Nacięcie krocza
fot. AdobeStock

Nacięcie krocza podczas porodu: jak wygląda, czy boli, kiedy jest konieczne?

Nacięcie krocza, czyli epizjotomia, jest wykonywane podczas porodu siłami natury. Choć tkanki w okolicach pochwy są rozciągliwe, to niestety zdarza się, że nie wytrzymują napięcia związanego z przechodzeniem dziecka przez kanał rodny. Celem zabiegu jest uchronienie kobiety przed samoistnym pęknięciem krocza oraz pochwy.
Dominika Bielas
Nacięcie krocza
fot. AdobeStock
Nacięcie krocza przy porodzie wzbudza wiele kontrowersji. Warto wiedzieć, że Polska jest jednym z niewielu krajów europejskich, w których w wielu placówkach nacięcie krocza nadal stanowi rutynowy element prowadzenia porodu. Tymczasem obowiązujące standardy porodowe oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia rekomendują ograniczenie stosowania tego zabiegu, ponieważ udowodniono, ponad wszelką wątpliwość, szkodliwość jego powszechnego stosowania. Wyjaśniamy, na czym polega ten zabieg i kiedy powinno się go wykonywać.

Spis treści:

Po co nacina się krocze przy porodzie?

Nacinanie krocza podczas narodzin dziecka jeszcze do niedawna było uważane za rutynową metodę zapobiegania powikłaniom porodu, w tym niekontrolowanemu pęknięciu krocza, które może mieć poważne skutki dla rodzącej. Oto lista argumentów, które przywoływano na potwierdzenie zasadności stosowania rutynowego nacięcia krocza.

Zabieg miał zapobiegać:
  • poważnym większym uszkodzeniom krocza
  • obniżeniu napięcia mięśni dna miednicy
  • wypadaniu narządów
  • nietrzymaniu moczu po porodzie
  • urazom główki dziecka
  • rozluźnieniu pochwy po porodzie i pogorszeniu jakości współżycia
  • gorszemu gojeniu się ewentualnego pęknięcia.

Badania naukowe nie potwierdziły żadnego z tych argumentów. Nacięcie krocza nie zapobiega wymienionym wyżej komplikacjom porodowym, może za to przyczynić się do powikłań lub wręcz je spowodować. W wielu przypadkach jest działaniem podejmowanym na wyrost.

Kiedy nacięcie krocza jest konieczne?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oceniła, że nacinanie krocza powinno być wykonywane jedynie w przypadku 5-20 proc. porodów – pozostałe mogą odbywać się bez niego.

Wskazania Światowej Organizacji Zdrowia do wykonania zabiegu nacinania krocza podczas porodu: 

  • poród pośladkowy
  • dystocja barkowa
  • poród kleszczowy
  • konieczność użycia próżniociągu (vacuum)
  • spadek tętna płodu
  • wyraźne blizny po pęknięciach krocza III lub IV stopnia z poprzednich porodów.

Wymienione wskazania dotyczą nie więcej niż 20 procent porodów. W ich przypadku nacięcie krocza jest uzasadnione.
Ważne:
– Obowiązujące aktualnie standardy opieki okołoporodowej nakazują ograniczenie wykonywania nacięcia krocza tylko do przypadków tego wymagających.
– Personel szpitala ma obowiązek poinformować rodzącą o zamiarze wykonania nacięcia, uzasadnić jego konieczność oraz uzyskać zgodę rodzącej. Podobnie powinien postąpić w przypadku innych zabiegów medycznych. 
– Nacięcie krocza podczas pierwszego porodu nie oznacza, że zabieg ten musi być stosowany ponownie przy kolejnym porodzie siłami natury.

Jak wygląda nacięcie krocza podczas porodu?

Nacięcie krocza wykonuje się bez znieczulenia w drugiej fazie porodu, w momencie szczytu skurczu. Ucisk główki dziecka na nerwy krocza powoduje naturalne znieczulenie, więc przecinanie tkanek nie boli.

Najczęściej nacięcie krocza wykonuje się pod kątem ok. 45 stopni do osi długiej ciała – tzw. nacięcie boczno-przyśrodkowe. Powoduje ono utratę krwi i dolegliwości bólowe w czasie gojenia. Zaletą tej techniki jest możliwość rozszerzenia nacięcia oraz to, że wszelkie dodatkowe pęknięcia krocza nie dochodzą do odbytu.

W Polsce rzadziej wykonuje się nacięcie krocza pośrodkowe – wiąże się ono z mniejszą utratą krwi, łatwiejszym szyciem, mniejszym dyskomfortem w czasie gojenia rany. W razie konieczności nie ma, niestety, możliwości rozszerzenia nacięcia, a istnieje ryzyko pęknięcia w kierunku odbytu i uszkodzenia zwieracza odbytu.

jak wygląda nacięcie krocza przy porodzieSchemat nacinania krocza – pośrodkowy i boczno-przyśrodkowy. rys. Adobe Stock

W obu technikach krocze przecina się na długości 3-4 cm. Przecinana jest skóra oraz mięsień opuszkowo-gąbczasty i mięsień poprzeczny powierzchowny krocza. Nacięcie wykonuje się specjalnymi nożyczkami. 

Po porodzie rana zostaje zszyta. Szycie powinno być wykonywane w znieczuleniu miejscowym. Stosuje się szwy szybko wchłaniające się lub standardowe. W przypadku szwów tradycyjnych konieczne jest ich zdjęcie. Rana zrasta się dość szybko, ok. 7-10 dni, jeśli nacięcie nie było zbyt rozległe. W miejscu zszycia kobieta może czuć ból, ciągnięcie, drętwienie.

Jak wspomóc gojenie tkanek po nacięciu krocza

Rana po nacięciu krocza zwykle goi się szybko i nie powoduje powikłań. W jej miejscu powstaje niedokuczliwa blizna.

Po zabiegu nacinania krocza dbaj o właściwą higienę i unikaj sytuacji, w której może dojść do rozwoju bakterii beztlenowych:
  • Regularnie zmieniaj podkłady i wietrz krocze.
  • Pamiętaj o myciu rąk przed i po zmianie podpaski.
  • Jeśli jeszcze używasz podkładów, noś siateczkowe majtki poporodowe.
  • Gdy nie używasz już podkładów, nie noś bielizny lub wybierz bawełnianą.
  • Przez pewien czas wybieraj raczej luźne sukienki.
  • Po każdej wizycie w toalecie spłucz okolice krocza dużą ilością wody.
  • Podcieraj się bardzo delikatnie, w kierunku od przodu do tyłu, aby nie rozprzestrzeniać bakterii.
  • Dopóki rana się dobrze nie zagoi, zrezygnuj z kąpieli.
  • Po umyciu pod prysznicem dokładnie osusz krocze.
  • Używaj szarego mydła do mycia okolic intymnych.
  • Krocze można polewać także specjalnym płynem o działaniu znieczulającym i odkażającym miejsca intymne np. Tantum Rosa lub stosować napar z rumianku (uwaga: może uczulać), lub kory dębu.
  • W okresie połogu unikaj długiego stania, siedzenia oraz dźwigania.
  • Jeśli okolica zszytego krocza jest spuchnięta, możesz stosować okłady z lodu lub specjalnego żelu chłodzącego.

Po nacięciu krocza zaleca się przyjmowane środków o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i odkażającym, np. na bazie wyciągu z rumianku lub nagietka. Jeśli karmisz piersią, upewnij się u lekarza lub położnej, jakie leki możesz przyjmować.
Nacięte krocze zwykle goi się w ciągu tygodnia–dwóch. Jeśli pojawiają się problemy, wystąpił ostry ból lub gorączka, niezwłocznie zgłoś się do lekarza, który stwierdzi, czy nie doszło do infekcji rany, rozluźnienia się lub całkowitego puszczenia szwów. Jeśli nacięcie jest zszyte nieprawidłowo, może pojawić się ból, grudki, krwiaki i potrzeba ponownego zszycia.
 

Nacięcie krocza – możliwe konsekwencje

Po nacięciu krocza często występują problemy z pozostawaniem w pozycji siedzącej, może pojawić się pieczenie przy oddawaniu moczu lub nietrzymanie moczu. Zabieg wpływa także na życie seksualne (współżycie po porodzie może stać się bolesne lub niesatysfakcjonujące w związku z wykonanym zabiegiem, rozluźnieniem pochwy, a także niewłaściwym formowaniem się blizny po nacięciu krocza). U rodzącej mogą też wystąpić wszystkie komplikacje poporodowe, przed którymi nacięcie krocza miało chronić.
W Polsce większość kobiet podczas pierwszego porodu ma nacinane krocze. Zabieg nacięcia krocza stosuje się u ponad połowy wszystkich rodzących. Tymczasem na świecie odchodzi się od rutynowego wykonywania tego zabiegu. W Wielkiej Brytanii tylko u 12 proc. rodzących stosuje się nacinanie krocza, w Szwecji odsetek ten wynosi niecałe 10 proc.

Jak uniknąć nacięcia krocza?

Aby zmniejszyć ryzyko nacięcia krocza w czasie ciąży:
  • wykonuj ćwiczenia mięśni Kegla, które wzmacniają krocze i pochwę
  • od drugiego trymestru ciąży wykonuj masaż krocza
  • bądź aktywna fizycznie w czasie ciąży.

Podczas porodu porozmawiaj z położną o sposobach ochrony przed nacięciem krocza. Informacje o swoich preferencjach dotyczących nacinania krocza koniecznie umieść też w planie porodu.

Co pomoże uniknąć nacinania krocza w trakcie porodu:
  • wybieraj pozycje wertykalne
  • nie przyj z całej siły, współpracuj z położną, która podpowie, kiedy przeć, a kiedy odpuścić
  • rób ciepłe kompresy na krocze albo wybierz poród w wodzie.

Zobacz także:
Redakcja poleca: Jak wygląda sala porodowa - film
Zwiedzamy porodówkę razem z położną - zobacz, jak wygląda łóżko porodowe, worek sako i kącik noworodkowy.
Oceń artykuł

Ocena 5 na 3 głosy

Zobacz także

Popularne tematy