atak astmy
Adobe Stock
Zdrowie

Atak astmy: jak go rozpoznać i kiedy wzywać karetkę do dziecka

Atak astmy to nagła reakcja układu oddechowego, utrudniająca normalne oddychanie. Większość ataków astmy u dzieci jest dość łagodna i nie wymaga interwencji lekarza. Kiedy jednak pojawiają się symptomy ciężkiego ataku, takie jak m.in. zasinienie skóry czy zaburzenia świadomości, konieczne jest wezwanie do dziecka karetki.

Atak astmy polega na nagłym skurczu oskrzeli i oskrzelików, co utrudnia cyrkulację powietrza w drogach oddechowych. Dziecko ma problem ze swobodnym nabraniem powietrza i jego swobodnym wypchnięciem z płuc. Zjawisku temu na ogół towarzyszy niepokój i uczucie duszności. W skrajnym przypadku ciężki atak astmy może prowadzić do śmierci. Na szczęście zdarza się to rzadko i tylko wtedy, gdy pomoc nie nadejdzie na czas. Astmy oskrzelowej, która jest przyczyną ataków, nie trzeba się bać, ale u dzieci koniecznie trzeba ją leczyć. Astmę od dzieciństwa ma m.in. znana dziennikarka i podróżniczka Martyna Wojciechowska, która mimo choroby zdobyła Mount Everest.

Spis treści:

Dom (niemal) wolny od alergenów? To możliwe!

Jak rozpoznać atak astmy u dziecka

Wbrew pozorom atak astmy nie zawsze wygląda tak samo. To, jak się objawia i co w takiej sytuacji zrobić, zależy od jego nasilenia. Ogólnie rzecz biorąc, atak astmy może objawiać się:

  • dusznością
  • trudnościami z mową
  • zmianą stanu świadomości
  • zmianą tempa pracy serca i rytmu oddechowego
  • świstami przy oddychaniu
  • pracą dodatkowych mięśni oddechowych.

 

O tym, że u dziecka może wystąpić atak astmy świadczą następujące symptomy:

  • nasilony kaszel i odkrztuszanie, np. po wysiłku
  • częste nawroty duszności
  • częsta konieczność stosowania wziewnych leków rozszerzających oskrzela
  • napadowa duszność nocna (objaw często towarzyszący tzw. astmie sercowej, częstszej u osób dorosłych).


W lekkim ataku astmy pojawia się lekka duszność i świsty towarzyszące oddychaniu. Dziecko może jednak mówić pełnymi lub niemal zdaniami i jest pobudzone, a jego serce i płuca pracują prawie normalnym rytmem – mogą być lekko przyspieszone. Dziecko nie ma problemu z przyjęciem pozycji leżącej.

Przy średnio nasilonym ataku astmy dziecko woli siedzieć, bo w takiej pozycji lepiej mu się oddycha. Świsty są głośne. Praca serca i płuca przyspieszają, dziecko jest senne lub ospałe, nie może mówić całymi zdaniami. Oddychanie jest na tyle utrudnione, że do pracy mogą włączać się dodatkowe mięśnie oddechowe (międzyżebrowe wewnętrzne, mięśnie brzucha oraz niektóre mięśnie obręczy barkowej) – przestrzenie międzyżebrowe wyraźnie pracują, przy wdechu dziecko może unosić barki, a przy wydechu mocniej pracować brzuchem.


W przypadku ciężkiego ataku astmy u dziecka może pojawić się jeden lub kilka z poniższych objawów:

  • bladość, zasinienie lub /i marmurkowość skóry wokół ust i pod paznokciami,
  • po każdym słowie dziecko musi zrobić przerwę na oddech,
  • rozszerzanie się skrzydełek nosa,
  • zaburzenia świadomości,
  • w okolicy nosa i ust pojawia się tzw. trójką siniczy,
  • duszność po podaniu leku rozszerzającego oskrzela nie zmniejsza się.


W przypadku stwierdzenia jednego lub kilku wyżej wymienionych objawów cięzkiego ataku astmy trzeba wezwać karetkę. Bardzo przydatny jest też w takiej sytuacji pulsyksometr, który mierzy wysycenie krwi tlenem, czyli saturację krwi. Jeśli saturacja spada poniżej 93 procent, trzeba wzywać pomoc.

Pierwsza pomoc podczas ciężkiego ataku astmy

Przede wszystkim zapewnij dziecku wygodną pozycję, podaj środek rozszerzający oskrzela. Zachowaj spokój i zachęcaj dziecko do spokojnego oddychania. Jeśli atak astmy u dziecka był spowodowany alergią – usuń czynnik alergizujący. W czasie ataku nie podawaj dziecku picia i jedzenia. Postaraj się także uspokoić malucha.

W przypadku ciężkiego ataku astmy, w oczekiwaniu na ratowników:

  • jeśli to możliwe, usuń przyczynę ataku (np. alergen),
  • podaj dziecku dodatkową dawkę leku wziewnego rozszerzającego oskrzela,
  • pomóż dziecku usiąść z tułowiem pochylonym do przodu i szeroko podpartymi rękoma – pozycja ta ułatwia włączenie się do pracy dodatkowych mięśni oddechowych,
  • dziecko powinno mieć dostęp do świeżego powietrza (Uwaga! Zimne powietrze może nasilić duszność),
  • zachowaj spokój i staraj się uspokajać dziecko,
  • cały czas pozostawaj przy dziecku,
  • nie podawaj żadnych dodatkowych leków, zwłaszcza w postaci pastylek czy syropów,
  • nie podawaj dziecku jedzenia ani napojów.

Co to jest astma oskrzelowa u dzieci?

Astma (oskrzelowa) nazywana jest również dychawicą oskrzelową i oznacza „trudności w oddychaniu”. Jest to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych. W wyniku podrażnienia następuje ich zwężenie, co jest spowodowane skurczem mięśni otaczających ścianę dróg oddechowych oraz obrzękiem błony wyścielającej od wewnątrz oskrzela. Czasami również duża ilość śluzu produkowanego przez tę błonę pogłębia zwężenie. Wszystko to powoduje, że dziecku trudno jest oddychać.

Stan zapalny dróg oddechowych prowadzi do niekontrolowanych skurczów oskrzeli i gromadzenia się w nich gęstego śluzu, w efekcie czego dziecko ma duszności. Ataki astmy u dzieci występują najczęściej nocą lub nad ranem.

Wyróżniamy dwa rodzaje astmy u dzieci:

  • astma oskrzelowa atopowa – reakcja oskrzeli na różne alergeny,
  • astma oskrzelowa nieatopowa – czyli reakcja oskrzeli na zimno, gorąco, wysiłek fizyczny lub emocje.

Objawy astmy u dzieci

Do głównych objawów astmy u dzieci należą:

  • duszność,
  • trudności w złapaniu oddechu,
  • świszczący oddech,
  • suchy, męczący kaszel, którego przyczyną nie jest infekcja,
  • uczucie ucisku, łaskotania, gniecenia w klatce piersiowej,
  • szybsze zmęczenie – po niewielkim wysiłku dziecko jest spocone i ma problemy z oddychaniem.
Astma jest chorobą, która rozwija się już od wczesnego dzieciństwa: 80 procent osób pierwsze objawy astmy miało do 3. roku życia. Zwykle jednak przez wiele lat pozostaje nierozpoznana. Lekarze wciąż jeszcze często uważają, że gdy dziecko kaszle, to przyczyną jest infekcja i niepotrzebnie podają mu antybiotyki.

Przyczyny astmy oskrzelowej u dziecka

Przyczyną astmy oskrzelowej u dzieci są najczęściej zaburzenia alergiczne, zależne od przeciwciał IgE. Przeciwciała te po połączeniu z cząsteczkami alergenów wywołują szereg reakcji immunologicznych i biochemicznych, prowadzących do wyzwolenia tzw. kaskady zapalnej.

O wystąpieniu astmy u dzieci decyduje jeszcze szereg innych czynników. Są to:

Astma często jest uwarunkowana dziedzicznie. Jeśli u rodziców dziecka stwierdzono astmę, atopowe zapalenie skóry lub inną alergię, to istnieje duże ryzyko, że dziecko może zachorować na astmę.

Najczęstsze alergeny wywołujące astmę

Jeżeli okaże się, że przyczyną astmy u dziecka jest alergia, lekarz będzie chciał sprawdzić, na co dziecko jest uczulone.

U niemowlęcia zwykle przyczyną astmy jest alergia pokarmowa na:


U nieco starszych dzieci przyczyną alergii są najczęściej alergeny wziewne, np. roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe, pyłki drzew, traw.

Jak rozpoznać astmę u dziecka?

Trudno zdiagnozować astmę u małych dzieci, gdyż nie ma jednoznacznych badań, które mogą ją potwierdzić. Lekarz stawia diagnozę na podstawie objawów. Jest spore prawdopodobieństwo astmy, jeżeli dziecko ma:

  • nietypowe infekcje przebiegające bez gorączki,
  • choruje na zapalenie oskrzeli trzy, cztery razy w roku,
  • ma suchy, napadowy kaszel, występujący głównie nocą, nad ranem oraz po wysiłku fizycznym,
  • ma świszczący oddech,
  • jest leczone antybiotykami, po których choroba kończy się, ale po 2–3 tygodniach powraca.


Astmę u dziecka rozpoznaje się również na podstawie tego, jak dziecko reaguje na zapisane przez lekarza leki rozszerzające oskrzela i sterydy wziewne. Jeżeli pomagają – lekarz może potwierdzić diagnozę choroby u dziecka. Wiarygodne analizy można jednak przeprowadzić, dopiero gdy dziecko ma 5-6 lat i można poddać go badaniu spirometrycznemu. Mierzy ono objętość i pojemność płuc oraz przepływy powietrza znajdującego się w płucach i oskrzelach.

Astma oskrzelowa u dzieci – diagnoza

Astmę u dziecka może zdiagnozować alergolog poprzez:

  • wywiad – lekarz dokładnie wypyta, jak często dziecko choruje, kaszle, czy w rodzinie ktoś ma alergię i astmę,
  • testy alergiczne – u najmłodszych są to zwykle testy z krwi, u starszych (od 3. roku) – także testy skórne, zdarza się, że wynik testów niczego nie wykrywa, chociaż maluch ma uczulenie,
  • spirometrię – sprawdza tzw. pojemność oddechową płuc, można ją przeprowadzić najwcześniej ok. 5. roku życia, gdyż dziecko musi współpracować z lekarzem, aby w odpowiedni sposób dmuchnąć w specjalną rurkę).

Leczenie astmy u dzieci

Dziecku podaje się leki zapisane przez lekarza – zwykle są to sterydy działające przeciwzapalnie, do wdychania przez specjalną pediatryczną tubę do inhalacji (kupisz w aptece) lub przez inhalator (nebulizator). Starsze dzieci, w wieku szkolnym, mogą już korzystać z leków wziewnych bez tuby.

Choremu dziecku podaje się:

  • lek kontrolujący objawy – trzeba go przyjmować regularnie, zapobiega nagłym skurczom oskrzeli i napadom astmy, ma działanie przeciwzapalne,
  • lek łagodzący objawy – rozluźnia mięśnie wokół zwężonych dróg oddechowych, pomaga w przypadku ataku astmy lub nasilenia objawów, rozszerza oskrzela, dzięki czemu łatwiej się oddycha.



Lekarz może także zalecić podawanie dziecku leków przeciwhistaminowych, które zmniejszą objawy alergii.

Nie można przerywać leczenia – astma to podstępna choroba: ma okresy, gdy się cofa, jednak może wrócić. Odstawić leki możesz dopiero po konsultacji z lekarzem.

Astma oskrzelowa u dzieci – zapobieganie

Aby przeciwdziałać pojawieniu się astmy u dziecka:

  • eliminuj z jego otoczenia alergeny – jeżeli dziecko jest uczulone na białko mleka krowiego, nie podawaj mu go (ani żadnych mlecznych przetworów),
  • czytaj etykiety produktów, które kupujesz: białka mleka często znajdują też w pieczywie, ciastkach, wędlinach,
  • gdy dziecko jest uczulone na roztocza kurzu domowego, zwiń dywany, często pierz pościel, sprzątaj odkurzaczem z filtrem,
  • jeżeli przyczyną problemów są pyłki drzew, sprawdź, kiedy pylą rośliny i wychodź wtedy z dzieckiem na dwór rano, wieczorem lub po deszczu.
Astma to choroba przewlekła, która może utrzymywać się przez całe życie. Można też skutecznie ją opanować i utrzymywać pod kontrolą.

Aktywność fizyczna lekiem na astmę u dziecka

Ruch jest sprzymierzeńcem, pomaga zwalczyć astmę. Niepokoi cię kaszel po wysiłku u dziecka? Nic nie szkodzi, jeżeli po jeździe na rowerze czy grze w piłkę dziecko zaczyna kasłać. Warto podać środek rozszerzający oskrzela i pozwolić dalej się bawić. To lepsze niż siedzenie w domu. Oczywiście unikaj uprawiania sportu na świeżym powietrzu z dzieckiem, które ma astmę, kiedy pylą uczulające je rośliny!

Zachęcaj dziecko do aktywności fizycznej. Szczególnie korzystne jest pływanie.

Test kontroli astmy u dziecka

W rozpoznawaniu astmy u dziecka pomocny może być test kontroli astmy. Można go przeprowadzić już u przedszkolaka – pierwsze pytania są skierowane do dziecka.

Pytania do dziecka:

1. Jak się czujesz?

  • Bardzo źle – 0 pkt
  • Średnio – 1 pkt
  • Dobrze – 2 pkt


2. Czy chętnie dziś bawisz się i biegasz?

  • Jestem trochę zmęczony – 1 pkt
  • Nie, źle się czuję – 0 pkt
  • Oczywiście! – 3 pkt


3. Czy często kaszlesz?

  • Tak, bardzo często – 0 pkt
  • Czasami – 2 pkt
  • Wcale – 3 pkt


4. Czy budzisz się w nocy z powodu kaszlu?

  • Czasami – 1 pkt
  • Tak, bardzo mi on przeszkadza – 0 pkt
  • Nie – 3 pkt


Pytania dla mamy:

1. Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko miało objawy astmy?

  • Codziennie – 0 pkt
  • 19–24 dni – 1 pkt
  • 11–18 dni – 2 pkt
  • 4–10 dni – 3 pkt
  • 1–3 dni – 4 pkt
  • Wcale – 5 pkt


2. Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko miało w ciągu dnia świszczący oddech?

  • Codziennie – 0 pkt
  • 19–24 dni – 1 pkt
  • 11–18 dni – 2 pkt
  • 4–10 dni – 3 pkt
  • 1–3 dni – 4 pkt
  • Wcale – 5 pkt


3. Przez ile dni w ciągu ostatnich czterech tygodni dziecko budziło się w nocy z powodu kaszlu?

  • Codziennie – 0 pkt
  • 19–24 dni – 1 pkt
  • 11–18 dni – 2 pkt
  • 4–10 dni – 3 pkt
  • 1–3 dni – 4 pkt
  • Wcale – 5 pkt


Wynik:

  • 19 punktów i mniej: Astma u dziecka nie jest tak dobrze leczona, jak mogłaby być. Skonsultuj się z lekarzem, powiedz mu o objawach, jakie ma dziecko, i zapytaj, co można zmienić w sposobie leczenia.
  • 20 punktów i więcej: Astma u dziecka jest dobrze leczona. Pamiętaj jednak, że astma jest chorobą nieprzewidywalną, dlatego jeśli chcesz odstawić dziecku leki lub zmienić ich dawkowanie, porozmawiaj na ten temat z lekarzem.


Zobacz też:

Zdrowie
Objawy alergii u dzieci - film
Jakie alergie najczęściej występują u dzieci i jak wykonać próbę prowokacyjną? O objawach i rozpoznaniu alergii opowiada pediatra.

Alergia u dzieci może mieć różne przyczyny. Czy można rozpoznać alergię i alergen? Tak - istnieje wiele rodzajów testów alergicznych. Test oceniający stężenie specyficznych immunoglobulin we krwi dziecka. Można go przeprowadzić w zasadzie zawsze, gdy tylko nie podaje się leków. Czytaj też: Alergia - 10 faktów i mitów Innym sposobem są testy skórne - dawniej stosowane tylko u starszych dzieci, obecnie wykonywane również u maluszków. Te testy wymagają jednak powtarzania. Czytaj też: Wysypka u dzieci - rozpoznaj chorobę po wysypce Najlepszym sposobem na ocenienie przyczyny alergii jest oczywiście obserwacja dziecka przez rodzica. Posłuchajcie, co radzi pediatra. Film powstał we współpracy z Centrum Medycznym    

Pielęgnacja
Smog: jaki ma wpływ na zdrowie dzieci i dorosłych? [WIDEO]
Zanieczyszczenia, którymi oddychamy, wpływają szczególnie silnie na dzieci – mówi alergolog, dr Piotr Dąbrowiecki. W jaki sposób? Zobacz nasz film!

Smog, a właściwie zanieczyszczenia, jakie są obecne w powietrzu, wyjątkowo mocno dotykają dzieci. Szczególnie zaś dzieci z astmą, czyli te maluchy, w których układzie oddechowym dochodzi do zapalenia, czyli astmy – tłumaczy d r n. med., alergolog i internista, Piotr Dąbrowiecki . Jakie są więc skutki smogu? Dla kogo smog jest niebezpieczny? Istnieją cztery grupy osób , dla których smog jest szczególnym zagrożeniem dla zdrowia. Wśród nich znajdują się: dzieci, osoby starsze, osoby chore na astmę lub choroby układu oddechowego i krążenia. Te osoby powinny absolutnie unikać wychodzenia na dwór podczas smogu.  Najsilniej smog wpływa na dzieci astmatyczne, to znaczy, że skutki smogu najbardziej odczuwają takie maluchy, które dotyka  zapalenie zwane astmą , które się charakteryzuje: dusznościami światami (świszczącym oddechem) kaszlem Na astmę nakłada się zapalenie wywoływane przez obecność zanieczyszczeń w powietrzu, którym maluchy oddychają. To doprowadza do większej ilości objawów, więc ewidentnie szkodzi dzieciom z alergią, alergicznym nieżytem nosa czy astmą właśnie.  Skąd się bierze smog? Wszyscy wiemy, że smog to zmora podczas sezonu grzewczego. Ale co powoduje, że powstaje i jest tak niebezpieczny dla zdrowia? Podczas spalania drewna lub węgla zawsze do powietrza przenikają zanieczyszczenia, a skoro zimą musimy docieplać mieszkania , wówczas produkujemy znaczne ilości tych zanieczyszczeń. Dodatkowo powietrze zanieczyszczane jest też przez spaliny samochodów i wielkie fabryki. Im powietrze jest bardziej zanieczyszczone, tym jest cieplejsze. Taka warstwa ciepłego powietrza tworzy dla smogu swego rodzaju kopułę, która nie pozwala mu na rozwianie się. A wtedy stężenie smogu wzrasta, powodując, że jakość powietrza znacznie odbiega od norm. Czy w walce ze smogiem należy korzystać z maseczek...

dziecko, lekarz, badanie
Panthermedia
Zdrowie
Prof. Chmielewska-Szewczyk: Alergik choruje inaczej
Częściej choruje, nawet zwykłe przeziębienie często kończy się u niego zapaleniem oskrzeli. Jak wyleczyć alergika: wyjaśnia ekspert.

Dzieci, które są uczulone na różne alergeny, mają zaburzoną odporność , dlatego są bardziej niż zdrowe dzieci podatne na wszelkie infekcje. Dodatkowo wirusy mogą u nich powodować zaostrzenie chorób alergicznych - mówi prof. Danuta Chmielewska-Szewczyk, alergolog. Czy infekcje nasilają alergię? Częste i łagodne pobudzają odporność najmłodszych dzieci (bo organizm uczy się radzić sobie z zarazkami), a nawet hamują rozwój alergii. Z drugiej strony, gdy wirusy zaatakują komórki błony śluzowej układu oddechowego, każda zakażona komórka ginie, a wirus atakuje następną. W ten sposób zostaje uszkodzona warstwa ochronna dróg oddechowych , do których mają łatwiejszy dostęp bakterie, alergeny i różne czynniki szkodliwe, np. dym tytoniowy. W zakażonych drogach oddechowych gromadzą się zniszczone komórki i duże ilości śluzu, który nie może być odkrztuszany, bo rzęski nabłonka są uszkodzone. Wszystko to sprzyja nasileniu się infekcji, a niekiedy także alergii . Dlaczego jesienią dzieci częściej mają ataki astmy? Infekcje wirusowe zawsze wywołują zaostrzenie tej choroby – dzieci z astmą chorują dłużej i dłużej kaszlą. Bywa też, że ciężkie infekcje, np. zapalenie oskrzelików czy płuc, mogą zapoczątkować rozwój astmy . Co temu sprzyja? Dzieci nie zawsze są odpowiednio ubrane do chłodniejszej, zmiennej pogody, a wychłodzenie osłabia odporność . Wracają do żłobków i przedszkoli, więc przebywają w dużych grupach, rzadziej wychodzą na dwór, co sprzyja szerzeniu się chorób. Często w czasie wakacji rodzice przerywają leczenie astmy i po wakacjach choroba się uaktywnia. U dzieci, które pierwszy raz idą do żłobka lub przedszkola, zaostrzenie może być wywołane stresem . Czy nawracające zapalenie ucha ma związek z alergią? U małych alergików, tak samo jak u nie alergików, ta choroba ma podłoże...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj