Zaburzenia żywienia u dzieci
Adobe Stock
Zdrowie

Zaburzenia odżywiania u dzieci - rodzaje, objawy, leczenie

Zaburzenia żywienia mają wiele odmian, które coraz częściej dotykają dzieci. To nie tylko anoreksja czy bulimia, ale także selektywne zaburzenie odżywiania, które polega na przyjmowaniu bardzo ograniczonej liczby pokarmów.

Zaburzenia żywienia u niemowląt, dzieci w wieku przedszkolnym oraz nastolatków zbierają coraz większe statystyki zachorowań. W zależności od wieku mają one jednak inne odmiany – zaburzeniami odżywiania przeważnie nazywamy schorzenia u dzieci starszych, świadomie decydujących o swojej diecie, a zaburzeniami karmienia lub łaknienia – te dotyczące niemowląt i maluchów.

Spis treści:

  1. Zaburzenia odżywiania - rodzaje i objawy
  2. Selektywne zaburzenie odżywiania u dzieci
  3. Zaburzenia karmienia i jedzenia u dzieci i niemowląt
  4. Anoreksja niemowlęca
  5. Nadwrażliwość sensoryczna na jedzenie
  6. Zaburzenia odżywiania - leczenie

Zaburzenia odżywiania - rodzaje i objawy

Najpopularniejsze odmiany tych schorzeń (anoreksja, bulimia, kompulsywne jedzenie) często mają podłoże w deficytach emocjonalnych wynikających z braku ciepła i nadmiernej krytyki ze strony rodziców. Ale swoją rolę odgrywają też media społecznościowe oraz kult szczupłego ciała promowany przez celebrytów. Choroba ta w większości przypadków nadal dotyczy dziewczynek.

Do najczęściej wymienianych zaburzeń odżywiania należą:

  • anoreksja
  • bulimia
  • kompulsywne objadanie się

 

Anoreksja (anorexia nervosa), zwana także jadłowstętem psychicznym, polega na świadomym odmawianiu przyjmowania pokarmów, które skutkuje bardzo niską, często zagrażającą zdrowiu i życiu, wagą pacjenta. Jednocześnie chory nadal uważa się za osobę grubą i cierpi na paniczny lęk przed przytyciem. Najczęściej występuje ona u młodych, dojrzewających dziewcząt lub u młodych kobiet. Pierwsze objawy najczęściej dają o sobie znać między 14. a 18. rokiem życia. Średni wiek, w którym rozwija się anoreksja to 15. rok życia, chociaż granica ta stale spada.

Anoreksja wymaga jak najszybszego podjęcia leczenia, ponieważ w miarę jej rozwoju, prowadzi do bardzo poważnych zaburzeń somatycznych i psychicznych. Aż w 10–20% przypadków zaburzenie to kończy się śmiercią z wygłodzenia organizmu. Ważne jest jak najwcześniejsze zaobserwowanie objawów, prawidłowa i profesjonalna diagnoza oraz podjęcie terapii.

Warto pamiętać, że w przypadku dzieci do 16. roku życia decyzję o leczeniu podejmują rodzice, chociaż wskazane jest też tutaj uzyskanie zgody dziecka - terapia pacjenta, który opiera się leczeniu może trwać znacznie dłużej i być mniej skuteczna. W przypadku młodzieży pomiędzy 16. a 18. rokiem życia, zgodę wyrazić musi zarówno pacjent, jak i jego rodzice lub opiekunowie.

Bulimia (bulimia nervosa) to zaburzenie łączące w sobie cechy anoreksji oraz kompulsywnego objadania: pacjent często spożywa niekontrolowane ilości jedzenia, a wkrótce potem wpada w tak wielkie poczucie winy, że próbuje „oczyścić” organizm z nadprogramowych kalorii poprzez wymioty, środki przeczyszczające lub bardzo intensywne ćwiczenia. Chorzy na bulimię często nie wyróżniają się ani nadmiernie niską, ani wysoką, wagą, dlatego zaburzenie to może być skrywane latami.

Bulimię najczęściej stwierdza się u nastoletnich dziewcząt i młodych kobiet. Zaburzenie to występuje u około 1% kobiet i 0,1% mężczyzn, jednak nie należy lekceważyć objawów u chłopców! Pierwsze objawy wskazujące na bulimię występują przeważnie nieco później niż u pacjentów z anoreksją - często jest to między 18. a 24. rokiem życia.

Kompulsywne objadanie się (binge eating disorder) to zaburzenie polegające na regularnym spożywaniu dużych ilości jedzenia, najczęściej tłustego lub pełnego węglowodanów, w celu ukojenia wewnętrznego niepokoju i dyskomfortu. Pacjenci cierpiący na to schorzenie tracą kontrolę nad swoim apetytem i jedzą nawet wtedy, kiedy nie są już głodni i zmagają się z regularnymi skutkami ubocznymi przejedzenia.

Anoreksja, bulimia, kompulsywne objadanie - objawy

Osoby cierpiące na zaburzenia odżywiania są nadmiernie skoncentrowane na swoim wyglądzie, często przejawiają zachowania obsesyjne pod tym względem. Niepokoić mogą także nieprawidłowe nawyki związane z jedzeniem oraz irracjonalny obraz własnego ciała.

Możesz podejrzewać zaburzenia odżywiania, jeśli twoje dziecko lub inna osoba z twojego otoczenia:

  • nagle gwałtownie traci kilogramy, a jednocześnie zaprzecza stosowaniu jakichkolwiek diet,
  • jest stale niezadowolona ze swojego wyglądu,
  • wykazuje gorszy stan zdrowia objawiający się kiepskim wyglądem skóry, wypadaniem włosów czy nieuzasadnionym osłabieniem,
  • zaczyna obsesyjnie korzystać z siłowni bądź intensywnie uprawiać inne sporty,
  • często negatywnie wypowiada się o wyglądzie swojego ciała.

Selektywne zaburzenie odżywiania u dzieci

Selektywne zaburzenie odżywiania (Selective Eating Disorder – SED) objawia się bardzo silną niechęcią, a niekiedy nawet lękiem przed większością produktów spożywczych. Chorzy są w stanie zjeść tylko jeden rodzaj pożywienia, np. frytki (w niektórych, rzadszych przypadkach są to 2-3 rodzaje), a na widok innych wpadają w panikę. Zaburzenie to przeważnie zaczyna się w okresie, kiedy stopniowo rozszerza się dietę dziecka, czyli w drugiej połowie 1. roku życia i całym wczesnym dzieciństwie (ale przed ukończeniem 6. roku życia).

Selektywne zaburzenie odżywiania - przyczyny

Selektywne zaburzenie odżywiania jest zaburzeniem psychicznym, więc to właśnie w psychice należy szukać jego powodów. „Zapalnikiem” tego typu schorzenia może być traumatyczne przeżycie związane z jedzeniem (np. zakrztuszenie się, nasilone wymioty, silny ból gardła, intubacja, ból związany z jedzeniem określonego pokarmu itp.). Wspomnienia te najczęściej pochodzą z pierwszych lat życia, ale pacjenci bardzo rzadko je zapamiętują. Do rozwoju SED może przyczynić się także inne obciążające emocjonalnie wydarzenie mające miejsce w wieku dziecięcym jak np. śmierć bliskiej osoby.

Zaburzenia karmienia i jedzenia u dzieci i niemowląt

Zaburzenia odżywiania a zaburzenia karmienia

Zaburzenia karmienia dotyczą niemowląt i małych dzieci, które jeszcze nie decydują w pełni świadomie i samodzielnie o spożywanych pokarmach, a w różnym stopniu odmawiają ich przyjmowania. Mogą się one wiązać z brakiem możliwości nakarmienia dziecka drogą doustną, ale także z nieprawidłowymi zachowaniami przy karmieniu.

Natomiast zaburzenia odżywiania przeważnie dotyczą nieprawidłowych zachowań żywieniowych u osób świadomych, którym towarzyszy lęk przed przybraniem na wadze, nadmierne zaabsorbowanie jedzeniem oraz niezadowolenie ze swojego wyglądu.

Zaburzenia karmienia obejmują np. łaknienie spaczone (pica - choroba polegająca na spożywaniu rzeczy niejadalnych takich jak np. tynk ze ścian czy ziemia z doniczek), ruminacje (ponowne przełykanie pokarmu związane z cofaniem się pokarmu do jamy ustnej) oraz unikanie wybranych pokarmów, paniczny lęk przed próbowaniem nowych pokarmów bądź restrykcje żywieniowe (np. neofobia).

Anoreksja u niemowląt

Chociaż niemowlę nie przejawia jeszcze świadomości swojego ciała, może także cierpieć na odmianę anoreksji, która u tak małych dzieci ma często podłoże w zaburzonych relacjach z rodzicem i chęcią zwrócenia na siebie większej uwagi. 

Pierwsze objawy tego typu zaburzenia mogą wystąpić pomiędzy 6. miesiącem a 2. rokiem życia. Do objawów anoreksji niemowlęcej można zaliczyć:

  • całkowity brak zainteresowania jedzeniem,
  • brak jakichkolwiek sygnałów uczucia głodu u dziecka,
  • wyjątkowo silną, nienaturalną (aż uciążliwą) potrzebę stałego kontaktu z rodzicem czy opiekunem,
  • brak podłoża chorobowego stojącego za brakiem apetytu,
  • postępujące zaburzenia rozwojowe wynikające z niedoborów żywieniowych,
  • stały spadek wagi i bardzo powolny bądź zupełnie zatrzymany wzrost.

Jak pokonać zaburzenia karmienia u dzieci?

Leczenie głównie opiera się na: leczeniu zindywidualizowanym opartym na głównych trudnościach z karmieniem i odżywianiem dziecka oraz czynnikach etiologicznych. Terapia poznawczo-behawioralna lub rodzinna również może być wykorzystana podczas leczenia. W niektórych przypadkach konieczne może być leczenie żywieniowe z wykorzystaniem sondy nosowo-żołądkowej.

Nadwrażliwość sensoryczna na jedzenie

Nadwrażliwość sensoryczna prowadzi do wybiórczego jedzenia u dzieci. Polega ono na odmawianiu przez dziecko jedzenia pokarmów, które nie odpowiadają mu ze względu na zapach, konsystencję czy kolor. Dziecko ma zamiast tego swoje własne preferencje i wybiera np. pokarmy w formie płynnej, półpłynnej, o konkretnym kształcie czy aromacie. Próba nakłonienia dziecka do zjedzenia czegoś nowego, w przypadku tego zaburzenia przeważnie kończy się wpadaniem w panikę, płaczem, wypluwaniem żywności, a nawet wymiotami.

O zaburzeniu integracji sensorycznej możemy mówić, jeśli dziecko jednocześnie nie cierpi na żadne choroby układu pokarmowego, alergie pokarmowe, zaburzenia neurologiczne czy też jeśli posiada nieprawidłową budowę jamy ustnej i nosogardzieli.

Zaburzenia odżywiania u dzieci i nastolatków - leczenie

Kiedy mowa o zaburzeniach powstałych na tle psychicznym, wynikających z lęku przed przybraniem na wadze i nadmiernym skupieniu na swoim wyglądzie - konieczna jest jak najszybsza interwencja psychologa, a czasem także psychiatry. Całe leczenie przeważnie trwa nawet kilka lat, a w skrajnych przypadkach (np. zagrażającego życiu wygłodzenia) - może wymagać nawet hospitalizacji lub pobytu w specjalistycznym ośrodku.

Terapia oparta na regularnych spotkaniach, indywidualnych i rodzinnych, ma na celu dojście do przyczyn skrzywionego obrazu własnego ciała u dziecka. Jego korzeni zawsze szuka się w niskim poczuciu wartości i braku pewności siebie, a te wynikają najczęściej z deficytów miłości w okresie dzieciństwa. Może się też zdarzyć, że na zaburzenia odżywiania zacznie cierpieć dziecko wystawione na nadmierny wpływ kultu szczupłego ciała promowanego przez świat mody, telewizję, internet czy celebrytów. Wielki wpływ na rozwój tej choroby mają także rówieśnicy i ich stosunek do ciała - własnego oraz kolegów czy koleżanek.

Należy jednak podkreślić, że dziecko wychowywane w wysokim poczuciu własnej wartości będzie bardziej odporne na negatywne wpływy z zewnątrz.

Zobacz też:

Dlaczego warto rozwijać samodzielność u dziecka?

Jak wychować dziecko bez kompleksów na punkcie wyglądu?
Fotolia
Wychowanie
Jak wychować dziecko bez kompleksów na punkcie wyglądu?
Co zrobić, żeby twoje dziecko było pewne siebie, miało wysoką samoocenę i nie miało kompleksów na punkcie wyglądu? Przeczytaj!

We współczesnych czasach trudno jest uniknąć porównań i nie myśleć o swoim wyglądzie. Badania wykazały, że już 3-latkom zdarza się mówić o sobie, że są brzydkie, grube i muszą się odchudzać. Nic dziwnego, skoro zewsząd otacza je kult piękna dyktowanego przez media tradycyjne i społecznościowe, blogi i kulturę selfie. Deprecjonujące komentarze dziecko słyszy z ust rodziców, koleżanek i bohaterów programów telewizyjnych. Nie muszą być skierowane do dziecka, żeby nauczyło się mówić i myśleć źle o swoim ciele. Wystarczy, że będzie słyszało, jak mama mówi, że jest gruba i musi się odchudzać . Jak wychować dziecko bez kompleksów? Wzmocnisz poczucie własnej wartości w dziecku i jego samoocenę, jeśli: będziesz unikać krytykowania wyglądu swojego i innych ludzi w obecności dziecka przekażesz dziecku właściwe nawyki żywieniowe i będziesz wyrażać się pozytywnie o jedzeniu (a nie jako o źródle niechcianych kilogramów) będziesz uczyć dziecko otwartości na innych i tolerancji dla różnic między ludźmi nie będziesz omawiać wagi – swojej lub innych ludzi – przy dziecku będziesz podkreślać, jak szczególne i wyjątkowe jest twoje dziecko, podkreślając nie to, jak wygląda, ale to kim jest. Zobacz też: 5 ważnych zdań, które trzeba mówić dziecku Tego nigdy nie rób: 5 rzeczy niszczących samoocenę dziecka Jak wychować córkę, żeby akceptowała swoje ciało? 3 rady dla taty  

Młoda mama z córką w przymierzalni wybiera strój kapielowy
facebook/Brittney Johnson
Aktualności
To nie jest kolejny wpis o pokochaniu własnego ciała. To chodzi o coś więcej…
To nie jest kolejny artykuł z serii "jak zaakceptować ciało po ciąży". Ta mama ma do przekazania o wiele więcej. Przeczytaj, co ma do powiedzenia – zgadzasz się z nią?

Dzieci uczą się przez naśladownictwo – pierwszymi nauczycielami każdego malucha są rodzice. Brittney Johnson, mama 4-letniej Payton, zrozumiała, jak ważne jest bycie dobrym przykładem dla swojego dziecka. Przeczytajcie wpis, który opublikowała na Facebooku. "Jeśli chodzi o dobre wychowanie, bądź przykładem..." Brittney Johnson zabrała córeczkę na zakupy. Chciała, żeby mała Payton pomogła jej wybrać kostium kąpielowy. Gdy weszły do przymierzalni, Brittney miała ze sobą aż 11 kostiumów wybranych przez córkę. Zaczęła je przymierzać, robiła zdjęcia i wysyłała przyjaciółkom, żeby oceniły, w którym stroju wygląda najlepiej . W pewnym momencie spojrzała na córkę i zrozumiała, jak ważna dla Payton jest ta chwila, wspólne zakupy i wizyta w przymierzalni. Dlaczego? "Przymierzyłam jeden strój, potem drugi, trzeci. Robiłam zdjęcia, żeby wysłać je przyjaciółkom i zapytać, co o nich myślą. Dziewczyny są dziwne, tak właśnie robimy... Wtedy zrobiłam to zdjęcie. Widzicie tę słodką istotkę w rogu? Ubraną w sukienkę i górę od stroju? Chciałam zobaczyć, co powie. Kiedy spojrzała w lustro, powiedziała, że uwielbia ten wzór i myśli, że wygląda pięknie. Zapytała, czy ja też uważam, że wygląda pięknie. Uderzyło mnie, że ona mówi tylko to, co usłyszy, co sama zobaczy. Każdego dnia mówię jej, że jest piękna . Jest uprzejma, kiedy wchodzi do sklepu, bo zawsze jej powtarzam, że jest uprzejma. Jest grzeczna przy kasie, bo widzi, że ja jestem grzeczna w stosunku do obcych. Komplementuje innych ludzi, bo uwielbia uczucie, kiedy ktoś komplementuje ją. Kiedy jesteśmy w tej przymierzalni, z tymi wszystkimi strojami kąpielowymi, to jest taki moment, kiedy mogę powiedzieć, że okropnie przytyłam przez ten rok albo że świetnie wyglądam w tym kolorze. Słowa, które wybiorę, zapiszą się w świadomości mojej córki. Jeśli chodzi o dobre wychowanie, bądź...

co może zrobić tata, żeby jego córka nie miała kompleksów
Fotolia
Tata
Jak wychowywać córkę, żeby akceptowała swoje ciało? 3 rady dla taty
To jak tata zachowuje się względem córki i w jej obecności może mieć duży wpływ na to, jak w przyszłości będzie ona oceniać swój wygląd i kobiecość. Sprawdź, co możesz zrobić, żeby twoja córka nie miała kompleksów na punkcie swojego wyglądu.

Rola ojca w wychowywaniu córki jest nie do przecenienia. Eksperci podkreślają, że to właśnie od relacji ojciec-córka w dużej mierze zależy to, na jaką kobietę wyrośnie mała dziewczynka. I tak, jeśli ojciec jest nieobecny i chłodny emocjonalnie, jego córka w przyszłości może reagować na mężczyzn tak jak w dzieciństwie zachowywała się w towarzystwie taty: będzie ciągle szukać u nich potwierdzenia miłości i uwagi, jednocześnie nie ufając im i nie czując się bezpiecznie w swoich związkach. To nie brzmi dobrze, prawda? Dlatego bardzo ważne jest, żeby ojciec przykładał dużą wagę do tego, jak traktuje swoją córkę i jak zachowuje się w jej towarzystwie. Przeczytaj, co może zrobić ojciec, żeby jego córka w przyszłości nie zmagała się z niską samooceną , akceptowała swoje ciało i nie walczyła z kompleksami. Nie krytykuj wyglądu kobiet przy córce Dziewczynka uczy się akceptacji dla wyglądu przez pryzmat komentarzy swojego ojca. Ojciec jest pierwszym mężczyzną w życiu córki. Dorastając obserwuje, jak tata traktuje kobiety , jak wyraża się o ich wyglądzie, ciele itd. Jeśli ojciec często komentuje wygląd kobiet, robiąc np. żarty na temat ich wagi, fryzury czy ubioru albo nadmiernie zachwyca się kobietami szczupłymi/z dużym biustem/długimi włosami/blondynkami itd., to jego córka zakoduje sobie informację, że kobieta powinna wyglądać w dany sposób, a wszelkie odstępstwa od ojcowskiej "normy" nie są akceptowane. Dlatego też, jeśli on naśmiewał się z nadwagi małżonki, jego córka będzie zawsze walczyć ze swoją wagą i cierpieć, jeśli przytyje. Może nienawidzić swojego ciała , a tego nie chce dla swojej córki żaden rodzic. Rada dla taty: Nie rób negatywnych komentarzy na temat wyglądu kobiet przy córce. Nie wyśmiewaj ich. Wychowuj córkę w duchu akceptacji dla różnic, inności i indywidualizmu. Nazywaj części ciała właściwymi słowami...

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj