zespół sawanta
Adobe Stock
Zdrowie

Zespół sawanta, czyli geniusz w spektrum autyzmu lub z inną dysfunkcją układu nerwowego

Zespół sawanta sześciokrotnie częściej dotyka płci męskiej. Związany jest ze specyficzną pracą mózgu, która w części obszarów jest upośledzona, a w części działa genialnie. Dolegliwość najczęściej jest wrodzona, ale spotyka się ją też u osób z uszkodzoną lewą półkulą mózgu.

Sawant to, najkrócej mówiąc, geniusz z niskim ilorazem inteligencji. Jego układ nerwowy nie działa prawidłowo, co wpływa na jego zachowanie i funkcjonowanie, obniżając ich jakość. Z drugiej jednak strony dysfunkcje te sprawiają, że osoby z zespołem sawanta mają wyjątkowe uzdolnienia, które mogą dotyczyć bardzo różnych umiejętności. Szacuje się, że nawet jedno na dziesięcioro dzieci ze spektrum autyzmu może być sawantem, i że co najmniej połowa sawantów cierpi na autyzm.

Spis treści:

Co to jest zespół sawanta

Jest to dysfunkcja układu nerwowego. Najczęściej wiąże się z nieprawidłowym działaniem lewej półkuli mózgu, w wyniku czego prawa półkula zmuszona jest do kompensowania osłabionego działania swojej „bliźniaczki’’. Większość dzieci z zespołem sawanta rodzi z tą dolegliwością. Opisano jednak przypadki osób dorosłych i dzieci, które w wyniku urazu głowy lub choroby dotykającej mózg zyskały umiejętności charakterystyczne dla sawantów.

Badania mózgów sawantów pokazały zwiększony przepływ krwi przez prawą półkulę mózgu, zwiększenie aktywności tzw. kory nowej prawej półkuli i upośledzenie przedniego płata skroniowego lewej półkuli.

Jak dotąd dokładnie opisano ok. 100 przypadków zespołu sawanta. Pierwszy raz dokonał tego w 1789 roku amerykański pionier psychiatrii – Benjamin Rush. Jego pacjentem był Thomas Fuller, który mimo znikomej znajomości matematyki potrafił w kilkadziesiąt sekund prawidłowo odpowiedzieć na pytanie o liczbę sekund, które mijają w ciągu życia człowieka żyjącego 70 lat, 17 dni i 12 godzin (2 210 500 800) z uwzględnieniem lat przestępnych.

Objawy zespołu sawanta

Każdy sawant jest inny, dlatego nie sposób podać pełnej listy objawów typowych dla zespołu sawanta. Najczęściej występujące cechy wspólne u dzieci i dorosłych z tym zaburzeniem to:

  • płeć męska,
  • niski iloraz inteligencji – 40-70,
  • ponadprzeciętne uzdolnienie wynikające z funkcji pełnionych przez prawą półkulę mózgu.


Sawant może być dzieckiem lub dorosłym, chłopcem lub dziewczynką, kobietą lub mężczyzną. Może mieć iloraz inteligencji 25, ale i powyżej 100. Najbardziej charakterystyczne są dysfunkcje w obszarze życia społecznego i wyjątkowe uzdolnienia. Sawant może, ale nie musi, być dzieckiem autystycznym, może mieć zespół Aspergera o różnym nasileniu, może cierpieć na chorobę otępienną, ale zawsze wyróżnia go wyjątkowy talent.

Geniusz sawanta może polegać na:

  • daleko ponadprzeciętnej pamięci,
  • adhezji werbalnej (zdolności do języków obcych) – bardzo rzadkie u sawantów,
  • wyjątkowej sprawności manualnej,
  • zdolności do wykonywania skomplikowanych obliczeń,
  • bardzo precyzyjnym odmierzaniu czasu,
  • błyskawicznym i trafnym szacowaniu liczby przedmiotów,
  • zdolnościach artystycznych: rysunku, malarstwie, muzyce,
  • kombinacji tych uzdolnień.

Leczenie zespołu sawanta

Mimo tego, że geniusz sawanta budzi podziw, najczęściej jest on wyobcowany ze społeczeństwa. Jego talenty, choć w kilku przypadkach (patrz niżej: Daniel Tammet, Richard Wawro, Leslie Lemke) pozwalają mu się utrzymać, nie są dla niego czymś, co rekompensowałoby mu deficyty wynikające z zaburzeń rozwojowych (autyzm, zespół Aspergera). Najlepiej o tym mówi Daniel Tammet: „Nie chcę, żeby ludzie mówili: <>, ponieważ bycie geniuszem może oznaczać samotność. A ja bardzo długo walczyłem z samotnością, chcę docierać do ludzi’’’.

Zespołu sawanta się nie leczy, ale u ponadprzeciętnie uzdolnionych dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu stosuje się terapię, która ma poprawić ich funkcjonowanie w grupie. Czasami stoju się też leki, które co prawda nie leczą zaburzenia, ale pomagają panować nad napadami lęku i nadpobudliwością oraz depresją.

Znani ludzie z zespołem sawanta

Chyba najbardziej znanym geniuszem podejrzewanym o zespół sawanta jest Albert Einstein, który cierpiał na łagodny zespół Aspergera. Z kolei Jacob Benett, który ma autyzm i miał nigdy nie nauczyć się czytać, dzisiaj poprawia teorię względności Alberta Einsteina, a jego IQ wynosi 170! Są to postacie, które wyłamują się z reguły mówiącej o tym, że sawanci mają niski iloraz inteligencji, jednak ich ponadprzeciętne zdolności i dysfunkcje społeczne wyraźnie wskazują na zespół sawanta.

Inni znani sawanci:

  • Daniel Tammet – ma zespół Aspergera, dokonuje w pamięci skomplikowanych obliczeń, błyskawicznie uczy się języków – zna ich 11 – islandzkiego nauczył się w cztery dni, pisze książki.
  • Temple Grandin – profesor Colorado State University, doktor zootechniki, cierpi na autyzm, ma ścisły, analityczny umysł.
  • Stephen Wiltshire – rysuje z pamięci panoramy miast, cierpi na autyzm.
  • Richard Wawro – szkocki malarz tworzący niesamowite obrazy wystawiane w galeriach na całym świecie, cierpiał na autyzm.
  • Leslie Lemke – ma porażenie mózgowe, w wieku 14 lat zagrał po jednym wysłuchaniu koncert Czajkowskiego, choć nigdy nie uczył się grać na pianinie, potrafi zagrać z pamięci kilka tysięcy utworów.
  • Alonzo Clemons – cierpi na zaburzenia rozwojowe, w dzieciństwie przeszedł uraz głowy, potrafi z niesłychaną precyzją modelować z wosku sylwetki zwierząt widziane przez choćby kilka sekund.


Zobacz także:

 

Czy spinner pomaga na ADHD, czy służy diabłu? [WIDEO]

najsilniejsze dziecko świata
Adobe Stock
Aktualności
„Najsilniejsze dziecko świata" – urodziła się dziewczynka z niezwykłymi zdolnościami!
Na imię ma Lula, ma zaledwie 2 miesiące i nie przestaje zadziwiać swoich rodziców. Już została okrzyknięta „najsilniejszym dzieckiem świata"!

Malutka Lula od momentu narodzin jest wyjątkowym dzieckiem . Rozwój fizyczny dziewczynki wielokrotnie przekracza możliwości niemowląt w jej wieku. Już kilka dni po przyjściu na świat Lula pokazała swą wyjątkową moc, wprawiając mamę i tatę w zdumienie. Pięciodniowy noworodek podnosi główkę! 23-letnia Emily Derrick i 31-letni Tezra Finn-Johnston mieszkają w Bristolu w Anglii. Niespełna cztery miesiące temu para powitała na świecie swoją córeczkę Lulę. Zaraz po jej urodzeniu, po wyjściu ze szpitala, okazało się, że dziewczynka ma niezwykłe zdolności. Kiedy miała zaledwie pięć dni, podnosiła już główkę. Większość niemowląt jest w stanie zrobić to dopiero w 2. miesiącu życia. Wcześniej ich mięśnie karku i szyi nie są na tyle silne. 2-miesięczna Lula stoi samodzielnie! Rodzice maleństwa byli jeszcze bardziej zszokowani, kiedy okazało się, że Lula w wieku zaledwie ośmiu tygodni potrafi stać na nóżkach . Taki etap w rozwoju fizycznym niemowlęta osiągają najwcześniej po skończeniu ósmego miesiąca życia, a przeciętnie dzieje się to w przedziale 9-12. miesiąca życia. Gdy dziewczynka miała około ośmiu tygodni, jej tata próbował posadzić ją na kolanach, ale Lula mocno się zezłościła i zamiast usiąść, samodzielnie wstała. „Zamiast usiąść, po prostu stanęła na moim kolanie i nie zgięła nóg" – opowiada tata. W ciągu kilku następnych tygodni kilkakrotnie powtórzyła swoje osiągnięcie. Teraz, mając 15 tygodni , potrafi stać na prostych nogach, ale rodzice zawsze jej asystują. Siła zapisana w genach? Wszyscy zastanawiają się, po kim maleństwo odziedziczyło tak niespotykaną siłę. Niewykluczone, że ma to po swoim tacie. Chociaż Tezra Finn-Johnston podkreśla, że jako dziecko rozwijał się w „standardowym" tempie, to jednak mając 13 lat, zaczął podnosić ciężary i siłować się na ręce z...

zdolności matematyczne niemowląt
Adobe Stock
Rozwój
Każde dziecko rodzi się ze zdolnościami matematycznymi. Co się z nimi, do licha, potem dzieje?
Chłopcy są uzdolnieni matematycznie, a dziewczynki językowo? Guzik prawda! Dzieci obu płci rodzą się z niezłym zmysłem matematycznym. Co się dzieje później?

Każdy maluch przychodzi na świat z całkiem sporymi umiejętnościami matematyczno-fizycznymi . Jego mózg ma zdolność do wychwytywania rytmów, powtórzeń i reguł. Na tej podstawie analizuje świat, tworzy hipotezy, testuje je i się uczy praw rządzących światem. Co potrafi niemowlę? Karen Wynn, psycholożka rozwojowa, profesor psychologii i kogniwistyki na Uniwersytecie Yale w USA zajmuje się badaniem życia umysłowego niemowląt i małych dzieci. Dzięki jej badaniom wiadomo, że niemowlęta i maluchy chętniej obserwują nowe rzeczy oraz takie, które są sprzeczne z ich dotychczasowymi doświadczeniami. Zaobserwowano też, że już tak małe dzieci mają wiedzę na temat tego, czy czegoś jest mniej, czy więcej. Potrafią ocenić liczebność przedmiotów w zakresie 3-4. Wiedzą też, że 1 + 1 to 2, a nie np. 3 czy 4. Jedni są bardziej uzdolnieni od drugich? To prawda. Naukowcy z Instytutu Nauk o Mózgu z Uniwersytetu Duke'a w USA odkryli, że dzieci, które w niemowlęctwie zwracały większą uwagę na zbiory przedmiotów różniące się liczebnością, w późniejszym wieku łatwiej uczą się matematyki . Jedne dzieci mogą zatem rodzić się z większą wrażliwością na matematykę, a inne z mniejszą. Jednak wiele można osiągnąć odpowiednim treningiem. Zobacz także: Jaki talent ma twoje dziecko? Sprawdź! Byle nie przeszkadzać Prof. Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, specjalistka edukacji matematycznej małych dzieci z Akademii pedagogiki Specjalnej w Warszawie twierdzi, że w związku z naturalnymi zdolnościami, starszym dzieciom wystarczy nie przeszkadzać w rozwoju uzdolnień matematycznych, a te mniej hojnie obdarzone w tym względzie przez naturę wystarczy nieco wspomóc . Tylko tyle trzeba, aby zdolności matematyczne rozwijały się u wszystkich dzieci.     Zobacz także: Nauka matematyki może być zabawą!   Skąd problemy w wieku szkolnym?...

Nauka mówienia
AdobeStock
Aktualności
Kto ma większy wpływ na zdolności językowe dziecka - mama czy tata?
Usłyszeć jako pierwsze słowo „mama” - bezcenne, ale czy to wystarczający dowód, by uznać, że to matki przyczyniają się do rozwój mowy u dziecka?

Badacze przez wiele lat zastanawiali się, kto ma większy wpływ na zdolności językowe dziecka. Powiesz, że matka, przecież to głównie ona spędza z dzieckiem czas przez pierwsze lata. Eksperci z Uniwersytetu Fudan w Chinach to sprawdzili i wyniki mogą cię zaskoczyć. Matka czy ojciec? Zespół naukowców pod kierownictwem Menghan Zhang przebadał 34 współcześnie żyjące populacje indoeuropejskie. Genetycy w ramach badania przeanalizowali haplogrupy chromosomu Y i mitochondrialnego DNA (mtDNA). Ponieważ chromosom Y dziedziczony jest tylko w linii ojcowskiej, natomiast mtDNA tylko w linii matczynej mogli określić, za jakie dokładnie zdolności odpowiada dany z rodziców. I co odkryli? Otóż materiał genetyczny matki odpowiada za zdolność różnicowania odbieranych dźwięków mowy mi.in. głosek, sylab, czy akcentów (zdolności fonetyczne), a ten przekazywany przez ojców za umiejętność trafnego posługiwania się określonym zasobem słów (zdolności leksykalne). Badania dowodzą więc, że genetycznie rodzice przekazują zdolności językowe w równym stopniu, ale w różnych obszarach. Nie można jednak odmówić matkom tego, co robią dla swoich dzieci. Mów do mnie mamo W nauce języka olbrzymie znacznie ma to, kto i ile mówi do dziecka. Dlatego rola matki może tu być kluczowa, bo faktycznie to ona najczęściej spędza czas z dzieckiem. Warto zaznaczyć, że komunikując z dzieckiem , nie tylko uczy języka, ale także i kultury. Co więcej, badania dowodzą, że dzieci zaczynają się uczyć języka już w okresie prenatalnym i jeszcze przed narodzinami potrafią rozpoznać język ojczysty, czyli ten, którym posługuje się matka. Z najnowszych badań wynika również, że zanim niemowlęta przyjdą na świat, rozpoznają aż 800 słów! Źródło: businessinsider.com

Nasze akcje
dziecko na szczepieniu
O szczepieniach

Szczególne znaczenie szczepień przeciw pneumokokom u niemowląt i dzieci w dobie pandemii COVID-19

Partner
Miasteczko Zmysłów 2
Małe dziecko

Odwiedź Miasteczko Zmysłów i poznaj jego atrakcje!

Partner
KINDER Niespodzianka WSCW
Rozwój dziecka

Poznaj świat emocji dziecka! Ruszyła akcja Widzę, Słyszę, Czuję, Wiem

Partner
Polecamy
Porady
ile dać na komunię
Święta i uroczystości

Ile dać na komunię w 2022: ile do koperty od gościa, dziadków, chrzestnej i chrzestnego

Maria Nielsen
Podróż kleszczowy
Poród naturalny

Poród kleszczowy: wskazania, powikłania, skutki dla matki i dziecka

Ewa Janczak-Cwil
co kupić na chrzest
Święta i uroczystości

Co kupić na chrzest? Prezenty praktyczne i pamiątkowe [GALERIA]

Joanna Biegaj
zapłodnienie
Starania o dziecko

Zapłodnienie: przebieg, objawy, kiedy dochodzi do zapłodnienia

Magdalena Drab
400 plus na żłobek
Aktualności

400 plus dla dziecka na żłobek: zasady, warunki, wniosek

Ewa Janczak-Cwil
Pierwsza komunia święta
Święta i uroczystości

Prezent na komunię: pomysły na prezenty modne i tradycyjne (lista)

Magdalena Drab
biegunka w ciąży
Zdrowie w ciąży

Biegunka w ciąży: przyczyny i leczenie rozwolnienia w ciąży i przed porodem

Ewa Janczak-Cwil
Pieniądze na dziecko
Prawo i finanse

Świadczenia na dziecko: co przysługuje po urodzeniu dziecka 2022? [ZASIŁKI, ULGI]

Małgorzata Wódz
Czop śluzowy
Przygotowania do porodu

Czop śluzowy – co to, jak wygląda, kiedy odchodzi?

Joanna Biegaj
plan porodu
Lekcja 2

Plan porodu: jak go napisać, czy jest obowiązkowy? Wzór do druku

Małgorzata Wódz
wyprawka dla noworodka wiosna
Noworodek

Wyprawka dla noworodka: wiosną to obowiązkowa lista! (ubranka i rzeczy do wózka)

Małgorzata Wódz
twardy brzuch w ciąży
Zdrowie w ciąży

Twardy brzuch w ciąży – kiedy napięty brzuch jest powodem do niepokoju?

Ewa Cwil
pozytywny test ciążowy
Ciąża

Pozytywny test ciążowy – co dalej? Kiedy test ciążowy jest fałszywie pozytywny?

Joanna Biegaj
plamienie implantacyjne
Objawy ciąży

Plamienie implantacyjne: co to jest, jak wygląda, ile trwa? Czy zawsze występuje w ciąży?

Małgorzata Wódz
jak ubrać dziecko na spacer
Pielęgnacja

Jak ubrać niemowlę i starsze dziecko na spacer, by nie było mu za zimno ani za gorąco?

Małgorzata Wódz
Pozycje wertyklane do porodu
Poród naturalny

Pozycje wertykalne do porodu: dlaczego warto rodzić w pozycji wertykalnej?

Dominika Bielas
wody płodowe
Przygotowania do porodu

Jak wyglądają wody płodowe? Jak je rozpoznać?

Beata Turska
9 miesięcy w 4 minuty: tak powstaje życie
Przebieg ciąży

Rozwój płodu tydzień po tygodniu – ten film wzruszy każdego!

Joanna Biegaj