie czują się zagubione i łatwo koncentrują się na aktywności. "Tam panuje taki spokój" – podsumowuje Magda Skotnicka, dyplomowana nauczycielka Montessori.

Praktyczne pytania o żłobek Montessori

  • Liczebność grup – w żłobku przeważnie jest to 1 dorosły na 5-8 dzieci. Dużo zależy od warunków lokalowych, np. czy przy sali jest łazienka i samych dzieci, np. czy nie mają zaburzeń rozwojowych. 
  • Wiek dzieci – częstym kryterium przyjęcia dziecka do żłobka jest umiejętność chodzenia. Niektóre żłobki jasno określają, że przyjmują dzieci od 12. lub 18. miesiąca życia, ale są też miejsca dla młodszych dzieci.
  • Posiłki – w zależności od ustaleń, mogą być gotowane na miejscu, przywożone przez firmę cateringową lub przynoszone przez rodziców. 
  • Alergie, niepełnosprawność, zaburzenia rozwoju – nie są przeszkodą w przyjęciu dziecka do żłobka Montessori, ale zazwyczaj trzeba ustalić takie kwestie indywidualnie.
  • Rekrutacja – jeżeli już, to rekrutacji poddawani są rodzice. Zespół żłobka zazwyczaj chce się upewnić, czy są otwarci na ten model wychowania i edukacji dziecka. 
  • Pieluchy – przyjmowane są dzieci załatwiające się w pieluchę, ale w żłobku nie ma nocników, tylko toaleta dziecięcych rozmiarów. Dziecko z czasem uczy się korzystać z sedesu. 
  • Zabawki – nie ma zabawek w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, ale jest wiele materiałów rozwojowych i przedmiotów, które wspomagają rozwój dziecka. Każdy (oprócz naczyń) w 1 egzemplarzu. 
  • Cena – zależy od wielkości miasta i dodatkowej oferty żłobka. Zdarzają się w Polsce państwowe placówki Montessori.


Konsultacja tekstu: Magdalena Skotnicka - dyplomowana nauczycielka Montessori

Zobacz też:

Czy uważasz, że łatwo jest zapisać dziecko do żłobka i przedszkola? [SONDA ULICZNA]

mama z córką i synem
Fotolia
Psychotesty i quizy
Jak wychowujesz syna, a jak córkę?
Edukacja
Poznaj rodzaje przedszkoli
Państwowe czy prywatne? Montessori, integracyjne, steinerowskie? Jakie przedszkole będzie najlepsze dla Twojego dziecka? Wyjaśniamy, czym się charakteryzują. Podpowiadamy, dla kogo będą najlepsze.

Wybierając przedszkole, bierz pod uwagę przygotowanie wychowawczyń, liczebność grupy, warunki lokalowe, predyspozycje własnego dziecka i koszty, jakie musisz ponieść na opłaty. Przedszkola publiczne Bardzo się ostatnio zmieniły. Często oferują dzieciakom całą gamę zajęć dodatkowych , obok tradycyjnej rytmiki i plastyki także zajęcia z angielskiego czy naukę tańca. Do maluchów przyjeżdżają teatrzyki, muzycy z filharmonii. Dzieci są dzielone na grupy wiekowe, zwykle cztery. Zgodnie z przepisami grupy nie powinny liczyć więcej niż 25 dzieci , w praktyce bywa różnie. Jeśli masz wybór, zdecyduj się na przedszkole państwowe , gdy: dziecko skończy 3 lata, z obserwacji wiesz, że nie ma kłopotów w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami, doskonale radzi sobie z samodzielnym jedzeniem i ubieraniem, potrafi samo sobie zorganizować zabawę. Pamiętaj, że w przedszkolu najważniejsze jest fachowe przygotowanie personelu – pani powinna być mądra, zaradna i kochana. Przedszkole niepubliczne Niektóre mają określony profil: artystyczne, wegetariańskie, dla alergików, sportowe, muzyczne. Możesz więc poszukać takiego, w którym twoje dziecko będzie mogło najpełniej rozwijać swoje możliwości. Grupy są małe, 10-15 dzieci. Często grupa jest tylko jedna i są w niej dzieci w różnym wieku. Proponują więcej zajęć dodatkowych niż przedszkola publiczne. Kadra jest elastyczna i zazwyczaj chętnie dostosowuje się do indywidualnych potrzeb rodziców i dzieci (rodzaj diety, późniejsze przyprowadzanie dziecka, niepełny wymiar godzin). Słabą stroną są często warunki lokalowe (mało przestrzeni) i brak przyprzedszkolnego ogródka. Wybierz przedszkole prywatne, jeśli: malec ma niespełna trzy lata, źle funkcjonuje w dużej grupie rówieśników, chcesz posłać go tylko na trzy-pięć godzin dziennie, jesteś przekonana o indywidualnej fachowej opiece...

opieka nad dzieckiem w żłobku
Fotolia
Wychowanie
Z wizytą w żłobku u niemowlaka
Wiele mam obawia się czy wysłać dziecko do żłobka. W dobrym żłobku dziecko świetnie się rozwija. Postanowiliśmy rozwiać wasze wątpliwości i sprawdzić, jak wygląda dzień w żłobku.

Żłobek to placówka opiekuńczo-wychowawcza, która działa na podobnych zsadach co przedszkole. Różnica polega na tym, że jest przeznaczona dla naprawdę małych dzieci – od 6 tygodnia życia do 3 r.ż. Decyzja o posłaniu malca do żłobka nigdy nie jest łatwa. Malutkie dzieci potrzebują rodziców i ciepłej domowej atmosfery, dlatego ważne jest, by wybrać ten najlepszy. W takim żłobku dziecko będzie się dobrze czuło i świetnie rozwijało . Sprawdź, co musisz wiedzieć i czym się kierować wybierając żłobek dla dziecka. Kto opiekuje się dziećmi w żłobku? Żłobek od przedszkola, oprócz wieku maluchów, nie różni się zbyt wiele. Dzieci tam również najczęściej dostają wyżywienie, opiekę wychowawczą i zajęcia rozwojowo-edukacyjne . Maluchy podzielone są na mniejsze grupy wiekowe. W grupie może być 15–35 dzieci, którymi opiekują się trzy wychowawczynie (po pedagogice lub dyplomowane opiekunki dziecięce) i jedna pani do pomocy, a niemowlakami dodatkowo pielęgniarka. Gdy jest więcej niż 30 maluchów, dołącza kolejna wychowawczyni. Opiekunka prowadzi swoje dzieci do końca edukacji żłobkowej. Jak wygląda dzień w żłobku? Dyrektorzy wielu żłobków wprowadzają elastyczne godziny otwarcia , np. od 6.30 do nawet 19.00! Godziny uzgadnia się z rodzicami. Dziecko może być w żłobku nie dłużej niż dziewięć godzin, ale można (warto!) odebrać go wcześniej. Dzieci przyjmowane są zwykle do godziny 8.00. Rano maluchy jedzą śniadanie. Potem czeka je zabawa, spacer. Czas na drugie śniadanie . Około godziny 11.30 dzieci jedzą zupkę. Potem czas leżakowania. Zwykle dopiero po drzemce jedzą drugie danie (obiad dzieli się, bo maluszki często nie są w stanie zjeść naraz dwóch dań). Około godziny 15.30 dzieci dostają podwieczorek. Potem czeka je zabawa i spacer. Co jedzą dzieci w żłobku? Niemowlęta dostają mleko mamy, które...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj