metoda vojty
fot. Adobe Stock

Metoda Vojty: na czym polega, efekty

Metoda Vojty jest stosowana w rehabilitacji niemowląt, dzieci i dorosłych. Celem terapii jest aktywowanie lub przywrócenie prawidłowych wzorców motorycznych.
Ewa Janczak-Cwil
metoda vojty
fot. Adobe Stock
Metoda Vojty, zwana też metoda odruchowej lokomocji, powstała na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Jej autorem jest czeski neurolog dziecięcy – Václav Vojta.

Spis treści:

Podstawy metody Vojty

U podstaw terapii leżą dwa założenia. Pierwsze z nich brzmi, że nawet niewielkie uszkodzenie w obrębie układu nerwowego może skutkować zaburzeniami napięcia mięśniowego, co powoduje powstanie i utrwalenie się nieprawidłowych wzorców ruchu.
  Drugie zakłada, że każdy człowiek rodzi się z zaprogramowanymi genetycznie globalnymi wzorcami ruchu, które determinują rozwój ruchowy dziecka. Vojta zaobserwował, że ucisk konkretnego punktu na jednej partii ciała wywołuje odruchowe napięcie mięśni w innych partiach ciała, dzięki czemu można pacjenta stymulować do wykonywania bardzo konkretnego ruchu – tzw. wzorzec ruchowy lub wzorzec motoryczny.

Metoda Vojty wykorzystuje 10 stref na tułowiu i kończynach, które w czasie terapii są uciskane, podczas gdy pacjent leży w bardzo konkretnej pozycji.
Redakcja poleca: Czy pediatrzy znikną z przychodni?! Sprawdź, co mówi ekspert!
Czy nowelizacja ustawy o POZ pozbawi dzieci lekarza pierwszego kontaktu? Prof. Alicja Chybicka, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Dzieci, pediatra, obawia się, że zmiany nie będą korzystne dla dzieci.

Na czym polega metoda Vojty

Podczas terapii pacjent przyjmuje ściśle określoną pozycję. Ważne jest ustawienie tułowia, kończyn i głowy. Terapeuta uciska konkretną strefę lub strefy na ciele pacjenta. Często przykłada też opór do niektórych części ciała, aby dodatkowo stymulować, pobudzać mięśnie. Wszystko to powoduje aktywację mięśni niezbędnych do wykonania ruchu będącego tzw. wzorcem motorycznym: np. odruchowe pełzanie, odruchowy obrót.

Podstawowe pozycje ułożeniowe pacjenta to: leżenie na plecach, na brzuchu i na boku. Mają jednak one aż 30 różnych wariantów.

Zobacz także: Obniżone napięcie mięśniowe coraz częstsze u niemowląt

Skutki uboczne ćwiczeń Vojty

Są całkiem niegroźne i należy do nich: płacz i pocenie się dziecka w czasie terapii (dorośli i starsze dzieci nie płaczą), zaróżowienie skóry w miejscu ucisku.

Co różni metodę Vojty od innych metod terapeutycznych

Terapia nie polega na ćwiczeniu konkretnych umiejętności (np.: chodzenia czy chwytania), ale na tym, aby dać pacjentowi możliwość wykonana ruchów, od których zależą te umiejętności. Pacjent niejako uzyskuje czy odzyskuje możliwość ich wykonywania, dzięki czemu później potrafi spontanicznie te ruchy wykonywać. Mówiąc bardziej obrazowo: w czasie terapii nie ćwiczy się np. obrotów ciała, ale wywołuje reakcję w ciele, która pozwala taki obrót wykonać.

Metoda Vojty wymaga zaangażowania nie tylko terapeuty

Terapia wymaga dużego zaangażowania rodziców i opiekunów osoby poddanej leczeniu. Aby uzyskać dobry efekt, nie wystarczy bowiem regularnie pojawiać się u terapeuty. Rodzice i opiekunowie powinni także w warunkach domowych stosować terapię zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty – czasami nawet kilka razy dziennie. Jedna sesja terapeutyczna trwa od 5 do 30 minut.

Efekty rehabilitacji metodą Vojty

U dzieci jest to normalizacja napięcia mięśniowego, co zapobiega wadom postawy (wadom kręgosłupa, kolan, stóp), poprawa pracy narządów wewnętrznych (likwidowanie zaparć, problemów z pęcherzem – np. pęcherzem neurogennym u dzieci z przepuklinami). U dorosłych jest to odzyskiwanie utraconych w wyniku urazu czy choroby funkcji ruchowych i odzyskiwanie sprawności i samodzielności.

Skuteczność terapii Vojty została potwierdzona u wielu pacjentów na całym świecie – dorosłych i dzieci. Sama metoda była też obiektem wielu badań, które dowiodły, że przynosi pozytywne efekty.

Celem terapii jest uzyskanie przez pacjenta dostępu i możliwości utrzymania konkretnych pozycji i wykonywania konkretnych ruchów:
  • utrzymywanie równowagi podczas ruchu,
  • wyprostu ciała, co wymaga przeciwstawienie się sile grawitacji,
  • chodzenia i chwytania.

Terapia Vojty – wskazania

Najczęściej metoda jest stosowana u dzieci, ale przynosi korzyści także dorosłym. Jej skuteczność sprawia, że może być wykorzystana do odzyskiwania sprawności ruchowej w wielu jednostkach chorobowych – neurologicznych i ortopedycznych. Wskazaniami do zastosowania metody Vojty są:
  • porażenie mózgowe,
  • skolioza (wielopłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa),
  • dysplazja stawów biodrowych,
  • porażenia splotu ramiennego,
  • przepuklina oponowo-rdzeniowa,
  • choroby mięśniowe,
  • stwardnienie rozsiane,
  • uszkodzenia ortopedyczne m.in. barków, bioder, ramion i nóg,
  • zaburzenia oddychania, połykania i żucia,
  • udary.

Ćwiczenia Vojty – przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do terapii jest: infekcja przebiegająca z gorączką, okres 10 dni po szczepieniu z użyciem szczepionek zawierających żywe drobnoustroje, ciąża.

Terapia Vojty a płacz dziecka

Podczas terapii, zwłaszcza w gabinecie terapeuty, małe dzieci i niemowlęta często płaczą. Nie jest to spowodowane bólem – ucisk stref na ciele nie jest bolesny! Płacz wywołany jest aktywacją układu nerwowego, do którego dziecko nie jest przyzwyczajone. Dlatego rodzice nie powinni się niepokoić, gdy ich pociecha płacze w czasie zabiegów wykonywanych przez terapeutę. Najczęściej po zakończeniu sesji terapeutycznej dzieci natychmiast się uspokajają.

Konsultacja: Klaudia Konarska, fizjoterapeuta, certyfikowany terapeuta metodą Vojty, właścicielka Centrum Rehabilitacji Medycznej w Legionowie

Zobacz także:
Oceń artykuł

Ocena 5 na 1 głos

Zobacz także

Popularne tematy